— (336)

19050126682500

24060153746500
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد بندرعباس
پایان نامه کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته روان شناسی (M.A.)
گرایش: تربیتی
عنوان:
نقش خودکارآمدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی به عنوان پیش بینی کننده های پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس

استاد راهنما :
دکتر اقبال زارعی
نگارنده :
معصومه مشایخ
سال تحصیلی 1393-1392
تقدیر و تشکر:
سپاس خدای را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمت های او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و دورد بر محمّد و خاندان پاک او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرین پیوسته بر دشمنان ایشان تا روز رستاخیز…
برخود لازم می دانم که از زحمات و کمک‎های ارزشمند، استاد ارجمندم “جناب آقای دکتر اقبال زارعی” تشکر و ابراز قدرشناسی نمایم. برای اینجانب بهره‎مندی از محضر ایشان هموراه مایه‎ی مباهات خواهد بود.
از اساتید داور این پایان‎نامه، جناب آقای دکتر …………………و جناب آقای دکتر………………. تشکر و قدردانی می‎نمایم.
هم‎چنین ضرورت دارد ازکلیه مدیران و معلمان دبیرستان های دخترانه بندرعباس که با خدمت خالصانه در راه ارتقای آموزش و فرهنگ مملکت اسلامی تلاش می کنند قدردانی نمایم.
تقدیم به :
پدر و مادر عزیز و مهربانم که در سختی‌ها و دشوار‌ی‌های زندگی همواره یاوری دلسوز و فداکار و پشتیبانی محکم و مطمئن برایم بوده‌اند.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده :………………………………………………………………………………………………………………………………………….1
فصل اول : کلیات تحقیق
1-1مقدمه :………………………………………………………………………………………………………………………………………..3
1-2 بیان مسأله :…………………………………………………………………………………………………………………………………4
1-3 اهمیت و ضرورت انجام پژوهش :…………………………………………………………………………………………………7
1-4 اهداف پژوهش :…………………………………………………………………………………………………………………………8
1-4-1 هدف کلی :………………………………………………………………………………………………………………….8
1-4-2اهداف جزئی:…………………………………………………………………………………………………………………9
1-5 سؤال های تحقیق :………………………………………………………………………………………………………………………9
1-6 فرضیه های پژوهش :…………………………………………………………………………………………………………………10
1-7 تعریف واژه ها و اصطلاحات :…………………………………………………………………………………………………….10
1-7-1 تعاریف مفهومی :……………………………………………………………………………………………………..10
1-7-2 تعاریف عملیاتی :………………………………………………………………………………………………………11
فصل دوم : مروری بر تحقیقات انجام شده(ادبیات و مستندات ، چارچوب ها و مبانی ، سابقه و پیشینه تحقیق)
2-1 مقدمه :……………………………………………………………………………………………………………………………………..13
2-2 گستره نظری مسأله مورد پژوهش :………………………………………………………………………………………………13
2- 2-1 باورهای خودکارآمدی :……………………………………………………………………………………………..13
2-2-1-1 مفهوم باورهای خودکارآمدی :………………………………………………………………………………….13
2-2-1-2 مبانی نظری خودکارآمدی :………………………………………………………………………………………16
2-2-1-3 انتظارات کارآمدی :…………………………………………………………………………………………………17
2-2-1-3-1 انتظارات پیامد :………………………………………………………………………………………….17
2-2-1-3-2 انتظارات کارآمد :………………………………………………………………………………………..17
2-2- 1-4 مراحل رشد خودکارآمدی :……………………………………………………………………………………..18
2-2-1-5 نظریه های خودکارآمدی :………………………………………………………………………………………..19
2-2-1-6 ابعاد خودکارآمدی :…………………………………………………………………………………………………22
2-2-1-6-1 خودکارآمدی برای عملکرد :……………………………………………………………………………22
2-2-1-6-2 خودکارآمدی برای یادگیری :…………………………………………………………………………..23
2-2-1-7 منابع خودکارآمدی :………………………………………………………………………………………………..23
2-2-1-7-1 تجربه مستقیم :…………………………………………………………………………………………..24
2-2-1-7-2 تجربه جانشینی :…………………………………………………………………………………………24
2-2-1-7-3 قانع سازی کلامی :……………………………………………………………………………………..25
2-2-1-7-4 حالت فیزیولوژیکی(برانگیختگی هیجانی) :……………………………………………………..25
2-2-1-8 تاثیر خودکارآمدی بر رفتار :……………………………………………………………………………………..25
2-2-1-8-1 انتخاب فعالیت‌ها و موقعیت‌ها :……………………………………………………………………….25
2-2-1-8-2 تفکر و تصمیم گیری :…………………………………………………………………………………….26
2-2-1-8-3 هیجان‌پذیری :……………………………………………………………………………………………….26
2-2-1-8-4 قدرتمندی :………………………………………………………………………………………………….26
2-2-1-9 خودکارآمدی و سبک های تفکر :……………………………………………………………………………..26
2-2-1-10 خودکارآمدی تحصیلی :……………………………………………………………………………………….28
2-2-1-11 خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی :………………………………………………………………………..30
2-2-1-12 خودکارآمدی و جنسیت :……………………………………………………………………………………..35
2-2-2 دورنمای تکاملی شادکامی در روان شناسی:……………………………………………………………………………….36
2-2-2-1 شادکامی و مفهوم آن :……………………………………………………………………………………………36
2-2-2-2 تعاریف نظری شادکامی :………………………………………………………………………………………40
2-2-2-3 شادکامی، ساختار و مؤلفه ها :………………………………………………………………………………..42
2-2-2-4 شادکامی و رویدادهای زندگی :……………………………………………………………………………….43
2-2-2-5 شادکامی، اهداف و فرهنگ :……………………………………………………………………………………44
2-2-2-6 شادکامی و تفاوت های وابسته به سن :…………………………………………………………………….45
2-2-2-7 شادکامی و مذهب :……………………………………………………………………………………………….47
2-2-3 درگیری والدین در امور تحصیلی :…………………………………………………………………………………………..49
2-2-3-1 نقش والدین در پیشرفت تحصیلی فرزندان :………………………………………………………………………49
2-2-3-2 پیشرفت تحصیلی دغدغه خانواده ها :……………………………………………………………………………….49
2-2-3-3 درگیری خانواده در امور تحصیلی :………………………………………………………………………………………50
2-2-3-4 نقش والدین در راهنمایی تحصیلی فرزندان :…………………………………………………………………………51
2-2-3-5 غنی کردن محیط خانواده توسط والدین :………………………………………………………………………………52
2-2-3-6 الگوی روابط والد و فرزند :………………………………………………………………………………………………..53
2-2-3-7 سبک های والدین :……………………………………………………………………………………………………………54
2-2-3-8 تحصیلات والدین :…………………………………………………………………………………………………………….54
2-2-4 پیشرفت تحصیلی :……………………………………………………………………………………………………………….55
2-2-4-1 مفهوم عملکرد تحصیلی :…………………………………………………………………………………………55
2-2-4-2 عوامل موثر در عملکرد تحصیلی :…………………………………………………………………………….57
2-2-4-2-1 عوامل فردی :…………………………………………………………………………………………………57
2-2-4-2-2 عوامل خانوادگی و اجتماعی :…………………………………………………………………………..57
2-2-4-2-3 عوامل آموزشگاهی :………………………………………………………………………………………..57
2-2-4-2-4 جنس :…………………………………………………………………………………………………………..57
2-2-4-3 مفهوم پیشرفت یا موفقیت تحصیلی :………………………………………………………………………. 58
2-2-4-4 عوامل مؤثر بر پیشرفت و افت تحصیلی :…………………………………………………………………..60
2-2-4-5 اهمیت پیشرفت تحصیلی :……………………………………………………………………………………….60
2-2-4-6 پیشرفت تحصیلی و مفهوم خود :………………………………………………………………………………61
2-2-4-7 نقش والدین در موفقیت‌های تحصیلی و رفتاری فرزندان :……………………………………………65
2-3 بررسی پیشینه مطالعاتی :…………………………………………………………………………………………………………….66
2-3-1 پژوهش های انجام شده در خارج کشور :…………………………………………………………………………….66
2-3-2 پژوهش های انجام شده در ایران :……………………………………………………………………………………….68
فصل سوم : روش اجرای تحقیق
3-1 مقدمه :…………………………………………………………………………………………………………………………………….70
3-2 نوع پژوهش :……………………………………………………………………………………………………………………………70
3-3 جامعه آماری :……………………………………………………………………………………………………………………………70
3-4 نمونه و روش نمونه گیری :………………………………………………………………………………………………………..70
3-4-1 تعیین حجم نمونه :……………………………………………………………………………………………………………70
3-4-2 روش نمونه گیری :……………………………………………………………………………………………………………71
3-5 ابزارهای پژوهش :……………………………………………………………………………………………………………………..71
3-5-1 معرفی پرسشنامه خودکارآمدی :………………………………………………………………………………………….71
3-5-1-1 روایی پرسشنامه خودکارآمدی :……………………………………………………………………………….72
3-5-1-2 پایایی پرسشنامه خودکارآمدی :………………………………………………………………………………72
3-5-1-3 شیوه نمره گذاری پرسشنامه خودکارآمدی :…………………………………………………………….73
3-6 پرسشنامه شادکامی آکسفورد(OHQ) :……………………………………………………………………………………….73
3-6-1 معرفی پرسشنامه شادکامی آکسفورد(OHQ) :……………………………………………………………………….73
3-6-2 روایی پرسشنامه شادکامی آکسفورد(OHQ) :…………………………………………………………………………74
3-6-3 پایایی شادکامی آکسفورد(OHQ) :……………………………………………………………………………………..75
3-6-4 شیوه نمره گذاری پرسشنامه شادکامی آکسفورد(OHQ) :……………………………………………………..76
3-7 پرسشنامه درگیری والدین در امور تحصیلی :…………………………………………………………………………………76
3-7-1 معرفی کلی آزمون :……………………………………………………………………………………………………………76
3-8 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات :………………………………………………………………………………………………….77
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل و بیان نتایج حاصل از تحقیق
4-1 مقدمه :……………………………………………………………………………………………………………………………………..79
4-2 یافته های توصیفی پژوهش :……………………………………………………………………………………………………….79
4-2-1 وضعیت اقتصادی خانواده ها :…………………………………………………………………………………………….79
4-2-2 نوع مدرسه :……………………………………………………………………………………………………………………..80
4-2-3 تحصیلات پدر دانش آموزان :…………………………………………………………………………………………….82
4-2-4 شغل پدر :………………………………………………………………………………………………………………………..83
4-3 یافته های استنباطی پژوهش :………………………………………………………………………………………………………85
4-3-1 فرضیه اول :…………………………………………………………………………………………………………………….85
4-3-2 فرضیه دوم :…………………………………………………………………………………………………………………….85
4-3-3 فرضیه سوم :……………………………………………………………………………………………………………………86
4-3-4 فرضیه چهارم :…………………………………………………………………………………………………………………86
4-3-5 فرضیه پنجم :…………………………………………………………………………………………………………………..87
فصل پنجم : بحث و تفسیر و نتیجه گیری و جمع بندی
5-1 مقدمه :……………………………………………………………………………………………………………………………………..91
5-2 یافته های اصلی :……………………………………………………………………………………………………………………….91
5-3 محدودیت های تحقیق :……………………………………………………………………………………………………………..96
5-4 پیشنهادهای کاربردی :………………………………………………………………………………………………………………..96
5-5 پیشنهادهای اجرایی :…………………………………………………………………………………………………………………..97
منابع
منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………………………..99
منابع غیرفارسی……………………………………………………………………………………………………………103
پیوست
پیوست الف …………………………………………………………………………………………………………………113
پیوست ب :………………………………………………………………………………………………………………….115
پیوست ج :…………………………………………………………………………………………………………………..122
چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………….124
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 2-1 مؤلفه های شادکامی(دینر،سو، لوکاس و اسمیت،1999) :………………………………………………………42
جدول4-1. توزیع فراوانی درصد و درصد تجمعی افراد شرکت کننده در پژوهش حاضر بر حسب وضعیت اقتصادی :…………………………………………………………………………………………………………………………………………79
جدول4-2. جدول توافقی فراوانی و درصد نوع مدارس در پژوهش حاضر:……………………………………………..80
جدول 4-3. جدول فراوانی، درصد و درصد تجمعی تحصیلات پدر دانش‎آموزان شرکت کننده در پژوهش :..82
جدول 4-4. جدول فراوانی، درصد و درصد شغل پدر دانش‎آموزان شرکت کننده در پژوهش :…………………..83
جدول4-5. ضرایب همبستگی ساده بین خودکارامدی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان :………………………….85
جدول 4-6. ضرایب همبستگی ساده بین شادکامی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان :………………………………85
جدول 4-7. ضرایب همبستگی ساده بین درگیری والدین در امور تحصیلی و پیشرفت تحصیلی :………………86
جدول 4-8.. ضرایب همبستگی ساده بین خود کارآمدی ، درگیری والدین در امور تحصیلی با شادکامی دانش آموزان :……………………………………………………………………………………………………………………………………………86
جدول 4-9. جدول خلاصه مدل رگرسیون همزمان جهت پیش بینی پیشرفت تحصیلی بر اساس متغیرهای خودکارآمدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی :………………………………………………………………….87
جدول 4-10. جدول خلاصه نتایج تحلیل واریانس یک‎راهه برای پیش بینی متغیر پیشرفت تحصیلی بر اساس متغیرهای خودکارامدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی :……………………………………………………88
جدول4-11. جدول ضرایب معادله رگرسیونی همزمان، خودکارامدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی :…………………………………………………………………………………………………………………………………………88
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 2-1. شرکت در مراسم مذهبی و شادکامی :………………………………………………………………………………..48
نمودار 4-1. نمودار ستونی توزیع درصد درآمد خانواده در پژوهش حاضر :……………………………………………..80
نمودار 4-2. نمودار ستونی توزیع درصد مدارس در پژوهش حاضر :………………………………………………………81
نمودار4-3. نمودار ستونی توزیع درصد تحصیلات پدر دانش‎آموزان در پژوهش حاضر :……………………………83
نمودار 4-4. نمودار ستونی توزیع درصد شغل پدر دانش‎آموزان در پژوهش حاضر :………………………………….84
نمودار 4-5. نمودار مقادیر بتای متغیرهای پیش بین :……………………………………………………………………………..89
چکیده:
هدف از انجام این تحقیق تعیین نقش خودکارآمدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی به عنوان پیش بینی کننده های پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس بوده است. در این تحقیق، ابتدا به بررسی همبستگی ساده بین متغیرهای ذکر شده پرداخته شد و در ادامه همبستگی چندگانه جهت تعیین سهم هریک از متغیر ها در پیش بینی پیشرفت تحصیلی انجام گرفت. به همین منظور 270 نفر از دانش آموزان دختر پایه ی اول دبیرستان با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای از بین جامعه دختران پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس انتخاب شدند. پس از آن به منظور جمع آوری داده ها از پرسشنامه های خودکارآمدی، شادکامی، درگیری والدین در امور تحصیلی استفاده شد و برای تجزیه و تحلیل داده های جمع آوری شده، از رگرسیون خطی به روش همزمان و گام به گام و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. هم چنین از نرم افزار آماری spss18 برای تجزیه و تحلیل داده استفاده گردید.
نتایج تجزیه و تحلیل فرضیات پژوهش مشخص کرد که بین خودکارآمدی (20/.=r،001/.P<)، شادکامی(14/.=r،01/.P<) و درگیری والدین در امور تحصیلی(29/.=r، 001/.P<) با پیشرفت تحصیلی رابطه معناداری وجود دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون همزمان نشان داد که متغیر خودکارآمدی با مقدار بتای 31/. و متغیر درگیری والدین در امور تحصیلی با مقدار بتای 29/. پیش بینی کنندگان مثبت برای پیشرفت تحصیلی بودند(001/.P<) اما متغیر شادکامی نتوانست از لحاظ آماری پیشرفت تحصیلی را در بین جامعه دانش آموزان دختر پیش بینی نماید.
واژگان کلیدی: خودکارآمدی، شادکامی، درگیری والدین در امور تحصیلی، پیشرفت تحصیلی.
فصل اول:
کلیات تحقیق

1-1 مقدمه:
رشد و بالندگی هر جامعه ای مرهون نظام آموزشی آن جامعه است. براین اساس همه ساله کشورها مبالغ قابل توجهی از درآمد ملی خود را صرف آموزش و پرورش می کنند. اما بعضی از عوامل وجود دارند که موجب به هدر رفتن بخشی از این سرمایه گذاری ها می شود. در بررسی علل این پدیده، تحقیقات نشان داده که برای شناخت این مشکل علاوه بر عوامل آموزشی، مدیریتی و ساختاری، باید به بعد روانی و اجتماعی دانش آموزان نیز توجه شود؛ لذا نیازها، انگیزه ها، نگرش ها، تمایلات و استعدادهای خاص دانش اموزان که مبین بعد روانی آن ها است، در مطالعه آسیب شناسی نظام آموزشی باید مورد توجه و دقت نظر قرار گیرد(شکرکن، پولادی و حقیقی،1379).
امروزه آموزش و پرورش نه تنها به عنوان یک حق برای انسان تلقی می شود، بلکه نوعی سرمایه گذاری برای توسعه همه جانبه محسوب می گردد. بسیاری از متخصصان معتقدند برای غنی تر کردن برنامه های آموزش و پرورش و بهبود عملکرد تحصیلی باید دوره های مختلف آموزشی در سطوح مختلف در دانشگاه ها و مؤسسات آموزشی برگزار گردد تا از این رهگذر سرمایه گذاری بیشتر در نظام های تعلیم و تربیت حاصل گردد. در این راستا مؤسسه بین المللی برنامه ریزی آموزشی(IIEP) یکی از مؤسسات فعال در طراحی و برگزاری دوره های مختلف آموزشی برای نظام های تعلیم و تربیت می باشد که همه ساله با برگزاری دوره های آموزشی مختلف دانش تخصصی معلمان را افزایش می دهد تا آن ها بتوانند با آگاهی بیشتر در جهت افزایش عملکرد تحصیلی دانش آموزانشان گام بردارند(واسنیاداو،2001).
بنابراین، در جهان کنونی عملکرد تحصیلی از اهمیت ی ویژه ای برخوردار است . جوامع پیشرفته و در حال پیشرفت تاکید زیادی بر روی عملکرد، رقابت و پیروزی دارند . عملکرد تحصیلی به تمامی درگیری های دانش آموز در محیط مدرسه اشاره دارد که دربرگیرنده ی تاثیرات هیجانی می باشد(نورمحمدیان،1385).
پس باید گفت، بی تردید یکی از هدف های مهم آموزش و پرورش پرداختن به جنبه ی شناختی شخصیت فراگیران و کمک به آن ها جهت پیشرفت تحصیلی در دروس مختلف است. بر این اساس، در پژوهش های انجام شده در حوزه ی روانشناسی تربیتی، متغیرهای شناختی مرتبط با پیشرفت تحصیلی، مثل هوش و توانایی، به طور گسترده ای مورد مطالعه قرار گرفته است(دیری ، استرند ، اسمیت و فرناندز ، 2007). اما، در تقابل با باورهای معمول، هوش و توانایی تنها تعیین کننده های موفقیت تحصیلی نیستند )دوک و مستر، 2009). بلکه پژوهش ها نشان داده اند که متغیرهای عاطفی و اجتماعی نظیر خودکارآمدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی نیز بر ، پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تأثیرگذارند.

1-2 بیان مسأله:
نیاز به پیشرفت یکی از انگیزه‎های اولیه بشر است. افرادی که نیاز به پیشرفت در آن‎ها قوی‎تر است، تمایل بیشتری به کامل شدن و بهبود عملکرد خود دارند. آنان ترجیح می‎دهند با وظیفه‎شناسی کارهایی انجام دهند که چالش برانگیز بوده به طوری که ارزیابی پیشرفت آنان در مقایسه با پیشرفت سایر مردم بر حسب ملاک هایی امکان پذیر باشد. به بیان دیگر پیشرفت، رفتاری است مبتنی بر وظیفه که اجازه می‎دهد عملکرد فرد بر طبق ملاک های فرض شده درونی یا بیرونی مورد ارزیابی قرار گیرد(کوری ،2006 ، کاموراجا،کارو و اسمک، 2009).
پیشرفت تحصیلی دانش‎آموزان یکی از شاخص‎های مهم در ارزشیابی آموزش و پرورش است و سطوح بالای آن می‎تواند پیش‎بینی کننده آینده روشن برای فرد و جامعه باشد و تمام کوشش‎ها و سرمایه‎گذاری‎های هر نظامی، تحقق این هدف می‎باشد. بر این اساس روان‎شناسان و متخصصان تعلیم و تربیت به بررسی عوامل انگیزشی در یادگیری و عملکرد دانش‎آموزان در حوزه های گوناگون درسی توجه داشتند. از دهه 1980 میلادی اکثر تحقیقات صورت گرفته در زمینه پیشرفت تحصیلی بر عوامل روانی که بر یادگیری دانش‎آموزان تأثیر دارند تأکید کرده‎اند( لینن برینک و پنتریچ، 2002).
روان شناسان علاقه مند به حیطه روان شناسی مثبت نگر توجه خود را بر منابع بالقوه احساس های مثبت نظیر احساس شادکامی معطوف کرده اند(سیلگمن و چیکنست میهالی،2000، کوهن و پرسمن،2005).که امید و شادکامی یکی ار سازه های شناختی-انگیزشی است که در این زمینه مورد تأیید قرار گرفته است(اسنایدرو لوپز،2007). پاسخ های هیجانی بخش بزرگی از تعاملات فیزیولوژیک انسان است که توانایی وی را برای بقاء و حفظ سلامت با بیماری های مختلف تحت تاثیر قرار می دهد. شادی یکی از این هیجان هاست که دامنه وسیعی از کنش های عاطفی از احساس آرامش گرفته تا احساس لذت و خلسه را شامل می شود(خدایاری فرد، عابدینی،1386).
برخی از روان‎شناسان هم سلامت روان شناختی را مترادف با شادی و خشنودی از زندگی در نظر گرفته‌اند. به نظر این افراد، سلامت روان‌شناختی یعنی تعادل بین هیجان مثبت و منفی زندگی است. در ارتباط بین هیجان مثبت و منفی با شادی دو عامل فراوانی و شدت شادی مورد توجه قرار می‎گیرد که از بین این دو عامل فراوانی شادی نشانگر مناسبی برای بررسی و اندازه‌گیری سلامت روان‌شناختی در نظر گرفته شده است. زیرا به راحتی می‎توان آن را اندازه گرفت. این عامل قویاً با سلامت هیجانی طولانی مدت در ارتباط است( دینر و لارسن، 1993، رایف و کی یس، 1995).
یکی دیگر از مفاهیم مرتبط با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان درگیری اعضای خانواده در امور تحصیلی فرزندان است. خانواده یک نظام طبیعی و اجتماعی است که افراد خواسته یا ناخواسته به آن وابسته اند و اولین کانونی است که فرد در آن احساس امنیت می کند و مورد پذیرش و حمایت قرار می گیرد. مطمئناً ساخت و فضای خانواده، نقش مهمی در عملکرد و رفتار فرد ایفا می کند. کیفیت تعامل والدین و فرزندان، وضعیت اقتصادی – اجتماعی خانواده و تحصیلات والدین همواره به عنوان تعیین‌کننده‌های مهم پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان شناخته شده است(آکسوی ، لینک؛ 2000).
از آن‌جا که خانواده، خود یک واحد اجتماعی است و ارزش‌ها و معیارهای اجتماعی از طریق آن به کودک منتقل می شود، به عنوان یک واسطه از لحاظ تأثیر محیط اجتماعی بر کودک، اهمیت فراوانی دارد. به سخن دیگر، چون خانواده کانون تولد و زایش فرزند است و پیش از وی شکل گرفته است، تا مرحله‌ای که فرزند به آگاهی و« شعور» کافی برسد، خواه ناخواه در تعیین سرنوشت، ساختمان روحی و نوع جهان بینی و طرز تفکر وی که خود برگرفته از محیط اجتماعی است، تأثیر فراوان دارد. بنابراین، مشارکت و درگیری والدین در امور تحصیلی بر کلیه جوانب تحصیلی دانش آموزان مؤثر است(احدی و محسنی، 1387).
متغیر دیگر مرتبط با پیشرفت تحصیلی، خودکارآمدی دانش آموزان است. سازه ی خودکارآمدی در حوزه های شناختی و انگیزشی مورد بررسی قرار گرفته و تأثیر آن بر متغیرهای تحصیلی و انگیزشی تأیید شده است. سازه ی خودکارآمدی اولین بار به وسیله ی بندورا (1977)، معرفی شده است. خودکارآمدی به باورهای فرد در باره ی توانایی های خود برای یادگیری یا انجام رفتار، در سطحی قابل قبول، اطلاق می شود. این سازه در چارچوب وسیع تری به نام نظریه ی شناختی اجتماعی ریشه دارد که فرض می کند پیشرفت آدمی وابسته به تعامل میان رفتارهای فرد، -عوامل شخصی )باورها، افکار و…( و شرایط محیطی است. نوید( 2009)، بیان می کند که نظریه ی شناختی اجتماعی تبیین می کند که افراد صرفاً به محیط پاسخ نمی دهند بلکه به طور فعال در جستجو و تفسیر اطلاعات هستند. نظریه ی شناختی اجتماعی بر این نکته تاکید دارد که چگونه عوامل شناختی، رفتاری، شخصی و محیطی با هم تعامل می کنند تا انگیزش و رفتار را تعیین کنند. از نظر بندورا، کارکرد انسان نتیجه ی تعامل این عوامل است )کرودرز ، هیوز و موراین، 2008).
بندورا (1995)، به خودکارآمدی به عنوان باورهای فرد در باره ی توانایی های خود جهت سازمان دهی و اجرای دوره های عمل مورد نیاز در اداره ی موقعیت های آینده اشاره می کند. به طور ساده تر، خودکارآمدی باوری است که یک فرد بر اساس آن می تواند با به کار گیری مهارت های خود، کاری را در شرایط خاص انجام دهد )اسنایدر و لوپز، 2007). اصل زیربنایی نظریه ی خودکارآمدی این است که افراد احتمالاً بیشتر در فعالیت هایی درگیر می شوند که نسبت به آن فعالیت ها خودکارآمدی بالایی دارند و از درگیر شدن در فعالیت هایی که خودکارآمدی پایینی نسبت به آن دارند پرهیز می کنند )واندر بیل و شورتریج بگت، 2002).
لازمه اصلی پیشرفت جامعه و تمدن، پیشرفت فرزندان آن جامعه در امور تحصیلی و آموزشی می باشد. لذا با توجه به مطالب ارائه شده می توان بیان کرد که بررسی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان جهت تعیین عوامل تأثیرگذار بر آن دارای اهمیت فراوان می باشد. بنابراین، در این تحقیق سعی شد مهمترین عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی بر اساس تحقیقات گذشته تعیین شود (که عبارت بودند از درگیری والدین در امور تحصیلی، شادکامی و خودکارآمدی) و سپس تعیین شود که کدام یک از متغیرهای عنوان شده نقش بیشتری بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارند؟ پس محقق در این پژوهش به دنبال دستیابی به این سوال کلی می باشد: آیا متغیر های خودکارآمدی، شادکامی ودرگیری والدین در امور تحصیلی می تواند پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان را پیش بینی کنند؟ در صورت پیش بینی، کدام یک از متغیرها توان پیش بینی بالاتری دارند؟
1-3 اهمیت و ضرورت انجام پژوهش:
پیشرفت تحصیلی و شادکامی یکی از مهمترین و عینی‎ترین معیارها برای بررسی و ارزیابی کارایی نظام‌های تربیتی است. از طرفی دانش‎آموزان بزرگترین سرمایه‌های انسانی در هر جامعه به حساب می‎آیند؛ زیرا می‎توانند با هم در آمیختن نیروی جوانی و علم و مهارت آموخته شده چرخ های پیشرفت و توسعه را به حرکت در آورند.
پیشرفت تحصیلی از جمله متغیرهای مهمی می باشد که در چند سال اخیر بیشتر تحقیقات علوم تربیتی را به خود اختصاص داده است. بنابراین، اگر در این تحقیق بتوان پیشرفت تحصیلی را بر اساس متغیر های ذکر شده تبیین و پیش بینی نمود می توان گفت که کمک شایانی به علم صورت پذیرفته و بنابراین این تحقیق می تواند دارای اهمیت فزاینده ای باشد.
پیشرفت تحصیلی دانش آموزان از جمله متغیرهایی می باشد که برای نوجوانان مخصوصاً در دوره ی دبیرستان دارای اهمیت فراوان می باشد؛ زیرا زمینه ساز شغل آن ها در آینده می باشد. بنابراین، پیش بینی عملکرد وپیشرفت تحصیلی می تواند به دانش آموزان در جهت پیش بینی آینده ای مطمئن تر می تواند دارای اهمیت فراوان باشد.
خودکارآمدی و شادکامی دانش‎آموزان و بررسی عوامل تأثیر‎گذار بر پیشرفت تحصیلی آنان، موضوع مهمی است که بخش عمده‎ای از پژوهش‎های علوم تربیتی و روان شناسی را به خود اختصاص داده است. به طوری که پیشرفت تحصیلی بالا، نقش مهمی در کسب فرصت‌های شغلی و ساختن زندگی آینده‌ی دانش‌آموزان دارد بنابراین پرداختن به موضوع خودکارآمدی و شادکامی دانش آموزان که از عوامل موثر در عملکرد تحصیلی مناسب دانش آموزان است دارای اهمیت فراوان می باشد.
باورهای خودکارآمدی را دانش آموزان بیشتر در محیط مدرسه در ارتباط با معلمان و مربیان و همسالان پرورش می دهند لذا برای ایجاد خودکارامدی مثبت در دانش آموزان می توان از نتایج این تحقیق جهت آموزش به معلمان و مربیان در حیطه تربیت دانش آموزان اقدام نمود.
عملکرد تحصیلی مثبت در مدارس برای دانش آموزان خودکارامدی مثبت را به ارمغان می آورد لذا با توجه به نظریه واقعیت درمانی در ارتباط با مدارس بدون شکست، می توان با ایجاد موقعیت های مناسب تر برای غلبه بر مشکلات، به جایگزین کردن باورهای خودکارامدی مثبت به جای منفی در دانش آموزان اقدام کرد که این هم به نوبه ی خود بر اهمیت این تحقیق می افزاید.
درگیری والدین در امور تحصیلی به معنای مشارکت و همکاری آن ها در امور تحصیلی همانند معلمان و مربیان تربیتی می باشد و هرچه این ارتباط بیشتر باشد به احتمال بیشتر تربیت و پیشرفت بهتری در دانش آموزان حاصل شود. بنابراین، اهمیت و ضرورت تحقیق در مورد این متغیر نمایان می شود.
1-4 اهداف پژوهش :
1-4-1 هدف کلی:
بررسی نقش خودکارآمدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی به عنوان پیش بینی کننده های پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس.
1-4-2 اهداف جزئی:
1- تعیین رابطه بین خودکارآمدی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس
2-تعیین رابطه بین شادکامی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس
3-تعیین رابطه بین درگیری والدین در امور تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس
4- تعیین رابطه بین خود کارآمدی ، درگیری والدین در امور تحصیلی وشادکامی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس
5-پیش بینی پیشرفت تحصیلی براساس متغیرهای خود کارآمدی ، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس
1-5 سؤال های تحقیق:
1- آیا بین خودکارآمدی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس رابطه وجود دارد؟
2- آیابین شادکامی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس رابطه وجود دارد؟
3-آیا بین درگیری والدین در امور تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس رابطه وجود دارد؟
4-آیا بین خود کارآمدی ، درگیری والدین در امور تحصیلی وشادکامی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس رابطه وجود دارد؟
5- آیا متغیرهای خود کارآمدی ، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس را پیش بینی می کنند؟
1-6 فرضیه های پژوهش:
1- بین خودکارآمدی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهبندرعباس رابطه وجود دارد.
2- بین شادکامی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس رابطه وجود دارد.
