تحقیق درمورد استان لرستان

س تر می نمایاند، ازاین رو اخیراً در ایالات متحده و کانادا و تعداد معدودی از کشورها این نقشه ها شکل گرفته و استفاده از آنها در آئین نامه های طراحی در دست بررسی می باشد، بنحوی که اخیراً استفاده آزمایشی آن در آئین نامهNEHRP در حال بررسی است.

۲- زمین شناسی :
۲-۱- زمین شناسی عمومی منطقه:
منطقه ایلام از نظر تقسیمات زمین شناسی در بخش زاگرس چین خورده یا در بخش خارجی حوزه زاگرس قرار گرفته است. حوزه زاگرس شامل دو واحد زمین شناسی جداگانه به نام زاگرس مرتفع( High Zagros )، یا زاگرس داخلی و زاگرس چین خورده( Fololed Zagros ) یا زاگرس خارجی است.
از نظر زمین شناسی ساختمانی زاگرس خارجی به تبعیت از روند عمومی زمین شناسی زاگرس دارای جهت شمال غربی- جنوب شرقی است و این واحد ساختمانی پهنائی در حدود۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلومتر دارد که از سمت شرق و شمال شرق به زیر زاگرس داخلی(مرتفع) کشیده می شود، در واقع زاگرس مرتفع به طرف زاگرس که در آن رسوبات پالئوزوئیک و ترشیاری بطور هم شیب بر رویهم قرار دارند در واقع رسوبات پوشش حاشیه قاره ای شرق پلاتفرم عربستان را تشکیل می داده اند که در جریان کوهزائی های آلپی تغییرشکل پیدا کرده و چین خورده اند.
در ابتدا حوزه زاگرس حالت پلاتفرم داشت بطوریکه، تا قبل از تریاس این حوزه با ایران مرکزی در ارتباط بوده و رسوبات نمکدار و تخریبی و کربناته به تدریج در آن تشکیل می شدند.
لکن از اواخر تریاس ساختار زمین شناسی زاگرس دچار تغییر فاحش شد و در نهایت این حوزه از سایر نقاط ایران جدا شد و به صورت حوزه فرورفته ای در آمد که مدام در حال فرونشستن بوده است.
رسوبات دوران دوم و سوم باقی است که بیش از ۱۰۰۰۰ متر در این حوزه رویهم انباشته شده اند. جنس رسوبات عمدتا کربناته است، لکن رسوبات دیگری از قبیل مارن و ماسه سنگ و شیل نیز در شکل سازندهای زاگرس، نقش مهمی دارند. در اواخر دوران سوم در اثر کوهزائی های آلپی حوزه زاگرس شکسته شده و چین خوردگی های فراوانی پیدا می کند، بطوری که دو بخش مشخص زاگرس بلند و زاگرس چین خورده به تدریج شکل می گیرند.
در قسمت زاگرس مرتفع تغییر شکل ساختمانی بصورت تراست ها و روراندگی های مکرر سبب بوجود آمدن بالاآمدگی های زیاد و در نتیجه سبب بوجود آمدن کوههای مرتفع گردید و بدلیل همین نوع ساختار زمین شناسی است که سازندهای این بخش از زاگرس نسبت به بخش دیگر آن، یعنی زاگرس چین خورده از قدمت بیشتری برخوردار است.در واقع روراندگی ها، سبب بیرون آمدن و خودنمائی بیشتر سازندهای قدیمی شده است. در حالیکه در بخش زاگرس چین خورده رسوبات قدیمی به مراتب کمتر دیده می شود، زیرا آرایش نسبی این بخش از زاگرس از بیرون زدگی سازندهای قدیمی جلوگیری کرده است و لذا بیشتر رسوبات آن مربوط به دوران های دوم و سوم است.
منطقه ایلام در بخش زاگرس چین خورده واقع شده است. رسوبات این منطقه به تبعیت از روند عمومی ساختار زمین شناسی زاگرس دارای امتداد کلی شمال غربی-جنوب شرقی است.
این رسوبات بعلت فشارهای جانبی از دو سوی شمال شرقی و جنوب غربی، طوری چین خوردگی پیدا کرده اند که بصورت مجموعه ای از آنتی کلیتوریوم و سنکلینوریوم درآمده اند. در نتیجه طاقدیس ها و ناودیس های متعددی بوجود آمده اند که در واقع تشکیل دهنده کوهها و دره های منطقه هستند.
۲-۲- سازندهای زمین شناسی و سنگ شناسی منطقه
۳-۲- رسوبات اواخر دوران دوم(دوره کرتاسه)
سازندهای این دوران بالیتولوژی آهک، مارن، آهک مارنی و شیل گسترش نسبتا وسیعی در منطقه دارند. این سازندها بویژه در کوههائی مثل کبیرکوه، کوههای جنوب ملکشاهی، شاه نخجیر، کوه انجیر، کوه شموره در جنوب شهر ایلام و سیاه کوه در شمال شرقی دهلران، گسترش زیادی دارند.
مهمترین این سازندها عبارتست از :
۱- سازند گرو( گارو) : این سازند بالیتولوژی آهک شیلی و مارنی بصورت پنجره تکتونیکی و با رخنمون کم در شمال غربی کبیرکوه (کوه ورزرین) و کوه انجیر(مسیر رودخانه کنجانچم) وجود دارد. سن این سازند مربوط به کرتاسه تحتانی است.
۲- سازند سروک : مقطع تیپ این سازند در تنگ سروک واقع در قسمت مرکزی دامنه جنوبی کوه بنگستان مطالعه و نامگذاری شده است. بخش زیرین این سازند شامل۲۵۰ متر آهک رسی دانه ریز به رنگ خاکستری تیره نیز دیده می شود. آمونیتهای کوچک نیز در این بخش مشاهده می گردد.بخش میانی این سازند با ضخامت ۱۰۸ متر از نوع گل سفید توده ای می باشد و در آن نورولهای سیلیسی به رنگ قرمز مایل به قهوه ای مشاهده می گردد. بر روی طبقات مذکور۴۰۸ متر آهکهای قهوه ای توده ای حاوی قطعاتی از رودیست قرار می گیرد.
بخش فوقانی از ۴۲ متر آهکهای آهن دار تشکیل شده است. سن سازند سروک به آلبین تا سنومانین نسبت داده شده است و رخنمون این سازند در لولای طاقدیس کبیرکوه، کوه انجیر، لایه های فوقانی کوه شاه نخجیر، کوه کلک ملکشاهی و سیاه کوه دهلران با گسترش نسبتا زیادی دیده می شود.
۳- سازند سورگاه : مقطع تیپ این سازند در تنگ گراب در ۱۲ کیلومتری جنوب غربی شهر ایلام مورد مطالعه قرار گرفته است و شامل ۵/۱۷۵ متر شیلهای پیریت دار به رنگ خاکستری تیره متمایل به سیاه و آهکهای نازک لایه زردرنگ می باشد.
گسترش این سازند در منطقه، کم بوده و بصورت نوارهائی در کنار سازند سروک در کوههای انجیر، شاه نخجیر، شمال غربی کبیرکوه و همچنین در تنگه های گراب، حمام و چشمه گل گل دیده می شود. سن سازند سورگاه
به اشکوب تورونین تا سانتونین نسبت داده شده است.
۴- سازند ایلام : مقطع تیپ این سازند در تنگ گراب مطالعه شده است. لیتولوژی این سازند عبارتست از ۱۹۰ مترآهک رسی دانه ریز خاکستری تا سفید مایل به کرم همراه با رگه های کلسیت دارای لایه بندی منظم نازک تا متوسط و شیلهای بین لایه ای.
گسترش این سازند در منطقه قابل توجه است و بصورت نواری در کوههای جنوبی شهر ایلام، مثل کبیرکوه، کوه ملک شاهی، کوه شاه نخجیر، کوه شمرا و کوه اناران در شمال شرقی مهران تا سیاه کوه در شمال شرقی دهلران کوه انجیر کشیده شده است.
آهکهای سازند ایلام فاقد حفره است ولی بعلت وجود درز و شکاف و مرزهای لایه بندی متعدد بعنوان یک سازند نفوذپذیر عمل می کند. بطوریکه چشمه های پرآبی مثل گل گل، میمه، آبدانان، دره شهر، سیکان، کلم و تنگ حمام از این سازند ظهور نموده اند. سن سازند ایلام از اشکوب سانتونین تا کامپانین تعیین شده است.
۵- سازند گورپی : لایه های رسوبی اواخر کرتاسه بالائی بنام سازند گورپی نامگذاری شده است. این سازند بر روی سازند آهکی ایلام قرار گرفته است. لیتولوژی رسوبات شامل ۳۲۰ متر مارن، شیلهای تیره و آبی رنگ و آهکهای مارنی است. رخنمون این سازند در سطح استان بطور عمده در حوالی شهر ایلام، چوار، شرق کوه انجیر، حوالی کوه اناران و سیاه کوه دیده می شود.
قسمت میانی سازند گورپی بخش آهکی امام حسن نامیده می شود. مقطع آن در تنگ امام حسن واقع در جنوب غرب طاقدیس سام واقع است که متشکل از ۱۱۴ متر طبقات رسوبی با لایه بندی به ضخامت ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر از آهک مارنی تیره تا روشن با تناوب مارن و مارلستون تیره رنگ است.
چشمه های هفت چشمه ایلام و بانقلان از این بخش ظهور نموده اند. رخنمون بخش امام حسن در هفت چشمه ایلام و سیاه کوه دهلران و دینار کوه دیده می شود. سن سازند گورپی از اشکوب سنونین تا ماستریشین تعیین شده است.
۴-۲- رسوبات دوران سوم:
رسوبات دوران سوم(پالئوژن و نئوژن) با ضخامت زیاد و گسترش وسیع در استان ایلام دیده می شود. این رسوبات عمدتا از آهک، مارن، ماسه سنگ، گچ، کنگلومرا تشکیل شده است. سازندها یا واحدهای سنگی این دوران از قدیم به جدید بشرح زیر است :
۱- سازند پابده : مقطع اصلی ای سازند در تنگ پابده واقع در منتهی الیه جنوب شرق کوه پابده می باشد. این سازند شامل حدود ۸۰۰ متر شیل و آهک رسی خاکستری است. بخش زیرین آن شامل شیل ارغوانی تا آبی تیره است و بخش بالائی آن مرکب از شیلهای سیلتی و ماسه ای و آهکهای مارنی نازک لایه است.
سازند پابده بطور دگرشیب روی سازند گورپی قرار گرفته و کنتاکت بالائی آن با سازند آسماری تحولی است که نشانه عمیق شدن تدریجی دریا در گذشته این منطقه می باشد.
سن سازند پابده از دوره پالئوسن تا میوسن مشخص شده است. رخنمون این سازند در کوه قلا قیران ایلام، شمال چوار و شهر ایلام و بطور عمده در دینارکوه مشاهده می شود.
۲- سازند امیران : مقطع تیپ این سازند در کوه امیران در نزدیکی دهکده معمولان واقع در استان لرستان مورد مطالعه قرار گرفته است. این سازند شامل ۵/۸۷۱ متر سیلتستون، ماسه سنگ تیره زیتونی و قهوه ای همراه با باندهای کنگلومرای چرت دار و آهکهای شیلی است. حد تحتانی این سازند با رسوبات سازند گورپی تدریجی است.
سن سازند امیران به اشکوب ماستربشین تا پالئوسن نسبت داده می شود. رخنمون این سازند در منطقه، چندان زیاد نبوده و در حوالی هلیلان و در طاقدیس پلکانه و در تنگ چناره دارتوت مشاهده می شود.
۳- سازند تله زنگ : مقطع اصلی این سازند در تنگ دو، واقع در ۵ کیلومتری جنوب شرقی ایستگاه راه آهن تله زنگ مورد بررسی قرار گرفته و شامل ۱۷۶ متر آهک تیره رنگ با لایه بندی متوسط می باشد.
این سازند در بین سازند امیران و کشکان بصورت عدسی طویلی قرار دارد و حد آن با سازندهای فوقانی و تحتانی خود عادی است. سن سازندتله زنگ، پالئوسن تا ائوسن میانی است و رخنمون آن در استان در کوه گرو، شمال غربی کهره و به صورت نوار باریکی در اطراف طاقدیس پلگانه و در جنوب شرقی کبیرکوه مشاهده می شود.
۴- سازند کشکان : مقطع اصلی این سازند در کوه امیران بررسی شده است و شامل ۳۷۰ متر ماسه سنگ و کنلگلومرای قرمز رنگ می باشد.
رسوبات تخریبی سازند کشکان در نتیجه حرکات کوهزائی منطقه می باشد که در یک محیط کم عمق و پرانرژی را سبب شده اند و سن این سازند، پالئوسن تا ائوسن میانی است و رخنمون آن در کوه گرو(شمال غربی کهره) و بصورت نوار باریکی در اطراف طاقدیس پلکانه دیده می شود.
۵- سازند آسماری : این سازند در منطقه چین خورده زاگرس گسترش وسیعی دارد و بعنوان یک سازند کارستیک و قابل نفوذ شناخته شده است و ضخامت آن در استان ایلام بین ۱۸۰ تا ۱۳۰ متر بوده و لیوتولوژی آن شامل آهک کرم رنگ و گاهی متمایل به خاکستری بطور هم شیب بر روی سازند پابده قرار گرفته و خود توسط رسوبات گروه فارس پوشیده شده است.
چشمه های کارستیک متعددی از آهکهای آسماری ظاهر شده اند که از مهمترین آنها می توان چشمه های سراب کلان، سرابله، گریتان، زنجیره، سراب ایوان، ماژین و خوران را نام برد.سن سازند آسماری، اولیگومیوسن است.
گسترش این سازند در سطح استان، بویژه در نواحی شمالی و شمال شرقی، وسیع بوده و بخش عمده کوههای بانکول، مانشت، شرزول و لانه را تشکیل می دهد.
قسمتی از بخش میانی سازند گچساران بنام ممبر کلهر نامیده می شود که عمدتا از ژیپس وانیدریت تشکیل شده است. گچ تعداد زیادی از معادن و کانسارهای گچ استان مربوط به این بخش از سازند گچ
ساران است. سن ممبر کلهر به میوسن آغازی نسبت داده شده است.
۶- سازند گچساران : لایه های رسوبی فارس زیرین (Lower Fars ) که در جنوب و جنوب غرب ایران، گسترش فراوانی دارد سازند گچساران نامگذاری شده است. این سازند سنگ پوشش( Cap Pock ) مخازن نفتی آسماری را تشکیل می دهد.این رسوبات از یکسری مارنهای رنگین همراه ژیپس، انیدریت، نمک و لایه های رسی تشکیل شده است.
در مقایسه با بقیه سازندهای زمین شناسی در سطح استان ایلام، بیشترین پوشش سطح زمین مربوط به سازند گچساران است، بطوریکه قسمت وسیعی از حوزه آبریز رودخانه های کنجیانچم، دویرج و میمه از این سازند تشکیل شده است و به همین علت کیفیت نامناسب آبهای سطحی و زیرزمینی حوزه های یادشده ناشی از ارتباط و تماس آب با سازند مذکور است.
ضخامت سازند گچساران بسیار زیاد و بر اساس حفاریهای نفتی در جنوب کشور حدود ۱۷۵۰ متر می باشد که بصورت۷ لایه قابل تفکیک است. سن سازند گچساران مربوط به دوره میوسن است.
به لحاظ عدم پایداری این سازند در مقابل عوامل فرسایش بسیاری از نقاط، از جمله ارتفاعات شمال ایلام، ایوان، شیروان و چرداول شسته شده و در نقاط محدودی از جمله کوه گچان و اغلب در بخش مرکزی و فروافتاده ناودیس ها، توده های سنگ گچ دیده می شود و تعداد زیادی از کانسارهای گچ استان را بوجود می آورد.
۷- سازند آغاجاری : این سازند که به فارس فوقانی(Upper Fars ) نیز معروف است مربوط به اواخر میوسن و پلیونسن می باشد و از لایه های متناسب مارن، ماسه سنگ قهوه ای، رس قرمز و گاهی میکروکنگلومرا تشکیل شده است.
ضخامت سازند آغاجاری از ۶۰۰ تا ۳۰۰۰ متر متغیر است. رخنمون وسیع این سازند در مناطقی مثل زرین آباد و شیروان، حوالی صالح آباد و طاقدیس های چنگوله مشاهده می شودوگسترش وسیع آن در نواحی صالح آباد، طاقدیس چنگوله، دالپری و حوالی دشت عباس دیده می شود.

۸- سازند بختیاری : این رسوبات از نوع رسوبات اواخر مرحله کوهزائی، و مربوط به یک محیط پرانرژی است که در مراحل آخر بوجودآمدن رشته جبال زاگرس ایجاد شده و کنگلومرائی است که، به حالت دگرشیب بر روی طبقات زیرین خود، قرار گرفته است.
در بین کنگلومرای مذکور لایه های ماسه سنگ وجود دارد و اجزاء کنگلومرا غالبا آهکی بوده و از رسوبات قدیمی تر مربوط به دوره های کرتاسه، ائوسن و اولیگوسن بوجود آمده اند.
اجزاء کنگلومرا در اثر حمل از فواصل طولانی و حرکت امواج، کاملا گرد شده و در سیمانی آهکی یا آهکی سیلیسی قرار گرفته اند. ضخامت این سازند را به علت فرسایش سطحی بدرستی نمی توان مشخص کرد.
سن این سازند به پلیو-پلیستوسن نسبت داده شده است و رخنمون آن در غرب صالح آباد، ارتفاعات قلاویزان، مهران، شمال جاده دهلران به عین خوش، غرب دشت دهلران و حاشیه جنوب غربی طاقدیس گوتبه و جنوب غرب ربوط دیده می شود.
آبهای زیرزمینی منطقه که در مجاورت با این سازند قرار دارند معمولاً شیرین بوده و دارای شوری و املاح کمی هستند، نظیر بخشهائی از دشت های دهلران، مهران و موسیان.

۵-۲- رسوبات دوران چهارم
این رسوبات شامل کنگلومرای هولوسن، رسوبات دشتها، مخروط افکنه های حاشیه ارتفاعات، واریزه های دامنه ارتفاعات و آبرفتها و تراسهای رودخانه می باشند که بصورت زیر دسته بندی و مورد بررسی قرار گرفته است :
۱- کنگلومرای هولوسن : در سطح استان کنگلومرا با سیمانی آهکی و آهکی رسی و سنی مربوط به به اوائل دوران چهارم گسترش بسیار محدودی

متن کامل در سایت homatez.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *