پایان نامه درباره ، تاخیرات، تأخيرات، تاخیر، پيمانكاران، …، پیمانکار، –

2-10-3- تاخيرات و جايگاه آن در مديريت پروژهحدود يك دهه از واگذاري مديريت و اجراي بعضي از پروژه هاي پتروشيمي به صورت EPC به شركت هاي ايراني مي گذرد. متجاوز از چهل پروژه متوسط و بزرگ از پروژه هاي پتروشيمي در قالب هشتاد قرارداد به صورت EP+C به اجراء درآمده است ( قرارداد EP برای طراحي ، مهندسي پروژه و تأمين كالا و قرارداد C براي عمليات ساختمان و نصب و پيش راه اندازي پروژه با مديريت و كنترل شركت هاي پتروشيمي اطلاق مي گردد) . در اين قراردادها دستگاه اجرائي (كارفرما) مسئوليت مديريت، هماهنگي و راه اندازي پروژه را بر عهده دارد. در اين راستا قابليت ها و امكانات شركت هاي ايراني از لحاظ نيروي انساني، ماشين آلات و سرمايه افزايش چشم گيري يافته است. با افزايش روزافزون پروژه هاي عمراني در كشور و گسترش دامنة رقابت شركت هاي مجري در ارائه خدمات بهتر و برآورده ساختن رضايت مشتري، شركت هايي موفق تر خواهند بود كه در اجراي تعهدات قراردادي خود بهتر و سريعتر عمل نمايند. [25]
از نظر جايگاه و ارزش علمي، با توجه به شاخصه هاي مديريت پروژه و عوامل مختلف مؤثر بر موفقيت پروژه ها، دستيابي به اهداف زماني يكي از مهمترين شاخصهاي موفقيت پروژه ها محسوب مي گردد، لذا با در نظر گرفتن اين اصل، تحليل تأخيرات پروژه و نحوة جبران يا تقليل يا اجتناب از آنها از جايگاه ويژه اي برخوردار مي باشد. اين موضوع در بحث روابط متقابل كارفرمايان و پيمانكاران و منافع و موقعيت هر كدام از طرفين نيز مطرح و حايز اهميت مي باشد، كارفرمايان به دنبال علت يابي تأخيرات بوده تا بتوانند تسويه خسارتهاي پيمانكاران رامحاسبه و تخمين هاي مناسبي از حجم هزينه هاي اضافي تحميل شده به پيمانكاران را برآورده نمايند. پيمانكاران نيز به دنبال يافتن تحليلها و دلايل كافي براي انجام ادعاي خسارت تأخير و ديركرد خود طبق قرارداد مي باشند. در اين راستا، علم مديريت پروژه به دليل توجه به تأخيرات و كاهش اثرات زيان بار حاصل از تأخيرات و ارائه راهكارهايي براي بهبود آن از جايگاه ويژه اي برخوردار است و نتايج حاصل از آن مي تواند انعكاس مثبتي در مديريت اجرايي اين پروژ ه ها داشته باشد.
نكته قابل توجه اين است كه هرچه به پيش مي رويم و پروژه هاي بيشتري انجام مي دهيم و تجربيات بيشتري كسب مي نمائيم بايد به طورمنطقي مدت تأخيرات و به دنبال آن مدت اجراي پروژ ه ها كاهش يابد، ولي متأسفانه اين طور نيست. با نگاهي به آمارهاي سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور در مورد ميانگين مدت اجراي پروژه هاي خاتمه يافته متوجه مي شويم كه نه تنها مدت اجراء پروژه ها ثابت نبوده، بلكه گاهي افزايش هم داشته است. متاسفانه عامل زمان در پروسه هاي صنعتي ايران عامل فراموش شده و دست دوم محسوب مي گردد و شايد اگر سازماني متولي محاسبه زيانهاي حاصل از دست دادن زمان و نرخ بازگشت سرمايه در پروژه هاي صنعتي ايران در 20 سال گذشته گردد به ارقامي خواهيم رسيد كه چندين برابر قيمت كل پروژه ها خواهد بود .براساس بررسي هاي بعمل آمده، عمده ترين دلايل طولاني شدن پروژه ها در ايران عبارتند از :
ضعف در مطالعات اوليه
بكارگيري اركان اجرايي ضعيف در پروژه ها بدليل برگزاري مناقصات بر مبناي قيمت پايين تر وتحت تأثير قرار گرفتن پيشنهاد فني از پيشنهاد مالي
ضعف نظارت كارگاهي عاليه مهندسين مشاور بر پروژه ها
اثربخشي پايين كنترل پروژه در فرايند كنترل پروژه هاي صنعتي
ضعف در فرايند پرداختهاي مالي و بوروكراسي چرخشي صورت وضعيتهاي پيمانكار ومشاور
عدم نظارت و بازرسي علمي كارفرما بر عوامل اجرائي و مديريت سنتي توسط عوامل كارفرما
مشكلات مربوط به سفارشات خريدهاي داخلي و خارجي و ترخيص و تشريفات گمركي
و غیره مي باشند. مي دانيم كه پيشگيري بهتر از درمان است اما بايد اين واقعيت را در نظر داشت كه علي رغم تمامي تمهيدات و پيش بيني ها مي بايست همواره انتظار بروز مشكلات را داشت و براي مقابلة موردي با آنها چاره انديشي نمود .به راستي چگونه مي توان علل اصلي تأخيرات پروژه را شناسايي نمود؟ به طور كلي براي كنترل فرايندها سه رويكرد را مي توان متصور بود : [25]
رويكرد گذشته نگر
رويكرد آينده نگر
رويكرد زمان وقوع
در رويكرد زمان وقوع هر تأخير بعنوان يك مشكل و خطر جدي در راه حصول نتيجة پروژه به حساب مي آيد. با اين فرض براي مقابله با اين مشكل يك رويكرد فرآيندگرا منطبق بر متدولوژي حل مسئله ، استاندارد ISO 9000:2000 و کتاب راهنمای مدیریت پروژه پيشنهاد مي گردد. اين مدل شامل هشت فرآيند بررسي گزارشات عملكرد، شناخت عوامل تأخير ، جمع آوري اطلاعات مرتبط، اولويت بندي عوامل، شناخت علل اصلي تأخير، يافتن پيشنهادات مختلف ، انتخاب بهترين راه حل و مميزي نتايج حاصله مي باشد. هر كدام از اين فرآيندها داراي ورودي ها، تكنيك ها و ابزار و خروجي هاي مشخص و متعددي مي باشد و براي مديريت تأخيرات لازم است كه كلية فرآيندهاي هشت گانة بالا اجرا گردد[6].
2-10-4 -علل پرداختن به موضوع شناسایی وآنالیز تاخیراتتاخیر یکی از مهمترین وقایع رایج در پروژه ها است. این مشکل در اکثر پروژه ها از پروژه های ساده ساختمانی تا پیچیده ترین آنها نظیر پروژه های پتروشیمی، سدسازی و تونل سازی و … رخ می دهد. به همین دلیل امروزه اکثر کشورهای پیشرفته و در حال توسعه با علم به محدود بودن منابع در اختیار و بازار رقابتی شدید جهت استفاده بیشتر از منابع و کسب سود بیشتر به دنبال ریشه یابی علل تاخیر در پروژه های گذشته می باشند تا با ارایه راهکارهایی از میزان تاخیرات در پروژه های آتی بکاهند، و یا با شناخت مقصران تاخیرات پروژه، نسبت به دریافت خسارت اقدام کنند[8].
بررسی تاخیرات پروژه توسط کارفرما یا پیمانکار به منظور استفاده از تجربه و دانشی که در طول اجرای پروژه حاصل می شود، که می تواند در پروژه های مشابه بعدی مورد استفاده قرار گیرد. به ویژه به این دلیل که در پروژه های که در نقاط مختلف اجرا می شود بسیاری از عوامل اجرای پروژه در سطوح مختلف عوض می شوند و باید دانش و تجربه ای که در طول پروژه در قسمتهای مختلف توسط عوامل اجرای در همه سطوح حاصل شده است، مستند و مدیریت شود. در این صورت است که می توان با استفاده از تجربیات گذشته از رخ دادن موارد مشابه در آینده جلوگیری کرد. کارفرمایان به دنبال علت یابی تاخیرات هستند، تا بتوانند تسویه خسارت ها و جریمه تاخیرات پیمانکاران را محاسبه نمایند و همچنین تخمین های مناسبی از حجم هزینه های اضافی تحمیل شده به پیمانکار را در دست داشته باشند. پیمانکاران نیز درصدد توجیه تاخیرات خود و فرار از پرداخت خسارت هستند و یا در مواقعی که عدم انجام به موقع تعهدات توسط پیمانکار موجب زیان به پیمانکار شده است، برای تدوین ادعای خسارت تاخیر از کارفرمایان نیاز به آنالیز تاخیرات دارند[18].
شرکت های تامین کننده ضمانت ها واعتبارات پروژه ها نیز باید جهت کنترل عملکرد دریافت کنندگان این تسهیلات مالی، از علت و مسوولیت تاخیرات اطلاع دقیق داشته باشند. تاخیر در پروژه ها یک پدیده رایج حتی در کشورهای پیشرفته می باشد. با توجه به آماری که از مشکلات و معضلات موجود در پروژه های ایالات متحده که توسط دکتر فرم در سال 1997 جمع آوری شده است. 69% پروژه ها در آمریکا بیش از زمان مصوب به طول انجامیده اند. در ایران هم تاخیر در پروژه ها امری عادی است، به طوریکه براساس آمار منتشره سازمان مدیریت و برنامه ریزی در سال 1380 متوسط زمان اتمام پروژه های ملی در کشور نزدیک به 22/2 برابر زمان برنامه ریزی شده پروژه ها بوده است .[18]
2-10-5- هزینه های ناشی از تاخیر پروژه
هزینه های ناشی از تاخیرات می توان به دو دسته کلی هزینه های کمی و هزینه های کیفی تقسیم بندی کرد. هزینه های کمی را به راحتی می توان با کمک ابزارهای در علوم اقتصاد مهندسی و… تخمین زد. ولی هزینه های کیفی نامشهود بوده و مبلغ نقدینگی بابت آنها پرداخت نمی شود.که برخی از مهمترین قسمت های این دو نوع تاخیر به شرح زیر می باشند [8]:
الف ) هزینه های کمی
– هزینه دیر رسیدن به بهره برداری یا سود از دسته رفته
– هزینه ناشی از گرانشدن منابع مصرفی (مصالح و … )
– افزایش هزینه منابع کاری (نیروی انسانی و تجهیزات و … )
– هزینه بهره سرمایه صرف شده
ب ) هزینه کیفی
– ضرر از دست دادن بازار رقابت در مدت زمان تاخیر
– ضرر ناشی از دست رفتن اعتبار شرکت
– ضرر ناشی از کاهش درآمد دولت و رفاه اجتماعی مردم
– ضررها و مشکلات غیر مالی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی (پروژه هایی با کارکرد رفاه عمومی مانند ساخت نیروگاه ها … ) [8]
2-10-6- مزیت های آنالیز تاخیرات پروژه ها
مزيت آناليز تأخيرات در پروژه ها، شناسايي عوامل ايجاد كنندة تأخيرات، ريشه يابي منشأ بروز تأخيرات، اولويت بندي عوامل تأخيرو نهايتاً طبقه بندي عوامل ايجاد كنندة

متن کامل در سایت homatez.com