3- بین درگیری والدین در امور تحصیلی با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس رابطه وجود دارد.
4- بین خود کارآمدی ، درگیری والدین در امور تحصیلی وشادکامی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس رابطه وجود دارد.
5- خود کارآمدی ، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان شهر بندرعباس را پیش بینی می کنند.
1-7 تعریف واژه ها و اصطلاحات:
1-7-1 تعاریف مفهومی
خودکارآمدی:
خودکارآمدی به باورهای فرد درباره ی توانایی های خود برای یادگیری یا انجام رفتارها در سطحی قابل قبول اطلاق می شود )بندورا، 2006)، بر اساس این تعریف، باورهای خودکارآمدی تحصیلی به احساس شایستگی و قابلیت دانش آموز در عملکرد تحصیلی اشاره دارد.
شادکامی:
عبارت است از مقدار ارزش مثبتی که یک فرد برای خود قائل است. که دارای دوجنبه است، یکی عوامل عاطفی که نمایانگر تجربه هیجانی شادی، سرخوشی، خوشنودی و سایر هیجان های مثبت هستند. دیگری ارزیابی شناختی رضایت از قلمروهای مختلف زندگی بیانگر شادکامی و بهزیستی روانی است(رئیسی، 1392).
درگیری والدین در امور تحصیلی :
درگیری والدین در امور تحصیلی به پیگیری مستمر والدین و مراجعات مکرر آن ها به منظور وارسی وضعیت تحصیلی فرزندان در خانه و مدرسه گفته می شود(شکاری،1392).
پیشرفت تحصیلی:
منظور از پیشرفت تحصیلی، پیشرفت دانش آموز در دروس سال گذشته و افزایش نمرات و معدل در طول سال تحصیلی 94-1393 می باشد.
1-7-2 تعاریف عملیاتی
خودکارآمدی:
نمره ای است که شرکت کنندگان در این پژوهش از طریق پاسخگویی به پرسشنامه نظامی، شوارتزر و جروسلم (1996)، خودکارآمدی به دست می آورند.
شادکامی:
نمره ای است که شرکت کنندگان از طریق پاسخگویی به پرسشنامه شادکامی آکسفورد(علی پور و نوربالا،1387)، به دست می آورند.
درگیری والدین در امور تحصیلی:
درگیری والدین در امور تحصیلی در پژوهش حاضر از طریق نمره کسب شده دانش آموزان از پاسخ گویی به پرسشنامه شکاری(1392)، به دست آمده است.
پیشرفت تحصیلی:
در این پژوهش معدل دانش آموزان دختر پایه اول دبیرستان در امتحانات پایانی سال گذشته به عنوان شاخصی از پیشرفت تحصیلی آنان مدنظر قرار گرفت.
فصل دوم
مروری بر تحقیقات انجام شده(ادبیات و مستندات ، چارچوب ها و مبانی ، سابقه و پیشینه تحقیق)

2-1 مقدمه:
فصل حاضر در دو قسمت مورد بررسی قرار می گیرد:
در قسمت اول که گستره نظری مسأله مورد پژوهش را در بر گرفت، پژوهشگر سعی داشت پیشینه نظری مسأله مورد پژوهش را مطرح نماید. ابتدا به توضیحاتی درباره متغیرهای خودکارآمدی، شادکامی و درگیری والدین در امور تحصیلی پرداخته شد و در ادامه اهمیت پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مورد بررسی قرار گرفته است. سپس درقسمت دوم به بررسی پیشینه مطالعاتی پژوهش حاضر پرداخته شده است.
2-2 گستره نظری مسأله مورد پژوهش
2-2-1 باورهای خودکارآمدی
2-2-1-1 مفهوم باورهای خودکارآمدی
خودکارآمدی، درجه ای از احساس تسلط فرد در مورد توانایی اش برای انجام فعالیت های خاص می باشد. تئوری خودکارامدی بندورا به نقش اعنماد و اطمینان و عزت نفس فرد نسبت به توانایی هایش در انجام رفتار خواسته شده از وی تأکید دارد(بندورا و آدامس،2002). به عبارت دیگر، خودکارآمدی اطمینانی است که شخص، رفتار خاص را با موقعیت به اجرا می گذارد و انتظار نتایج به دست آمده را دارد(بندورا و اسحانک،2004). در واقع خودکارآمدی به قضاوت فرد در باره آنچه فرد فکر می کند، می تواند انجام دهد، نه آنچه انجام داده است، گفته می شود (احمدی، 1386).
خودکارآمدی یکی ازمفاهیم مهم و مؤثر و مکانیسم اساسی در نظریه شناختی اجتماعی بندورا است. بندورا( 1977)، خودکارآمدی را توجه به باورها یا قضاوت فرد نسبت به توانا یی های خودش در انجام وظایف و مسؤولیت ها می داند. این نظریه خودشناسی را اساس تصمیم گیری می داند و همچنین ویژگی های انسان را مورد توجه قرار می دهد. هم چنین در این دیدگاه رفتار آدمی نه تنها در کنترل عوامل بیرونی و محیطی نیست بلکه فرآیندهای شناختی نقش تعیین کننده در رفتار دارند. فرآیندهای شناختی به عنوان بخشی از آسیب شناسی روانی موجب انتظارات و ادراکات نادرستی می گردد که فرد از کارآمدی خود دارد و این انتظارات می تواند به اضطراب و اجتناب های دفاعی از موقعیت های تهدید کننده منجر شوند(پاجاریس، 2002).
در نظام بندورا، منظور از “خودکارآمدی” احساس شایستگی، کفایت و قابلیت در کنار آمدن با زندگی است. برآورده نمودن و حفظ معیارهای عملکرد، خودکارآمدی را افزایش می دهد، ناکامی در برآوردن و حفظ آن معیارها، ان را کاهش می دهد. را ه دیگری که بندورا خودکارآمدی را شرح داده، برحسب ادراک ما از درجه کنترلی که بر زندگی خود داریم، می باشد. افراد می کوشند بر رویدادهایی که زندگی آنان را تحت تأثیر قرار می دهند، اعمال کنترل نمایند. با اعمال نفوذ در موقعیت هایی که آنان می توانند مقداری کنترل داشته باشند، بهتر می توانند آینده مطلوب را تحقق بخشیده و از نتایج نامطلوب ممانعت به عمل آوردند. تلاش برای اعمال کنترل بر شرایط زندگی، تقریبا بر هر فردی حکمفرماست، زیرا این کار می تواند منافع شخصی و اجتماعی بی شماری را برای آنان تأمین نماید. توانایی تأثیرگذاری بر پیامدها، آنان را قابل پیش بینی می سازد. قابل پیش بینی بودن، آمادگی سازش یافتگی را پرورش می دهد. ناامیدی در اعمال نفوذ بر اموری که به صورت نامطلوب بر زندگی فرد تأثیر می گذارند، نگرانی، دلسردی و ناامیدی را پرورش می دهد(بندورا،1995).
در چارچوب نظریه ی بندورا، افراد با باورهای خودکارآمدی قوی نسبت به افرادی که باورهای ضعیفی دارند در انجام تکالیف کوشش و پافشاری بیشتری از خود نشان می دهند و در نتیجه عملکرد آنان در انجام تکلیف بهتر است(بندورا،1993).
باورهای خودکارآمدی افراد، می تواند به وسیله چهار منبع اصلی مؤثر ایجاد و تقویت شوند(به طور مفصل در همین فصل توضیح داده شده است): مؤثرترین روش به واسطه ی “تجارب مستقیم” است. موفقیت های افراد، باوری نیرومند در کارآمدی شخصی افراد ایجاد می کنند، در حالی که شکست ها آنان را ویران می سازند به ویژه اگر این شکست ها قبل از پابرجایی قوی خودکارآمدی رخ دهند. دومین روش تقویت و ایجاد باورهای خودکارآمدی به واسطه “تجارب جانشینی” می باشد که توسط الگوهای اجتماعی به دست می آید. دیدن افراد مشابه با کسب موفقیت های آنان باعث تلاش بیشتر و برانگیختگی آنان شده و توانایی لازم جهت تسلط بر موانع را یافته و موفق می شوند. روش سوم” اقناع کلامی” است. افرادی که به صورت شفاهی تشویق می شوند زمانی که توانایی تسلط بر فعالیت ها را دارند، باعث تلاش و تحمل بیشتر آنان می گردد. چهارمین منبع مربوط به حالت های فیزیولوژیک و هیجانی در “داوری توانایی خود” است. خلق مثبت باعث افزایش خودکارآمدی شده و خلق محزون، معکوس عمل می نماید. کاهش واکنش تنیدگی افراد و تفسیر نادرست حالات جسمانی در تغییر و اصلاح باورهای خودکارآمدی تأثیر دارد(بندورا،1994).
باید گفت که خودکارآمدی دریافت شده در چهار فرآیند اصلی اثرگذاری می کند: فرآیندهای شناختی، انگیزشی، عاطفی، و گزینشی(بندورا،2001). باورهای خودکارآمدی بر الگوهای اندیشه اثر می گذارد. برای چیره شدن بر پیچیدگی فرآیند پردازش داده های چندبعدی و فرآیند حل مسأله، افراد باید از حس خودکارآمدی بالایی برخوردار باشند تا در موقعیت های تصمیم گیری پیچیده و در اندیشه تحلیلی، خودکارآمد شوند. هر اندازه که باور خودکارآمدی دریافت شده فرد بالاتر باشد، برای پردازش شناختی کار و اندیشه تحلیلی بیشتر کوشش می کند(بندورا،2001). خودکارامدی افراد سطح انگیزش آن ها را نیز با کنترل میزان کوشش و زمان پایداری در برابر سدهای پیش رو تعیین می کند. هنگام رویارویی با دشواری ها، آنان که به توانایی های خود باور ندارند، از کوشش خود می کاهند و زود به راه حل های دست پایین تن می دهند. هم چنین باورهای خودکارآمدی افراد بر میزان فشارروانی و افسردگی که در موقعیت های تهدیدآمیز و فشارآور تجربه می شود تأثیر می گذارد. افراد دارای باور خودکارآمدی دوست دارند از برخی فعالیت ها(آن جا می پندارند فراتر از توان آن ها است) دوری کنند و فعالیت های چالش انگیز و محیط هایی را در اجتماع برگزینند که می پندارند برای انجام شان توانایی دارند.
باورهای خودکارآمدی در میزان تلاشی که افراد در هر فعالیت باید صرف نمایند و مدت زمانی که در برخورد با موانع پافشاری می نمایند و در انعطاف پذیری آنان در موقعیت های مختلف، تعیین کننده هستند. این باورها در میزان تنیدگی و اضطرابی که افراد در برخورد با موانع تجربه می نمایند، تأثیر دارد. افرادی که دارای باورهای خودکارآمدی قوی هستند تکالیف را چالش هایی می بینند که باید بر آن ها تسلط یابند نه به عنوان تهدیداتی که از آن ها دوری نمایند. این افراد در فعالیت ها عمیق تر مشغول می شوند و تلاش بیشتری را در موقع شکست به کار می برند. افرادی که دارای باورهای خودکارآمدی ضعیفی هستند تکالیف را دشوارتر از آن چه هستند می بینند که این امر باعث تنیدگی، افسردگی و دید محدود نسبت به حل مسأله می شود(پاجاریس، 2002).
به نظر می رسد که خودکارآمدی با توجه به سن و جنس تفاوت دارد. مردان به طور متوسط در مقایسه با زنان از خودکارآمدی قوی تری برخوردارند و تفاوت های جنس در این زمینه تا 20سالگی به اوج خود می رسد و در سال های بعد کاهش می یابد. در هر دو جنس خودکارآمدی در سرار کودکی و اوایل بزرگسالی افزایش یافته، در میانسالی به بالاترین حد خود رسیده و پس از 60 سالگی کاهش می یابد(کیامرثی، آریاپور و نگراوی، 1390).
2-2-1-2 مبانی نظری خودکارآمدی
نظریه شناختی- اجتماعی در نظریه یادگیری ریشه دارد. در آغاز، این دیدگاه به نظریه ی یادگیری- اجتماعی مشهور بود. یکی از رایج ترین نظریه های شخصیت در جامعه دانشگاهی همین دیدگاه است و در جامعه روان شناسان بالینی طرفداران آن رو به افزایش است. در این نظریه بر ریشه های اجتماعی رفتار و اهمیت فرآیندهای شناختی و تمام ابعاد زندگی یعنی انگیزش، هیجان و عمل تأکید می گردد. براساس این دیدگاه انسان به عنوان موجودی فعال بوده و بر رویدادهای زندگی خود تأثیرگذار است، هم چنین انسان نه صرفا تحت تأثیر نیروهای درونی بوده و نه این که تنها از محرک های بیرونی تأثیر می پذیرد بلکه آنان به طور فعال در انگیزه ها و اعمال خودشان نفوذ دارند(وقری، 1380).
در میان ابعاد مختلف شخصیت که در نظریه بندورا مطرح شده است مفهوم خودکارآمدی یا توانایی ادراک شده فرد در انطباق با موقعیت های خاص جایگاه ویژه ای دارد. هم چنین هیچ کدام از مکانیسم های اساسی با نفوذتر از باورهای افراد در مورد قابلیت ها و ظرفیت های خود برای اعمال کنترل بر سطح رویدادهای مؤثر زندگی نیست. باورهای خودکارآمدی بر این که افراد چگونه رفتار می کنند، اثر می گذارد(بندورا، 1993). تفکر، احساسات، رفتار انسان در موقعیت هایی که به توانایی خود اطمینان دارد از زمانی که فرد در موقعیت دیگری در خود احساس امنیت و شایستگی نمی کند، متفاوت است. به طور کلی، انسان زمانی که فکر می کند کاری از توانایی او فراتر است از آن کار سر باز می زند اما کارهایی را که در حد توانایی خود می بیند، انجام می دهد(فراهانی، 1378).
2-2-1-3 انتظارات کارآمدی
بندورا اعتقاد دارد که دو نوع انتظارات وجود دارد: 1- انتظارات پیامد 2- انتظارات کارآمدی
2-2-1-3-1. انتظارات پیامد
انتظارات پیامد برآورد شخصی از رفتار معینی است که اگر انجام شود به پیامد خاصی خواهد انجامید(کوپر و پروین،1998). یا به عبارت دیگر انتظارات پیامد مستلزم داوری فرد در این باره است که آیا رفتار خاصی پیامد به خصوصی را تولید خواهد کرد؟ به طور کلی چهار عامل تعیین کننده انتظارات پیامد است(ریو،1378).
1. پسخوراند پیامد
2. اطلاعات مقایسه اجتماعی
3. دشواری تکلیف
4. تفاوت های شخصیتی
2-2-1-3-2. انتظارات کارآمد
انتظارات کارآمدی قضاوت شخصی است از اطمینان فرد در این باره که می تواند رفتار خاصی را انجام دهد. از دیدگاه بندورا افراد سالم انتظارات کارآمدی بالایی(اما واقعی) کسب می کنند که اعمال آن ها را جهت می دهد، در حالی که افراد غیرعادی انتظارات سطح پایین(اغلب غیرواقعی) کسب می کنند که تأثیر معکوس بر عملکرد آن ها می گذارد. انتظارات کارآمدی، باورها یا عقاید محکمی در مورد نقش افراد هستند که می توانند بازده ها یا اثرات اطمینان بخشی ایجاد کنند. به عقیده بندورا، انتظارات کارآمدی بر انتخابی که افراد از موقعیت ها و فعالیت ها دارند، تأثیر می گذارد. قضاوت کارآمدی هم چنین تعیین می کند که افراد چه مقدار کوشش صرف فعالیت ها خواهند کرد و آن ها در برخورد با تجارب و تکالیف آزاردهنده چه مدت مقاومت خواهند کرد.”(فراهانی،1378).
هم چنین بندورا(1977)، بیان می کند که انتظارات خودکارامدی به باورهای مربوط به توانایی های ما برای انجام موفقیت آمیز یک رفتار معین یا طبقه ای از رفتارها اطلاق می شود، که بنا به فرض بر انتخاب های رفتاری، عملکرد و پافشاری، اثر می گذارند(رجبی، عطاری و شکرکن،1383).
به علاوه بندورا(1977)، اظهار می دارد که یکی از نقش های اصلی مشاور، کمک به مراجع در افزایش انتظاراتش از خودکارآمدی با توجه به حیطه رفتاری هدف، از طریق مداخلات مبتنی بر منابع اطلاعات کارآمدی، یعنی، عملکرد قبلی، یادگیری جانشینی، متقاعدسازی کلامی و برانگیختگی هیجانی- فیزیولوژیکی است. به هر حال بندورا(1977)، بیان می کند که انتظارات خودکارآمدی میانجی های اصلی رفتار و تغییر رفتارند. یعنی، انتظارات خودکارآمدی پایین مربوط به یک رفتار یا یک حیطه ی رفتاری به اجتناب از آن رفتار منجر می شوند، و افزایش هایی در انتظارات خودکارآمدی باید فراوانی رفتار گرایش را در برابر رفتار اجتناب افزایش دهد. بنابراین، باورهای خودکارآمدی می توانند در درک و پیش بینی رفتار سودمند باشند (رجبی و همکاران،1383).
2-2-1-4 مراحل رشد خودکارآمدی
تغییرات رشدی خودکارآمدی در مسیر زندگی از مباحثی است که در نظریه بندورا(1977)، به آن اشاره شده است. او معتقد است کارآمدی ابتدا وقتی ایجاد می شود که نوزادان به تدریج شروع به اعمال نفوذ بر محیط فیزیکی و اجتماعی خود می کنند. نخستین تجربه های سازنده کارآمدی در والدین متمرکز است و این تمرکز همراه با گسترش یافتن جهان کودک و تحت تأثیر قرار گرفتن وی به وسیله خواهران و برادران و همسالان تغییر می یابد، مدارس نیز در رشد خودکارآمدی تأثیر می گذارند.
تجربه های انتقالی نوجوانی شامل کنارآمدن یا تقاضاها و فشارهای جدید، از آگاه شدن از جنسیت گرفته تا انتخاب شغل بالقوه شخصی است. بندورا اشاره می کند که موفقیت این مرحله انتقالی بین دوران کودکی و بزرگسالی بستگی به اعتمادهای اولیه نسبت به توانایی های شخصی دارد(شولتز، 1990). دوره جوانی غالبا شامل، سازگاری های دیگر، از قبیل شکل دادن رابطه زناشویی، آغاز پدر و مادر شدن و تسلط و چیرگی بر شغل است. خودکارآمدی برای همه این تکالیف، حیاتی است. سال های میانسالی با منابع تازه ای از فشار روانی همراه است، چرا که افراد زندگی خود را دوباره ارزیابی کرده و با محدودیت های خود مواجه می شوند که هر دوی این ها بر خودکارآمدی تأثیر دارند. ارزیابی خودکارآمدی در دوران پیری دشوار است. کاهش توانایی های جسمی و ذهنی، بازنشسته شدن از کار فعال و کناره گیری از زندگی افق جدیدی از خود ارزیابی را ایجاد می کند. بندورا معتقد است که یک احساس خودکارآمدی پایین مستعد به جنبش درآوردن فرآیندهای بازدارنده ای است که منجر به کاهش کارکرد شناختی و رفتاری می شود. در مجموع از نظر بندورا احساس خودکارآمدی یک عامل حیاتی در موفقیت یا شکست در سراسر زندگی است(شولتز،1990).
2-2-1-5 نظریه های خودکارآمدی:
یکی دیگر از عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی خودکارآمدی است. پژوهش‌های بندورا (2000–1977) و تحلیل او از یادگیری‌های اجتماعی، تأثیر بسیاری بر روان‌شناسی در قرن بیستم داشته است. نارسایی‌های شرطی شدن شدن عاملی در توجیه و تبیین رفتارهای اجتماعی بدون رجوع به تقویت‌کننده‌های خاص از سویی، و نفوذ ژان‌پیاژه روان‌شناس شناختی، از سوی دیگر، بندورا را به چگونگی اکتساب رفتارهای انتزاعی و مجرد متوجه ساخت. او به تدریج، درگیر مطالعه فرآیندهای شناختی شد که به باور او می‌باید یادگیری‌های اجتماعی را میانجی‌گر باشند. در حقیقت، عنوان شناختی‌- ‌اجتماعی نظریه، بیانگر باور بندورا بر نقش میانجی‌گر فرایند‌های شناختی در کسب رفتارهای اجتماعی و نیز باور او به مبنای اجتماعی فرآیندهای مزبور است(سالکایند، 2008).
در این دیدگاه، انسان موجودی فعال و تأثیر‌گذار بر محیط ولی در حین حال به شکلی قانون‌مند تحت تأثیر محیط است. این نگرش تلفیقی بر مبنای رویکرد فلسفی او به ماهیت انسان شکل گرفته است، که نه انسان را قربانی منفعل تکانه‌های ناهشیار و سوابق گذشته می‌دانست(مثل آنچه در دیدگاه روان‌تحلیل گری مطرح است) و نه او را پاسخگر منفعل در برابر رویدادهای محیطی تلقی می‌کرد( مثل آنچه رفتارگرایان کلاسیک به آن معتقد بودند)، بلکه معتقد است که انسان تحت تأثیر همزمان و تعامل فردی و محیطی است، اما نحوه تأثیر واکنش آن ها بر رفتار در اختیار خود فرد است. در دیدگاه بندورا به رفتار انسانی، نقش محوری به فرایندهای شناختی خودتنظیمی و خود‌کاآامدی اختصاص یافته است(سالکایند، 2008).
خودتنظیمی مستلزم توانایی فرد در تأثیر‌گذاری بر رفتار خود به جای واکنش مکانیکی در برابر محیط است. به باور بندورا، اجتماعی شدن کودک، به میزان زیاد، زیر نفوذ و راهنمایی‌های اولیاء تحقق می‌یابد . با این حال، نه اولیاء و نه بزرگسال ارزشمند از نظر کودک، همیشه آماده و حاضر نیستند تا او را هدایت کنند. از این رو، توفیق در اجتماعی شدن، مستلزم آن است که به تدریج کنترل‌های بیرونی جانشین کنترل‌های درونی گردند. با درونی شدن کنترل‌های بیرونی، فرد به توانایی خود تنظیمی دست می‌یابد و کنترل رفتارهای خود را بر عهده می‌گیرد. از این رو، بندورا معتقد است که تصویر انسان، در نظریه‌هایی که رفتار او را فقط با کمک پاداش و تنبیه‌های بیرونی توصیف می‌کنند، به صورت ناقص و محدود ترسیم شده است. انسان دارای توانایی‌هایی در خودتنظیم‌گری است که به او امکان ‌می‌دهد روی افکار، احساسات و اعمال خود، به وسیله‌ی نتایجی که اعمال او در پی دارند، کنترل داشته باشد(لارسن، 2009).امروزه شیوه‌های خودتنظیمی که بر شناخت متمرکز شده است، یکی از راه‌هایی است که افراد می‌توانند، برای کنترل رفتار از آن استفاده کنند. آموزش خودتنظیمی بر اساس کار ویگوتسکی و لوریا استوار است. لوریا دریافت که کودکان در جریان رشد به تدریج می‌توانند با استفاده از آموزش‌های خودتنظیمی، رفتار خود را کنترل کنند. ویگوتسکی، پیشرفت از «گفتار آشکار» به «گفتگوی درونی شده» را یادآوری کرده است. او به «گفتگو با خود» از این جهت اهمیت می‌دهد که به وسیله‌ی آن‌، فرد رفتار خود را تنظیم می‌کند(کدیور، 1381).
علاوه بر مفهوم خودتنظیمی که نقش عمده‌ای در نظریه‌ی بندورا دارد، مفهوم اصلی نظریه‌ی وی در مفهوم خودکارامدی تجلی می‌یابد. خودکارامدی، ارزیابی فرد از توانایی خود در انجام یک تکلیف است. خودکارامدی، به باورهای شخصی درباره ظرفیت‌های خود با یادگرفتن یا انجام فعالیت‌ها در سطح معین اشاره دارد. به نظر بندورا، این که افراد چگونه رفتار می‌کنند، بیشتر به واسطه باورهایشان درباره توانایی خود در آن حیطه و تأثیر این باورها در گرایش آن ها به استفاده از دانش و مهارت‌های قبلی برای انجام آن عمل دارد، بستگی دارد(سالکایند، 2008).
بندورا(1997)، اعتقاد دارد که ارزیابی‌های خودکارآمدی، تأثیر عمیقی بر سطح انگیزش ما دارد. وقتی اعتقاد داشته باشیم که در تکالیف به خوبی عمل می‌کنیم، با وجود مکث‌های موقت روی آن ها، سخت‌تر و با پشتکار بیشتر کار می‌کنیم. هنگامی که به توانایی‌هایمان شک می‌کنیم با انرژی کمتر کار می‌کنیم که احتمال بیشتری وجود دارد، هنگام روبرو شدن با اولین مشکل، آن را رها سازیم. به عبارت دیگر در چارچوب نظریه ی خودکارآمدی(بندورا،1993)، چنین بیان می شود که افراد با باورهای قوی به توانایی های خود نسبت به افرادی که به توانایی های خود تردید دارند، در انجام تکالیف کوشش و پافشاری بیشتری از خود نشان می دهند و در نتیجه عملکرد آن ها در انجام تکالیف بهتر است(عبدی نیا، 1377).
بندورا به تدریج بر اهمیت ادراک فرد از خودکارامدی به عنوان میانجی شناختی عمل انسان تأکید می‌کند و این باورها را پیش‌بینی‌کننده‌های م‍ؤثر در رفتار ما می‌شناسد. وقتی انسان در حال بررسی عمل است و یا آن که به آن مشغول است، قضاوت‌هایی نیز از توانایی خود در انجام دادن وظایف گوناگون و شرایط آنها به عمل می‌آورد. هر فرد، معیارها و هدف‌هایی برای خود تعیین می‌کند که طولانی مدت یا کوتاه مدت و سهل‌الوصول است. همچنین، او در مورد توانایی انجام دادن تکالیف لازم برای دستیابی این هدف‌ها نیز قضاوت می‌کند. اگر چه انسان تحت تأثیر موقعیت‌ها قرار دارد، به دلیل تعیین هدف برای خود و قضاوت درباره خودکارامدی و خودسنجی، موجودی فعال است(راوندی، 1386).
اهمیت خودکارآمدی در یک آزمایش به وسیله کولینز (2004)، نشان داده شده است. کولینز کودکان را بر اساس سطح توانایی آن ها در ریاضیات، به دو گروه تقسیم کرد. همچنین عقیده کودکان را در مورد توانایی‌هایشان جویا شد. سپس به همه کودکان تعدادی مسئله مشکل داد. همان طور که انتظار می‌رفت، کودکان دارای توانایی بالا، نسبت به گروه دارای توانایی پایین، بهتر عمل کردند. اما تصور آن ها از خودکارآمدی خویش نیز در این امرتأثیر داشت. در بین هریک از گروه‌ها، که توانایی‌های مختلفی داشتند، کودکانی که اعتقاد داشتند در ریاضیات خوب هستند، مسائل بیشتری را حل کردند، با پشتکار و اشتیاق بیشتری روی مسائلی که نتوانسته بودند حل کنند، کار می‌کردند ونگرش مثبت‌تری نسبت به ریاضیات از خود نشان می‌دادند(راوندی، 1386). البته این امکان وجود دارد که فرد، توانایی خود را کمتر از حد معمول، تخمین بزند. این موضوع به ویژه هنگامی که احتمال آسیب جسمانی وجود داشته باشد، صادق است. اگر ما توانایی خود را در ورزشی مانند اسکی بالا تخمین بزنیم، در یک سراشیبی زمین می‌خوریم. به شدت آسیب می‌بینیم. با این وصف، بندورا به طور کلی معتقد است که خوب است ما استعدادهای خود را بالا تخمین بزنیم و معتقد باشیم که موفق می‌شویم، زیرا زندگی با مشکلات، ناملایمات، شکست‌ها، موانع و بی‌عدالتی همراه است. بنابراین، خودکارآمدی خوش‌بینانه، سودمند است. افراد پرتلاش، آن قدر در خود احساس نیرومندی می‌کنند که قادرند تلاش فوق‌العاده‌ای از خود نشان دهند و شکست‌های زیادی را که به آنها دچار می‌شوند، تحمل کنند(بندورا، 1997).
هم چنین به اعتقاد شولتز(1990)، افرادی که میزان حس خودکارآمدی آن ها ضعیف است توانایی لازم را در اعمال هر گونه نفوذ و تأثیر بر رخدادها و شرایطی که آنان را تحت تأثیر قرار می دهد، ندارند. در نتیجه آنان معتقدند که هرگونه سعی و تلاش بیهوده و بی ثمر است و جای شگفتی نیست که آن ها اندوه و نگرانی زیادی داشته باشند. در نتیجه احتمال این که این افراد انتظارات ضعیفی کسب کرده و حس خودکارآمدی شان کاهش یابد، وجود دارد. در مقابل افرادی که از حس خودکارآمدی بالایی برخوردار هستند تمایل دارند هر چه بیشتر خودشان را با تکالیف مورد نظر درگیر نمایند. هنگام رو به رو شدن با مشکل زمان زیادی مقاومت می کنند و دوست دارند تکلیفی که به آن ها واگذار می شود به طور شایسته انجام دهند و برای رسیدن به هدف هر زمان که نیاز باشد راهکارهای خود را تغییر دهند(فراهانی، 1378).
2-2-1-6 ابعاد خودکارآمدی TC “7-2-اقسام خود-کارآمدی” \f C \l “1”
2-2-1-6-1 خودکارآمدی برای عملکرد هنگامی که افراد با حوزه‌های یک فعالیت یا تکلیف آشنایی دارند، احتمالاً باورهای خودکارامدی خود را که منتبع از تجارب قبلی آنان در زمینه تکلیف یا فعالیت مشابه می‌باشد، فرا می‌خوانند. در این موارد، قضاوت‌های خودکارامدی، «خودکارامدی برای عملکرد» نامیده می‌شود، زیرا باورهای خوداکارآمدی مستقیماً با عملکردی که افراد مدنظر دارند، هماهنگ می‌باشند(راوندی، 1386).2-2-1-6-2 خودکارآمدی برای یادگیریزمانی که افراد با فعالیت یا موقعیتی روبه رو می‌شوند که نسبت به آن آشنایی ندارند، دقیقاًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًًً نسبت به مهارت‌ها یا قابلیت‌های مورد نیاز آگاهی نداشته و کارامدی آنان نمی‌تواند مبتنی بر تجارب قبلی آنان در فعالیت یا موقعیتی مشابه باشد. لذا باورهای خودکارامدی بر مبنای موقعیت‌های پیشین در موقعیت‌هایی مشابه با موقعیت جدید استنباط می‌گردند. این قضاوت‌های خودکارامدی را «خودکارآمدی برای یادگیری » می‌نامند. این قضاوت‌ها شامل استنباط‌هایی از توانایی‌های فرد برای یادگیری آن چه برای انجام موفقیت‌آمیز یک فعالیت مورد نیاز هستند، می‌شود(راوندی، 1386).
تأثیر باورهای خودکارآمدی بر عملکرد، چنان چشمگیر است که می‌تواند تفاوت‌های عمده در توانایی افراد را نیز از بین ببرد. وینبرگ، گلد و جکسون در تحقیقی که در جریان یک مسابقه دو(مهارت حرکتی) برگزار شد، سطح خودکارآمدی دو گروه شرکت‌کننده را با ارائه اطلاعات فرضی متفاوت به هر یک از دو گروه درباره رقیب تغییر دادند. رقیب یک گروه را فردی دچار آسیب در ناحیه زانو و رقیب گروه دیگر را یک ورزشکار حرفه‌ای معرفی کردند. در پایان مسابقه به وضوح، عملکرد گروه اول( دارای خودکارامدی بالا) بهتر از گروه دوم بود(پروین، 1381).
2-2-1-7 منابع خودکارآمدی
خودکارآمدی تعیین کننده اساسی عملکرد مناسب و شایسته فرد است. خودکارآمدی ناگهانی و یک دفعه اتفاق نمی‌افتد بلکه عقاید خودکارامدی از منابع خاصی ریشه می‌گیرند(مادوکس، 2002).
در واقع انتظارات خودکارآمدی براساس منابع متعدد اطلاعاتی پا می گیرد. هر روش مشخص، بسته به نحوه ی کاربست آن ممکن است به یک یا چند اطلاعات مربوط به تأثیر و نفوذ نزدیک شود. در همین رابطه بندورا 1977)، چهار منبع اطلاعات خودکارآمدی را مشخص می کند:
1. تجربه مستقیم (انطباق عملکرد)
2. تجربه جانشینی (تجربه نیابتی)
3. قانع سازی کلامی
4. برانگیختگی هیجانی (حالت فیزیولوژیکی)(قنبرزاده،1380).
2-2-1-7-1 تجربه مستقیم:
مؤثرترین منبع انتظارات کارآمدی، تجربه مستقیم است. اگر کسی با توجه به گذشته قضاوت کند که عملکردش به اندازه کافی شایسته نبوده است، ادراک کارآمدی او کاهش می یابد. اما اگر کسی قضاوت کند که عملکردش به نحوی شایسته تحقق یافته است، ادراک کارآمدی افزایش می یابد، مثلا اگر شخصی تصمیم بگیرد یک کیلومتر بدود و واقعا این کار را بکند پس انتظار کارآمدی وی برای یک کیلومتر دویدن زیاد می شود. اگر کسی تصمیم به دویدن یک کیلومتر بگیرد و قبل از انجام آن چندین بار بایستد، انتظار کارآمدی آینده او برای این کار کم می شود(وقری، 1380).
2-2-1-7-2 تجربه جانشینی:
علاوه بر تجربه مستقیم انتظار کارآمدی فرد براساس مشاهدات چگونگی انجام همان رفتار توسط دیگران قرار دارد. دیدن افرادی که رفتار را به نحو شایسته انجام می دهند می تواند انتظار کارآمدی فرد را افزایش دهد. البته تجربه جانشینی به طریق دیگری نیز عمل می کند، مشاهده کسی که در انجام دادن رفتاری ناتوان است می تواند انتظار کارآمدی را کم کند(وقری، 1380). این که رفتار الگو چه میزان بر کارامدی تاثیر گذارد بستگی به دو عامل دارد: 1- شباهت بین الگو و مشاهده کننده، 2- میزان تجربه مشاهده کننده در رفتاری که می‌بیند.
2-2-1-7-3 قانع سازی کلامی:
ترغیب کلامی اغلب برای متقاد کردن افراد به کار می رود که قابلیت های لازم برای انطباق با اهدافشان را دارند. مثلا بسیاری از والدین کودکانشان را تشویق می کنند تا باور کنند که می توانند در مراتب مختلف زندگی موفق شوند(فراهانی،1378).
2-2-1-7-4 حالت فیزیولوژیکی(برانگیختگی هیجانی):
منبع چهارم اطلاعات درباره خودکارآمدی سطح برانگیختگی فیزیولوژیکی است. ما غالباً اطلاعاتی از قبیل سطح ترس یا آرامش را در یک موقعیت فشارزا به عنوان پایه ای برای توانایی خود در سازگاری مورد استفاده قرار می دهیم(شولتز،1990). خستگی، درد، تنش عضلانی، آشفتگی ذهنی و لرزش دستان، نشانه های فیزیولوژیکی هستند که نشان می هند تکلیف کنونی فراتر از توانایی های فرد برای مقابله با شرایط است. البته، زمانی که افراد نسبتاً از کارآمدی خود مطمئن هستند، تاثیر نشانه های فیزیولوژیکی به حساب نمی آید یا حتی تعبیر مجدد در جهت افزایش خودکارامدی می شود.بنابراین، منابع اطلاعاتی فوق می توانند خودکارآمدی انسان را از طریق رفتار گرایش در برابر رفتار اجتناب افزایش دهند(فراهانی،1378).
2-2-1-8 تاثیر خودکارآمدی بر رفتار
پس از شکل گرفتن عقاید خودکارامدی، این عقاید به چند روش بر کیفیت عملکرد فرد تاثیر می‌گذارند:
2-2-1-8-1 انتخاب فعالیت‌ها و موقعیت‌ها:
به طور کلی مردم فعالیت ها و موقعیت هایی که احساس می کنند قادرند با آن ها بهتر سازگار شوند را جست و جو می کنند و نسبت به آن ها گرایش پیدا می‌کنند. در همین حال، از موقعیت هایی که احتمال شکست داشته باشد به طور فعالانه ای اجتناب می کنند. معمولاً آنان برای حفاظت از خود از انتخاب تکالیف و موقعیت هایی که دچار شکست شوند، برای محافظت از خود اجتناب می کنند. اجتناب، خود تاثیرات اساسی منفی بر فرد می گذارد. عقاید خودکارامدی ضعیف، زمینه مناسبی را برای اجتناب فراهم می کند و به همین دلیل باعث توقف رشد توانایی های فرد می‌شود. افراد هر چه بیشتر از فعالیت ها اجتناب کنند، تردیدشان نسبت به خود محکم تر می شود. زیرا، این افراد هرگز شانس آزمایش اشتباهات خود را به دست نمی آورند. چنین الگوی اجتنابی تدریجاً دامنه فعالیت ها و موقعیت های فرد را محدود می کند(نظرنوکنده، 1388).
2-2-1-8-2 تفکر و تصمیم گیری:
خودکارامدی قوی حتی در شرایط رویارویی با استرس و بن بست حل مسأله نیز باعث تمرکز بر تکلیف می شود. در عوض شک به خود، تفکر فرد را از تکلیف منحرف می کند به گونه ای که توجه را به نواقص خود و دشواری تکلیف معطوف می کند. در نتیجه، کیفیت تفکر و تصمیم گیری فرد دچار مشکل می شود. این در حالی است که خودکارامدی دقیقاً در جهت عکس کار می کند(نظرنوکنده، 1388).
2-2-1-8-3 هیجان‌پذیری:
افرادی که احساس کارامدی قوی دارند، به ضروریات و چالش های تکلیف توجه دارند. آنان رفتارهای آینده را به خوبی پیش بینی و تجسم می کنند و به چالش ها و بازخورد تکلیف با تلاش آکنده از شور، شوق، خوش‌بینی و علاقه واکنش نشان می دهند. برعکس، افراد دارای خودکارامدی ضعیف به نارسایی های شخصی می‌اندیشند و رویارویی آنان با چالش ها، با بدبینی، اضطراب و افسردگی همراه است(نظرنوکنده، 1388).
2-2-1-8-4 قدرتمندی:
قدرت مندی عبارت است از داشتن آگاهی به مهارت ها و عقایدی که به فرد امکان می‌دهد زندگی خد را کنترل کند، افراد برای قدرت مند کردن خود باید علاوه بر مهارت بدانند که چه کاری باید انجام دهند و به عقاید کارآیی نیز نیازمندند. هنگامی که کارایی و درگیر شدن جایگزین تردید و اجتناب شود، قدرت مندی به وجود می آید(ریو، 2005).
2-2-1-9 خودکارآمدی و سبک های تفکر:
مفهوم خود- کارآمدی در مرکز نظریه شناخت اجتماعی آلبرت بندورا، روان شناس معروف، قرار دارد که به باورها یا قضاوت های فرد به توانایی های خود در انجام وظایف و مسئولیت ها اشاره دارد. بندورا (1986 و 1997)، بر این باور بود که خودکارآمدی یکی از مهم ترین عوامل تنظیم رفتار انسان است. قضاوت های ناکارآمدی فرد در یک موقعیت، بیشتر از کیفیت و ویژگی های خود موقعیت فشارها را به وجود می آورند. افراد با خودکارآمدی کم، تفکرات بد بینانه درباره ی توانایی های خود دارند، بنابراین، این افراد در هر موقعیتی که بر اساس نظر آن ها از توانایی هایشان فراتر باشد، دوری می کنند. در مقابل افراد با خودکارآمدی بالا، تکالیف سخت را به عنوان چالش هایی که می توانند بر آن ها مسلط شوند، در نظر می گیرند. آن ها تکالیف چالش انگیز را انتخاب می کنند، سریعتر حس خودکارآمدی شان بهبود می یابد و در صورت وجود مشکلات، تلاششان حفظ می شود(کارادیماس و کالانتزی،2004).
سبک های تفکر در افراد از اهمیتی ویژه برخوردار است، ولی متاسفانه به دلیل ناشناخته ماندن و ناآگاهی از مفهوم سبک های تفکر، این سبک ها بسیار کمتر از آنچه استحقاقش بوده، مورد توجه قرار گرفته است و بیشتر به عملکرد افراد اهمیت داده شده است (استرنبرگ،1997).
با توجه به این که سبک های تفکر یا شیوه های ترجیحی فکر کردن در افراد متفاوت است، طبیعتا عملکردها و توانایی های هر فرد نیز با توجه به سبک های ترجیحی خود متفاوت خواهد بود.بنابراین، شناختن مفهوم سبک های تفکر به افراد و درک ارتباط بین آن سبک ها با توانایی ها از اهمیتی ویژه برخوردار خواهد بود. برای مثال، فردی با سبک تفکر قانونگذار می تواند در نواندیشی، ابداع و اختراع از خودکارآمدی بالایی برخوردار باشد و یا کارمندی وظیفه شناس با سبک تفکر غالب اجرایی مسلما در پیروی از دستورات بهینه مرجع خود می تواند فردی خودکارآمد برای سازمان باشد. همچنین، افرادی با سبک تفکر غالب قضاوتگری اگر در شرایط محیطی و فرهنگی مناسب قرار گیرند، مسلما در زمینه ی ارزیابی و قضاوت می توانند افرادی خودکارآمد و موفق باشند. دیگر سبک های تفکر نیز در افراد از جایگاه ویژه ی خود برخوردارند(استرنبرگ،1997).
یکی دیگر از ابعاد مسئله این است که امروزه در دیدگاه های تعلیم و تربیت تفکر مورد توجه ویژه ای قرار گرفته است به گونه ای که امروزه رشد، پرورش و ارزشیابی تفکر یکی از کارکردهای اساسی تعلیم و تربیت است. شکست ها و موفقیت هایی که به توانایی ها نسبت داده شده، اغلب ناشی از سبک هاست. یک معلم باید بداند عملکرد ضعیف دانش آموز همیشه به علت عدم توانایی نیست بلکه به خاطر عدم تناسب بین سبک های تفکر دانش آموز و انتظاراتی است که معلم از او دارد(استرنبرگ،1997). همچنین خودکارآمدی نیز که یکی از مفاهیم اساسی در نظریه ی بندوراست، به باورها و قضاوت های فرد در مورد توانایی های خود اشاره دارد که می تواند با ایجاد انگیزه در فرد، موجبات پیشرفت او را فراهم سازد. بنابراین، شناختن مفهوم خودباوری و خودکارآمدی در دانش آموزان در برخورد با مسایل و مشکلات، می تواند موجب پیشرفت و موفقیت آن ها در تمام امور به ویژه در امر تحصیل شود.
2-2-1-10 خودکارآمدی تحصیلی
خودکارآمدى جزیى از خودپنداره فرد مى باشد که به باورهاى فرد در رابطه با توانایى هایش جهت انجام تکالیفى که در آینده با آنها روبه رو مى شود، مربوط است (بندورا، 1997). یکى از جنبه هاى خودکارآمدى، خودکارآمدى تحصیلى است. خودکارآمدى تحصیلى شامل باورداشتن به توانایى ها براى رسیدن به اهداف در یک زمینه تحصیلى مشخص می باشد(دورمان، 2001). پژوهش ها نشان می دهد که خودکارآمدى تحصیلى با انگیزش تحصیلى(ساراکاروگلووداینسر،2009)، و عملکرد تحصیلی(آمون،2008)، رابطه معنى دار دارد.
به طور کلی، سازه خودکارآمدی در محیط های آموزشی از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ زیرا طبق نظر بندورا، این گونه محیط ها برای رشد و شکل گیری خودکارآمد ی مناسب هستند (بندورا،1994)، در محیط های آموزشی و نیز در علوم سلامت، خودکارآمد ی ر ا اغلب برای تعیین موفقیت برنامه های آموزشی و میزان دستیابی دانش آموزان به برآیندهای آموزشی بررسی کرده اند (بابنکو، مولد، آندروسیزین و گلدنبرگ،2004؛ لنت و اسمید،2006). در محیط های آموزشی، خودکارآمدی به باورهای دا نش آموز در ارتباط با توانایی انجام وظایف درسی تعیین شده اشاره دارد . دانش آموزانی که معتقدند در تحصیل می توانند موفق باشند، تمایل، تلاش و استقامت بیشتری در انجام وظایف درسی نشان می دهند و به توانایی خوداطمینان بیشتری دارند ( بندورا،1997؛ بونگ،2001). یافته های حاصل از مطالعات، حاکی از آنند که خودکارآمد ی بر کسب دانش (پاجاریس،1996)، رشد و بهبود مهارت ها (فردی و مویرکوچران، 2006)، تأثیردارد. همچنین، خودکارآمدی زیاد دانش آموزان، سبب موفقیت تحصیلی آنان می گردد(زیمرمان،2000؛گور،2006).
بنابراین، سازه مهم نظریه بندورا (1982)، خودکارآمدی است .خودکارآمدی ادراک شده عبارت است از باورهای مربوط به صلاحیت های شخصی برای سازماندهی و اجرای اعمال ضروری به منظور فراگرفتن یا انجام رفتارها در سطوح معین .تحقیقات در مورد جنبه تعامل خودکارآمدی ” شخص – رفتار ” نشان می دهند که باورهای خودکارآمدی بر رفتارهای پیشرفت تحصیلی ، مانند انتخاب تکالیف ، استمرار یادگیری ، مقدار تلاش و اکتساب مهارت اثر می گذارند(شانک،1991). همچنین نشان داده شده است که انواع تجارب خاص (به عنوان مثال ، عملکرد قبلی ، تجارب جانشینی، متقاعدسازی کلامی و برانگیختگی هیجانی -فیزیولوژیکی) بر باورهای شخصی انسان ها اثر می گذارند. به عنوان مثال ، دانش آموزانی که موفقیت هایی در مدرسه کسب نموده اند، سطوح بالاتری از کارآمدی مرتبط با عملکرد تحصیلی را نشان می دهند تا دانش آموزانی که



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

پایان نامه درباره شیفت، ADDIN، EN.CITE، ، مزمن، شیفتی، name=”Journal، PEVuZE5vdGU+PENpdGU+PEF1dGhvcj5XYW5nPC9BdXRob3I+PFllYXI+MjAxMTwvWWVhcj48UmVj TnVtPjIwPC9SZWNOdW0+PERpc3BsYXlUZXh0Pig0NC00Nik8L0Rpc3BsYXlUZXh0PjxyZWNvcmQ+ PHJlYy1udW1iZXI+MjA8L3JlYy1udW1iZXI+PGZvcmVpZ24ta2V5cz48a2V5IGFwcD0iRU4iIGRi LWlkPSJ2MDJ3ZXJ3YXZ4cDIwN2VkczI4eGZ4c2llc3BkMDl6MnpzeDkiIHRpbWVzdGFtcD0iMTQ2 MzM4OTA5MiI+MjA8L2tleT48L2ZvcmVpZ24ta2V5cz48cmVmLXR5cGUgbmFtZT0iSm91cm5hbCBB cnRpY2xlIj4xNzwvcmVmLXR5cGU+PGNvbnRyaWJ1dG9ycz48YXV0aG9ycz48YXV0aG9yPldhbmcs IFhTPC9hdXRob3I+PGF1dGhvcj5Bcm1zdHJvbmcsIE1FRzwvYXV0aG9yPjxhdXRob3I+Q2Fpcm5z LCBCSjwvYXV0aG9yPjxhdXRob3I+S2V5LCBUSjwvYXV0aG9yPjxhdXRob3I+VHJhdmlzLCBSQzwv YXV0aG9yPjwvYXV0aG9ycz48L2NvbnRyaWJ1dG9ycz48dGl0bGVzPjx0aXRsZT5TaGlmdCB3b3Jr IGFuZCBjaHJvbmljIGRpc2Vhc2U6IHRoZSBlcGlkZW1pb2xvZ2ljYWwgZXZpZGVuY2U8L3RpdGxl PjxzZWNvbmRhcnktdGl0bGU+T2NjdXBhdGlvbmFsIG1lZGljaW5lPC9zZWNvbmRhcnktdGl0bGU+ PC90aXRsZXM+PHBlcmlvZGljYWw+PGZ1bGwtdGl0bGU+T2NjdXBhdGlvbmFsIG1lZGljaW5lPC9m dWxsLXRpdGxlPjwvcGVyaW9kaWNhbD48cGFnZXM+NzgtODk8L3BhZ2VzPjx2b2x1bWU+NjE8L3Zv bHVtZT48bnVtYmVyPjI8L251bWJlcj48ZGF0ZXM+PHllYXI+MjAxMTwveWVhcj48L2RhdGVzPjxp c2JuPjA5NjItNzQ4MDwvaXNibj48dXJscz48L3VybHM+PC9yZWNvcmQ+PC9DaXRlPjxDaXRlPjxB dXRob3I+QsO4Z2dpbGQ8L0F1dGhvcj48WWVhcj4xOTk5PC9ZZWFyPjxSZWNOdW0+MjE8L1JlY051 bT48cmVjb3JkPjxyZWMtbnVtYmVyPjIxPC9yZWMtbnVtYmVyPjxmb3JlaWduLWtleXM+PGtleSBh cHA9IkVOIiBkYi1pZD0idjAyd2Vyd2F2eHAyMDdlZHMyOHhmeHNpZXNwZDA5ejJ6c3g5IiB0aW1l c3RhbXA9IjE0NjMzODkyMDQiPjIxPC9rZXk+PC9mb3JlaWduLWtleXM+PHJlZi10eXBlIG5hbWU9 IkpvdXJuYWwgQXJ0aWNsZSI+MTc8L3JlZi10eXBlPjxjb250cmlidXRvcnM+PGF1dGhvcnM+PGF1 dGhvcj5Cw7hnZ2lsZCwgSGVucmlrPC9hdXRob3I+PGF1dGhvcj5LbnV0c3NvbiwgQW5kZXJzPC9h dXRob3I+PC9hdXRob3JzPjwvY29udHJpYnV0b3JzPjx0aXRsZXM+PHRpdGxlPlNoaWZ0IHdvcmss IHJpc2sgZmFjdG9ycyBhbmQgY2FyZGlvdmFzY3VsYXIgZGlzZWFzZTwvdGl0bGU+PHNlY29uZGFy eS10aXRsZT5TY2FuZGluYXZpYW4gam91cm5hbCBvZiB3b3JrLCBlbnZpcm9ubWVudCAmYW1wOyBo ZWFsdGg8L3NlY29uZGFyeS10aXRsZT48L3RpdGxlcz48cGVyaW9kaWNhbD48ZnVsbC10aXRsZT5T Y2FuZGluYXZpYW4gam91cm5hbCBvZiB3b3JrLCBlbnZpcm9ubWVudCAmYW1wOyBoZWFsdGg8L2Z1 bGwtdGl0bGU+PC9wZXJpb2RpY2FsPjxwYWdlcz44NS05OTwvcGFnZXM+PGRhdGVzPjx5ZWFyPjE5 OTk8L3llYXI+PC9kYXRlcz48aXNibj4wMzU1LTMxNDA8L2lzYm4+PHVybHM+PC91cmxzPjwvcmVj b3JkPjwvQ2l0ZT48Q2l0ZT48QXV0aG9yPktudXRzc29uPC9BdXRob3I+PFllYXI+MjAwMzwvWWVh cj48UmVjTnVtPjIyPC9SZWNOdW0+PHJlY29yZD48cmVjLW51bWJlcj4yMjwvcmVjLW51bWJlcj48 Zm9yZWlnbi1rZXlzPjxrZXkgYXBwPSJFTiIgZGItaWQ9InYwMndlcndhdnhwMjA3ZWRzMjh4Znhz aWVzcGQwOXoyenN4OSIgdGltZXN0YW1wPSIxNDYzMzg5MjU5Ij4yMjwva2V5PjwvZm9yZWlnbi1r ZXlzPjxyZWYtdHlwZSBuYW1lPSJKb3VybmFsIEFydGljbGUiPjE3PC9yZWYtdHlwZT48Y29udHJp YnV0b3JzPjxhdXRob3JzPjxhdXRob3I+S251dHNzb24sIEFuZGVyczwvYXV0aG9yPjwvYXV0aG9y cz48L2NvbnRyaWJ1dG9ycz48dGl0bGVzPjx0aXRsZT5IZWFsdGggZGlzb3JkZXJzIG9mIHNoaWZ0 IHdvcmtlcnM8L3RpdGxlPjxzZWNvbmRhcnktdGl0bGU+T2NjdXBhdGlvbmFsIG1lZGljaW5lPC9z ZWNvbmRhcnktdGl0bGU+PC90aXRsZXM+PHBlcmlvZGljYWw+PGZ1bGwtdGl0bGU+T2NjdXBhdGlv bmFsIG1lZGljaW5lPC9mdWxsLXRpdGxlPjwvcGVyaW9kaWNhbD48cGFnZXM+MTAzLTEwODwvcGFn ZXM+PHZvbHVtZT41Mzwvdm9sdW1lPjxudW1iZXI+MjwvbnVtYmVyPjxkYXRlcz48eWVhcj4yMDAz PC95ZWFyPjwvZGF0ZXM+PGlzYm4+MDk2Mi03NDgwPC9pc2JuPjx1cmxzPjwvdXJscz48L3JlY29y ZD48L0NpdGU+PC9FbmROb3RlPgB=

NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *