— (253)

دانشگاه علوم انتظامی
دانشکده فرماندهی و ستاد – مجتمع تحصیلات تکمیلی
پايان نامه جهت اخذ درجه كارشناسي ارشد
موضوع:
بررسی نقش تعامل برون سازمانی روسای کلانتری در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه
استاد راهنما:
دكتر رضا عبدالرحماني
استاد مشاور:
دكتر محمدپوراسدي
نگارش:
رسول كشتكار
تابستان 92
3689351303020
تقدیم به:
همسرم عزيزم که در تمامی مراحل زندگی در کنارم بوده، هست و مایه دلگرمی من بوده و هست.
تقدیم به:
فرزندانم «رامین و رویا » که وجودشان برایم مایه حیات و زندگی است.

تقدیر و تشکر:
( من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق )
حمد و سپاس خدای عزوجل که انسان را به فضیلت عقل و معرفت آفرید و توفیق تهیه و تدوین این تحقیق را به اینجانب عنایت فرمود.
بعد از حمد و سپاس پروردگار ، لازم می دانم از استاد محترم راهنما جناب آقای دكتر رضا عبدالرحماني و استاد محترم مشاور جناب آقای دكتر محمدپوراسدي که اینجانب را در مراحل مختلف این پژوهش راهبر و مشوق بوده اند و اندیشه والایشان همواره راهنمای راهم بوده صمیمانه و خاضعانه قدردانی و سپاسگزاری می نمایم.
2286000270827500همچنین برحسب وظیفه بر خود لازم می دانم از تمام عزیزانی که به نحوی در تهیه و تدوین این پایان نامه سهیم بوده اند صمیمانه سپاسگزاری نمایم.

چكيده
جلب اعتماد مردم و ايجاد رضايت مندي در آن ها، تأثير به سزايي در موفقيت پليس دارد. كلانتري ها با استفاده از مشاركت افراد و سكنه محلي، اعضاء شوراها، هيئت امناي مساجد، روحانيون، هيات هاي علمي و دانشگاهي و استفاده از نقطه نظرات آن ها، بر مشكلات امنيتي و انتظامي محدوده استحفاظي وقوف يافته و با سهيم نمودن مردم در امنيت، مي توانند بيش از پيش در برقراري نظم و حفظ امنيت موفق باشند. اين پژوهش با هدف تعیین نقش تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری ها درپیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه و اولويت بندى آن ها طراحى و اجرا گرديده است. روش این تحقیق تحلیلی – توصیفی با طرح پیمایش، جامعه آماري، کلیه روسای کلانتری های شهر کرمانشاه، روسا و اعضای سازمان های رسمی (از قبیل اداره آموزش و پرورش، شهرداری، استانداری، دادگستری، بهزیستی و …) و غیر رسمی (نظیرانجمن ها، بنیاد ها، شوراها، جمعیت ها، کانونها، شبکه ها، شرکتها و غیره) بوده است، كه از روش نمونه گیری ترکیبی خوشه ای چند مرحله ای تعداد 384 نفر به عنوان جامعه نمونه تحقيق انتخاب شده، و با استفاده آزمون همبستگی پیرسون، کندال و رگرسیون داده های پژوهش تجزيه و تحليل شد. نتایج تحلیل همبستگی پیرسون و رگرسیون بیانگر این است که متغیرهای مهارت های ارتباطی (کلامی)، مهارت های ارتباط(غیرکلامی)، تعاملات رسمی و تعاملات غیر رسمی به طور همزمان رابطه معنی داری با متغیر تعاملات برون سازمانی در پیشگیری از جرائم دارند و با توجه به آزمون رتبه بندی کندال مشاهده می شود که کمترین میانگین رتبه را مهارت های ارتباطی کلامی1.23 ، دومین میانگین رتبه را تعاملات رسمی2.85 ،سومین میانگین رتبه را مهارت های ارتباط غیرکلامی3.41 وبالاترین میانگین را تعاملات غیر رسمی 5.00 دارند.
واژگان کلیدی: تعاملات برون سازمانی، روسای کلانتری، مهارت های ارتباطی، پیشگیری از جرم.

فهرست مطالب
-3429028448000عنوان صفحه
فصل اول:کلیات تحقیق
1-1-مقدمه————————————————————————- 2
1-2- طرح مسئله———————————————————————- 3
1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق ———————————————————– 4
1-4- اهداف(کلی وجزیی) ————————————————————– 5
1-5- سوالهای تحقیق—————————————————————— 6
1-6-فرضیه های تحقیق—————————————————————– 6
1-7- قلمرو تحقیق——————————————————————– 7
1-8- خلاصه فصل 1—————————————————————— 9
فصل دوم: پیشینه پژوهش و مبانی نظری
2-1- مقدمه ———————————————————————— 11
2-2- مبانی نظری تحقیق————————————————————– 12
2-2-1- تعاریف نظری مفاهیم———————————————————- 12
2-3- پيشينه تحقيق—————————————————————– 15
2-3-1- سازمانهاي غير دولتی———————————————————- 25
2-3-1-1- سابقه پیدایش وتاسیس نهادهی مشارکتی وسازمانهای مردم نهاد در ایران————— 25
2-3-1-2-NGO چيست و زمينه‏هاي ايجاد آن در كشور ما از كجا آغاز شد؟——————– 26 2-3-1-3- ويژگي‏هاي يك NGO —————————————————- 27 2-3-2- جامعه مدنی و رویکردهای علمی به آن——————————————–29
2-3-3- ارتباط———————————————————————- 30
2-3-3-1- انواع ارتباط —————————————————————33
2-3-3-2- ارتباطات يك‌ سويه‌ و دو سويه‌———————————————— 35
2-3-3-3- ارتباطات ها به لحاظ سطح————————————————— 36
2-3-3-4- ارتباط بادیگران———————————————————— 39
2-3-3-5- ارتباط جمعی یا عمومی—————————————————– 40
2-3-3-6- تعريف ارتباطات بين‌سازماني————————————————— 42
2-3-3-7- دسته بندی های ارتباطات برون سازمانی—————————————- 44
2-3-4- سطوح رویکرد تعاملی——————————————————– 47
2-3-4-1- نظر یه تعامل———————————————————— 47
2-3-4-2- اهداف تعاملات پلیس با مدارس ———————————————- 48
2-3-4-3- نقش جامعه پذيري در تعاملات پليس با مردم———————————— 49
2-3-4-4- ارتباطات میان سازمان پلیس و سایر سازمان ها ونهادها—————————– 51
2-3-4-5- تعاملات و ارتباطات برون سازمانی کلانتری ها———————————— 58
2-3-4-6-ویژگی‌های تعاملات و ارتباطات برون سازمانی———————————— 59
2-3-4-7-پیامدهای ارتباطات برون سازمانی———————————————- 61
2-3-4-8- عوامل مزاحم ارتباطي—————————————————— 62
2-3-5-سازمان پلیس و سایر سازمان ها و نهاد ها—————————————– 63
2-3-6-نظریه های مرتبط با پیشگیری از وقوع جرم—————————————- 64
2-3-7-دسته بندی انواع پيشگيري از جرم——————————————— 67
2-3-7-1- پيشگيري ازمنظر سطح بندي (اولويت ها) ————————————- 67
2-3-7-2-پيشگيري از منظر اجرا ————————————————— 68
2-3-7-3-پيشگيري ازمنظرنحوه عمل(فرايند) —————————————– 69
2-3-7-4-پيشگيري ازمنظررويكرد(پيشگيري كيفري) ———————————— 70
2-3-7-5- تقسیم بندی پیشگیری از جرم بر اساس دیدگاه جرم شناسان ———————– 71
2-3-8-نقش نهادهای اجتماعی در پيشگيری اجتماعی از وقوع جرم ————————— 73
2-4-چارچوب نظری تحقیق——————————————————— 84
2-5-مدل مفهومی تحقیق———————————————————— 86
2-6-خلاصه فصل 2 ————————————————————— 88
فصل سوم: روش شناسي تحقيق
3– 1- مقدمه———————————————————————- 91
3-2- نوع و روش تحقيق————————————————————- 92
3– 3- جامعه آماري و نمونه آماری و روش نمونه گیری————————————- 92
3-4- روش و ابزار گردآوري اطلاعات—————————————————- 93
3-5- روایي يا قابليت اعتبار ابزار سنجش———————————————– 94
3-6- روش تجزیه و تحلیل داده های تحقیق——————————————— 97
3-7- متغير ها——————————————————————– 98
3-7-1- متغيرهاي مستقل———————————————————– 98
3-7-2- متغير وابسته————————————————————— 99
3-8- سوالات پرسش نامه———————————————————- 101
3-8-1- پرسش‌نامه اولیه———————————————————– 102
3-8-2- شیوه انجام پرسش‌نامه—————————————————- 102
3-9- پایایی ابزار سنجش———————————————————- 107
3- 10- مدل تحلیل تحقیق ———————————————————– 108
3-11- خلاصه فصل 3 ———————————————————–– 109
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- مقدمه———————————————————————- 111
4-2- يافته هاي موجود در پژوهش————————————————– 111
4-2-1-آمار توصیفی————————————————————— 112
4-2-1-1- بخش دموگرافی——————————————————— 112
4-2-1-2- آمار توصیفی متغیرهای تحقیق——————————————— 119
4-2-2-آماراستنباطی————————————————————- 124
4-2-2-1- بررسی فرضیات با همبستگی پیرسون—————————————- 124
4-2-2-2- آزمون کندال———————————————————– 128
4-2-2-3-تحلیل رگرسیون——————————————————— 129
4-3- خلاصه فصل 4 ————————————————————- 130
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات
مقدمه————————————————————————– 132
5-1- بحث در یافته ها————————————————————– 132
5-2- نتایج آمار توصیفی————————————————————- 136
5-3- نتایج آمار استنباطی———————————————————- 136
5-3-1- نتایج آزمون همبستگی—————————————————— 136
5-3-2- نتایج تحلیل رگرسیون——————————————————– 137
5-3-3- نتایج رتبه بندی آزمون کندال———————————————— 138
