— (319)

2295525-20701000
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد بندرعباس
دانشکده علوم انسانی
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد رشته روان شناسی(M.A.)
گرایش: تربیتی
عنوان:
بررسی نقش هوش معنوی و راهبرد های یادگیری خودتنظیمی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر دانشگاه فرهنگیان شهید بهشتی بندرعباس

استاد راهنما :
دکتر دکتر اقبال زارعی
نگارنده :
طاهره هاشمی نیا
اردیبهشت94

تائیدیه هیات داوران جلسه
گروه تخصصی : روان شناسی
نام و نام خانوادگی دانشجو : طاهره هاشمی نیا
عنوان پایان نامه : بررسی نقش هوش معنوی و راهبرد های یادگیری خودتنظیمی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر دانشگاه فرهنگیان شهید بهشتی بندرعباس
تاریخ دفاع :
رشته :روان شناسی
گرایش : تربیتی
امضاء دانشگاه یا موسسه محل خدمت مرتبه دانشگاهی سمت نام و نام خانوادگی ردیف
راهنما اقبال زارعی 1
2
3
معاون پژوهشی
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد بندرعباس
241363562992000پیوست شماره 4
تعهد نامه اصالت رساله یا پایان نامه
اینجانب طاهره هاشمی نیادانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته روان شناسی گرایش تربیتی که در تاریخ………………………….از پایان نامه /رساله خود تحت عنوان بررسی نقش هوش معنوی و راهبرد های یادگیری خودتنظیمی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر دانشگاه فرهنگیان شهید بهشتی بندرعباس با کسب نمره………………..ودرجه………………….. دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم:
1 این پایان نامه /رساله حاصل تحقیق وپژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده ودر مواردی که از دستاوردهای علمی وپژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه ، کتاب ،مقاله و…….. استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط ورویه موجود ،نام منبع مورد استفاده وسایر مشخصات آن در فهرست مربوطه ذکرودرج کرده ام .
2 این پایان نامه / رساله قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح،پایین تر وبالاتر در سایردانشگاها وموسسات آموزش عالی ارائه نشده است .
3 چنانچه بعد از فراغت از تحصیل ،قصد استفاده وهر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب،ثبت اختراع و…… از این پایان نامه داشته باشم،از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوط را اخذ نمایم.
4) چنانچه در هر مقطعی زمانی خلاف موارد فوق ثابت،عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط ومقررات رفتار نموده ودر صورت ابطال مدرک تجصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام ونام خانوادگی : طاهره هاشمی نیا
امضاء:
اظهار نامه
اینجانب طاهره هاشمی نیا دانشجوی کارشناسی ارشد رشته روان شناسی گرایش تربیتی به شماره دانشجویی911044950 تایید می نمایم که کلیه نتایج این پایان نامه حاصل کار اینجانب و بدون هیچگونه دخل و تصرف است و مورد نسخه برداری شده از آثار دیگران را با ذکر کامل مشخصات منبع ذکر نموده ام . در صورت اثبات خلاف مندرجات فوق به تشخیص دانشگاه مطابق با ضوابط و مقررات حاکم (قانون حمایت از مولفان و محققان و قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی ، ضوابط و مقررات آموزشی، پژوهشی و انضباطی) با اینجانب رفتار خواهد شد و حق هرگونه اعتراض در خصوص احقاق حقوق مکتسب و تشخیص و تعیین تخلف و مجازات را از خویش سلب میکنم . در ضمن مسئولیت هرگونه پاسخگویی به اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی و مراجع ذی صلاح (اعم از اداری و قضایی) به عهده اینجانب خواهد بود و دانشگاه هیچگونه مسئولیتی در این خصوص نخواهد داشت .
نام و نام خانوادگی:
طاهره هاشمی نیا
امضا و تاریخ : / /

تاییدیه
بدینوسیله تایید می نمایم پایان نامه / رساله ی بررسی نقش هوش معنوی و راهبرد های یادگیری خودتنظیمی برعملکرد تحصیلی دانشجویان پسر دانشگاه فرهنگیان شهید بهشتی بندرعباسدفاع شده توسط طاهره هاشمی نیا دانشجوی کارشناسی ارشد رشته روان شناسی گرایش تربیتی تحت راهنمایی اینجانب صورت گرفته و مطالب ارائه شده در این پایان نامه حاصل کار وی بوده و بدون هرگونه دخل و تصرف است و موارد نسخه برداری شده از آثار دیگران با ذکر کامل مشخصات منبع ذکر شده است .
نام و نام خانوادگی استاد راهنما :
دکتراقبال زارعی
امضاء و تاریخ :

2647315-10858500معاونت پژوهش و فن آوریبه نام خدامنشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به این که عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری،ما دانشجویان و اعضای هیئت علمی واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی متعهد می گردیم اصول زیر را در انجام فعالیت های پژوهشی مد نظر قرار داده و از آن تخطی نکنیم:
1-اصل حقیقت جویی: تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هرگونه پنهان سازی حقیقت.
2-اصل رعایت حقوق: التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان(انسان،حیوان و نبات) و سایر صاحبان حق.
3- اصل مالکیت مادی و معنوی: تعهد به رعایت کامل حقوق مادی و معنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش.
4- اصل منافع ملی: تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظر داشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه همکاران پژوهش.
5- اصل رعایت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هر گونه جانب داری غیر علمی و حفاظت از اموال، تجهیزات و منابع در اختیار.
6- اصل رازداری: تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد،سازمان ها و کشور و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق.
7- اصل احترام: تعهد به رعایت حریم ها و حرمت ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هر گونه حرمت شکنی.
8- اصل ترویج: تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج آن به همکاران علمی و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد

تقدیم به
مقدسترین واژه ها در لغت نامه دلم…
مادر مهربانم که زندگیم را مدیون مهر و عطوفت آن می دانم. پدرم، مهربانی مشفق، بردبار و حامی در تمام عرصه های زندگیم. همسرم که نشانه لطف الهی در زندگی من است. برادر و خواهرم همراهان همیشگی و پشتوانه های زندگیم.
دخترم سارا که استواری قدم و فلم با نگاه پر مهر او معنا می بخشد

تقدیر و تشکر:
سپاس و ستایش مر خدای را جل و جلاله که آثار قدرت او بر چهره روز روشن، تابان است و انوار حکمت او در دل شب تار، درفشان. آفریدگاری که خویشتن را به ما شناساند و درهای علم را بر ما گشود و عمری و فرصتی عطا فرمود تا بدان، بنده ضعیف خویش را در طریق علم و معرفت بیازماید.
از استاد گرامیم جناب آقای دکتر اقبال زارعی بسیار سپاسگزارم به دلیل یاری ها و راهنمایی های بی چشمداشت ایشان که بسیاری از سختی ها را برایم آسانتر نمودند، چرا که بدون راهنمایی های ایشان تامین این پایان نامه بسیار مشکل می نمود.
از استادان بزرگوار جناب آقای دکتر ………………… و جناب آقای دکتر ………………….. که داوری جلسه دفاع را به عهده گرفتند کمال تشکر و قدردانی را دارم.
هم چنین از کلیه افراد ودانشجویانی که به نوعی در انجام این پژوهش همراهیم نمودند تشکر و قدردانی می نمایم، امید است که نتایج این تحقیق بتواند مشکلی از مشکلات جامعه را حل نماید.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده:………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..1
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1. مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..3
1-2. تعریف و بیان مسأله:………………………………………………………………………………………………………………………………….6
1-3. اهمیت و ضرورت انجام تحقيق:………………………………………………………………………………………………………………..10
1-4. اهداف پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………………….11
1-4-1.هدف کلی :…………………………………………………………………………………………………………………………………………11
1-4-2.اهداف جزئی : …………………………………………………………………………………………………………………………………..11
1-5. فرضیه های پژوهش:………………………………………………………………………………………………………………………………..11
1-6. تعریف واژه ها و اصطلاحات:…………………………………………………………………………………………………………………..12
1-6-1. تعاریف مفهومی…………………………………………………………………………………………………………………….12
1-6-2. تعاریف عملیاتی:……………………………………………………………………………………………………………………13
فصل دوم : مروری بر تحقیقات انجام شده(ادبیات و مستندات ، چارچوب ها و مبانی ، سابقه و پیشینه تحقیق)
2-1 مقدمه :…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..15
2-2 گستره نظری مسأله مورد پژوهش :……………………………………………………………………………………………………………..15
2- 2-1 مفاهیم هوش :……………………………………………………………………………………………………………………….15
2-2-1- 1 هوش :………………………………………………………………………………………………………………………………15
2-2-1-2 تعریف هوش :…………………………………………………………………………………………………………………….16
2-2-1-3 انواع هوش :………………………………………………………………………………………………………………………..17
2-2-1-3-1 هوش بدنی (PQ) :……………………………………………………………………………………………………..18
2-2-1-3-2 هوش عقلانی (IQ) :…………………………………………………………………………………………………….18
2-2-1-3-3 هوش هیجانی (EQ) :……………………………………………………………………………………………………18
2-2-1-3-4 هوش معنوي (SQ):………………………………………………………………………………………………………19
2-2- 1-4 عوامل تعیین کننده هوش :……………………………………………………………………………………………………19
2-2-1-5 معنویت :…………………………………………………………………………………………………………………………….20
2-2-1-5-1 دیدگاه های مختلف در زمینه معنویت :……………………………………………………………………23
2-2-1-5-1-1 دیدگاه الکینز :……………………………………………………………………………………………..23
2-2-1-5-1-2 دیدگاه فریدمن و مکدونالد :…………………………………………………………………………..23
2-2-1-5-1-3 دیدگاه گاردنر :…………………………………………………………………………………………….24
2-2-1-5-1-4 دیدگاه ویلیام وست :…………………………………………………………………………………….24
2-2-1-5-1-5 دیدگاه گروم :………………………………………………………………………………………………24
2-2-1-5-1-6 دیدگاه ویگلزورث :…………………………………………………………………………………….24
2-2-1-5-2 تعاریف هوش معنوی :…………………………………………………………………………………………..25
2-2-1-5-3 ابعاد هوش معنوی :……………………………………………………………………………………………….28
2-2-1-5-4 مؤلفه هاي هوش معنوي از دیدگاه هاي مختلف :………………………………………………………..30
2-2-1-5-4-1 دیدگاه ایمونز :………………………………………………………………………………………….32
2-2-1-5-4-2 دیدگاه فریدمن و مکدونالد :………………………………………………………………………33
2-2-1-5-4-3دیدگاه نوبل و وگان :…………………………………………………………………………………33
2-2-1-5-4-4 دیدگاه بروس لیچفیلد :……………………………………………………………………………..33
2-2-1-5-4-5 دیدگاه مک مولن :……………………………………………………………………………………34
2-2-1-5-5 مؤلفه هاي هوش معنوي در اسلام :………………………………………………………………………….34
2-2-1-5-6 مدل های هوش معنوی :…………………………………………………………………………………………35
2-2-1-5-6-1مدل چهار مؤلفه اي کینگ :…………………………………………………………………35
2-2-1-5-6-1-1 درک معنی فردی :………………………………………………………………..35
2-2-1-5-6-1-2 آگاهی متعالی :…………………………………………………………………….35
2-2-1-5-6-1-3 تفکر انتقادی وجودی :…………………………………………………………..35
2-2-1-5-6-1-4 حالات هوشیاری بسط یافته :………………………………………………….35
2-2-1-5-6-2 مدل زهر و مارشال :…………………………………………………………………………35
2-2-1-5-6-3 مدل پنچ مؤلفه ای ایمونز :…………………………………………………………………36
2-2-1-5-6-4 مدل پنج مؤلفه ای سیسک :………………………………………………………………..37
2-2-1-5-6-4-1 ارزش های بنیادین :……………………………………………………………37
2-2-1-5-6-4-2 فضایل بنیادین :………………………………………………………………….37
2-2-1-5-6-4-3 تجارب بنیادین :…………………………………………………………………37
2-2-1-5-6-4-4 قابلیت های بنیادین :…………………………………………………………..37
2-2-1-5-6-4-5 نظام های نمادین :……………………………………………………………….37
2-2-1-5-6-5 مدل امرم :…………………………………………………………………………………………………………..37
2-2-1-5-6-5-1 هوشیاری :……………………………………………………………………………………………….38
2-2-1-5-6-5-1-1 دقت(توجه) :…………………………………………………………………………………..38
2-2-1-5-6-5-1-2آگاهی فراعقلانی :……………………………………………………………………………..38
2-2-1-5-6-5-1-3 عمل (تمرین) :…………………………………………………………………………………38
2-2-1-5-6-5-2 متانت :…………………………………………………………………………………………………..38
2-2-1-5-6-5-2-1 تقدیس :…………………………………………………………………………………………….38
2-2-1-5-6-5-2-2عشق :…………………………………………………………………………………………………38
2-2-1-5-6-5-2-3 توکل :……………………………………………………………………………………………….38
2-2-1-5-6-5-3 معنا :…………………………………………………………………………………………………….38
2-2-1-5-6-5-4 تعالی :…………………………………………………………………………………………………..38
2-2-1-5-6-5-4-1 ارتباط کامل، متقابل و مستقیم به شیوهاي عقلانی: …………………………………38
2-2-1-5-6-5-4-2 کلنگری :………………………………………………………………………………………..39
2-2-1-5-6-5-5 صداقت :………………………………………………………………………………………………..39
2-2-1-5-6-5-5-1 پذیرش :………………………………………………………………………………………..39
2-2-1-5-6-5-5-2 صراحت :………………………………………………………………………………………39
2-2-1-5-6-5-6 تسلیم آرام و بی دغدغه :…………………………………………………………………………39
2-2-1-5-6-5-6-1 آرامش :………………………………………………………………………………………39
2-2-1-5-6-5-6-2 عدم خودخواهی و فروتنی :……………………………………………………………39
2-2-1-5-6-5-7 وابستگی درونی :…………………………………………………………………………………..39
2-2-1-5-6-5-7-1 آزادي درونی به همراه فعالیت معقول :………………………………………………39
2-2-1-5-6-5-7-2 آزادی :………………………………………………………………………………………..39
2-2-1-5-6-5-7-3 تشخیص :……………………………………………………………………………………39
2-2-1-5-6-5-7-4 درستی :………………………………………………………………………………………39
2-2-1-5-6-6 مدل نوبل :…………………………………………………………………………………………..39
2-2-1-5-6-7 مدل سه مؤلفه ای وگان :………………………………………………………………………..39
2-2-1-5-7 اجزای هوش معنوی :………………………………………………………………………………………………40
2-2-1-5-7-1 عقل شهودي: ………………………………………………………………………………………………..40
2-2-1-5-7-2 ادراك مستدل: ……………………………………………………………………………………………40
2-2-1-5-7-3 آگاهی بر خواسته ها و نیات :………………………………………………………………………….40
2-2-1-5-7-4 قدرت و عدالت متمرکز: …………………………………………………………………………………40
2-2-1-5-7-5 عشق و شفقت:………………………………………………………………………………………………40
2-2-1-5-7-6 شفا و بخشش :…………………………………………………………………………………………….40
2-2-1-5-7-7 زندگی باشوق :…………………………………………………………………………………………….40
2-2-1-5-7-8 زندگی باوقار، یکدلی و تعهد :………………………………………………………………………..41
2-2-1-5-7-9 پیوند و خدمت خلاق :……………………………………………………………………………………..41
2-2-1-5-7-10 پادشاهی خداوند، شادي وتکامل، و زندگی همراه با هوش معنوي مطلوب :………….41
2-2-2 راهبردهای یادگیری خودتنظیمی:………………………………………………………………………………………………..41
2-2-2-1تاریخچه یادگیری خودتنظیمی:………………………………………………………………………………………..41
2-2-2-2 مفهوم یادگیری خودتنظیمی :…………………………………………………………………………………………42
2-2-2-3 راهبردهای یادگیری :……………………………………………………………………………………………………45
2-2-2-3-1طبقه بندی راهبردهای یادگیری:………………………………………………………………………45
2-2-2-3-1-1 راهبردهای مرور ذهنی :……………………………………………………………………….45
2-2-2-3-1-2 راهبردهای بسط دهی :…………………………………………………………………………45
2-2-2-3-1-3 راهبردهای سازماندهی :……………………………………………………………………….46
2-2-2-3-1-4 راهبردهای نظارت بر درک مطلب :………………………………………………………..46
2-2-2-3-1-5 راهبردهای عاطفی :…………………………………………………………………………….46
2-2-2-4 راهبردهای یادگیری خودتنظیمی :……………………………………………………………………………………46
2-2-2-4-1 راهبردهای شناختی :………………………………………………………………………………………….46
2-2-2-4-2 راهبردهای فراشناختی :……………………………………………………………………………………..47
2-2-2-5 رابطه ي يادگيري خودتنظيمی وپيشرفت يادگيري :……………………………………………………………..48
2-2-2-6 ويژگي هاي يادگيرندگان برخوردار از توانايي خودتنظيمي در يادگيري :………………………………….48
2-2-2-7 آگاهی های فراشناختی و سبک های یادگیری :………………………………………………………………….50
2-2-3 عملکرد تحصیلی :………………………………………………………………………………………………………………….52
2-2-3-1 مفهوم عملکرد تحصيلي :………………………………………………………………………………………………52
2-2-3-2 عوامل موثر در عملکرد تحصيلي :………………………………………………………………………………….54
2-2-3-2-1 عوامل فردی :…………………………………………………………………………………………………54
2-2-3-2-2 عوامل خانوادگی و اجتماعی :……………………………………………………………………………54
2-2-3-2-3 عوامل آموزشگاهی :………………………………………………………………………………………..54
2-2-3-2-4 جنس :…………………………………………………………………………………………………………..54
2-2-3-3 مفهوم پيشرفت یا موفقیت تحصيلي :……………………………………………………………………………….55
2-2-3-4 عوامل موثر بر پيشرفت و افت تحصيلي :…………………………………………………………………………56
2-2-3-5 نظریه ی یادگیری خودتنظیمی و عملکرد تحصیلی :……………………………………………………………57
2-2-3-6 نقش خودتنظیمی در پیشرفت تحصیلی :…………………………………………………………………………..59
2-2-3-7 رابطه ی خودتنظیمی یادگیری با مهارت ها و پیشرفت تحصیلی دانشجویان :………………………….62
2-3 بررسی پیشینه مطالعاتی :…………………………………………………………………………………………………………………………..64
2-3-1 پژوهش های انجام شده پیرامون رابطه بین مؤلفه ها در خارج از کشور :……………………………………………………64
2-3-2 پژوهش های انجام گرفته پیرامون رابطه مؤلفه ها در ایران :………………………………………………………………………66
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
3-1 مقدمه :…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..69
3-2 نوع پژوهش :…………………………………………………………………………………………………………………………………………69
3-3 جامعه آماري :…………………………………………………………………………………………………………………………………………69
3-4 نمونه و روش نمونه گيري :……………………………………………………………………………………………………………………….69
3-4-1 تعیین حجم نمونه :………………………………………………………………………………………………………………………….69
3-4-2 روش نمونه گیری :…………………………………………………………………………………………………………………………70
3-5 ابزارهای پژوهش :…………………………………………………………………………………………………………………………………..70
3-5-1 معرفی پرسشنامه هوش معنوی :………………………………………………………………………………………………..70
3-5-1-1 روایی پرسشنامه هوش معنوی :………………………………………………………………………………………70
3-5-1-2 پایایی پرسشنامه هوش معنوی :……………………………………………………………………………………..71
3-5-1-3 شیوه نمره گذاری پرسشنامه هوش معنوی :……………………………………………………………………..71
3-6 پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی((MSLQ :………………………………………………………………………………….723-6-1-معرفی پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی :………………………………………………………………………72
3-6-2 روایی پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی :……………………………………………………………….73
3-6-3 پایایی پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی :………………………………………………………………..73
3-6-4شیوه نمره گذاری پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی :………………………………………………….74
3-7. نحوه اجرای تحقیق:…………………………………………………………………………………………………………………………………74
3-8 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات :……………………………………………………………………………………………………………….74
فصل چهارم : تجزيه و تحليل و بیان نتایج حاصل از تحقیق
4-1 مقدمه :…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..76
4-2 یافته های توصیفی پژوهش :………………………………………………………………………………………………………………………76
4-2-1 بومی و غیربومی :…………………………………………………………………………………………………………………….76
4-2-2 رشته تحصیلی :……………………………………………………………………………………………………………………….77
4-2-3 سن شرکت کننده ها :……………………………………………………………………………………………………………….78
4-2-4 وضعیت تأهل :………………………………………………………………………………………………………………………..79
4-3 یافته های استنباطي پژوهش :……………………………………………………………………………………………………………………..80
4-3-1 فرضیه پژوهشی اول :……………………………………………………………………………………………………………………….80
4-3-2 فرضیه پژوهشی دوم :………………………………………………………………………………………………………………………..81
4-3-3 فرضیه پژوهشی سوم :………………………………………………………………………………………………………………………..81
4-3-4 فرضیه پژوهشی چهارم :……………………………………………………………………………………………………………………..82
4-3-5 فرضیه پژوهشی پنجم :……………………………………………………………………………………………………………………….83
4-3-6 فرضیه پژوهشی ششم :……………………………………………………………………………………………………………………….83
4-3-7 فرضیه پژوهشی هفتم :………………………………………………………………………………………………………………………..84
4-3-8 فرضیه پژوهشی هشتم :……………………………………………………………………………………………………………………….85
فصل پنجم : بحث و تفسیر و نتیجه گیری و جمع بندی
5-1 مقدمه :…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..89
5-2 یافته های اصلی :…………………………………………………………………………………………………………………………………….89
5-3 محدوديت هاي پژوهش :………………………………………………………………………………………………………………………….94
5-4 پيشنهادهای پژوهش :……………………………………………………………………………………………………………………………….95
منابع
منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………………………………………………..98
منابع غیرفارسی ………………………………………………………………………………………………………………………………….101
پیوست
پیوست الف) پرسشنامه هوش معنوی : ……………………………………………………………………………………………………..110
پیوست ب) پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی (MSLQ)……………………………………………………………….113
چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………………………………..116
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 3-1. پرسشنامه هوش معنوی :…………………………………………………………………………………………………………………71
جدول4-1. توزیع فراوانی درصد و درصد تجمعی افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب بومی و غیر
بومی بودن:…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….76
جدول 4-2. توزيع فراواني، درصد و درصد تجمعي افراد شركت كننده در پژوهش حاضر برحسب رشته
تحصیلی :………………………………………………………………………………………………………………………………………………………77
جدول4-3. توزیع فراوانی، درصد و درصد تجمعی افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب سن :……………………..78
جدول 4-4 . توزیع فراوانی، درصد و درصد تجمعی افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب وضعیت تاهل :……..79
جدول 4-5. ضرایب همبستگی ساده بین هوش معنوی و عملکرد تحصیلی دانشجویان :……………………………………………..80
جدول 4-6. ضرایب همبستگی ساده بین خرده مقیاس های هوش معنوی و عملکرد تحصیلی :…………………………………….81
جدول4-7. ضرایب همبستگی ساده بین راهبردهای یادگیری خود تنظیمی و عملکرد تحصیلی دانشجویان :……………………81
جدول4-8. ضرایب همبستگی ساده بین راهبردهای شناختی یادگیری و عملکرد تحصیلی :…………………………………………82
جدول4-9. ضرایب همبستگی ساده بین راهبردهای فرا شناختی یادگیری و عملکرد تحصیلی :…………………………………….83
جدول4-10. ضرایب همبستگی ساده بین باورهای انگیزشی مهارت های خود تنظیمی و عملکرد تحصیلی :……………………83
جدول 4-11 . جدول خلاصه مدل رگرسیون همزمان جهت پیش بینی متغیرعملکرد تحصیلی بر اساس راهبردهای یادگیری خودتنظیمی :………………………………………………………………………………………………………………………………………………….84
جدول 4-12. جدول خلاصه نتایج تحلیل واریانس یک‎راهه برای پیش بینی متغیر عملکرد تحصیلی بر اساس راهبردهای یادگیری خودتنظیمی:………………………………………………………………………………………………………………………………………84
جدول 4-13. جدول ضرایب معادله رگرسیونی همزمان، متغیر راهبردهایی یادگیریخودتنظیمی:…………………………………….85
جدول 4-14 . جدول خلاصه مدل رگرسیون همزمان جهت پیش بینی متغیرعملکرد تحصیلی بر اساس خرده مقیاس های هوش معنوی :………………………………………………………………………………………………………………………………………………..86
جدول 4-15. جدول خلاصه نتایج تحلیل واریانس یک‎راهه برای پیش بینی متغیر عملکرد تحصیلی بر اساس راهبرد های یادگیری خودتنظیمی :……………………………………………………………………………………………………………………………………..86
جدول 4-16 جدول ضرایب معادله رگرسیونی همزمان، متغیر خرده مقیاس های هوش معنوی :……………………………………87
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل شماره 2-1 هرم هوش هاي چندگانه :………………………………………………………………………………………………………..18
شکل شماره 2-2 مدل هوش معنوی زهر و مارشال :…………………………………………………………………………………………….34
شکل شماره 2-3 الگوی نظریه یادگیری خودتنظیمی پنتریچ و دی گروت(1992):……………………………………………………..42
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1. نمودارتوزیع درصد شرکت کنندگان در پژوهش حاضر بر حسب بومی و غیربومی :…………………………………77
نمودار4-2. نمودار ستونی توزیع درصد افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب رشته تحصیلی :………………………78
نمودار4-3. نمودار ستونی توزیع درصد افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب سن :…………………………………….79
نمودار 4-4. نمودار ستونی توزیع درصد افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب وضعیت تاهل:……………………….80
چکیده:
در این تحقیق ارتباط بین هوش معنوی و راهبردهای یادگیری خودتنظیمی با عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر دانشگاه فرهنگیان مورد بررسی قرار گرفت. به همین منظور تعداد 150 نفر با روش نمونه گیری تصادفی از بین دانشجویان پسر دانشگاه فرهنگیان شهر بندرعباس انتخاب شدند. پس از آن به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه هوش معنوی و پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی (MSLQ) استفاده شد. و برای تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده، از رگرسیون خطی به روش همزمان ، ضریب همبستگی پیرسون، استفاده شد. و از نرم افزار آماری spss18 برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده گردید.
نتایج تجزیه و تحلیل فرضیات پژوهش مشخص کرد که بین هوش معنوی و خرده مقیاس های آن با عملکرد تحصیلی رابطه مثبت معنادار در سطح 001/.P< وجود دارد و خرده مقیاس های هوش معنوی پیش بینی کننده مناسبی برای عملکرد تحصیلی می باشند. همچنین مشخص شد که بین راهبردهای شناختی، فراشناختی و انگیزشی یادگیری خودتنظیمی را عملکرد تحصیلی رابطه وجود دارد. و در نهایت نتایج تجزیه و تحلیل رگرسیون نشان داد از بین راهبردهای یادگیری خودتنظیمی، راهبردهای شناختی و فراشناختی و مدیریت منابع با مقادیر بتای 41/.و42/. و مقادیر t، 15/6 و35/6 در سطح 001/.P< معنادار شدند و توانستند عملکرد تحصیلی را در بین دانشجویان پیش بینی نمایند. در حالی که از بین راهبردهای یادگیری، راهبرد انگیزشی از لحاظ آماری معنادار نشد و نتوانست عملکرد تحصیلی را پیش بینی نماید.
واژگان کلیدی: هوش معنوی، راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و عملکرد تحصیلی.
فصل اول کلیات تحقیق
276733036385500
231648017399000
1-1. مقدمه:
رشد و بالندگی هر جامعه ای مرهون نظام آموزشی آن جامعه است. براین اساس همه ساله کشورها مبالغ قابل توجهی از درآمد ملی خود را صرف آموزش و پرورش و آموزش عالی می کنند. اما بعضی از عوامل وجود دارند که موجب به هدر رفتن بخشی از این سرمایه گذاری ها می شود. در بررسی علل این پدیده، تحقیقات نشان داده که برای شناخت این مشکل علاوه بر عوامل آموزشی، مدیریتی و ساختاری، باید به بعد روانی و اجتماعی دانش آموزان و دانشجویان نیز توجه شود؛ لذا نیازها، انگیزه ها، نگرش ها، تمایلات و استعدادهای خاص دانش آموزان و دانشجویان که مبین بعد روانی آن ها است، در مطالعه آسیب شناسی نظام آموزشی باید مورد توجه و دقت نظر قرار گیرد(شکرکن، پولادی و حقیقی،1379).
امروزه آموزش عالی نه تنها به عنوان یک حق برای انسان تلقی می شود، بلکه نوعی سرمایه گذاری برای توسعه همه جانبه محسوب می گردد. بسیاری از متخصصان معتقدند برای غنی تر کردن برنامه های آموزش عالی و بهبود عملکرد تحصیلی باید دوره های مختلف آموزشی در سطوح مختلف در دانشگاه ها و مؤسسات آموزشی برگزار گردد تا از این رهگذر سرمایه گذاری بیشتر در نظام های تعلیم و تربیت حاصل گردد. در این راستا مؤسسه بین المللی برنامه ریزی آموزشی(IIEP) یکی از مؤسسات فعال در طراحی و برگزاری دوره های مختلف آموزشی برای نظام های تعلیم و تربیت می باشد که همه ساله با برگزاری دوره های آموزشی مختلف دانش تخصصی اساتید را افزایش می دهد تا آن ها بتوانند با آگاهی بیشتر در جهت افزایش عملکرد تحصیلی دانشجویان شان گام بردارند(واسیناداو،2001).
به طور کلی در جهان كنوني عملكرد تحصيلي از اهميت ويژه ای برخوردار است. جوامع پيشرفته ودرحال پيشرفت تاكيد زيادي بر عملكرد،رقابت وپيروزي دارند. عملكرد تحصيلي به تمامي درگيري هاي دانشجو درمحيط دانشگاه اشاره دارد كه دربرگيرنده ي خودكارآمدي،تاثيرات هيجاني،برنامه ريزي،فقدان كنترل پيامدوانگيزش مي باشد(نورمحمدیان،1385).
دانشجویان، بر حسب موقعیت، نيازها، شايستگي هاي فردي و شخصيتي، اهداف متفاوتي از پيشرفت تحصيلي دارند كه به وسيله ي واسطه هايي مثل الگوي شناختي، عاطفي و رفتاري تعيين مي شود. هم چنین عوامل فردي، خانوادگي، اجتماعي، اقتصادي و آموزشگاهي در عملكرد تحصيلي موثر است(زینلی پور، زارعی و زندی نیا،1388).
از جمله اهدافي كه در فرايند تعليم و تربيت دانشجویان حائز اهميت است، تبديل آن ها به يادگيرندگان راهبردي و برخوردار از توانايي خودتنظيمي در يادگيري است. اين قبيل يادگيرندگان، معمولاً در فرايند يادگيري فعال هستند و مسئوليت يادگيري خود را به عهده می گیرند.آن ها قادرند با استفاده از راهبردهاي شناختي و فراشناختي، فرايند يادگيري خود را هدايت و كنترل كنند و به پيشرفت بيشتري در يادگيري دست يابند. بنابراين، آ ن چه در نظام هاي تعليم و تربيت از جمله نظام آموزشي كشور ما بايد مورد توجه قرار گيرد، گسترش و به كارگيري اين راهبرد جديد به عنوان راهبردي دانشجو محور در فرايند يادگيري دانشجویان است(درخشان هوره،1389).
امروزه بر خلاف گذشته توانایی یادگیری هر فرد را تنها به میزان هوش و استعدادها وابسته نمی دانند، بلکه علاوه بر عوامل ذاتی هوش و استعداد، عوامل غیر ذاتی هم چون راهبردهای یادگیری(یا به اصطلاح راهبردهای شناختی و فراشناختی) و نیز میزان معنویت فرد را در یادگیری مؤثر می دانند(واینستاین و هیوم، 1998). از جمله شاخص هایی که برای سنجش میزان یادگیری افراد به کار می رود، پیشرفت تحصیلی انان است. طی دو دهه ی اخیر، متخصصان تعلیم و تربیت پژوهش های متعددی را در خصوص عوامل مؤثر بر پیشرفت تحصیلی انجام داده اند و به عوامل متعددی نظیر استعداد تحصیلی، عوامل شناختی مانند هوش معنوی، خودکارآمدی تحصیلی، راهبردهای خودتنظیمی، خلاقیت، ساختار کلاس درس، انگیزش تحصیلی، توانایی یادگیرندگان، آموزش معلمان و انگیزش یادگیرندگان دست یافته اند(عبدالملکی،1388). در بین این عوامل، عوامل آموزشی و فردی با ماهیت شناختی و اجتماعی، بیشترین تأثیر را بر پیشرفت تحصیلی دارند(سیف، 1388).
یکی از نظریه هایی که پژوهشگران بیشترین مطالعه را در قالب آن داشتند، نظریه ی یادگیری خودتنظیمی است. این نظریه به دنبال فهمیدن آن است که دانشجویان چگونه از نظر باورهای فراشناختی، انگیزشی و رفتاری، یادگیری خود را سازمان دهی می کنند؟(پنتریچ،2002). یادگیری خود تنظیمی شامل توانایی فرد در سازماندهی و خود مدیریتی رفتارهایش جهت رسیدن به اهداف گوناگون یادگیری است(لموس،2000). و از دو مؤلفه ی راهبردهای انگیزشی و راهبردهای یادگیری تشکیل شده است. راهبردهای شناختی و راهبردهای فراشناختی، جزء مؤلفه های راهبردهای یادگیری می باشند(پنتریچ،1991). راهبرد شناختی شامل بسط دهی، راهبرد یادگیری عمقی(راهبردهای یادگیری سازگار) و راهبرد یادگیری سطحی(راهبرد یادگیری غیر سازگار) می باشد(لیم، لوآ و نی، 2008). راهبرد عمقی دانشجویان را به پیامدهای موفقیت و پیشرفت بالایی می رساند، در حالی که راهبرد سطحی به پیشرفت تحصیلی سطح پایینی منجر می شود. برای یادگیری بهتر و عمیق تر غیر از استفاده از راهبردهای شناختی، راه ها و روش های دیگری نیز وجود دارند که راهبردهای فراشناختی نامیده می شوند و منظور از ان برنامه ریزی، نظارت و تنظیم فرآیند یادگیری است(سیف، 1388).
با توجه به اهمیت پیشرفت تحصیلی، محققان عوامل تأثیرگذار در پیشرفت تحصیلی همانند تأثیر روش های تربیتی(صمدی،1386)، و نظایر آن ها را مورد دقت قرار داده اند. یکی از عوامل مهم که ممکن است در پیشرفت تحصیلی اثرگذار باشد، میزان هوش معنوی دانشجویان است(مردعلی و کوشکی،1387). هوش معنوي زمانی خودنمایی می کند که فرد به دنبال معناي مسایل می گردد و سؤالاتی مانند آیا این، همه آن چیزي است که وجود دارد را مطرح می نماید.
به طور کلی معنویت یکی از نیازهاي درونی انسان است که برخی صاحب نظران آن را متضمن بالاترین سطوح زمینه هاي رشد شناختی، اخلاقی، عاطفی، فردي(فارو،1984)، تلاش همواره آدمی براي پاسخ دادن به چراهاي زندگی می دانند(وست،1383). به عبارت واضح تر استفاده بهینه از قوه خلاقیت و کنجکاوي براي یافتن دلایل موجود مرتبط، با زنده ماندن و زندگی کردن و در نتیجه، رشد و تکامل، بخش مهمی از معنویت را تشکیل می دهد( شهیدي، 1379).پژوهش های بسیاری نشان داده اند که میزان هوش معنوی در دانشجویان می تواند بر عملکرد تحصیلی آنان تأثیر مثبتی داشته باشد. لذا با ارزيابي راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و هوش معنوی مي‌توان ميزان عملکرد تحصیلی دانشجویان را پیش بینی نمود.
1-2. تعریف و بیان مسأله:
در گذشته بسیاری از پژوهشگران رابطه بین فرآیندهای شناختی و انگیزشی با کنش وری تحصیلی را به طور مجزا بررسی کرده اند، ولی امروزه اکثر روان شناسان به هر دو مؤلفه شناخت و انگیزش و نقش آن ها در یادگیری توجه دارند و بر اساس نظریه های جدید مانند یادگیری خودتنظیمی،مؤلفه های شناخت،انگیزش و کنش وری تحصیلی به صورت یک مجموعه در هم تنیده ومربوط به هم در نظر گرفته می شوند. نظریه یادگیری خودتنظیمی براین اساس استوار است که دانش آموزان چگونه ازنظرفراشناختی،انگیزشی ورفتاری،یادگیری رادرخودسامان می بخشند(زیمرمنومارتینز- پونز، 1990).
عملکرد تحصیلی دانشجویان و بررسی عوامل تأثیر‎گذار بر آن، موضوع مهمی است که بخش عمده‎ای از پژوهش‎های علوم تربیتی و روان شناسی را به خود اختصاص داده است. به طوری که موفقیت در تحصیل، نقش مهمی در کسب فرصت‌های شغلی و ساختن زندگی آینده‌ی دانشجویان دارد. در واقع آموزش مؤثر، بین گذشته، حال و آینده ارتباط ایجاد میکند (بریتزمن، 2003). محققان توافق دارند که علاوه بر آموزش بسیاری دیگر از عوامل از جمله، محیط، مدرسه، خانواده و محیط اجتماعی که فرد در آن زندگی می‎کند و هم‎چنین مشخصه‌های فردی مانند هوش، شخصیت، سن، همسالان و انگیزه در عملکرد تحصیلی او نقش مهمی را ایفا می‎کنند. کاموراجا، کارو و اشمک (2009) و بوساتو، پرینز، الشوت و هاماکر (2000)، دریافتند که پیشرفت تحصیلی تنها پیامد هوش و امکانات آموزشی موجود در محیط نیست بلکه جنبه‎های روان شناختی، همانند ابعاد شخصیتی و سبک‎های یادگیری نقش مهم تری را دارند.
نیاز به پیشرفت یکی از انگیزه‎های اولیه بشر است. افرادی که نیاز به پیشرفت در آن‎ها قوی‎تر است، تمایل بیشتری به کامل شدن و بهبود عملکرد خود دارند. آنان ترجیح می‎دهند با وظیفه‎شناسی کارهایی انجام دهند که چالش برانگیز بوده به طوری که ارزیابی پیشرفت آنان در مقایسه با پیشرفت سایر مردم بر حسب ملاک هایی امکان پذیر باشد. به بیان دیگر پیشرفت رفتاری است مبتنی بر وظیفه، که اجازه می‎دهد عملکرد فرد بر طبق ملاک های فرض شده درونی یا بیرونی مورد ارزیابی قرار گیرد( کوری ،2006 ، کاموراجا و همکاران، 2009).
پیشرفت تحصیلی دانشجویان یکی از شاخص‎های مهم در ارزشیابی آموزش عالی است و سطوح بالای آن می‎تواند پیش‎بینی کننده آینده روشن برای فرد و جامعه باشد و تمام کوشش‎ها و سرمایه‎گذاری‎های هر نظامی، تحقق این هدف می‎باشد. بر این اساس روان‎شناسان و متخصصان تعلیم و تربیت به بررسی عوامل انگیزشی در یادگیری و عملکرد دانشجویان در حوزه های گوناگون درسی توجه داشتند. از دهه 1980 میلادی اکثر تحقیقات صورت گرفته در زمینه پیشرفت تحصیلی بر عوامل روانی که بر یادگیری دانشجویان تأثیر دارند تأکید کرده‎اند( لینن برینک و پنتریچ، 2002).
از جمله متغیر هایی که همواره در پژوهش های علوم تربیتی مورد توجه قرار گرفته است راهبردهای یادگیری خودتنظیمی بوده است( بندورا، 1997، سیف، 1390). عبارت راهبرد های یادگیری خودتنظیمی، به نقش فرد در فرایند یادگیری تاکید می کنند، که به موجب آن یادگیرندگان به طور فعال و مستمر شناخت ها، رفتارها و تلاش هایشان را جهت دستیابی به اهداف مورد نظر هدایت می کنند.، لذا خودتنظیمی اثربخش، نیازمند آن است که یادگیرندگان، هدف و انگیزشی در جهت دستیابی به این اهداف داشته است. از طرفی، انسان از طریق فعالیت های شناختی خود و مهار محیط زندگی اش می تواند با تقویت و تنبیه شخصی در خود ایجاد انگیزش کند و از این راه به مهار رفتار خود بپردازد(ماتوگا، 2009).
بنا به نظر آکسان(2009)، مداخلات خودتنظیمی در دانش آموزان به واسطه ی کنترل شرایط، به طور کلی یادگیری را افزایش می دهد و فرسایش(کناره گیری) را کاهش می دهد. هم چنین وی معتقد است که باعث درگیری با تکالیف می شود.
پینتریچ سه دسته کلی راهبردهای خودتنظیمی را شناسایی کرد: راهبردهای شناختی، راهبردهای خودتنظیمی و فراشناحتی، راهبردهای مدیریت منابع. راهبردهای شناختی را می توان به عنوان مجموعه ای از فرایندها یا اعمال مربوط به اکتساب، نگهداری، یا کاربرد اطلاعات در نظر گرفت. فراشناخت ها دانش یا آگاهی فرد از نظام شناختی خود یا دانستن درباره دانستن است. دانش فراشناختی فرد را یاری می دهد تا به هنگام یادگیری و دانستن امور، پیشرفت خود را زیر نظر بگیرند. تحقیقات نشان داده است که برنامه های آموزش راهبردهای خودتنظیمی موجب کاهش اضطراب می شود(بنجامین، مک کیچی، لین و هالینگر ، 1981؛ دمبو، وایتون، 1994؛ شوشن،2004؛ ماتوگا،2009؛ پینتریچ و دگروت، 2010).
آزیدیو(2009)، راهبرد های خودتنظیمی در دانش آموزان را به دانشجویان دانشگاه گسترش داد. نتایج این تحقیق نشان داد که افزایش استفاده از راهبرد های خودتنظیمی می تواند افزایش درگیری شناختی و انگیزشی و حل مسئله را در پی داشته باشد و می تواند منجر به موفقیت و پیشرفت در اهداف یادگیری شود. بنا به نظر اکسان(2009)، بهبود مهارت های خودتنظیمی باعث درگیری انگیزشی دانش آموزان می شود. این مهارت ها به یادگیرندگان کمک می کند که انتخاب مناسبی داشته باشند و اضطراب کمتری را متحمل شوند. بنابراین یادگیرندگان نیاز دارند که بدانند آن ها چه طور یاد بگیرند و یادگیری چطور تحقق می یابد. برگر و کارابینک و برگر(2010)، در تحقیق خود به این نتیجه رسیدند که بین خودتنظیمی، راهبردهای یادگیری و انگیزش، رابطه معنی داری وجود دارد. به این معنا که کاربرد موفقیت آمیز راهبردهای خودتنظیمی مثل تکرار و سازماندهی، منجر به بالا رفتن باورهای خودکارآمدی می شود و بنابراین درگیری دانش آموزان در یادگیری دروس افزایش می یابد.
از آن جا که راهبرد های خودتنظیمی و عملکرد تحصیلی دانشجویان در محیط های آموزشی و تربیتی دارای اهمیت فراوان است. متغیر تاثیر گذار بر آن ها میزان هوش معنوی دانشجویان است. بنابراین، اهمیت معنویت و رشد معنوی در انسان، در چند دهه اخیر به صورت روز افزون توجه روان شناسان و متخصصان بهداشت روانی را به خودجلب کرده است. پیشرفت علم روان شناسی از یک سو و ماهیت پویا و پیچیده ی جوامع نوین از سوی دیگر، باعث شده است که نیازهای معنوی بشر در برابر خواسته ها و نیازهای مادی قد علم کنند و اهمیت بیشتری یابند. به طوری که سازمان بهداشت جهانی در تعریف ابعاد وجودی انسان، به ابعاد جسمانی، روانی، اجتماعی و معنوی اشاره می کند و بعد چهارم یعنی بعد معنوی را در رشد و تکامل انسان مطرح می سازد و اما علی رغم تاکید روزافزون دانشمندان بر بعد معنوی رشد انسان، هنوز تعریف واحدی که در برگیرنده تمامیت معنویت باشد ارائه نشده است. وون (1993)، معنویت را به عنوان تلاشی دائمی بشر برای پاسخ دادن به چراهای زندگی تعریف کرده است. معنویت یکی از نیازهای درونی انسان است که برخی صاحب نظران آن را متضمن بالاترین سطوح زمینه های رشد شناختی، اخلاقی، فردی، تلاش همواره آدمی برای پاسخ دادن به چراهای زندگی می دانند(وست،1383).
روان شناسان برای تبیین توانایی افراد، عقل و استدلال و همچنین عواطف و هیجان ها از واژه هایی مانند هوش بهر(IQ)، هوش هیجانی(EQ) استفاده می کنند که در کنار این مفاهیم، واژه هوش معنوی(SQ) در سال های اخیر توجه روانشناسان را به خود جلب کرده است.
زورهار و مارشال(2000)، در کتاب هوش معنوی خود، آن را به عنوان هوش بنیادی آورده اند. جاین و پورهیت(2006)، هوش معنوی را توانایی تجربه شده ای می دانند که به افراد امکان دستیابی به دانش و فهم بیشتر را می دهد و زمینه را برای رسیدن به کمال و ترقی در زندگی فراهم می سازد.
با توجه به مطالب ارائه شده می توان بیان کرد که تحقیقی که مولفه های عملکرد تحصیلی و راهبردهای خودتنظیمی دانشجویان را در ارتباط با هوش معنوی سنجیده باشد در داخل کشور انجام نشده است و با توجه به این که دانشجویان در محیط های آموزشی نیازمند فرایندهای خودتنظیمی یادگیری هستند تا عملکرد تحصیلی خودشان را بهبود ببخشند و با توجه به یافته ها، نیاز به تحقیق بیشتر در این حوزه احساس می شود تا با استفاده از آن ها بتوان به ویژه در موفقیت تحصیلی دانشجویان اظهار نظر کرد. بنابراین، محقق در این تحقیق به دنبال پاسخگویی به این سوال مهم است که در صورت وجود رابطه، نقش این متغیرها بر عملکرد تحصیلی چگونه است؟
1-3. اهمیت و ضرورت انجام تحقيق:
– عملکرد تحصیلی از جمله متغیرهایی است که در علوم تربیتی تحقیق های زیادی را شامل شده است. ابتدا عملکرد در دانش آموزان مورد توجه بود اما تحقیقات کنونی به موفقیت تحصیلی در دانشجویان دانشگاه ها می پردازد. لذا این تحقیق، به عملکرد دانشجویان در دانشگاه فرهنگیان، که مربیان و معلمان دانش آموزان آینده کشور است ، می پردازد دارای اهمیت فراوان می باشد.
– با توجه به این که اکثریت دانشجویان در دانشگاه هایی مشغول به تحصیل هستند که مسافت ها از خانه شان دورند بنابراین، مجهز بودن دانشجویان به فرایندهای خودتنظیمی در جهت ایجاد ثبات ساختاری برای کسب علم و دانش دارای اهمیت فراوان می باشد.
– علاوه بر هوش انتزاعی، تحقیقات زیادی اهمیت هوش معنوی را در کسب ثبات هیجانی و افزایش عملکرد تحصیلی نشان داده اند. لذا پرداختن به این موضوع بخصوص در دانشجویان می تواند راه گشای پژوهش های زیادی در جهت افزایش معنویت در دانشگاه ها باشد تا از این طریق باعث افزایش موفقیت های تحصیلی دانشجویان شوند.
– نظریه يادگيري خود تنظيمي يكي از نظريه هايي است كه محققان و روان شناسانِ تربيتي در قالب آن به مطالعه مي پردازند. براساس نظريه يادگيري خود – تنظيمي، مؤلفه هاي شناخت، انگيزش و كنش وري تحصيلي به صورت يك مجموعة درهم تنيده و مربوط به هم در نظر گرفته مي شوند( شيرازي تهراني، ۱۳۸۱ ). بنابراين ، استفاده از راهبردهاي يادگيري خود -تنظيمي ،از جمله عوامل تعيين كننده در موفقيت تحصیلي محسوب مي شود و با بررسي آن می توان عملكرد تحصيلي دانشجویان را پيش بيني نمود این به نوبه خود اهمیت انجام تحقیق را نشان می دهد.
1-4. اهداف پژوهش
1-4-1. هدف کلی:
بررسی رابطه بین هوش معنوی و راهبردهای خودتنظیمی با عملکرد تحصیلی دانشجویان
1-4-2. اهداف جزیی:
1- تعیین رابطه بین هوش معنوی با عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان
2-تعیین رابطه بین خرده مقیاس های هوش معنوی با عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان
3- تعیین رابطه بین راهبردهای یادگیری خود تنظیمی و عملکرد تحصیلی
4- تعیین رابطه بین راهبردهای شناختی یادگیری خودتنظیمی و عملکرد تحصیلی
5- تعیین رابطه بین راهبردهای فراشناختی خودتنظیمی و مدیریت منابع با عملکرد تحصیلی.
6- تعیین رابطه بین خرده مقیاس باورهای انگیزشی مهارت های خود تنظیمی و عملکرد تحصیلی
7- تعیین سهم راهبردهای یادگیری خودتنظیمی در پیش بینی عملکرد تحصیلی دانشجویان
8- تعیین سهم خرده مقیاس های هوش معنوی در پیش بینی عملکرد تحصیلی دانشجویان
1-5. فرضیه های پژوهش:
1- بین هوش معنوی با عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان رابطه وجود دارد.
2- بین خرده مقیاس های هوش معنوی با عملکرد تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان رابطه وجود دارد.
3- بین راهبردهای یادگیری خود تنظیمی و عملکرد تحصیلی رابطه وجود دارد.
4- بین راهبردهای شناختی یادگیری خود تنظیمی با عملکرد تحصیلی رابطه وجود دارد.
5- بین راهبردهای فراشناختی خودتنظیمی و مدیریت منابع با عملکرد تحصیلی رابطه وجود دارد.
6- بین خرده مقیاس های باورهای انگیزشی مهارت های خود تنظیمی با عملکرد تحصیلی رابطه وجود دارد.
7- راهبردهای یادگیری خودتنظیمی در پیش بینی عملکرد تحصیلی دانشجویان سهم دارند.
8- خرده مقیاس های هوش معنوی در پیش بینی عملکرد تحصیلی دانشجویان سهم دارند.
1-6. تعریف واژه ها و اصطلاحات:
این تحقیق با سه متغیر اصلی تحت عنوان هوش معنوی، راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و عملکرد تحصیلی سر و کار دارد که در آغاز تعریف نظری و سپس تعریف عملیاتی برای هر کدام از سازه ها ارائه می شود.
1-6-1. تعاریف مفهومی
هوش معنوی:
هوش معنوی به عنوان یکی از مفاهیم جدید هوش، دربردارنده نوعی سازگاری و رفتار حل مسأله است که بالاترین سطوح رشد را در حیطه های مختلف شناختی، اخلاقی، هیجانی، بین فردی و … شامل می شود و فرد را در جهت هماهنگی با پدیده های اطراف و دست یابی به یکپارچگی درونی و بیرونی یاری می نماید. این هوش به فرد دیدی کلی در مورد زندگی و همه تجارب و رویدادها می دهد و او را قادر می سازد به چارچوب بندی و تفسیر مجدد تجارب خود پرداخته، شناخت و معرفت خویش را عمق بخشد(غباری بناب، سلیمی، سلیمانی و نوری مقدم،1387). به عبارت دیگر هوش معنوی مجموعه ای از توانایی ها برای بهره گیری از منابع دینی و معنوی با تمرکز بر روی حل مسئله برای سازگاری و رسیدن به اهداف می باشد(رجایی، 1389).
راهبردهای یادگیری خودتنظیمی:
راهبرد های یادگیری خودتنظیمی، به نقش فرد در فرایند یادگیری تاکید می کنند، که به موجب آن یادگیرندگان به طور فعال و مستمر شناخت ها، رفتارها و تلاش هایشان را جهت دستیابی به اهداف مورد نظر هدایت می کنند.، لذا خودتنظیمی اثربخش، نیازمند آن است که یادگیرندگان، هدف و انگیزشی در جهت دستیابی به این اهداف داشته است. از طرفی، انسان از طریق فعالیت های شناختی خود و مهار محیط زندگی اش می تواند با تقویت و تنبیه شخصی در خود ایجاد انگیزش کند و از این راه به مهار رفتار خود بپردازد(ماتوگا، 2009).
عملکرد تحصیلی:
منظور از عملکرد تحصیلی، پیشرفت دانشجو در هر ترم تحصیلی و افزایش نمرات و معدل وی در دوران تحصیل دانشگاهی می باشد.
1-6-2. تعاریف عملیاتی:
هوش معنوی:
نمره ای است که شرکت کنندگان از طریق پاسخگویی به پرسشنامه هوش معنوی بدیع، سواری، باقری، دشت بزرگی و لطیف زادگان(2010)، به دست می آورند.
راهبردهای یادگیری خودتنظیمی:
نمره ای است که شرکت کنندگان از طریق پاسخگویی به پرسشنامه مقیاس مهارت های خودتنظیمی به دست می آورند.
عملکرد تحصیلی:
منظور از عملکرد تحصیلی در این پژوهش معدل کل(واحدهای گذرانده شده از طریق مراجعه با کارنامه) دانشجویان می باشد(طباطبایی، بنی جمالی، احدی و خامسان،1391).
فصل دوم
مروری بر تحقیقات انجام شده(ادبیات و مستندات ، چارچوب ها و مبانی ، سابقه و پیشینه تحقیق)
277685556007000
219583037465000287083527368500
2-1. مقدمه:
این فصل در دو بخش مورد بررسی قرار می گیرد:
بخش اول: گستره نظری مسأله مورد پژوهش
بخش دوم: بررسی پیشینه مطالعاتی
در بخش اول که گستره نظری مسأله مورد پژوهش را در بر می گیرد، پژوهشگر سعی دارد پیشینه نظری مسأله مورد پژوهش را مطرح نماید. ابتدا به توضیحاتی درباره هوش و هوش معنوی از دیدگاه های مختلف و سبک های حل مسأله و رویکردهای نظری در این باره پرداخته می شود و در ادامه متغیرهایی مانند عملکرد و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و سازه شادکامی مورد بررسی قرار می گیرد. سپس درقسمت دوم به بررسی پیشینه مطالعاتی پژوهش حاضر پرداخته می شود.
2-2. گستره نظری مسأله مورد پژوهش
2-2-1. مفاهيم هوش
2-2-1-1. هوش
پس از گذشت سال ها از سلطه بهره هوشی(IQ)، برجوانب مختلف زندگی، اکنون از اهمیت آن به عنوان تنها عامل موفقیت کاسته شده است. هر چند که مفهوم هوش ممکن است در نزد افراد مختلف معانی متفاوتی داشته باشد، با این حال وقتی صحبت از هوش به میان می آید، بلافاصله نوعی توانایی ذهنی درباره انسان تداعی می شود. اگر چه در میان تعدادي از دانش آموزان، تفاوت هاي فراوانی یافت می شود، اما وقتی صحبت از موفقیت بعضی از آنان و عدم پیشرفت تعدادي دیگر به میان می آید، مهم ترین چیزي که به ذهن می رسد تفاوت هوشی آنان است حال آن که در گذشته این تفاوت تماماً به بهره هوشی نسبت داده می شد و فردي موفّق قلمداد می گردید که داراي بهره هوشی بالایی می بود. اکنون بهره هوشی بالا به تنهایی ارزش قلمداد نمی شود؛ چرا که تنها 20 % از موفقیت را در بر می گیرد حال آن که 80/. از موفقیت به هوش هیجانی و هوش معنوي نسبت داده شده است. بنابراین، امروزه روانشناسان توجه ویژه اي به این قابلیت و نقش آن در زندگی نموده اند و هر روز اهمیت و نقش آن به عنوان عاملی تأثیر گذار بر موفقییت در جوانب مختلف زندگی افزوده می شود (گلمن 1998).
امروزه همگی ما بر این باوریم که میزان توانایی ذهنی فرد یعنی آن چه که ما به عنوان هوش می شناسیم و مقدار آن را توسط تست هاي هوش می سنجیم. البته باید توجه داشت که هیچ تضمینی براي موفقیت و خوشبختی فرد وجود ندارد. تا چند سال اخیر روانشناسان پاسخ روشنی براي این سئوال که چه عاملی می تواند تاحد زیادي موفقیت و خوشبختی فرد را پیش بینی کند، نداشتند. پس از تحقیقات زیاد معلوم شد که توانایی احساسی فرد، نه تنها مهم تر از توانایی ذهنی او است، بلکه نقش بسزایی نیز در موفقیت، کار، روابط با دیگران و حتی سلامت جسمی فرد دارد )گلمن، 1998).
2-2-1-2. تعریف هوش
در تعریف واژه هوش اتفاق نظر میان روانشناسان وجود ندارد. تعریف دقیق هوش بسیار دشوار و اغلب مورد نزاع متخصصان است. امروزه، روانشناسان معتقدند که هوش، مجموعه توانایی هاي یک فرد محسوب می شود که توسط آن، فرد چیزي را می فهمد و به طور منطقی می اندیشد و رفتار می کند. با این حال عناصري از هوش وجود دارد که مورد توافق غالب پژوهشگران است. گیج و برلاینر ( 1992 ) ،



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *