مقاله با موضوع توبه، مجازات، ، سقوط، حقوق، کیفری، گناه، بندگان

مجازات می شود، کمتر می بینیم که در محاکم قضایی و در نزد قضات از آن برای سقوط مجازات مجرمان استفاده شود. در این تحقیق ضمن بررسی مسأله توبه به چگونگی و اهمیت استفاده از آن در سقوط مجازات مجرمان پرداخته ایم و چنین نتیجه گرفته ایم که اگر به توبه متهم و مجرم توجه خاصی بشود (البته با توجه به آیات و روایاتی که در این زمینه وجود (دارد)، شاهد آن خواهیم بود که هم بسیاری از مجرمان از این امتیاز بهره مند می شوند و هم جامعه شاهد کاهش تعداد زندانیان و اجرای مجازات در مورد خطاکاران و اصلاح آنان خواهد بود و توبه اختصاص به حد خاصی ندارد بلکه می توان آن را به همه حدود و حتی تعزیرات تسری داد.
و توبه اماره فقدان حالت خطرناک، اصلاح مجرم و بازدارندگی وی از تکرار جرم در مجرم می باشد. بنابراین در صورت حصول توبه و سقوط مجازات، حذف سوء سابقه از سجل کیفری مجرم توبه کننده و تأسیس نهادی تحت عنوان «نهاد توبه» در دستگاه قضایی پیشنهاد می شود. البته در این تحقیق تفاوت قانون 1392 با قانون 1370 و 1375 نيز در رابطه با تاثیر توبه در سقوط جرايم مختلف مورد بررسي قرار گرفته است.
کلمات کلیدی: توبه، سقوط مجازات، فقه، حقوق کیفری اسلام.

الف- مقدمه:قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَی أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ.
بگو: ای بندگان من که [باارتکاب گناه] برخود زیاده روی کردید! از رحمت خدا نومید نشوید. یقیناً خدا همه بندگان را می آمرزد؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.
جمع آمدنِِ واژهء((ذنوب)) به همراه الف و لام تعریف، که برای استغراق و همه را فرا گرفتن است از سویی، و آمدنِِ ((جمیعاً)) که حالِِِِ مؤکّد برای((الذُّنُوب))است از سویی دیگر، دلیل آن است که خداوند تمامی گناهان را، از هر نوع و به هر مقدار که باشند- بی هیچ استثنایی- می آمرزد. و از علی (ع) نقل شده است که فر مودند: این آیه در فراگیری رحمت و آمرزش خداوند بی بدیل است، یعنی امید بخش ترین ها برای گناه کاران است.
توبه یکی از نعمت های بیکران خداوندی است که برای همه بندگان قرار داده شده تا خود را از بدی ها و گناهان دور کرده و با توبه و انابه به درگاه الهی بازگشت نمایند. بی گمان توبه، یکی از مواردی است که عنایت و رحمت و فضل الهی را بر بندگان به خوبی نشان می دهد. توبه را می توان مصداق آشکار پیشی گرفتن فضل الهی و رحمت الهی بر خشم او دانست، زیرا این رحمت فراگیر و مهر بیکران اوست که بندگان گناهکار را مورد توجه خویش قرار می دهد و با روش های مختلف به راه راست رهنمون می سازد. نسبت به لغزش ها و گمراهی هشدار داده و جهت بازگشت بندگان به سوی خویش با توصیه ها و تشویق های مختلف امید را در دل انسانهای گناهکار زنده می نماید که می شود تولدی دوباره یافت و با کسب توفیقات به سر منزل مقصود رهنمون شد.
بنابراین یکی از مباحث مهم در معارف اسلامی توبه می باشد و از دیدگاه قرآن نیز روش «توبه» روشی بی نظیر برای درمان گناه می باشد به گونه ای که در قرآن کریم بیش از نودو نه بار واژه توبه و بیش از چهل بار کلمه استغفار تکرار شده است هم چنین علماء اخلاق، دانشمندان، متکلمین و عرفا به خاطر اهمیت توبه بابی را به آن اختصاص داده ند، اما فقهاء با الهام از آیات و روایات آثار حقوقی آن را مورد بررسی و دقت نظر قرار داده اند. توبه از دیدگاه حقوق کیفری اسلام به عنوان یکی از موارد سقوط مجازات می باشد، در قانون مجازات اسلامی جدید(مصوب 1392) یک مبحث از فصل یازدهم با عنوان سقوط مجازاتها از مواد 114 تا 119 به آن پرداخته است که از این حیث یک تاسیس حقوقی به شمار می رود.
توبه به عنوان یکی از عوامل سقوط مجازات و از جهت پیشگیری از جرم و اصلاح و باز پروری مجرمین در حقوق کیفری اسلام قابل بررسی می باشد. به همین جهت فقها آن را در کتابهای فقهی مورد بررسی قرار داده اند.
تلاش در این تحقیق بر این است که ابتدا مفهوم توبه و اهمیت آن و همینطور تاثیر آن در سقوط و یا کاهش مجازات در جرائم حدی، قصاص و دیات با رویکردی به قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 و نقش اصلاحی آن در فرد و جامعه و پیشگیری ازجرائم وکاهش هزینه های جامعه مورد بررسی قرار گیرد.
ب- تبیین موضوع تحقیقاگر هدف از مجازات، پشیمانی مجرم از کار خویش و عزم جدی بر تکرار نکردن عمل مرتکب شده باشد، در این صورت مجازات سالبه به انتفاع موضوع است و مجازات کاری نامعقول به نظر می رسد. دین اسلام چنین تاسیسی را در حقوق کیفری پیش بینی کرده است و اعمال کیفر را در صورت توبه مجرم، تحت شرایطی منتفی می داند و این، یکی از امتیازات بارز و منحصر به فرد حقوق جزای اسلامی است. در منابع نظام کیفری اسلام، با استناد به آیات قرآن و روایات ائمه اطهار(ع) تحقق توبه مجرم درشرایط خاص، به عنوان رادع مجازات برخی جرایم ذکر گردیده است. این خود بیانگر آن است که سیاست های کیفری اسلام نه مبنی بر انتقام جویی، که حاکی از گذشت کرامت انسانی است.
در قرآن و روایات بر توبه به عنوان وسیله ای برای بازگشت به سوی حق و پاکیزه و طاهر شدن تاکید شده است. این امر پیش از هر چیز به سبب تواب و رحیم بودن حق است که خداوند خود را در قرآن به این اوصاف موصوف داشته به این سبب است که خداوند انسانها را از زبان داود(ع) به توبه پذیری و مهربان بودنش بشارت می دهد و توبه را خروج از ظلمتگاه به سوی نور ایمان معرفی می کند. خداوند در قرآن برای توبه شرایطی قرار داده است، اما پیش از آن، بیان فرموده که توبه تنها برای آن کسانی است که از سر نادانی و جهالت به راه گناه رفته اند. لذا می توان گفت: توبه در حقوق جزای اسلامی به عنوان یکی از موارد سقوط مجازات شمرده شده، و از این باب یک تاسیس حقوقی در حقوق جزای اسلامی است، به گونه ای که در سایر مکاتب کیفری امروزی نمونه آن به چشم نمی خورد. در اهمیت آن همین بس که یکی از بهترین شیوه های جلوگیری از جرم و اصلاح مجرمان است. با تامل در آیات و روایات و نیز سخنان فقهای اسلام، استنباط می شود که برای توبه، ندامت حقیقی و عزم بر ترک گناه برای همیشه کافی است و انجام آن نیاز به لفظ و اعمال خاصی ندارد…
البته گناهان اقسام گوناگون دارند که کیفیت توبه نسبت به هر یک نیز مختلف می باشد. این گناهان در یک تقسیم کلی به سه قسم زیر می باشند:
1- موجب زائل شدن حقی از مردم یا ثبوت حدی از حدود الهی نمی شود بلکه گناه مربوط به خود شخص بوده و به بیرون سرایت نمی کند، همانند حسد و دروغ. در این مورد که گناه و معصیت مربوط به خود شخص عاصی و گناهکار است، با وجود ندامت و تصمیم بر عدم انجام گناه توبه محقق شده و اثرات توبه نیز بر آن بار می شود.
2- موجب ثبوت مالی از حقوق الناس یا حقوق الهی می گردد. همانند ترک زکات و خمس. در این مورد توبه وقتی محقق می شود که علاوه بر پشیمانی و ندامت از گذشته، اقدام به پرداخت حقوق کند که بر ذمه اش قرار گرفته است.
3- موجب حد شرعی باشد. این خود از نظر کیفیت ثبوت حد از جنبه حق به سه دسته می شود.
الف- از جنبه حق الله موجب حد شرعی می شود.
ب- از جنبه حق الناس موجب حد شرعی می شود.
ج- هم از جنبه حق الله و هم از جنبه حق الناس موجب ثبوت حق می شود، همانند سرقت.
در قانون جدید مجازات اسلامی، توبه یکی از اسباب شرعی سقوط مجازات است که به عنوان یک مبحث از فصل یازدهم با عنوان سقوط مجازاتها از مواد 114 تا 119 به آن پرداخته است که این امر بیانگر میزان اهمیت نهاد فقهی توبه، نزد تدوین کنندگان این قانون است. توبه در جرایم مستوجب حد، چنانچه قبل از اثبات جرم باشد، موجب اسقاط مجازات خواهد شد. البته مطابق شرع و قانون جدید، توبه در مواردی مجازات حدی را به تعزیری تبدیل خواهد کرد، از جمله تبصره 2 ماده 114 قانون جدید، توبه شخص زانی و لائط را که به عنف مرتکب جرم زنا یا لواط شده باشند به مجازات حبس یا شلاق تعزیری تبدیل می کند.
لذا در این تحقیق کیفیت توبه در هر یک از جرایم حدی، قصاص و موارد مربوط به دیات بررسی شده و رویکرد حقوقی جدید در آن که در قانون مجازات اسلامی 1392 مورد توجه بوده است، مورد تحلیل قرار خواهد گرفت.
ج- سوالات تحقیق1- سوال اصلی :
توبه در سقوط مجازات های مربوط به حدود، قصاص و دیات چه نقشی داشته و در قانون مجازات اسلامی جدید رویکرد آن چگونه می باشد؟
2- سوالات فرعی :
1- نقش توبه در حدود، قصاص و دیات چگونه می باشد؟
2- شرایط تحقق و صحت توبه برای نفوذ در کیفر چگونه است؟
3- رویکرد به نهاد توبه در قانون مجازات اسلامی جدید چگونه بوده و چه تغییراتی نسبت به قانون گذشته کرده است؟
د- پیشینه تحقیق
در خصوص توبه و نقش توبه در سقوط مجازاتهای مربوط به حدود، قصاص و دیات در قانون مجازات اسلامی مباحث مختلفی به صورت های متعدد و از منظر دیدگاههای متفاوت مطرح گردیده است که به صورت جمع

متن کامل در سایت homatez.com