5-4- بحث در یافته های اصلی و فرعی تحقیق——————————————- 138
5-5- محدوديت هاي تحقيق——————————————————– 139
5-5-1- محدودیت های در اختیار محقق ———————————————- 139
5-5-2- محدودیت های خارج از اختیار محقق —————————————— 139
5-6- پیشنهادات—————————————————————– 139
5-6-1- پیشنهادات مبتنی بر یافته ها ————————————————- 139
5-6-1-1- پیشنهادات مبتنی بر نتیجه فرضیه اصلی ————————————— 139
5-6-1-2- پیشنهادات مبتنی بر نتیجه فرضیه اول—————————————– 140
5-6-1-3- پیشنهادات مبتنی بر نتیجه فرضیه دوم ————————————— 140
5-6-1-4- پیشنهادات مبتنی بر نتیجه فرضیه سوم ————————————— 140
5-6-1-5- پیشنهادات مبتنی بر نتیجه فرضیه چهارم ————————————– 141
5-6-2- پیشنهادات مبتنی بر تجربه محقق ——————————————– 141
5-6-3- پیشنهادات برای تحقیقات آینده ——————————————— 144
5-7- خلاصه فصل 5 –———————————————————– 144
منابع و مآخذ——————————————————————– 146
منابع فارسی——————————————————————— 146
منابع لاتین———————————————————————- 148
ضمائم ————————————————————————- 150

فهرست جداول
عنوان صفحه
736605651500
جدول 2-1: خلاصه پيشينه های داخلی ———————————————————- 18
جدول 2-2: خلاصه پیشینه های خارجی ———————————————————- 24
جدول2-3-: مدل تحلیلی تحقیق —————————————————————- 88
جدول3-1- اطلاعات دموگرافیک پاسخ دهندگان ————————————————– 101
جدول 3-2- تناظر سؤالات پرسشنامه با اطلاعات مدنظر در تحقیق ————————————— 102
جدول 3-3 -روايي پرسشنامه – فرضيه اول —————————————————— 103
جدول 3-4-روايي پرسشنامه – فرضيه دوم —————————————————— 104
جدول 3-5- روايي پرسشنامه – فرضيه سوم —————————————————– 105
جدول 3-6- روايي پرسشنامه – فرضيه چهارم —————————————————- 106
جدول 3-7- پايايي پرسش‌نامه ————————————————————— 108
جدول 4-1- فراوانی جنسیت—————————————————————— 112
جدول4-2- فراوانی وضعیت تاهل————————————————————– 113
جدول 4-3- فراوانی وضعیت تحصیلات———————————————————- 114
جدول4-4- فراوانی سابقه کار—————————————————————- 115
جدول4-5- فراوانی نوع استخدام————————————————————– 116
جدول4-6- فراوانی نوع سازمان————————————————————— 117
جدول4-7- فراوانی سن پاسخگویان———————————————————— 118
جدول4-8- آمار توصیفی نمرات تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری ها——————————— 119
جدول4-9- آمار توصیفی مهارت های ارتباطی (کلامی) روسای کلانتری ها——————————— 120
جدول4-10- آمار توصیفی مهارت های ارتباط(غیرکلامی) روسای کلانتری ها——————————- 121
جدول4-11- آمار توصیفی تعاملات رسمی روسای کلانتری ها—————————————— 122
جدول4-12- آمار توصیفی تعاملات غیر رسمی روسای کلانتری ها————————————— 123
جدول4-13- آزمون همبستگی—————————————————————- 124
جدول4-14- آزمون همبستگی—————————————————————- 125
جدول4-15- آزمون همبستگی—————————————————————- 126
جدول4-16- آزمون همبستگی—————————————————————- 127
جدول 4-17-رتبه ها———————————————————————– 128
جدول 4-18-آزمون آمار توصیفی————————————————————– 128
جدول 4-19- تحلیل واریانس—————————————————————– 129
جدول4-20- رگرسیون———————————————————————- 129
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
7366011493500
نمودار 3-1 رابطه متغیر وابسته و مستقل———————————————————— 99
نمودار 4-1- توزیع فراوانی جنسیت————————————————————- 112
نمودار 4-2- توزیع فراوانی وضعیت تاهل——————————————————— 113
نمودار 4-3- توزیع فراوانی مقطع تحصیلی——————————————————— 114
نمودار 4-4- توزیع فراوانی سابقه کار———————————————————— 115
نمودار 4-5- توزیع فراوانی نوع استخدام———————————————————- 116
نمودار 4-6- توزیع فراوانی نوع سازمان———————————————————- 117
نمودار 4-7- توزیع فراوانی سن پاسخگویان——————————————————- 118
نمودار 4-8- آمار توصیفی نمرات تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری ها——————————– 119
نمودار 4-9- آمار توصیفی مهارت های ارتباطی (کلامی) روسای کلانتری ها——————————– 120
نمودار 4-10- آمار توصیفی مهارت های ارتباط(غیرکلامی)روسای کلانتری ها——————————- 121
نمودار 4-11- آمار توصیفی تعاملات رسمی روسای کلانتری ها —————————————– 122
نمودار 4-12- آمار توصیفی تعاملات غیر رسمی روسای کلانتری ها————————————— 123

فصل اول
کلیات تحقیق
20529553126740002379980403161500
مقدمه
نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران يكي از دستگاه هاي اصلي و كليدي در برقراري نظم و امنيت فردي و اجتماعي در جامعه است. از استراتژي هاي مهم ناجا در برقراري نظم و امنيت پايدار با توجه به اصل پيشگيري از جرائم بر مبناي به مشاركت طلبيدن سازمان ها، نهادهاي دولتي و خصوصي و آحاد افراد جامعه مي باشد.
پليس پيشگيري ناجا كه خط مقدم اقدامات انتظامي پيشگيرانه در گستره جغرافيايي كشور محسوب مي شد، با درك ضرورت تعامل با سازمان مذكور علاوه بر اقدامات سخت افزاري، اقتدارگرايانه، پيشگيرانه پليس به پيشگيري فرهنگي از جرائم با بهره برداري از روش هاي نرم افزاري پيشگيري مبتني بر پژوهش هاي علمي كاربردي نيز متوسل شده و در دستور كار آن (پليس پيشگيري) قرار دارد.
تصويب پژوهش علمي در خصوص تعاملات برون سازمانی پليس با تأكيد بر افزايش آگاهي هاي شهروندان در زمينه پيشگيري از جرائم، والبته تصویب عنوان پایان نامه کارشناسی ارشد ذیل «بررسی نقش تعامل برون سازمانی روسای کلانتری در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه» در همین راستا بوده است. با تصويب موضوع محقق با استفاده از تجارب چندين ساله در امور اجرايي و ستادي بر مبناي روش تحقيق علمي، اين پژوهش را انجام داده است.
در فصل يك كليات تحقيق، طرح مسئله و ضرورت اجراي آن و همچنين فرضيات اهداف، جامعه آماري، حجم نمونه، روش جمع آوري اطلاعات و تجزيه و تحليل آن، و تعاريف عملياتي متغيرهاي تحقيق پرداخته مي شود. در فصل دوم مباحث نظري پژوهش بیان می گردد. بر مبناي مباحث نظري الگوي نظري تحقيق ارائه مي شود. متغيرهاي مستقل و وابسته به تفكيك فرضيه مشخص شده است. در فصل سوم روش اجرای تحقيق، ابزار سنجش شاخص هاي آماري توصيفي و استنباطي مورد استفاده در پژوهش براي آزمون فرضيه ها بيان مي گردد. در فصل چهارم که تجزیه و تحلیل داده ها می باشد، در تجزيه و تحليل توصيفي داده ها جداول توزيع فراواني و درصدها و همچنين شاخص هاي گرايش مركزي و گرايش پراكندگي مربوط ويژگي هاي دموگرافيك و نمودار های مربوطه نشان داده شده است. در روش هاي استنباطي براي تعميم نتايج بدست آمده از نمونه به جامعه آماري از آزمون T و همبستگي پيرسون و برای اولویت بندی عوامل از آزمون فریدمن استفاده شد. در فصل پنجم تحقیق حاضر نتایج پیشنهادها و راهکارها آمده است.
1-2- طرح مسئله
با توجه به اینکه نتایج تحقیقات و گزارش ها حاکی از تغییر در کمیت و کیفیت جرایم ارتکابی در کلان شهرها و شهرهای بزرگ کشور، به ویژه شهرهایی چون تهران، مشهد و کرمانشاه است به این معنا که میزان های جرم در کشورمان رو به تزاید است و از طرفی جایگاه ارتباطات برون سازمانی در پیشگیری و کاهش جرایم در جامعه نامشخص و تا اندازه ای مبهم می باشد، محقق بر این باور است که ارتباطات و تعاملات سازمان پلیس با سازمان های رسمی و غیر رسمی (مدنی) می تواند در کاهش، کنترل و پیشگیری از جرایم نقشی اساسی داشته باشد. سازمان هاي مردم نهاد با هر اسم و عنوان و هدفي كه تأسيس شده باشند عمدتا (مستقيم يا غير مستقيم) داراي دو كاركرد آموزشي و يا حمايتي هستند. كاركردهاي سازمان هاي مردم نهاد قابليت هايي است كه مي تواند پليس را در جهت پيشگيري از جرم ياري برساند. اما تا کنون اراده و جدیتی ویژه در خصوص به کارگیری آن (در سطح سازمانی) وجود نداشته است. با این که کارکردهای مثبت زیادی برای ارتباطات برون سازمانی در حل مشکلات قایل شده اند، لکن مروری بر نتایج تحقیقاتی که تاکنون در بسیاری از حوزه های فعالیت پلیس (که مهم ترین آنها جرم، انحرافات و آسیب های اجتماعی و برقراری امنیت است) انجام گرفته نشان می دهد که، ارتباطات برون سازمانی سازمان های دخیل در موضوعات مرتبط با پلیس (مانند بلایای طبیعی، فحشا، فساد اداری، جرایم کامپیوتری و خشونت در مدارس) به علل گوناگون چندان موفقیت آمیز نبوده است.
بنابراین مسئله اساسی محقق، پس از ارائه درونمای از میزان های جرایم در جامعه، به ویژه در شهر کرمانشاه؛ آن است که جایگاه ارتباطات برون سازمانی روساء کلانتری های شهر کرمانشاه با روساء و اعضای سازمان های رسمی (مانند آموزش و پرورش، شهرداری، دادگستری، کشور و…) و غیر رسمی ( نظیر انجمن ها، بنیادها، جبهه ها، جمعیت ها، خانه ها، دفترها، سازمان ها، ستاد ها، شبکه ها، شرکت، شورا، کانون، گروه، موسسه، مجمع، مرکز، هیات ها خوانده می شوند) را مشخص ساخته، بر این امر تاکید کند که ارتباطات برون سازمانی در پیشگیری از جرایم ضعیف است. بر این اساس مسئله اصلی در تحقیق حاضر این است که: تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری ها در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه تا چه اندازه اثرگذار است؟

1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق
مديريت نحوه تعامل و ايجاد اجماع ميان سازمان هاي كنشگر از راه مذاكره وگفتگو تمامي سازمان های رسمی و به ویژه غیر رسمی مي تواند به ايجاد تفاهم و تعامل سازماني مناسب براي اجراي طرح ها و مداخله هاي پيشگيرانه كمك كند. يكي از نتايج کاهش جرایم، توجه به نقش مشاركت هاي مردمي، به خصوص مشاركت هاي سازمان يافته مردمي است كه مهمترين شكل آن در قالب سازمان هاي مردم نهاد (یا سمن ها) جلوه مي كند.
مشاركت عمومي در پيشگيري علاوه بر كاستن بار مسئوليت و هزينه هاي دستگاه هاي دولتي، با افزايش تعامل پليس و مردم، زمينه هاي اجتماع محوري پليس را نيز فراهم یا تقویت مي کند. گذشته از آن، مشاركت مردم نقش تعيين كننده اي در كنترل و پيشگيري از جرايم دارد. اين نقش به خصوص زماني جلوه گر مي شود كه صحبت از پيشگيري اجتماعي رشد مدار مي شود؛ جايي كه خانواده، مدرسه و اوليا و مربيان نقش كليدي خود را در كنترل فرهنگ حاكم بركودكان، جوانان و گروههاي هم سال ايفا كرده و مانع امتداد مسير انحرا ف هاي احتمالي جواني به سمت ارتكاب جرم مي شوند.
به اين ترتيب لازم است كه پس از بررسي تعامل ميان نهادهاي رسمي با يكديگر، تعامل ميان نهادهاي رسمي با سازمان هاي مردم نهاد نيز مورد تحليل قرار گيرد. محقق در این پژوهش به بررسی نقش تعامل برون سازمانی روسای کلانتری در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه می پردازد و پژوهش حاضر به این دلیل اهمیت دارد که:
ارتباطات برون سازمانی شیوه ای جدید برای حل مشکلات اجتماعی در عصر معاصر است.
ارتباطات برون سازمانی ایجاد نوعی مسئولیت اجتماعی (سهیم کردن دیگران) برای تمامی سازمان های دخیل در پیشگیری از جرم است.
ارتباطات برون سازمانی نوعی ارتباط، تعامل و مشارکت میان پلیس و سازمان های رسمی و غیر رسمی در راستای استراتژی جدید ناجا (پلیس اجتماعی محور) است.
ارتباطات برون سازمانی به کاهش بودجه و هزینه های ناجا کمک می کند.
این نوع از ارتباط به افزایش مشروعیت و محبوبیت پلیس در جامعه می افزاید.
و…
1-4- اهداف:(کلی وجزیی)
الف)هدف کلی
نقش تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری ها درپیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه.
ب)هدف جزئی
تعیین نقش مهارت های ارتباطی (کلامی)در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه.
تعیین نقش مهارت های ارتباطی(غیر کلامی)در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه.
تعیین نقش تعاملات رسمی روسای کلانتری ها در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه.
تعیین نقش تعاملات غیر رسمی روسای کلانتری ها در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه.
ج) اهداف کاربردی
كاربردهاي تحقيق به فراخور يگان استفاده كننده تا رده كوپ قابل استفاده مي باشد، در سطح كلان پليس هاي تخصصي ناجا با تبيين مناسبات تعاملي موثر في ما بين سازمان های رسمی و غیر رسمی و پليس در ارائه برنامه هاي زير بنايي پيشگيري ازكاهش جرم ايجاد مسئوليت اجتماعي سازمانها اجراي طرح ارتباطات بين سازماني اجراي طرح شهر شهروندان مدارفعال ساختن پيشگيري اجتماعي گسترش طرح ارتباطات بين سازماني و ساير حوزه ها كاهش هزينه دوباره كار وموازي كاري ها……
از این رو استفاده کنندگان از نتیجه این پایان نامه عبارتند از:
1. پليس پيشگيري ناجا مي تواند از نتيجه تحقيق در راستاي برنامه ريزي پيشگيري و پيگيري از جرائم از آن استفاده نمايد . همچنين پليس پيشگيري ناجا مي تواند بر اساس يافته هاي تحقيق تعاملات خود را در سطح كلي و اجرايي با با سازمان های رسمی و غیر رسمی دخیل در امنیت و غیر دخیل در امنیت ساماندهي پايدار نمايد.
2. روسای سازمان های رسمی دخیل در پیشگیری مانند قوه قضائیه
3- سازمان ها و نهادهای مدنی مانند کمیته ها، انجمن ها، جمعیت ها
4- دانشگاه ها
و….

1-5- سوالهای تحقیق
الف)سوال اصلی
تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری ها درپیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه تا چه اندازه اثرگذار است؟
ب)سوالات فرعی
تا چه اندازه مهارت های ارتباطی(کلامی)روسای کلانتری ها در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه موثر است؟
تا چه اندازه مهارت های ارتباطی(غیرکلامی) روسای کلانتری ها در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه موثر است؟
تا چه اندازه تعاملات رسمی روسای کلانتری ها در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه اثر دارد؟
تا چه اندازه تعاملات غیر رسمی روسای کلانتری ها در پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه موثر است؟
1-6-فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی:
بین تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری و پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه رابطه وجود دارد.
فرضیه های فرعی:
بین مهارت های ارتباطی (کلامی) روسای کلانتری ها و پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه رابطه وجود دارد.
بین مهارت های ارتباط(غیرکلامی)روسای کلانتری ها و پیشگیری ازجرائم درشهر کرمانشاه رابطه وجود دارد.
بین تعاملات رسمی روسای کلانتری ها در پیشگیری از جرائم و شهر کرمانشاه رابطه وجود دارد.
بین تعاملات غیر رسمی روسای کلانتری ها و پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه رابطه وجود دارد.

1-7- قلمرو تحقیق
1-7-1- قلمرو موضوعی
با توجه به عنوان تحقیق«نقش تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری ها درپیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه » می توان قلمرو تحقیق را به لحاظ موضوعی «تعیین نقش تعاملات برون سازمانی پلیس در پیشگیری از جرائم» ذکر نمود. از این رو موضوع اصلی تحقیق تعاملات برون سازمانی نیروی انتظامی برای پیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه است.
حوزه موضوعی تحقیق حاضر پیشگیری از جرم و تعاملات برون سازمانی پلیس با نگاه اجتماعی – ارتباطی می باشد، که تا اندازه ای با حوزه ی پلیسی در هم آمیخته است. با این وصف وجه غالب بر موضوع، جامعه شناسی ارتباطات است.
پيشگيري پليسي بر قابليتهاي نيروي پليس در تحقق اهداف پيشگيري از جرم مبتني است. به عبارت ديگر مبناي پيشگيري پليسي، اختيارات و تواناييهاي نيروي پليس در پيشگيري از جرم در جامعه است. نيروي پليس به لحاظ داشتن اختيارات و ابزار ويژه مي تواند نقش به سزايي در كاهش نرخ جرايم خواه پيش از وقوع جرم و خواه پس از وقوع آن داشته باشد.
بررسي مباني پيشگيري پليسي مستلزم تبيين اين مطلب است كه اين پيشگيري چگونه و تا چه ميزان مي تواند در جهت تحقق اهداف پيشگيري كيفري و غيركيفري مؤثر باشد. از اين رو، پيشگيري پليسي، مجموعه تدابير و اقدامات كنشي و واكنشي نيروي پليس است كه با حمايت از افراد در معرض خطر، افزايش آگاهي هاي عمومي، نظارت بر اماكن عمومي، افزايش هزينه هاي ارتكاب جرم و مداخله پس از وقوع جرم، در صدد پيشگيري از ارتكاب جرم در جامعه است (قاسمي مقدم، 1386، به نقل از عباچي، 1384: 45)
از اين رو، مشاركتي بودن الگوهاي پيشگيري، رويكردهاي علمي و خردگرايانه براي ورود به عرصه هاي عملي سياست جنايي است که بايد با سياست هاي عامه پسند و احساسي كه طرفدار سركوب جرم است رقابت كند. همه و همه اینها به معنای به کارگیری علوم مختلف از حقوق و جرم شناسی گرفته تا روان شناسی جنایی و کیفری، علوم زندان، سیاست جنایی، زیست شناسی جنایی و مردم شناسی جنایی برای کنترل، کاهش و پیشگیری از جرم است.

1-7-2- قلمرو زمانی
بخش ميداني تحقيق در شهر كرمانشاه و انجام مراحل تحقيق از نظر زماني در سال 1392 انجام پذيرفته است.
پس از تصويب تحقيق در اسفندماه 1391، اقدامات لازم و مطالعات مختلف با هدايت و راهنمايي اساتيد راهنما و مشاور به عمل آمد كه پس از آن با اخذ معرفي نامه هاي پژوهشي به مراكز وسازمان هاي مرتبط با موضوع تحقيق از جمله ، روسای کلانتری های شهر کرمانشاه، اداره آموزش و پرورش، شهرداری، پایگاه های بسیج، صنف طلافروشان، شورای اسلامی و کانون جوانان کرمانشاه مراجـعه نمودم.
در كنار آن، مطالعات كتابخانه اي نيز جهت تهيه ادبيات موضوع معمول ، كه اين اقدامات تا پايان اردیبهشت ماه 1392 ادامه داشت و در خرداد ماه سال جاري سؤالات مربوط به تنظيم پرسش نامه آغاز و پس از تصويب پرسش نامه اصلي توسط اساتيد محترم راهنما و مشاور، بين پاسخگويان جامعه آماري توزيع و پس از تنظيم آن توسط پاسخ گويان، جمع آوري گرديد.
تجزيه و تحليل يافته هاي تحقيق در تیر ماه سال جاري انجام و در نهايت، نتيجه گيري و ارائه ي پيشنهاد در مرداد ماه به عمل آمد. بنابراين، اين پژوهش از نيمه اول اسفند 1391 تا مرداد ماه 1392 جمعأ به مدت 6 ماه به طول انجاميد.
1-7-3- قلمرو مکانی
قلمرو مکانی تحقیق حاضر شهر کرمانشاه و جامعه مورد بررسی این تحقیق شامل کلیه روسای کلانتری های شهر کرمانشاه، روسا و اعضای سازمان های رسمی و غیر رسمی می باشد.
1-8- خلاصه فصل اول
تحقیق حاضر با عنوان«نقش تعاملات برون سازمانی روسای کلانتری ها درپیشگیری از جرائم در شهر کرمانشاه» می باشد. مشاركت عمومي در پيشگيري علاوه بر كاستن بار مسئوليت و هزينه هاي دستگاه هاي دولتي، با افزايش تعامل پليس و مردم، زمينه هاي اجتماع محوري پليس را نيز فراهم یا تقویت مي کند. گذشته از آن، مشاركت مردم نقش تعيين كننده اي در كنترل و پيشگيري از جرايم دارد. اين نقش به خصوص زماني جلوه گر مي شود كه صحبت از پيشگيري اجتماعي رشد مدار مي شود؛ جايي كه خانواده، مدرسه و اوليا و مربيان نقش كليدي خود را در كنترل فرهنگ حاكم بركودكان، جوانان و گروههاي هم سال ايفا كرده و مانع امتداد مسير انحراف هاي احتمالي جواني به سمت ارتكاب جرم مي شوند.
مسئله اساسی محقق، پس از ارائه درونمای از میزان های جرایم در جامعه، به ویژه در شهر کرمانشاه؛ آن است که جایگاه ارتباطات برون سازمانی روساء کلانتری های شهر کرمانشاه با روساء و اعضای سازمان های رسمی (مانند آموزش و پرورش، شهرداری، دادگستری، کشور و…) و غیر رسمی (نظیر انجمن ها، بنیادها، جبهه ها، جمعیت ها، خانه ها، دفترها، سازمان ها، ستاد ها، سرای، شبکه ها، شرکت، شورا، کانون، گروه، موسسه، مجمع، مرکز، هیات ها خوانده می شوند) را مشخص ساخته، بر این امر تاکید کند که ارتباطات برون سازمانی در پیشگیری از جرایم ضعیف است.

فصل دوم
پیشینه پژوهش و مبانی نظری
2149475331279500221678530816550026955754782820002743200448754500
2-1- مقدمه
یکی از ویژگی های پلیس اجتماع محور استفاده از پتانسیل و توانمندی جامعه درمواجهه با معضلات، مسایل، ناهنجاری ها و جرایم است. پلیس بدون همکاری مردم و مشارکت سایر نهادها نمی تواند در جلوگیری از وقوع جرایم و افزایش ایمنی توفیقی داشته باشد، به لحاظ شغل پلیس که اغلب به دخالت در زندگی مردم می انجامد، مانند ایست و بازرسی ،کنترل عبور ومرور و وسایل نقلیه وکارت خواستن،دستور توقیف ومواردی دیگروجودداردکه موجب برخوردهای منفی بین پلیس وشهروندان می شود رویکردجامعه محوری ضمن پذیرش اصل و ناگزیر ی چنین برخوردهایی تاجایی که می تواند این برخوردهارا به مواجهه مثبت تبدیل می کند. از مصادیق مشارکت شهروندان می توان به استفاده ازجوانان و نوجوانان مدارس وپایگاه های بسیج مردمی در پلیس یاران جوان-همکاری داوطلبانه مردم واقشار ضعیف کم درآمد جهت نگهبان محله وشبگرد(آتاس) وگزارش دهندگان ناامنی های خاص محلات و….. اشاره کرده و در کشور در بسیاری از حوزه های ماموریتی پلیس ازتوانمندی نهادها،سازمانهای دولتی،تشکل های غیر دولتی و اقشار اجتماعی ومخصوصاًجوانان و نوجوانان بهره گرفت.
آنچه مسلم است امروزه آموزش همگانی ومشارکت شهروندان وتعاملات برون سازمانی از عناصر اصلی وظایف و ماموریت های پلیس است و باید ادارات آن خصوصاً کلانتریها و پاسگاه ها با برگزاری جلسات، نشست ها و گفت و گوهای مداوم با خانوادها، صنوف، انجمن های موجود وسازمانهای دیگر دولتی ارتباط وتعامل گسترده نسبت به شناسایی، کنترل و مهار جرم و افزایش احساس امنیت اقدام نمایند.
در این فصل ابتدا به تاریخچه و پیشینه ای از تحقیقات مرتبط با تعاملات نهادهای سازمانی و غیرسازمانی با پلیس پرداخته خواهد شد. سپس تعاریف و مفاهیم مرتبط با تحقیق بیان می گردد. در ادامه مهم ترین نظریه ها، رویکردها و روایت های مرتبط با تعامل، ارتباط و مهارت های ارتباطی ارائه می شود تا درک نظری ما در خصوص تعامل وارتباطات مهارت های ارتباطی ومشارکت مردم از پیشگیری ازجرم و متعلقات آن بیشتر گردد. سپس چارچوب نظری تحقیق و مدل مفهومی تحقیق و در پایان فرضیات تحقیق از مدل مفهومی استخراج و تبیین شده است.

2-2- مبانی نظری تحقیق
2-2-1- تعاریف نظری مفاهیم:
تعامل: بستر سازي براي ارتباط اعتماد و همكاري براي پيش بردن برنامه هاي كاهش جرم است براي ارتباط وفراهم آوردن امكان آموزش گفتگو ومتقاعد سازي توسط پليس با نهادهاي گوناگون از قبيل: مدرسه، داد گستري، شهرداري و … اساسي ترين عامل وضروري ترين عنصر براي اين ارتباط مي باشد. (هيوز، 1380: 117)
بديهي است تعامل مبتني بر ارتباط دو سويه اعتماد احترام متقابل و خارج از تحمل يكي بر ديگري ميباشد پليس اجتماعي براي پيشگيري از بزه كاري نوجوانان وجوانان ومردم نيازمند تعامل با آنان است واين امر پليس را قادر خواهد ساخت كه در پرتو اين تعامل آموزش وآگاه سازي را محقق ساخته ونقش موثرخود را در پيشگيري از بزه كاري ايفا كند( رجبي پور، 1382: 149)
در زمينه هاي تعامل اجتماعي روان شناسان وصاحب نظران تعاريف عديده اي ارائه كرده اند كه مهمترين آنها ارتباط با ديگران است.
كسي كه داراي تعامل اجتماعي است كه بتواند با ديگران به شكلي ارتباط برقراركند. كه حقوق و رضايت خاطر طرف مقابل را برآورده كند، بدون اين كه حقوق ورضايت فردي وشخصيت خود را مورد خطر قرار دهد يعني اين كه به شخصيت ما هيچگونه خدشه اي وارد نشود( همان، 16).
تعامل داراي انواع مختلفي است كه عبارتند از: الف )تعامل مودت آميز ب ) تعامل دوري ج )تعامل تفرقه آميز د ) تعامل محيط شناسي هـ ) تعامل كانوني و) تعامل چند گانه ز ) تعامل تاثير گذار ح) تعامل حسابگرانه ط) تعامل نمادي ي) تعامل غير كانوني (دعاگويان، 267:1384)
سازمان: سازمان ها نوعی گروه اجتماعی وابسته به زمان و مکانند که معمولا اهداف از پیش تعیین شده دارند. این گروه ها دارای قوانین و مقررات، سلسله مراتب، و مبتنی بر نوعی عقلانیت هستند. در تعریف مدیریتی، سازمان عبارت است از همکاری مشترک افراد برای انجام مقاصد مشترکی که درپیش دارند. دقت درتعریف فوق نشان می دهد که رابطه منظم ومنطقی بین افراد،وجود هدف های مشترک وهم جهت، وظایف گوناگون از جمله عواملی هستندکه بدون وجود،آنها، ایجاد سازمان ممکن نیست. سازمان زائیده فعالیت گروهی بوده، بطور ارادی تشکیل می شود (صافی، 1380: 45)
سازمان ها به دو گونه اصلی دسته بندی شده اند:
سازمان رسمی: «سازمان رسمی الگوی رفتارها وروابطی که تعمداً و بطورقانونی برای اعضای یک سازمان طرح ریزی شده است» (صبوری، 1384: 125) وبه تعبیر دیگر: «سازمان رسمی نظام اجتماعی عالماً هماهنگ شده ای است که درچارچوب مرز نسبتاً مشخص برای رسیدن به یک هدف کلی یامجموعه هدفها، به فعالیت می پردازد» سازمان رسمی سازمانی است که ازشکل وترکیب خاصی برخوردار بوده،ازیک سلسله همبستگی ها و روابط بین مشاغل ومقاما ت سازمانی براساس سلسله مراتب سازمانی به وجودآمده است. (نایلی، 1372: 10)
سازمانهای غیر رسمی :چستر بارنارد سازمان غیر رسمی عبارت است از سازمانی که به هرگونه فعالیت مشخص منتهی بدون هدف آگاهانه دست بزند (دارای سلسله مراتب نیست وآگاهانه نیست).
کیت دیویس:سازمان غیر رسمی یک شبکه روابط شخصی واجتماعی است که درغالب سلسله مراتب سازمانی وجود ندارد.بلکه خود به خودودر شرایط روابط افرادبایک دیگرشکل میگیرد. هوی ومیسکل:سازمان غیررسمی سیستمی ازروابط شخصی افراداست که به خودی خوددرداخل همه سازمانهای رسمی باعمل وعکس العمل اعضاشکل می گیرد. سازمانهای غیررسمی:تامین خواسته های افرادعضودرسازمان یابه عبارت دیگرتامین رضایت اجتماعی برای اعضاءگروه درواقع علت وجودی سازمان غیررسمی است.
خواسته های اعضاءیا اهداف گروه را اعضا مشخص می کنندواین خواسته ها که تامین آنها موجب ارضاء اعضای گروه می شوددرعین حال عامل انسجام ودوام گروه های غیررسمی است(صبوری، 1384 :20) گروه دوستانه گونه ای ازسازمان غیر رسمی است که به طورتصادفی بوجود می آید.
تفاوت سازمانهای رسمی وغیررسمی: سیستمهای رسمی وغیر رسمی باهم هستند، سازمانهای غیررسمی در داخل سازمان رسمی به وجودآمده ونسبت به آن عکس العمل نشان می دهد.برخلاف سازمان رسمی که به طور آگاهانه وبه دقت برنامه ریزی می شود،سازمان غیر رسمی دارای نظم و ساختار طبیعی است که درمحل کار تکامل پیدا می کند. سازمان غیر رسمی معمولاً همزمان ویاپس از تشکیل سازمان رسمی به وجود می آید در واقع، در درون و بطن سازمانهای رسمی،گروههای احساسی برمبنای نگرش ها وارزشیابی مشترک فرهنگی وعلایق مشترک ازطریق برقراری روابط دوستانه وصمیمی وشخصی به وجود می آید، غفلت از هرکدام از آنهاکوته بینی بوده وبه ضررسازمان است.(هوی، وینک.ومیسکل، سیسیل، 1382 :42)
سازمان های رسمی بطور ارادی تشکیل می شود و یک یا چند هدف تعریف شده و مشخصی را دنبال می کند. سازمانهای غیررسمی گروه هایی سازمان یافته هستند. همه گروه های انسانی دارای ساخت می باشند اما این سازمانها دارای ساخت رسمی نیستند، بلکه رهبران وپیروانی دارند، و رویه ها و ممنوعیت هایی درآنها وجود دارد، اما قوانین عناوین ومقامات حالت مکتوب و مدون ندارند.
2-3- پيشينه تحقيق
الف) مطالعات داخلي:
براساس تحقيقات انجام شده درمراكز پژوهشي و تحقيقاتي، پايگاه اينترنتي ومركز اطلاعات ومدارك علمي ايران، تحقيقات مشابه درخصوص متغيرهايي همچون بررسي تاثير تعامل پليس بامدارس. رابطه احساس امنيت با منزلت اجتماعي پليس. نقش نهادهاي آموزشي در پيشگيري از وقوع جرم و….مشاهده شده كه درذيل به مهمترين آنها اشاره مي گردد.
– رجبی پور (1382) در مقاله ای با عنوان راهبرد پيشگيری اجتماعی از جرايم (تعامل پليس و دانش آموزان) ضمن اشاره به ضمن اشاره به آمار جمعيتی جوان کشور، به ويژه دانش آموزان و آمار مربوط به جرايم نوجوانان و جوانان ايران و برخی از کشورها، به موضوع پيشگيری از جرايم پرداخته و سهم پليس در اين ارتباط را در يک فرايند تعاملی با دانش آموزان تعيين كرده است. مقاله با تمرکز بر موضوع پيشگيری اجتماعی از جرم، نقش سازوکارهای پايدار تعامل، آموزش و آگاه سازی سازما نيافته را در اين زمينه بر دانش آموزان تبيين كرده است.
– صدق پور و مسعودی (1385) تحقیقی با عنوان بررسی زمینه های نظارت و تعامل همگانی میان پلیس و مردم انجام دادند. این پژوهش نیز در صدد آن است تا با بهره گیری از نتایج حاصله، در زمینه نظارت مردم بر پلیس، موضوع تعامل پلیس و مردم را ارزیابی نموده و نیروی انتظامی را در جهت نیل به اهداف خود یاری کند.
– عبدی و شرافتی پور (1386) تحقیقی با عنوان پيشگيرى از جرم با تكيه بر رويكرد اجتماع محور (تاملى بر نقش پليس در پيشگيرى اجتماعى) انجام دادند. یافته های این تحقیق بیانگر این است که: نبود يك سياست هماهنگ و جامع در زمينه پيشگيری از جرم ، فعاليت های متعدد و پراكنده و بي هدف و نبود همكاری ميان دستگاه های مسئول در امر پيشگيری از جرم ، مواضع و ديدگاههای متفاوت و گاه متناقض سازمان های مسئول در امر پيشگيری از جرم ، مشاركت ضعيف مردم و سازمانهای غيردولتي به دليل فراهم نبودن زمينه مشاركت و توجه نداشتن كافي مسئولان به پيشگيری از جرم و پرداختن به آن به شكل فصلي بويژه در دو حوزه قانون گذاری و اجراء از مهم ترين عوامل ناكارآمدى سياست هاى پيشگيرى در كشور محسوب مى گردد.
در نتایج این تحقیق آمده است: براى پيشبرد پيشگيرى اجتماعى از جرم تعيين چارچوبى براى سهيم شدن همه شهروندان در پيشگيرى و هماهنگ كردن بخش هاى عمومى و خصوصى كه در زمينه پيشگيرى از جرم فعاليت مى كنند و مهم تر از آن محدود كردن نقش قانون در پاره اى موارد ، ضرورى مى نمايد. تاكيد بر نقش خانواده و تلاش براى استحكام بخشيدن به آن ، توجه به محيط هاى آموزشى و بهره گيرى از رسانه هاى جمعى از مهم ترين عوامل موثر در پيشگيرى از جرم محسوب مى گردند.
– عبدی و بهاری (1386) تحقیقی با عنوان «تعامل پليس با مدارس دبيرستانهاي پسرانه شمال تهران وتاثير آن باكاهش جرايم بارويكردآگاه سازي» انجام دادند. در این تحقیق سه فرضیه تبیین شد که عبارتند از 1- بين تعامل پليس بامربيان و کارکنان مدارس و کاهش جرایم رابطه معناداری وجود داد. 2- بین تعامل پلیس با اولیا و سرپرستان دانش آموزان و کاهش جرایم رابطه معناداری وجود دارد. 3- بین تعامل پلیس با دانش آموزان مدارس وكاهش جرائم رابطه معنادار وجود دارد. نتیجه این تحقیق بیانگر این است که میان تعامل پلیس با مدارس و کاهش جرایم رابطه معنادار وجود دارد. علاوه بر آن نتایج تحقیق نشان دهنده این است که هریک از این متغیرها با کاهش جرایم ارتباط معنادار و مستقیمی دارد .
– کهریز سنگی (1386) تحقیقی با عنوان رویکرد چند نهادی به پیشگیری از خشونت در مدارس انجام داد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که نابسامانی خانوادگی، نشست و برخاست با دوستان حامل هنجارهای كجروانه، ضعف تحصیلی و ضعف کنترل نظام آموزشی به ترتیب زمینه سازه بروز خشونت در مدارس هستند. طراحی نظام چند نهادی در پیشگری از این انحراف در مدارس، مستلزم استفاده از شبکه ای منسجم و هماهنگ از ابزارهای پیشگیری وضعی و اجتماعی رشدمدار است. ابزارهای پیشگیری وضعی و اجتماعی که در نهاد های خانواده، نظام آموزشی، پلیس محلی(پلیس مدرسه) و گروه همسالان اعمال می شود. با بهره گیری از قابلیت های موجود در این نهادها، از یک سو به کاهش فرصت بروز خشونت با تسلط بر محیط و شرایط پیرامونی (مدرسه)پرداخته شده و از سوي دیگر به حذف و خنثی سازی عوامل تکوین خشونت در سیر تعلیم و تربیت دانش آموز توجه شده است.
– مدبر و چوپانی رستمی (1388) مقاله ای با عنوان پيشگيری اجتماعی از جرايم زنان و دختران (با تأکيد بر نقش تعاملی پليس زن در آن) انجام دادند. در اين مقاله سعی شده است كه با استفاده از روش اسنادی و مطالعة منابع کتابخانه ای، پس از تعريف مفهوم پيشگيری اجتماعی و انواع آن، به مبانی نظری موضوع، سپس به مهم ترين نقش سازمان های اجتماعی در فرايند اجتماعی کردن افراد، يعنی خانواده، مدارس، رسانه ها و پليس، در امر پيشگيری اجتماعی از جرايم، پرداخته شود. همچنين بر نقش تعاملی پليس زن با نهادهای ياد شده نيز تأکيد مي شود. در نتيجه مي توان گفت كه پيشگيری اجتماعی از جرايم زنان و دختران، فقط وظيفة پليس زن نيست، بلكه کلية نهادهای مسئول در جامعه بايد با هم همکاری داشته باشند و با اتحاد با يکديگر به اين مهم عمل كنند. چنانچه هر دستگاه وظيفة خود را به شايستگي انجام دهد و از آن غفلت نورزد، قرار گرفتن در مسير پيشگيری اجتماعی و اتحاد دستگاه ها با يکديگر بسيار ساده تر خواهد بود. در پايان این مقاله پيشنهاد شده که برای تحقق پيشگيری اجتماعی در جامعه، کلية واحدهای مسئول در اين امر، دست به دست يکديگر بدهند و به پليس اعتماد کنند.
– بهروز جوانمرد(1388) تحقیقی با عنوان تعامل پلیس و دستگاه قضایی ایران در زمینه پیشگیری از جرایم انجام داده که در بخش نتیجه گیری این تحقیق آمده است: به نظر می رسد اگر اقدامات اخیر پلیس، با همکاری سایر دستگاه های مربوطه و با تاکید بر نهاد عدالت کیفری، صدا و سیما و پذیرش عمومی مردم همراه شود، می تواند پایه یک تحول اساسی و گامی در جهت ارتقای کیفیت زندگی در کلان شهرها باشد. روشن است که هماهنگی اقدامات پلیس با سایر دستگاه ها و باورهای مردم، محتاج یک سیاست منسجم و برنامه ریزی دقیق برای کنترل جرایم خرد و حفظ نظم عمومی خواهد بود.
– نوروزی و افراسیابی (1389) مقاله ای با عنوان رويكرد جامعه محور به پيشگيري از جرم در پليس ايران انجام دادند. نتایج این مقاله بیانگر این است که: تدوين نظام نامه اخلاقيِ اكرام ارباب رجوع براي تمام مشاغل اجرايي پليس، سياستگذاري در زمينه رفتار كرامت مدار با بزه ديدگان و متهمان، كاهش مراحل اداري (بروكراسي) در سازمان پليس و برنامه ريزي براي ارتقاي رضايتمندي شهروندان از پليس، از اهم راهكارهاي درون سازماني است كه زمينه مشاركت اجتماعي در تدابير پيشگيرانه پليس را فراهم مي كند. تدوين تدابير پيشگيرانه مسئله محور دوجانبه بين نهاد پليس و نهادهاي جامعوي به صورت موردي، براي هم سو سازي تدابير جاري آن ها با ملاحظات پيشگيرانه و تدوين تدابير پيشگيرانه مسئله محورِ چندجانبه بين نهاد پليس و نهادهاي جامعوي براي حل مسائل جنايي، از راهكارهاي برون سازماني اجراي اين رويكرد محسوب مي شوند.
– حبیب زاده و عبدالرحمانی (1390) تحقیقی با عنوان نقش سازمان‌های غیر امنیتی در ایجاد بسترهای امنیت شهرهای ساحلی (با تاکید بر مطالعه موردی شهرستان بندرعباس) و ارائه مدل تعاملی انجام دادند که اهداف اصلی این طرح عبارت بود از: نخست، تشریح و توصیف وضعیت تامین امنیت در محدوده اجرای طرح با تاکید بر نقش هر یک از سازمان های متولی امنیت، به تعبیر دیگر مشخص نمودن سهم هر یک از سازمان های رسمی غیر متولی امنیت در تامین و استقرار امنیت در شهرهای ساحلی و دوم، ارائه الگويی براي ارتباطات بين‌سازمانی در خصوص استقرار امنیت در شهرهای ساحلی.
جدول 1-1- خلاصه پيشينه های داخلی
رديف نوع منبع محقق عنوان منبع
1 پایان نامه عبدی و بهاری (1386) تعامل پليس با مدارس دبيرستانهاي پسرانه شمال تهران وتاثير آن باكاهش جرايم بارويكردآگاه سازي
2 مقاله بهروز جوانمرد تعامل پلیس و دستگاه قضایی ایران در زمینه پیشگیری از جرایم
3 مقاله کهریز سنگی رویکرد چند نهادی به پیشگیری از خشونت در مدارس
4 پایان نامه عبدالرحمانی و حبیب زاده (1390) نقش سازمان‌های غیر امنیتی در ایجاد بسترهای امنیت شهرهای ساحلی (با تاکید بر مطالعه موردی شهرستان بندرعباس) و ارائه مدل تعاملی
5 مقاله مدبر و چوپانی رستمی (1388) پيشگيری اجتماعی از جرايم زنان و دختران (با تأکيد بر نقش تعاملی پليس زن در آن)
6 مقاله نوروزی و افراسیابی (1389) رويكرد جامعه محور به پيشگيري از جرم در پليس ايران
7 مقاله صدق پور و مسعودی (1385) بررسی زمینه های نظارت و تعامل همگانی میان پلیس و مردم
8 مقاله رجبی پور (1382) راهبرد پيشگيری اجتماعی از جرايم (تعامل پليس و دانش آموزان)
ب) مطالعات خارجي
چنین به نظر می رسد که پس از پایان جنگ جهانی دوم و با شکل گیری دولت رفاه در غرب بود که، رویکرد چندنهادی یا استفاده از سازمان ها و نهادهای مدنی در پیشگیری و کشف جرم و نیز تامین و ارتقاء امنیت پا به عرصه وجود گذاشت. سپس در نیمه قرن بیستم بود که، رژیم های پیشگیری از طریق درمان و بازسازی مجرمان، به عنوان بخشی از دوره خوش بینی برقراری امنیت در جامعه، ظاهر شدند. این دوره با بروز انتقادات فراوان (در خصوص خوش بینی ها)، در دهه 80 میلادی تغییراتی را پذیرفت. دهه 1990 را به لحاظ توسعه رویکرد چند نهادی، تعاملات برون سازمانی و به کارگیری سازمان ها و نهادهای مدنی در بسیاری از حوزه های علمی ، به ویژه حوزه امنیت و پیشگیری از جرم می توان سرآمد دوره های دیگر دانست. چرا که در این دوره برقراری امنیت و پیشگیری از جرم با تاکید بر مشارکت سازمان ها و نهادهای مدنی، بیشترین توجهات را در تمامی جوامع، به ویژه غربی، را نشان می دهد (گیلینگ، 1994: 240)
مروری بر مجموعه پژوهش ها انجام گرفته نشان می دهد که نخستين تحقيقات در باره ارتباطات برون سازمانی به حوزه مدیریت و با رویکرد حل مشکلات اجتماعی و امنیتی به حوزه جرم شناسی و جامعه شناسی جنایی مربوط است. لوینگ و وایت (1961) نوعی از ارتباطات برون سازمانی را پیشنهاد کرده اند که طی آن سازمان های با قلمرو توافق عام با اشکالی مانند توانایی های یک جانبه، دو جانبه، با منابع تخصص یافته کم یاب مشتری، خدمات کارگری و دیگر منابع، می توانند با یکدیگر به برقراری ارتباطات بپردازند.
لیتاک و هایلتون (1962) در خصوص ارتباطات برون سازمانی سازمان های مستقلی که با هم همکاری دارند و به دنبال رفتارهای منظمی هستند، به تحقیق پرداختند. چارچوب کلی ایده آنها این بود که آژانس های همکاری، اگر چه رسمی اند، اما با بخشی از وابستگی های درونی میان سازمانی روبرویند که تعریف استانداردی از شرایط دارند. رید (1965 و 1969) با تاکید بر روابط سازمان های مستقل با افزودن چارچوب تئوریکی لیوینگ و وایت و لیتاک، هالیتون اظهار کرد که سه نوع اساسی الگوی رفتار در ارتباطات بین سازمان وجود دارد: مستقل، وابسته و متخاصم (ویگاند، 1977و 1974).
همانگونه که ملاحظه می شود، تحقیقات اولیه در خصوص ارتباطات برون سازمانی اساسا بر ارتباطات میان سازمان های رسمی و شرکت های بزرگ اقتصادی (با مولفه های چون قانونی بودن، نیازهای اطلاعاتی سازمان ها به یکدیگر و بالاخره عامل ثبات و استواری ) برای کسب سود بیشتر تاکید داشت و از ارتباطات میان سازمان ها و نهادهای مدنی با تاکید بر حل مشکلات اجتماعی خبری نبود.
در یکی از آخرین و گسترده ترین تحقیقات در باره ارتباطات برون سازمانی (که منابع مختلف بین سال های 1984 تا 2003 را مورد بررسی قرار داه است)، مشخص گردید که علاقه مندی های مختلفی در حوزه های روانشناسي اجتماعي (برای نمونه تئوري های تخصيص و نقش، مدل هاي پردازش اطلاعات اجتماعي) و علوم اجتماعي، اقتصادي، سياسي و مدیریت (مانند تئوري هاي ساختاري و سازماني، شبکه ها فضاي ارتباطاتي، تئوري هويت اجتماعي، تئوري انطباق ارتباطات) طی بیست سال گذشته (از سال 1984 تا 2003) به وجود آمده و تئوری های مختلفی برای حل مشکلات و بحران های مختلف اجتماعی، که امنیت و جرم مهم ترین آنهاست، ظهور یافته است.
یکی از یافته های مهم این تحقیق آن بوده که گروهی از محققان حوزه های مختلف (مانند پاتنام و فيرهورست، تيلور و توروجيلو، شياپلو و فيركلوگ، پائول سن، گراهام، جونز، كالان و گاليوس در سال های پس از 2000) به این نتیجه رسیدند که در تحلیل ارتباطات (درون و بین) سازماني برای غلبه بر مسایل اجتماعی بايد از تئوري هاي همه علوم در سطوح متنوع (خرد و میانه و کلان) سود برد.
كراتز پیش تر (1998) در تحقیقات اش دريافته بود كه روابط مستحكم یک سازمان با ساير سازمان ها اثرات و حوادث نامشخص و غیر قابل پیش بینی را كاهش داده، انطباق و سازگاري از طريق افزايش تسهيم ارتباطات و اطلاعات را ارتقاء مي بخشد. جونز و همکاران اش دریافتند که حوزه ارتباطات برون سازمانی در دهه 1990 شاهد افزايش ميزان تحقيقات مربوط به مديريت بحران در موضوعات عمومی و به خصوص در مشکلات اجتماعی مانند ترافیک، حوادث و بلاياي طبيعي، پیشگیری از جرم، امنیت و ارتقاء سرمایه اجتماعی بود. اين تحقيقات اثرات راهبردهای مديريتي را از طريق ارتباطات میان سازمانها جهت حفظ يك تصوير مثبت مورد بررسي قرار داده اند (جونز و دیگران، 2004: 750- 722 ).
مجموعه تحقیقات در حوزه های گوناگون، باعث گردید تا ارتباطات برون سازمانی، که رویکرد چند نهادی یکی از زیرگروه های آن می باشد، به عنوان يكي از حوزه هاي تخصصي علوم ارتباطات و نيز به عنوان رشته اي فرعي (و مورد علاقه سایر علوم انسانی) طي دهه هاي گذشته رشد سريعي را تجربه کند، به طوري كه نه تنها اكثر كالج ها و دانشگاه هاي آمريكايي، حداقل يك درس را در اين حوزه ارائه مي كنند، بلكه دوره هاي فوق ليسانس ارتباطات سازماني حدودا در 75 دانشگاه و دوره دكتري نيز در 35 دانشگاه ايالات متحده آمريكا راه اندازي شده است ( فرهنگی و صفرزاده و خادمی، 1383: 68).
به نظر می رسد طی سال های اخیر توجه به مبحث ارتباطات برون سازمانی در خصوص حل بسیاری از مشکلات اجتماعی (مانند بهداشت و سلامت، ورزش، خدمات عمومی، آموزش، جرم و امنیت) افزایش یافته است (ابویی و اسدی و غریبی، 1386: 159). برخی از مهم ترین تحقیقات مرتبط با ارتباطات برون سازمانی به قرار ذیل است.
رابرت رينر در کتاب «نظم و قانون: يک راهنمای مفيد برای شهروندان در مورد جرم و کنترل آن» به بررسی انواع راهبردهای پیشگیری و کنترل جرم با تاکید بر سازمان های رسمی و غیر رسمی می پردازد. وی بر این باور است که ارتباطات برون سازمانی پلیس با سایر سازمان ها یکی از کلیدهای اساسی پیشگیری از بروز و گسترش جرم در جامعه است.
مور و همکارانش (1390) با تدوین کتابی با عنوان «مدیریت و رفتار سازمانی نیروی پلیس» فصلی مجزا را به ارتباطات (درون و برون سازمانی) اختصاص دادند. آنها بر این باورند که مديران و فرماندهان پلیس بايد از نحوة برقراري ارتباطات متقابل با كاركنان، هم‌قطاران، مديران ارشد و سهامداران فعال در خارج از سازمان آگاهي كافي داشته باشند، چرا که ارتباطات بین فردی و برون سازمانی ضعيف میان ماموران در درون و بیرون از سازمان، معمولا به تصميم‌گيري‌هاي ضعيف مي‌انجامد. یافته ها نشان داد که برخی از رموز موفقیت پلیس ها در حوزه کاری اشان، این بود که ضمن برقراری ارتباطات موثر با همکاران (به جهت میان فردی در درون سازمان)، ارتباطات میان فردی یا گروهی موثری (در بیرون از سازمان) برقرار کرده بودند (مور و همکاران، 1390: 41)
در کنار این، آنها دریافتند که كانال‌هاي ارتباطاتي پلیس میان افراد و سازمان ها بايد به طور كامل مشخص شوند تا از اين راه، تبادل اطلاعات در سطوح مختلف سازمان و همچنين تفويض اختيارات در آن ممكن شود. این امر تا اندازه زایادی به كارآمدی بهتر پلیس ها كمك کرده به رضايت شغلي آنها مي‌انجامند. مور و همکارانش خاطر نشان کردند که افراد جامعه تأكيد زيادي را به همكاري، تعامل و ارتباطات هدفمند پلیس با دیگر گروه ها و سازمان ها در خصوص ماموریت های پلیسی از خود نشان ميدهند (همان، 76).
یکی از یافته های مور و همکارانش آن بود که تعامل اجتماعي پرمحتوا براي پيشرفت پلیس ها ضروري و در سطح فردی، منبع مهم تكامل شخصي است. هر كاري كه ما انجام مي‌دهيم در ارتباط با ديگران است… در شرايط مشخص، افراد و البته پلیس ها جدا از گروه‌هاي اجتماعي نيستند و همة به كمك يكديگر نیاز داشته، با هم تغيير مي‌كنند. علی ای حال اگر چه ساختار سازماني، چارچوب لازم را براي برقراري ارتباطات رسمي فراهم مي‌سازد و مزيت این نوع ارتباطات قابل پيش‌بيني بودن آنهاست، با این وصف ارتباطات غیر رسمی پلیس پیچیده تر، عمیق تر و غیر قابل پیش بینی تر است. از این رو پلیس ها نیازمند دقت و توجه بیشتر در این موردند (همان، 277).
شاو(1388) دركتاب پليس، جوانان و پيشگيري از جرم عنوان داشته است نقش پليس مي تواند دراصل بازدارنده يا پيشگيرانه باشد. مصاديق رويكردبازدارنده شامل حضور افراد يونيفرم پوش پليس براي اهداف نظارتي يا استفاده از ماموران مخفي پليس است.
رويكرد پيشگيرانه مي تواند شامل آموزش پيشگيري از جرايمي ماننداستعمال موادمخدر- سرقت- وجرايم منافي عفت باشد نويسنده ضمن بررسي تجربيات وبرنامه هاي همكاري پليس ومردم نسبتاًساختارمندبه نظر خواهد رسيد،درصورتي كه پليس بخشي از برنامه جامع تر يا شبكه مشاركت چندجانبه راتشكيل دهد. «الیور» (1990) شش علت یا هدف برای ایجاد ارتباطات برون سازمانی برشمرده که عبارت است از: «ضرورت»، «عدم تقارن»،«تقابل»،«کارآیی» ،«ثبات»،«مشروعیت» (كرباسيان، 1388: 29).
علل دیگری نظیر تحقیق و توسعه، ایجاد همکاری و هماهنگی برای حل مشکلات اجتماعی مانند قاچاق و بالاخره همکاری سازمان ها در جهت ارائه خدمات دولتی اقامه شده است (زارعی، 1385: 18).
به نظر می رسد توسعه و پيشرفت جوامع، تا اندازه ای بازتابي از نظام ارتباطي بین سازمان ها باشد.در یکی از تحقیقات، نشان داده شده که در ایالات متحده شرکت ها و سازمان هایی که از بیشترین رشد برخوردار بوده اند، موفقیت آنها به سبب داشتن ارتباطات برون سازمانی بوده است. ارتباطات برون سازمانی، همواره يكي از عوامل اثرگذار بر توليد و گسترش دانش، بازار و خدمات بوده و زمينه ساز انسجام و هماهنگي در جامعه، تعامل ديدگاه ها و تركيب ايده هاست . (زارعی و همکاران، 1385: 15).
ارتباطات برون سازمانی تا اندازه ای زیادی می تواند در جریان ارائه اطلاعات از طریق تکنولوژی های اطلاعاتی برای سازمان هایی که در این فرآیندها شرکت دارند، را تسهیل نماید. ارتباطات برون سازمانی اگر چه مسئولیت های خطیری برای سازمان های دخیل در آن به وجود می آورد، لکن بسیاری از هزینه های جاری و سالانه ارتباطی را کاهش داده، قابلیت های سازمان را افزایش می دهد (کاوه، 1391: 117) .
– مطالعه «ارتباطات برون‌سازماني» از اين بابت كه سازمان‌ها هرگز به تنهايي عمل نمي‌كنند و هميشه در ارتباط متقابل با يكديگرند و از آنجا كه ارتباطات برون سازمانی نخستين وظيفه مديريت برنامه‌ریزي قلمداد شده و امروزه ارتباطات بين سازماني جزو مهمترين ابزار مديريت به ويژه در محيطهاي پيچيده و آشفته است ، از اهميت ويژه‌اي برخوردار می باشد. (زبردست، 1383: 79)
– یافته های «ترومن» نشان داد که ارتباطات برون سازمانی قابلیت های ارزشمندی مانند شیوه های انتشار سریع اطلاعات، نوآوری های سریع، و افزایش رقابت ها برای سازمان های دخیل در ارتباط بوجود می آورد (ترومن، 1996؛ راب و میلوارد، 2003). تحقیقات جدیدتر در این باره به این سو گرایش دارند که ارتباطات برون سازمانی فرآیندی دینامیک است که در حل بسیاری از مشکلات اجتماعی از بهداشت و سلامت گرفته تا کاهش جرایم، و ارتقاء امنیت به سازمان ها کمک می کند.
جدول 2-2-خلاصه پیشینه های خارجی
رديف نوع منبع محقق عنوان منبع نظریه پرداز
1 تحقیق لیتاک و هایلتون (1962) ارتباطات برون سازمانی سازمان های مستقلی که با هم همکاری دارند و به دنبال رفتارهای منظمی هستند
2 کتاب مور و همکاران (1390) مدیریت و رفتار سازمانی نیروی پلیس
3 کتاب مارگاردشاو(1388) پليس، جوانان و پيشگيري از جرم
4 تحقیق ترومن، 1996؛ راب و میلوارد، 2003 ارتباطات برون سازمانی قابلیت های ارزشمندی مانند شیوه های انتشار سریع اطلاعات، نوآوری های سریع، و افزایش رقابت ها برای سازمان های دخیل در ارتباط بوجود می آورد
5 تحقیق ویگاند، 1977و 1974 سه نوع الگوی رفتار در ارتباطات بین سازمان عبارتند از: مستقل، وابسته و متخاصم.
2-3-1- سازمانهاي غير دولتی
2-3-1-1- سابقه پیدایش وتاسیس نهادهی مشارکتی وسازمانهای مردم نهاد در ایران
زندگی مشارکتی تجربه جدیدی در سرزمین مانیست واین کشور، تاریخی طولانی از فعالیتهای خیر خواهانه و بشر دوستانه داشته است. مشارکت به عنوان امری برخاسته از مذهب، مدنیت، آداب وسنن اجتماعی در همه عرصه های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، دفاعی و سیاسی کشور حضور پررنگ داشته است. تاریخ این نقطه ازجهان شاهد مقاطع حساس و سرنوشت سازی است که از آن جزء با مشارکت وحرکت دوطلبانه، غیرممکن بوده است.
در ایران گذشته،کشورمان سرشار از مشارکت اجتماعی است یکی از الگوهای آن تشکل های سنتی مانند: وقف و نذر می باشد که از بطن همکاری مردم برای رفع نیازهای اقتصادی و ارائه خدمات اساسی ظاهر شده اند این تشکل ها در مقابله با حوادث ناگوار و پر کردن شکاف هایی که دولت از عهده آن بر، شبکه اطمینان اجتماعی رابرای طبقات محروم ایجاد کرده اند. چنین تشکل هایی ریشه در فرهنگ و سابقه بشر دوستانه مردمان این سرزمین، روحیه آزادی خواهی و ارزش های دینی آنان دارد. آن ها در شرایط مختلف زمانی تاب آورده اند و با وجود تنگناها و محدودیت های مختلف هنوز به حیات خود ادامه می دهند .
فقدان امنیت، شرایط اقلیمی وجغرافیای، فقراقتصادی، آموزه های دینی مانند: سنت وقف ونذر وخمیرمایه های ارزشی وفرهنگی این سرزمین موجب استمرار وبقای فرهنگ مشارکتی درقالب وانواع معتعدد تعاون وهمکاری ده است. وجود دارالایتام، موسسات خیریه که از راه وقف ونذر اداره می شده اند، تعاونی هایی سنتی و…. ازمصادیق الگوهای مشارکتی موجود درکشور ازگذشته دور تابه حال بوده است.
درحال حاضر بیشتر فعالیت های امدادی وخیر خواهانه درایران توسط سازمان هایی از نوع دولتی – غیردولتی صورت می گیرد ؛کمیته امداد امام، بنیاد شهید، جهاد سازندگی، بنیاد مسکن، جامعه زنان داوطلب بهداشت، که در بدو تشکیل عمدتاً به صورت داوطلبانه واز بین مردم بوده وبه تدریج به دلیل گسترش روز افزون وبالا بودن تعداد اعضای آن در سطح وسیع، مدیریت در آن ها نهادینه شده وبه صورت دولتی در آمده است (سعیدی، 1382: 34).
در سالهای اخیر، انجمن ها ونهاد هایی برای فعا لیت تخصصی و ضروری در عرصه های مختلف فرهنگی واجتماعی مانند: مبارزه بامعضل اعتیاد به مصرف،کودکان، زنان ومحیط زیست به وجود آمده اند که درکنار انجمن های حرفه ای وصنفی که سابقه تشکیل وفعالیت آن هابه چند دهه قبل برمی گردد فعالیت می کنند؛ همچنین دراین راستا اشکال سنتی تر فعالیت های غیر دولتی (خیریه) نیروی تازه نفس وجوان نیز در کنار آنها قرار دارند (نجفی ابرندآبادی ،1384: 51)
طی سالهای اخیر سازمانهای غیر دولتی فراوانی درکشور شکل گرفته و به فعالیت مشغول شده اند. برخی منابع شمار سازمان های غیر دولتی ایرانی را حدود پانزده هزار تخمین می زنند که به نظر می رسد قدری اغراق آمیز باشد. با این حال انجمن تنظیم خانواده ایران که خود یک سازمان غیردولتی است اقدام به تهیه فهرست وآمارگیری از سازمان های غیر دولتی کشوردر قالب یک کتاب باعنوان «بانک اطلاعاتی سازمان های غیردولتی ایرانی» نموده است که درآن مشخصات بیش از دو هزارسازمان غیر دولتی به چشم می خورد (نمازی،1381: 255)
سازمانهای غیردولتی، نهادی قدیمی با مفهومی جدید است که ریشه در تاریخ گذشته بر دارد و از زمان های گذشته با مطرح شدن مدیریت اجتماعات بشری پابه عرصه وجود نهاده است. این نهادهای اجتماعی علاوه برریشه های تاریخی، دارای سابقه تاریخی دیرینه در ایران و اسلام اند. نوع جدید این سازمان ها در دینای مدرن با نام سازمان های مدنی یا سمن هستند.
2-3-1-2- NGO چيست و زمينه‏هاي ايجاد آن در كشور ما از كجا آغاز شد؟NGO يك سازمان غيردولتي و غيرانتفاعي است. نه وابسته به دولت است و نه اثري از حاكميت درون آن پيدا مي‏شود. نه بودجه‏اي از دولت به صورت رسمي مي‏گيرد ولي داراي اساسنامه مدون است و تشكيلاتش از قبل ثبت شده. يكي از مهمترين خصوصيات NGO داوطلبانه بودن آن است كه با توجه به نياز جامعه ايجاد مي‏شود. چند نفر دور هم جمع مي‏شوند و به اين نتيجه مي‏رسند كه به طور مثال با مصرف يا پخش مواد مخدر به صورت داوطلبانه و خودجوش مبارزه كنند. البته يك NGOمجاز است فعاليتهاي خودش را سامان دهد و اگر كارش به نتيجه برسد درآمد هم كسب كند و اين فقط در راه توسعه و اهداف تشكيلات خودش است و سود در NGO معنا ندارد NGO، سازمان‏هاي غيردولتي، گروهاي شهروندي داوطلب، گروه هاي نفع عامه يا خيريه هيچ كاري به مسئوليت دولت ندارند و در بعضي جاها از مطالبات مردم در مقابل دولت دفاع مي‏كنند يعني مجاز به انتقاد از دولت مي‏باشند. سوال اساسی این است که نقش احزاب چه مي‏شود؟ در برخی كشورهاي غربی اگر دولت كاري انجام دهد كه از نظر ديگران اشتباه باشد NGOها دور هم جمع مي‏شوند و كار احزاب را انجام مي‏دهند. به دولت معترض مي‏شوند و احزاب دخالتي نمي‏كنند. البته اين خود مشكلي شده و بسياري از NGOها بازوي احزاب شده‏اند. در كشور خودمان هم اين اتفاق گاهي افتاده است يعني NGO شده است ابزار دست گروه‏هاي قدرت، يا مي‏شود اين طور هم گفت كه بعضي اوقات NGO تشكيل مي‏شود كه دقيقاً همين كار را انجام دهد. گاهي مسئولين دولتي پول مي‏گذارند، هزينه مي‏كنند تا اين سازمان‏ها را تشكيل دهند تا مورد حمايت قرار بگيرند.
2-3-1-3- ويژگي‏هاي يك NGO داوطلبانه بودن، خودجوش بودن، هدف و تفاق مشترك، حركت طبق اساسنامه مدون، قانونمندي، برنامه مشخص، استقلال و وابسته نبودن، مسئوليت پذيري از خصوصيات بارز NGO است.طبق قطعنامه های 1950 و 1968 اکوسوک:
«سازمان های غیردولتی سازمان هایی هستند که به وسیله معاهدات بین الدولی ایجاد نمی شوند و شامل سازمانهایی هم می شوند که افراد منتخب از سوی مقامات دولتی را به عضویت می پذیرند مشروط بر این که این افراد مانع آزادی عمل این سازمانها نشوند.»
امروزه سازمانهاي غير دولتي با فعاليت غير انتفاعي وداوطلبانه براي ارائه خدمات عمومي به فعاليتهاي مي پردازند.سازمانهاي فوق،درواقع شامل جمعيتها،گروهها ونهادهاي انساني خودجوش وبرآمده ازمردمي هستند كه مهمترين مشخصه خودرااستقلال از نهاد دولت بيان مي كنند.
«سازمانهاي غير دولتي،بنا به تعريف بانك جهاني،دركاهش دردها،افزايش منفعت فقيران،حفظ محيط زيست، تامين خدمات اجتماعي وتوسعه اجتماع ملي فعال هستند» (چاروسه،1381: 124)
لذا ملاحظه مي شود كه سازمانهاي غير دولتي، ويژگي ها، كاركردهاوعملكردهاي مهمي رادارامي باشندكه به تبع ما در موردآنها، «دراواخر دهه 1980به اين سو، تعدادسازمانهاي غير دولتي فعال در بخش هاي مختلف آفريقا وآسيا تقريباً دوبرابر شده است. درشرق و مركز اروپا و جمهوري هاي مستقل مشترك المنافع تعداد سازمانهاي غيردولتي در مقايسه با تعداد بسيار اندك آن درسال1989سه تاچهاربرابرشده است» (چاروسه، 1381 : 123)
سازمانهاي غيردولتي ازنگاه( اعرابي) : سازمانهاي مردمي هستند متشكل ازداوطلباني كه هدف خاصي رادنبال مي كنندوخدمات غير انتفاعي ارائه مي دهند.
سازمانهاي غير دولتي،يعني هرحركت سازمان يافته داوطلبانه كه به صورت غيرانتفاعي وبه منظور هدف خاصي براي مردم انجام پذيرد.
موسساتی که مستقیماً ازبودجه دولتی استفاده نمی کنند واعضای آنها درمقابل فعالیتی که انجام میدهند،مسئولیت واگذار شده دولتی ندارند.
گاهی این اصطلاح هم مفهوم «سازمانهای مردمی»هم بکار برده می شود.(اعرابی، 1379 :13)
برخی ویژگیهای سازمان های غیردولتی به قرار ذیل است:
داوطلبانه بودن .
غیر انتفاعی بودن.
برای مردم وبه خاطرمردم بودن.
به علت هدفهای خاصی تشکیل شدن.
ازدل اجتماعات محلی بیرون آمدن.
به صورت خودجوش ایجادشدن.
انجام یک فعالیت تمام وقت تخصصی وحرفه ای.
سازمانهای غیردولتی،دارای ضوابط .
ارائه خدمات خاص وباکیفیت مطلوب به گروهای خاص.(چاروسه، 1381: 130)
2-3-2- جامعه مدنی و رویکردهای علمی به آن
امروزه اصطلاح «جامعه مدنی »در علم اجتماعی معمولاًدرمقابل دولت به حوزه ای از روابط اجتماعی اطلاق می شود که فارغ از دخالت قدرت سیاسی است ومجموعه ای از نهادها،موسسات،انجمن هاوتشکل های خصوصی ومدنی(غیر خصوصی)رادربر می گیرد.اگر بگوییم که ویژگی اصلی دولت ساختار قدرت آمرانه یا آمریت وتابعیت است درآن صورت جامعه مدنی فاقد چنین ساختی است (بشیریه، 1386: 329)
تمیز جامعه مدنی ازمفهوم دولت،محصول اندیشه سیاسی قرن هیجدهم ونوزدهم در غرب است.
رویکرد های علمی به جامعه مدنی عبارتند از:
الف) رویکرد ارسطو به جامعه مدنی: ارسطو(382-322ق.م)فیلسوف یونانی در بحث اجتماعات انسانی، دولت شهر را در برابر خانواده قرار می دهد وبراین باوراست که «خانواده برای ارضای نیازهای زیستی ومعیتی اعضایش به وجودمی آید»؛یعنی خانواده حوزه اقتصاد ونیازهای روزمره است درحالی که دولت- شهرحوزه ای سیاسی است وقلمروگفتاروعمل آزادانه به لحاظ توانایی ذاتی اش قادر به برآوردن تمام نیازهای شهروندان نیز هست (ارسطو، 1371 : 36)
ب) رویکرد مکتب قرارداد اجتماعی به جامعه مدنی :درطی قرون وسطی ،اعتقادبراین بودکه اساس جامعه برقوانین غیرموضوعه استوار است . یعنی قوانینی که یا ماورایی بوده وازآسمان آمده است ویا اینکه فئودال وحاکم آنهاراوضع می کند . بنابراین سخن از قوانینی که افراد با توافق جمعی آنها را وضع کرده باشند ، بدعتی است درمقابل کلیساوفئودال.درقرن شانزدهم ،عده ای به ترویج این تفکر پرداختند که اساس جامعه بر قوانین موضوعه وحقوق طبیعی استواراست.جامعه باید براساس قوانینی اداره شود که افراد درتوافق بایکدیگر آنهاراوضع کرده وتصویب نموده اند . درغیر این صورت غیر انسانی بوده وموجد ظلم است .
ج) رویکردآدام فرگوسن به جامعه مدنی :آدام فرگوسن (1723-1816) متفکر انگلیسی درکتاب «رساله ای درباره تاریخ جامعه مدنی »معتقد است :«جامعه مدنی یکی ازخصوصیات جوامع پیشرفته درمقابل جوامع بدوی می باشد» از نظرفرگوسن جوامع باطی «چهار مرحله رشد،شکارگری، دامداری،کشاورزی وتجاری» به پیشرفت وتکامل می رسند. حال اگرجوامع مراحلی ازپیشرفت اقتصادی ،اجتماعی واخلاقی راپشت سرگذاشته وچون هریک ازاین مراحل هم پیشرفته تراز مراحل قبل ازآن است، دراین صورت جوامع رابراساس مرحله ای که درآن بسر می برند، می توان طبقه بندی کرد.بنابراین جامعه مدنی به ابزارسنجش پیشرفت وتکامل درآمدوفرگوسن نتیجه گرفت که جوامع پیشرفته دارای جامعه مدنی ولی جوامع ابتدایی



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *