— (406)

1-1- اهمیت موضوع
در عصر حاضر پیشرفت فن‌آوری در تمام زمینه‌های صنعتی و گسترش کاربرد وسیع وسایل و ماشین‌آلات و تجهیزات مختلف را به همراه داشته و‌این رشد سریع سبب گردیده تا انسان در زندگی روزمره و شغلی خود هر چه بیشتر تحت تأثیر آشفتگیهای ناخوشایند صدا با شدتهای مختلف قرار گیرد به طوری که امروزه صدا جزیی از زندگی انسان را تشکیل می‌دهد به همین جهت صدا یکی از خطرات شغلی و صنعتی به شمار می‌آید و بسیاری از کارگران به ویژه شاغلین بخش صنعت در معرض عامل زیان‌آور صدا قرار دارند.
2-1- بیان مسأله
نیاز به صنعت و تکنولوژی در جامعه با توجه به رشد جمعیت،‌ایجاد کارخانجات و کارگاههای صنعتی را‌ایجاب می‌کند. تاریخچه زندگی انسان نشان می‌دهد که انسان برای ارضای روح خود به آراستگی ظاهر دارد و برای‌این آراستگی ابزار و امکاناتی نیاز می‌باشد که یکی از آنها وسیله‌ای به نام تیغ می‌باشد. تیغ که برای بریدن از زمانهای دیرین به کار می‌رفته شکلها و جنسهای متفاوتی جهت استفاده‌های گوناگون داشته است. تیغ صورت تراش نیز از ابتدا تاکنون تغییر قابل ملاحظه‌ای داشته تا به شکل کنونی درآمده است. برای ساخت تیغ صورت تراش کارخانه‌ای در سال 1346 در‌ایران احداث گردید.
این شرکت دارای منشاء اسکاتلندی به صورت سهامی‌خاص بود برای ساخت تیغ ابتدا مواد اولیه که از جنس فولاد با طول و عرض و ضخامتهای مشخص می‌باشد از زیر دستگاههای پرس عبور می‌کند‌این دستگاهها به دلیل نوع پروسه کار و فرسودگی سروصدای زیادی تولید کرده که مسبب‌ایجاد مشکلاتی جسمانی جهت کارگران‌این قسمت می‌گردد. تعداد ضربه‌های مداوم تقریباً 800 بار در دقیقه می‌باشد که تعداد 3 عدد از‌این دستگاههای پرس در ابتدای سالن تولید سبب‌ایجاد سروصدای خارج از حد استاندارد را برای پرسنل شاغل در‌این قسمت می‌گردد.
بدیهی است به دلیل خارج از حد استاندارد بودن‌این سروصدا در طول سالیان متمادی پرسنل‌این قسمت دچار مشکلات جسمانی ناشی از سروصدا نظیر کاهش شنوایی گردیده‌اند که متأسفانه آزمایشات پارکلینکی ادیومتری نیز‌این موضوع را تأئید می‌نماید و بازگشت شنوایی اکثریت آنها نیز امکان‌پذیر نمی‌باشد. به همین علت تعداد زیادی از پرسنل‌این قسمت درخواست بازنشستگی پیش از موعد به دلیل‌این شرایط کاری را نموده‌اند و مطابق بخشنامه‌های مشاغل سخت و زیان‌آور مدیریت‌این شرکت می‌بایست ظرف مدت معین نسبت به حذف عامل زیان‌آور محیط اقدام نماید که امید است با پیشنهادهایی که پس از اندازه‌گیریهای دقیق و مطالعات کارشناسی ارائه می‌گردد نسبت به اجرای‌این پیشنهادات و کاهش سروصدا به حد استاندارد به صورت عملی اقدام گردد.
3-1- اهداف پژوهش
هدف کلی:
بررسی و کنترل آلودگی صدا در شرکت صنایع تیغ‌ایران (لامیران) در سال 82-1383.
اهداف ویژه پژوهش:
شناسایی منابع مولد صدا و اندازه‌گیری آن.
تجزیه و تحلیل صدا و مقایسه نتایج آن با منحنی استاندارد.
تعیین زمان مواجهه کارگران با صدا.
تعیین سهم منابعی که آلودگی صوتی بیشتری دارند.
تعیین میزان صدا در محیط زیست اطراف.
طراحی جهت کنترل آلودگی.
سوالات پژوهش
صدای‌ایجاد شده در واحدهای پرس تیغ شرکت لامیران به چه میزان می‌باشد و‌این میزان در مقایسه با استاندارد جهانی چگونه است؟
در صورتی که مقادیر ارزیابی شده صدا بیش از حد مجاز باشد با توجه به میزان جذب صوت در محیط چه راه‌حل‌هایی جهت کنترل و کاهش صدا ارائه گردد؟
4-1- مروری بر پژوهش‌های گذشته در خصوص بررسی سر و صدا
با توجه به بررسی به عمل آمده و اطلاعات بر گرفته از پایگاههای علمی‌مرکز اطلاعات و مدارک علمی‌ایران در خصوص پایان نامه‌های انجام شده توسط دانشجویان کارشناسی ارشد در داخل و خارج از کشور نتایج ذیل حاصل گردید که به اختصار توضیح داده می‌‌شود.
در سال 1359 توسط آقای محمد علی قاجار کوهستانی پایان‌نامه بررسی اثرات سروصدا به شنوایی کارگران باتری‌‌سازی نیرو و تسلیحات ارتش صورت گرفته است.
در سال 1351 در دانشگاه تهران پایان‌نامه فوق لیسانس آقای فرهنگ اکبر خانزاده در خصوص بررسی و کنترل سر و صدا در کارخانه نساجی صورت گرفته است
در سال 1372 در دانشگاه تربیت مدرس تهران آقای مجید معتمدزاده به بررسی اثرات توام صدا و نوبت‌کاری روی پارامترهای فیزیولوژی کارگران در یک صنعت شیمیایی پرداخته است.
به منظور بررسی اثرات توام احتمالی صدا و نوبت‌کاری روی پارامترهای فیزیولوژیکی کارگران (درجه حرارت بدن‌ـ ضربان قلب و فشار خون) مطالعه کل روی جمعیت کارگری (1000نفر) در یک صنعت شیمیایی در تهران انجام گرفت. کلیه کارگران مورد مطالعه به حسب تماس با صدا و نوبت کاری به پنج گروه زیر تقسیم شده‌اند:
کارگران روز کار بدون تماس با صدا (115 نفر به عنوان گروه شاهد).
کارگران روز کار در معرض صدای ناپیوسته (44 نفر).
کارگران دوشیفت کار بدون تماس با صدا (180 نفر).
کارگران سه شیفت بدون تماس با صدا (173 نفر).
کارگران سه شیفت کار در معرض صدا (216 نفر).
تعداد افراد سیگاری در گروه نوبت‌کاری بیشتر از روزکاران بود همچنین فراوانی بیماریهای معده روده‌ای در گروه نوبت‌کاری سه شیفت بیشتر از کارگران روزکار بود. آنالیز رگرسیون نشان داد که با کنترل سن سیگار کشیدن و وزن، سابقه نوبت‌کاری و سابقه تماس با صدا و با فشار خون سیستولیک رابطه گرایش معنی‌دار دارند. ضربان قلب افزایش یا کاهش معنی‌دار را در اثر صدا و نوبت کاری نشان نداد.
همچنین تغییرات در تراز صدا بالاتر از تأثیری روی پارامترهای فیزیولوژیکی نداشت. نتیجه آنکه اثرات توام صدا و نوبت‌کاری روی فشار خون سیستولیک و دیاستولیک افزایش وجود دارد و در‌این بین اثر صدا قویتر از تأثیر نوبت‌کاری است.
در سال 1372 خانم منیژه فریور به بررسی اثر سروصدا بر روی کارگران شرکت داروسازی الحاوی پرداخته است (دانشگاه علوم پزشکی تهران).
ایشان در یک بخش صنعت داروسازی اثرات سرو صدا را روی کارگران شاغل در محیط پر سروصدا بررسی نمودند. برای‌این کار در بخش‌های مختلف ساخت، پرس، بسته‌بندی و شیشه‌شویی از طریق‌ایستگاه‌بندی یک نقشه کامل از قسمتهای مختلف تهیه نموده و توسط دستگاه آنالیزور صوت شدت صوت در نقاط‌ایستگاه‌بندی شده در فرکانسهای مختلف اندازه‌گیری نموده بعد از تثبیت شدت صوت بالاتر از استاندارد در بعضی از نقاط اندازه‌گیری شده و برحسب حرکت کارگران در‌این نقاط 12 نفر را از بخشهای مختلف جهت آزمایش و کنترل شنوایی انتخاب نموده و به مرکز ناشنوایان فرستاده طی آزمایشات مرحله اول و تثبیت نوع ضایعه و صدمات وارده برای‌اینکه پیش رونده و یا غیر پیش رونده بودن ضایعه را مشخص نمایند هر سه ماه یکبار و در چهار مرحله‌این افراد جهت سنجش به مرکز رفاه فرستاده‌اند. تمام افراد مورد آزمایش از جهت سن، شرایط کاری، منحنی کار، رعایت اصول بهداشت حرفه‌ای و سابقه بیماری موثر … مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. که نهایتاً نظر پزشک با مطالعه ادیوگرامها بدین ترتیب می‌باشد:
پرهیز از محیط پر سرو صدا جهت جلوگیری از پیشرفت بیماری لازم است(مخصوصاً افراد شیشه‌شویی)
استفاده از وسایل حفاظت انفرادی استاندارد و آموزشهای لازم جهت استفاده از آنها ضروری است ( در تمام بخشها)
تغییر مکان کاری کارگر تا بهبودی نسبی او و انجام آزمایشات سنجش شنوایی بعد از 6ماه جهت تعیین ضایعه ضروری است (افرادی که تغییر مکان داده می‌شود)
از نظر بهداشت حرفه‌ای و پیشگیری نیز نکات زیر در کارخانه باید مورد توجه قرار گیرد.
بهبودی بخشیدن به شرایط کاری و کاهش سروصدا محیطهای کار به حدود مجاز بخصوص در بخشهای پودرسازی و شیشه‌شوئی
شناسایی و کشف حساسیتهای انفرادی در برابر سروصدا و مراقبت از‌این افراد در تمام قسمتهای شرکت
استفاده از وسایل حفاظت شنوایی
همچنین در سال 1374 آقای محمود قاسمپور پایان نامه‌ای بعنوان آلودگی صدا و نقشه‌سازی اکوسیستم‌های شهری را در دانشگاه تربیت مدرس تهران به انجام رسانده‌اند.‌این مطالعه با هدف شناسایی و معرفی مهمترین آلاینده‌های صوتی در تهران صورت گرفت و ضمن اندازه‌گیریهای مونومتریک‌ایستگاههای تحقیق، سونوگراف هر منطقه ترسیم شد. در حین مطالعات روی اکوسیستم شهری همزمان با‌این اندازه‌گیریها نظرخواهی عمومی‌به صورت کار پرسشنامه‌ای صورت گرفت و نتایج تفسیر آن در بیان تاثیرات مخرب صدا در فعالیتهای روزمره انسان و زندگی شهرنشینی بکار رفت.
در هر‌ایستگاه ضمن اندازه‌گیری نوسانات صوتی تعداد خودروهای عبوری نیز شمارش گردید.‌این شمارش‌ها به تفکیک خودروهای سبک، سنگین و موتور سیکلتها انجام گرفت. تمامی‌شمارش‌ها در سه زمان‌بندی 5، 15، 20 دقیقه‌ای انجام شد و مدلسازی رژیم ترافیکی را شکل داد.‌این مدل که برای اولین بار ارائه می‌گردید بخوبی جوابگوی رابطه میزان صدا و شاخص‌های چندگانه ترافیک بود. اما در نظر گرفتن عامل سرعت در مدل بدست آمده نیاز به تعمیق بیشتر و تکرار آزمایشها دارد.
برخلاف انتظار پس از ترسیم نقشه همتراز صدا برای شمال غرب تهران معلوم شد که مساحت نواحی آلوده درجه 3 (مناطق بالای 70 دسی‌بل در مقیاسA) قابل توجه است. لذا ادامه‌این نوع مطالعات در مناطقی از تهران که تاکنون نقشه همتراز صوتی نداشته‌اند به علاقمندان توصیه شده است در پایان پیشنهاداتی جهت کاهش بار آلودگی صوتی در تهران ارائه گردید.
همچنین در سال تحصیلی 82-1381 آقای نعمت‌الله قنبری در دانشگاه آزاد اسلامی‌واحد علوم و تحقیقات در خصوص بررسی و کنترل آلودگی صدا در صنایع چوب و کاغذ مازندران (واحد300) به بحث و بررسی پرداخته،‌ایشان به منظور‌ایجاد شرایط اکوستیک مناسب در واحد 300 صنایع چوب و کاغذ مازندران پس از تهیه نقشه صوتی به روش‌ایستگاه‌بندی، تعداد 40‌ایستگاه اندازه‌گیری تراز فشار صوتی در بسامدهای مرکزی 8 گانه برحسب اکتاباند اندازه‌گیری کرده و جهت ارزیابی زیست محیطی در دو نقطه مشخص اندازه‌گیری به انجام رسانده است نهایتاً جهت کنترل صدا از میان مواد جاذب صوتی و جذب کننده‌های فلزی سوراخدار حاوی لایه‌های جاذب به صورت آویزان شده از سقف کارگاه طراحی پیشنهاد داده‌اند. همچنین آموزش بهداشت، استفاده از وسایل پیشگیری فردی، معاینات ادواری کارکنان و برنامه تعمیر و نگهداری منظم را جهت کم کردن صدمات ناشی از آلودگی صوتی بعنوان سایر آلویتهای پیشنهاد دادند.
در سال 1990 آقای علیرضا قربانعلی الله‌یاری در دانشگاه شفیلد انگلستان به موضوع کنترل فعال در سه بعد فضایی به تحقیق پرداختند. ضمناً در سال 1992 آقای لطف‌الله وقفی در دانشگاه شفیلد انگلستان در خصوص کنترل سروصدا به روش فعال به بحث و تحقیق پرداختند.
همچنین در سال 1383 آقای زنگنه از دانشکده علوم تحقیقات دانشگاه آزاد راههای کنترل صدا در شرکت سیمان اصفهان را بررسی و ارائه طریق نموده است.
فصل دوم ـ تاریخچه و خط تولید شرکت صنایع تیغ‌ایران‌ـ رایزان
1-4- مقدمه
کارخانه تولید تیغ در‌ایران برای اولین بار در آبان 1346 شمسی در محل فعلی با نام شرکت پرمای‌ایران افتتاح گردید.‌این شرکت دارای منشاء اسکاتلندی و سهامی‌خاص بود.
در آن زمان‌ایران چون از نظر بازار مصرف و نیروی کار ارزان مورد توجه شرکتهای بین‌المللی جهت سرمایه‌گذاری قرار داشت، اولین تولید کننده تیغ اصلاح به شکل فعلی کمپانی (ژیلت) نیز جهت بدست‌گیری انحصار تولید تیغ در‌ایران اقدام به تلاشی مستمر و گسترده نمود تا صاحبان شرکت پرما را به واگذاری کارخانه راغب نماید.
بالاخره در سال 1349 کمپانی ژیلت با مشارکت تعدادی از سهامدارن‌ایرانی موفق به خرید‌این کارخانه گردید و در طی دو سال گذشته از تعویض کلیه ماشین‌آلات فضای کارخانه را نیز گسترش داده و با نام ناست‌ایران و 67 نفر پرسنل به فعالیت تولیدی اقدام نمود.
این شرکت به مرور فعالیت تجاری خود را گسترش داد و نمایندگی پخش معدودی از محصولات ژیلت در‌ایران را نیز به عهده گرفت و با افزایش تولید گذشته از تأمین مصرف داخلی موفق به صدور محصول خود گردید و هرساله میزان قابل توجهی از تولیدات خود را به کشورهای دیگر مخصوصاً شوروی سابق صادر می‌نمود.
شرکت در سال 1355 تغییر نام داد و با اسم جدید (شرکت لامیران سهامی‌عام) با مدیران خارجی به فعالیت خود استمرار بخشید و بالاخره در سال 1357 بعد از انقلاب و خروج مدیران خارجی از‌ایران به وکالت تحت سرپرستی و مدیریت‌ایرانی قرار گرفت.
در سال 1361 پس از طرح مشکلات‌ایران و انگلستان در دادگاه لاهه ژیلت به واگذاری سهامداران فراری نیز پس از مصادره در اختیار بعضی از ارگانهای دولتی و تحت پوشش سازمان صنایع ملی‌ایران گذاشته شد و در همین زمان به شرکت (تیغ‌ایران) سهام عام تغییر نام یافت.
در سال 1370 و در پی سیاست خصوصی سازی از طرف دولتی جمهوری اسلامی‌ایران میزان قابل توجهی از سهام سازمان صنایع ملی‌ایران در سازمان بورس اوراق بهادار به معرض فروش گذاشته، که‌این امر موجب کاهش حجم سهام سازمان صنایع گردید و شرکت از تحت پوشش خارج و بعد از سال 1371 مجدداً به لامیران (شرکت سهامی‌عام) تغییر نام یافت.
این شرکت در حال حاضر تحت نظارت مدیران خصوصی و با 285 نفر پرسنل به امر تأمین بخشی از نیاز جامعه مشمول بوده و میزان قابل توجهی از بازار مصرف حوزه خلیج‌فارس و بلوک شرق را به محصول خود اختصاص داده است.
2-2- موقعیت جغرافیایی شرکت
شرکت لامیران از نظر جغرافیایی در جنوب شرقی تهران، در محدوده شهری واقع گردیده و توسط مناطق مسکونی احاطه گردیده است.
این شرکت از سه طرف با راههای ارتباطی همجوار می‌باشد و اگر چه دارای 4 درب ارتباطی به سه خیابان (شمالی، جنوبی، غربی) می‌باشد ولی تنها از درب شمالی بعنوان تردد پرسنل و ارباب رجوع و همچنین ورود و خروج مواد و کالا از درب جنوبی مورد استفاده قرار می‌گیرد و عملاً دو درب غربی دیگر همیشه بسته و بلااستفاده می‌باشد.
خیابان شمالی 35 متری و از راههای اصلی شهر می‌باشد که به مبادی ورود و خروج شهر مرتبط است. خیابان غربی 12 متری می‌باشد که در نهایت به یکی از بزرگراههای جنوبی تهران (اتوبان بعثت) ارتباط پیدا می‌کند. خیابان جنوبی 8 متری می‌باشد که ضمن ارتباط با خیابان غربی شرکت راه ارتباطی به خیابان‌های فرعی دیگر اطراف شرکت می‌باشد.
3-2- مشخصات سطح بنای لامیران (شرکت سهامی‌عام)
مساحت کل زمین براساس اسناد مالکیت موجود 25/16615 متر مربع
مساحت کل زیربنا به شرح ذیل 31/6657 متر مربع
1- سالن تولید 58/3811 متر مربع
2- پست برق شورا، کارت‌زنی 24/120 متر مربع
3- اطاق ورزش 27/32 متر مربع
4- باغبانی 47/17 متر مربع
5- ساختمان اداری 483 متر مربع
6- رستوران انبار 3 و 4، تعاونی مصرف 630 متر مربع
7- انبارهای محصول، مواد 44/559 متر مربع
8- پست ژنراتور، اطاقهای انجمن، تعاونی مسکن 81/153 متر مربع
9- نگهبانی درب شمالی 19 متر مربع
10- انبار روغن 50/192 متر مربع
11- ساختمان مرکزی 412 متر مربع
12- ساختمان نگهبانی جدید درب جنوبی 33 متر مربع
13- ساختمان رختکن جدید 145 متر مربع
14- تعمیرگاه ترانسپورت 48 متر مربع
جمع کل 31/6657 متر مربع
مدیر عامل
مدیر کارخانه
مدیر بازرگانی
مدیر امور اداری
مدیرامور مالی و برنامه‌ریزی
تدارکات داخلی
فروش
کارگزینی
نگهبانی
دبیرخانه
ایمنی و بهداشت
خدمات رفاهی
حسابداری مالی
حسابداری صنعتی
انبار
کامپیوتر
سهام
مدیر
تولید
تولید
نوار
سنگ‌زنی
تریتمنت
چاپخانه
بسته‌بندی
مدیر کنترل کیفی
مدیر فنی و مهندسی
آزمایشگاه
تأسیسات
بازرسی کنترل کیفی
تعمیرگاه
خدمات کنترل کیفی
برق
نقشه‌کشی

چارت سازمانی لامیران
4-2- انواع محصول
شرکت لامیران دارای یک نوع محصول (تیغ اصلاح) می‌باشد که در سه نوع بسته‌بندی به بازار داخلی و خارجی عرضه می‌گردد.
محصول از دو نوع فولاد (کربن، استینلس) ساخته می‌شود که از نظر مواد اولیه‌ای اصلی و بعضی مواد مصرفی و عملیات تولیدی متفاوتند.
تیغ از فولاد کربن بنام تجاری (تیز کربن) برای عرضه به بازار داخلی تولید می‌شود که چاپ روی محصول و بسته‌بندی تجاری آن متفاوت با استینلس است.
تیغ از فولاد استینلس برای عرضه به بازار داخلی و خارجی تولید می‌شود که از نظر چاپ روی تیغ تفاوتی در دو نوع محصول وجود ندارد و فقط از نظر بسته‌بندی تجاری و نام تجاری با هم متفاوتند.
5-2- نگاهی اجمالی به کارخانه لامیران
نام کارخانه: پرما شارپ، ناست، لامیران، تیغ‌ایران و در حال حاضر لامیران.
تاریخ تأسیس: 1345
آدرس: تهران، خیابان خاوران، جنب پمپ بنزین دوم، خیابان عباس کاشی.
مساحت کارخانه: 16616 متر مربع.
تعداد کارگران: مرد: 255زن: 30جمع: 285.
تعداد پرسنل اداری: 85 که از مجموع پرسنلی 285 نفر محاسبه شده.
میانگین گروه سنی: 35 سال.
تعداد شیفت‌کاری: 2 شیفت.
لیست مواد اولیه و محل و نوع کاربرد آنها به تفکیک:
فولاد: در تمام کارخانه.
کاغذ و مقوا: چاپخانه و بسته‌بندی.
پاک کننده روغن (AW 403).
روغن:
جهت سنگ‌زنی Sharpening.
O3D برای زنگ نزدن سطح تیغ.
نرم کنندگی پرس و قطعات.
مرکب چاپ: چاپ روی فلز (مرکب چاپ همراه با تینر می‌باشد).
مرکب روی کاغذ: جهت چاپ کاغذ و مقوا.
تری کلرواتیلن: پاک کردن تیغ از کثافات و روغن‌های قسمت Sharpening.
کلروسدیم صنعتی جهت پخت M.S.
تولیدات کارخانه: تیغ صورت تراشی در دو نوع کربن و استینلس.
محصولات‌این شرکت به دو دسته عمده کربن با روپوش قرمز و شکل کوسه مشکی و ضدزنگ (استینلس) با روپوش قرمز و شکل کوسه طلایی تقسیم و با نام‌های تجاری نیز در داخل واسد در خارج عرضه می‌شود.
محصولات بالا قبلاً با نام ناست یک سوسمار و دو سوسمار به بازار عرضه می‌شد و همچنین تمامی‌دستگاهها ساخت کمپانی مشترک آمریکا و انگلیس است، بنابراین بیشتر مواد اولیه و لوازم یدکی از خارج وارد می‌شود.
برای نظم دادن و سهولت کار شرکت، آنرا به قسمتهای مختلف تحت یک مدیریت تقسیم کرده و هر قسمت دارای رئیس قسمت، سرپرست و معاون سرپرست و اپراتورهای خود می‌باشد.
شرکت در حال حاضر دارای دو شیفت‌کاری و یک جنرال شیفت برای کنترل و اداره امور شرکت می‌باشد. تعداد پرسنل شرکت که 285 نفر می‌باشند که تحت عناوین زیر فعالیت می‌کنند:
حوزه مدیریت عامل
حوزه مدیریت کارخانه
تولید
کنترل کیفیت
امور فنی
برنامه‌ریزی و انبارها
مالی
اداری
امور بازرگانی
خط تولید، خود به قسمت‌های مختلف تقسیم می‌شود که عبارتند از: تولید نوار، سنگ‌زنی، عملیات تکمیلی، بسته‌بندی و چاپ، در هر قسمت تولید، یک دایره بازرسی جهت کنترل کیفیت وجود دارد، قسمت‌های تأسیسات و مهندسی و کارگاهی کارخانه بوسیله قسمت امور فنی اداره می‌گردد.
6-2- مواد اولیه
بیش از 85% مواد اولیه‌این کارخانه از کشورهای اروپای غربی، ژاپن و امریکا وارد می‌شود.
این مواد به چهار بخش تقسیم می‌گردد:
نوارهای فولاد، نوار فولاد، اصلی‌ترین ماده اولیه‌ای است که جهت تولید تیغ دو لبه مورد استفاده مصرف قرار می‌گیرد که از دو نوع فولاد با کربن بالا با علامت اختصاری B.208 و فولاد ضد زنگ یا استینلس با علامت اختصاری B. 207 از کارخانجاتی مانند سندویک فاکس از کشورهای انگلستان و اودهلم از کشور سوئد و هیتاچی از کشور ژاپن و غیره … خریداری و وارد فرآیند تولید می‌گردد،‌این نوارها به لحاظ‌اینکه در خط تولید مکرراً کنترل و ارزیابی می‌شوند حاوی مشخصاتی هستند که به راحتی بتوان به آنها رجوع کرد.
7-2- مواد شیمیایی
این مواد در واقع مکمل نوارهای فولاد در امر تولید می‌باشند و همواره در ارتباط با آنها هستند، مواد شیمیایی مورد استفاده در کارخانه متنوع بوده که بعنوان مثال می‌توان از گازهای شیمیایی، روغن‌ها، الکل‌ها، محلول‌های پوشاننده، مواد پلی‌اتیلن، تینر، چسب‌ها و… نام برد.
برخی از‌این موارد در داخل کشور تولید شده و برخی نیز از خارج از کشور وارد می‌گردند.
8-2- قطعات و لوازم یدکی ماشین‌آلات
قطعاتی از ماشین‌آلات که حین کار مستهلک می‌گردند و بتدریج از بین می‌روند مانند سنگ‌ها، قالب‌های پرس و کلیشه چاپ و … می‌بایست پس از مدت معینی تعویض گردند. برخی از‌این قطعات در داخل کشور ساخته شده و برخی دیگر از بازارهای داخل و خارج کشور تهیه می‌گردند.
9-2- کاغذ و مقوا
کاغذ و مقواهای مورد استفاده در کارخانه که به منظور بسته‌بندی انجام می‌گیرد به چهار دسته تقسیم می‌شوند:
کاغذ مومی‌(واکس‌دار): نوع کاغذ شفاف و نازک شبیه به کالک می‌باشد که برای پوشش بدنه تیغ مورد استفاده قرار می‌گیرد.
کاغذ بسته‌بندی: کاغذ چاپ شده که برای محافظت و پوشش کاغذ مومی‌حاوی تیغ بکار می‌رود (پوشش خارجی)‌این نوع کاغذ به صورت رول از کشورهای فنلاند، نروژ و سوئد خریداری و وارد عملیات کاغذ می‌گردد و در نهایت به شکل فوق مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مقوای جعبه‌بندی: برای قرار دادن تیغ‌های بسته‌بندی شده (لفاف‌بندی شده) از‌این مقوا که به صورت رول از کشورهایی نظیر اتریش خریداری و پس از عملیات کاغذ به شکل زیر در می‌آید.
به‌این جعبه‌های کوچک تیغ که ده عدد تیغ بسته‌بندی شده را شامل می‌شود «تاک» گفته می‌شود.‌این مقواها در حال حاضر از کشورهای خارج خریداری و وارد فرآیند تولید می‌گردد.
4. مقوای آویز: ورقه‌های مقوایی حاوی اطلاعات تجارتی که 20 تاک را شامل می‌شود،‌این ورقه‌ها جنبه تبلیغاتی داشته و هم می‌توانند بعنوان پوشش برای تاک‌ها مورد استفاده قرار گیرند.‌این مقوا نیز اکثراً از کشورهای خارجی نظیر اتریش خریداری می‌گردد.
مقدار مصرف کلیه موارد گفته شده طبق جدول برای تولید یک میلیون تیغ از هر کدام چه میزان مورد نیاز است ارائه شده است و واردات‌این مواد بستگی به برنامه‌ریزی دارد.
به جهت اهمیت شناخت بیشتر فولاد با کربن بالا و فولاد ضدزنگ (استینلس) به تفکیک ساختار آن می‌پردازیم و یک مقایسه نسبی بین آن دو انجام می‌دهیم.
فولاد با کربن بالا
ترکیب شیمیایی
عوامل درصد نسبت به وزن فولاد
کربن 30/1-15/1
منگنز 5/0-25/0
سیلیکون 3/0-15/0
کرم 35/0-21/0-
فسفر حداکثر 025/0
سولفور حداکثر 025/0
آهن باقیمانده از 100
فولاد ضدزنگ (استینلس)
ترکیب شیمیایی
عوامل درصد نسبت به وزن فولاد
کربن 70/0-62/0
منگنز 75/0-20/0
سیلیکون 15/0-20/0
کرم 7/13-7/12
فسفر حداکثر 025/0
سولفور حداکثر 020/0
نیکل حداکثر 50/0
آهن باقیمانده از 100
فولاد با ویژگی‌های بالا برای تهیه تیغ ضدزنگ (استینلس) مناسب بوده و دارای ساختمان بلوری مناسبی برای منگنه کردن (پرس) و آب دادن (عملیات حرارتی) و همچنین‌ایجاد زاویه مورد نظر (عملیات تیزکنی و چسبندگی روکش‌های لبه‌های تیغ) (عملیات تکمیلی) می‌باشد.
ولی فولاد با کربن بالا در‌این نوع فولاد چون مقدار کربن زیاد بوده (15/1-30/1) و عناصر دیگر از قبیل کرم و منگنز که در فولادهای قبلی‌ایجاد خاصیت ضدزنگ را می‌نماید در آن نیست از‌این فولاد و از لحاظ مقاومت در برابر زنگ‌زدگی ضعیف‌تر از فولاد قبلی است و برای تهیه تیغ‌های ارزان قیمت مقرون به صرفه بوده و از لحاظ اقتصادی برای تیغ‌هایی که حداکثر 3 تا 5 بار اصلاح می‌نمایند تهیه می‌شود، مناسب می‌باشد.
شرکت تولیدی تیغ‌ایران
خط تولید
TIGHE IRAN MANUFACTURINC CO
PRODUCTICN LINE
پرس
PERFORATING
کوره
HARDENING
چاپ تیغ
PRINT & LACQUER
اتصال نوار
COIL JOIN
مواد اولیه
RAW MATERIAL
تولید نوار
STRIP PRCEESS
سنگ‌زنی
SHARPENING
عملیات شیمیایی
TREATMENT
بسته‌بندی
EACKACING
چاپخانه
PAFER PRCCESS
تولید نهایی
FINAL PRODUCT

10-2- خط تولید
بطور کلی فرآیند تولید به پنج قسمت متمایز زیر تقسیم می‌شود:
فرآیند تولید نوار.
فرآیند سنگ‌زنی (تیزکنی).
فرآیند عملیات تکمیلی.
فرآیند بسته‌بندی.
فرآیند چاپخانه.
1- فرآیند تولید نوار:
هدف‌این قسمت، شکل دادن ظاهری و‌ایجاد شکل بخصوص در نوارهای فولاد و نیز تغییر خواص درونی و فیزیکی آن و همچنین چاپ محصول می‌باشد و از چهار واحد تشکیل گردیده است.
1-10-2- واحد‌ایجاد شکل تیغ (پرس)
هدف‌این واحد، همانطور که قبلاً ذکر شد پرس نمودن نوارهای فولاد برای به وجود آمدن شکل تیغ می‌باشد، ماشین‌هایی که‌این عمل را انجام می‌دهند به همین نام یا به اختصار، ماشین پرس نامیده می‌شوند.
ویژگی‌های لازم برای شکل تیغ:
اندازه عرض تیغ باید 076/0 967/21 میلی‌متر باشد.
اندازه طول تیغ باید 025/0 84/42 میلی‌متر باشد.
اندازه ضخامت تیغ باید 01/0 1/0 میلی‌متر باشد.
طرز عملی کلی واحد
کلیدهای خاموش و روشن و تنظیم سرعت روی جعبه‌ای بنام تابلو فرمان قرار داشته و کنترل واحد را در اختیار دارد. پس از بار کردن نوار فولاد روی پایه که حلقه ابتدایی Coil (کویل) نامیده می‌شود و گذراندن نوار فولاد از میان یک میکروسوئیچ ثابت که اگر نوار بیش از حد کشیده شود، دستگاه را خاموش می‌کند و سپس به قسمت پرس که شامل سوراخ کننده یا قالب است برده شده و در آنجا عمل شکل دادن ظاهری تیغ انجام می‌شود و پس از آن، نوار سوراخ شده از زیر یک میکروسوئیچ جیوه‌ای عبور می‌کند و اگر شکستگی و یا پارگی در نوار باشد،‌این میکروسوئیچ حس کرده و پرس را خاموش می‌کند و سپس نوار دور حلقه انتهایی جمع می‌شود. لازم بذکر است تعدد سوراخ کننده‌ها و قالب‌ها در هر ماشین یک جفت بوده و عمل سوراخ کردن به صورت زوج تیغ انجام می‌شود.
سرعت کار دستگاه معمولاً 800 تیغ در دقیقه می‌باشد. (400 ضربه دو عددی) هر چند که می‌توان‌این سرعت را به دلخواه تغییر داد برای ازدیاد عمر قالب‌ها و کم کردن اصطکاک میان دو صفحه فلزی از روغن O3D ارسالی از شرکت نفت استفاده می‌شود. تعداد دستگاه پرس، 3 عدد می‌باشد و راندمان دستگاه پرس 90% می‌باشد.
2-10-2- واحد عملیات حرارتی (کوره)
هدف‌این واحد تغییر خواص فیزیکی فولاد مانند سختی و شکنندگی می‌باشد در واقع با‌ایجاد حرارتهای متغیر، تکثیر بلورهای منفرد (Single Cristal) که آستانیت (Austenite) نام دارد تغییر نموده و با سرد نمودن ناگهانی فولاد، تغییرات خواص فیزیکی فولاد را باعث می‌شود.
طرز عملی کلی واحد
در‌این مرحله، نوارهای پرس شده پس از قرار گرفتن در روی پایه، وارد قسمت پاک کننده روغن در روی کوره می‌شوند و روغن‌های حاصل از پرس حین عبور از‌این دستگاه توسط ماده‌ای بنام AW 403 ساخت شرکت نفت که خاصیت چربی‌زدائی دارد، بوسیله هوای فشرده (10 Psi) از روی نوار در آن محفظه پاک می‌شود.
برای پاک کردن ماده فوق در روی نوار، آنرا وارد محفظه دیگر کرده که با فشار آب گرم شستشو می‌شود و سپس با هوای گرم و فشرده (20 Psi) خشک می‌گردد تا عاری از هرگونه جرم یا چربی باشد، زیرا بودن چربی یا جرم در روی نوار باعث بد قرار گرفتن بلورهای موجود در فولاد نوار هنگام حرارت شده و در نتیجه سختی و شکنندگی لازم را نمی‌دهد و بعد بوسیله نوارکش که خود بوسیله یک موتور کار می‌کند آنها را به واحد گرمای اولیه هدایت می‌کنند که کار آن‌ایجاد سختی نوار می‌باشد. نوارها پس از سختی در منطقه گرمای اولیه وارد کوره می‌گردد.
کوره‌ها بطور یکنواخت توسط المنت‌های برق گرم می‌شوند. در کوره نوار در مجاورت مستقیم با المنت‌ها نیست بلکه از روی صفحاتی که در میان یک لوله سراسری هستند عبور داده می‌شود.
این لوله سراسری بوسیله المنت‌ها گرم می‌شود که قسمتی از‌این لوله خارج از کوره اولیه قرار گرفته و به سر‌این قسمت از لوله یک میکروسوئیچ بسته شده است زمانی که اشکالی پیش بیاید، میکروسوئیچ عمل کرده و دستگاه را خاموش می‌کند.
حرارت کوره‌ها بوسیله پتانسیومترهای تعبیه شده در تابلو فرمان تنظیم می‌گردد. حرارت بیش از 21500F کوره در مجاورت اکسیژن باعث اکسیده شدن و بنابراین سپاه شدن و تغییر جنس نوار می‌گردد.
برای‌این شکل، گاز آمونیاک را در دستگاهی
17500F بالا می‌برد طبق فرمول تجزیه کرده و به گاز ئیدروژن

گاز آمونیاک تجزیه شده را پس از عبور از یک تنظیم کننده وارد شیلنگ ارتباط نموده و در نتیجه به درون لوله سراسری فرستاده می‌شود تا فضای کوره را از اکسیژن عاری کرد. برای سخت کردن فولاد، آنرا حرارت می‌دهند تا به مرز آستانیت برسد و سپس آنرا سرد می‌کنند.
آلیاژهای مختلف درجه حرارت‌های مختلفی برای آستانیت دارند. برای سخت کردن نوار تیغ نمی‌توان آن را به سرعت به دمای مرز آستانیت رساند و با سرعت آنرا سرد کرد. چون‌این عمل باعث تاب و پیچ خوردگی نوار شده و آنرا غیرقابل استفاده می‌کند. بنابراین در چهار کوره دمای تیغ به آرامی‌به درجه حرارت مزبور رسیده و سپس به آرامی‌سرد می‌گردد.
در «Preheater» و کوره 1 یا Zone 1 نوار بتدریج حرارت داده می‌شود و در کوره2 یا Zone2 به دمای آستانیت می‌رسد، سپس در کوره2 یا Zone3 سرد می‌گردد.
سپس نوار وارد دستگاه خنک کننده با آب Water Box که به شکل مکعب مستطیل است می‌گردد.‌این دو مکعب مستطیل هنگام عبور نوار از میان آنها به صورت اتویی با فشار قابل تنظیم عمل کرده و اگر انحنایی در نوارها باشد آنرا صاف می‌کند،‌این دستگاه بوسیله آب ورودی خنک می‌گردد و بعد از آن نوار وارد یک یخچال گازی می‌گردد.‌این قسمت مختص نوار استینلس می‌باشد. فولاد استینلس دارای ترکیبات مولکولی ناپایدار می‌باشد.
برای همین دلیل نوار را تا دمای (-32 C0) سرد کرده و عمر مفید آن را افزایش می‌دهند. فولاد پس از گذشتن از مرز آستانیت دارای سختی و شکنندگی می‌گردد و برای دادن یک مقدار انعطاف‌پذیری نوار پس از یخچال وارد گپ (Gap Unit) می‌گردد. که مانند کوره عمل کرده و به نوار حرارت می‌دهد. از آنجایی که نوارهای حرارت دیده می‌بایست در مراحل سنگ‌زنی (تیزکنی) قطع شود. احتیاج داریم به‌اینکه نواحی قطع یعنی فاصله بین تیغ‌ها به اندازه کافی نرم باشد.
برای اطلاع از هرگونه انحناء و یا بریدگی در نوار وارد دستگاه دیش می‌گردد که اگر نوار دارای بریدگی یا انحنایی باشد زنگ خطر به صدا درآمده و به اپراتور اطلاع می‌دهد. در انتها نوار بعد از پیچیده شدن روی حلقه مربوط به مرحله بعدی می‌رود سرعت کار دستگاه برای فولاد کربن 675 و برای فولاد استینلس 300 تیغ در دقیقه است. تعداد دستگاه کوره 4 عدد و راندمان کار در‌این قسمت 85% است.
3-1-2- واحد چاپ فلز
هدف‌این بخش، ثبت مسائل تبلیغاتی از قبیل نام محصول و کشور سازنده بر روی بدنه تیغ می‌باشد.
طرز عمل:
پس از عملیات حرارتی حلقه‌ها به قسمت چاپ آورده می‌شوند نوار بعد از بازشدن از روی حلقه از جلوی یک چشم الکترونی عبور می‌کند تا اگر پارگی یا شکستگی باشد چشم الکترونی حساس شده و دستگاه را خاموش می‌کند. سپس نوار از یک چرخ بین نوار به زیر چاپ فرستاده می‌شود.
این قسمت شامل دو غلتک چاپ و دو مخزن رنگ مرکب مربوط می‌باشد که هر کدام وظیفه چاپ یک طرف نوار تیغ را به عهده دارند.
بر روی‌این غلتک‌ها 10 عدد Stamp تیغ نصب شده بطوری که غلتک‌ها در هر دو گردش 10 تیغ را چاپ می‌کنند. پس از چاپ نوار تیغ از میان چرخ عبور کرده و به کوره رفته، حرارت می‌بیند تا مرکب چاپ خشک شده و ثبت گردد (دمای کوره در‌این قسمت 620 0F) است.
بعد از کوره نوار بوسیله دو لوله مسی سوراخ‌دار که هوای فشرده دارند به آن می‌دهند تا خنک شود.
مرحله بعد مربوط به نوار فولاد کربن است که چون قابلیت زنگ‌زدگی‌این نوع فولاد زیاد می‌باشد. بدنه آنرا با مایعی شامل تینر و لاکر می‌پوشانند.
مازاد‌این مواد هم توسط دو برش متفابل بهم گرفته می‌شود و برای خشک شدن لاک، مجدداً به کوره برگشت داده می‌شود. پس از بیرون آمدن از کوره به آن هوای فشرده دمیده می‌شود تا خنگ گردد. سپس بر روی حلقه دیگر جمع‌آوری می‌شود. سرعت دستگاه برای فولاد کربن 1160 و برای نوار استینلس 1300 تیغ در دقیقه است. راندمان دستگاه 4/88% می‌باشد تعداد دستگاه چاپ 2 عدد می‌باشد.
4-10-2- اتصال نوار
جهت استمرار تولید و عدم وقفه در کار می‌بایست حلقه نوار تیغ به یکدیگر پیوسته باشند.
بنابراین چنانچه در قسمتی از نوار پارگی یا شکستگی وجود داشته باشد بوسیله عبور دادن نوار از زیر میکروسوئیچ و یک صفحه که در دید اپراتور قرار گرفته است به طرف دیگر هدایت می‌شود.
این میکروسوئیچ عیوب مربوطه را حس کرده و دستگاه را خاموش می‌کند.
اپراتور در قسمت عیب‌دار نوار را زیر یک پرس مربوطه برده و برش می‌دهد و سپس بوسیله دستگاه نقطه جوش دو سر آن را بهم مربوط می‌سازد. واحد اتصال نوار علاوه بر دستگاه جوش نقطه‌ای دارای یک اندازه‌گیری ضخامت است که چنانچه نقطه جوش خورده، ضخامتش بیش از حد استاندارد باشد، بوسیله آن اندازه‌گیری می‌شود‌این عمل برای آن است که در قسمتهای دیگر، گیج‌های اندازه‌گیری ضخامت وجود دارد که باید مطابق استاندارد آن گیج‌ها باشد. دستگاه دارای سرعتی برابر 1200 تیغ در دقیقه می‌باشد و راندمان آن 100% می‌باشد.
5-10-2- فرآیند سنگ‌زنی
هدف‌این مرحله از تولید تیز نمودن لبه تیغ‌هاست، بدین منظور با استفاده از دستگاه سنگ‌زنی زوایای مناسب را در طی مراحل مختلف در لبه‌تیغ‌ها به وجود آورده که بتوان با آن تیغ صورت را اصلاح نمود و سپس مراحل جداسازی تیغ انجام می‌گیرد که تیغ‌های جدا شده در جعبه‌های مخصوص بنام خشاب قرار گرفته و به واحدهای بعدی فرستاده می‌شود.
6-10-2- عملیات تکمیلی
تیغ‌هایی که از واحد سنگ‌زنی خارج می‌شود، هر چند که دارای لبه تیز و پرداخت شده است ولی دارای شکل اره مانندی است که هنگام اصلاح بین تیغ و مویی که در حال بریده شدن است و صورت اصطکاک‌ایجاد می‌شود و در اثر اصطکاک در بین و مو و در نتیجه صورت، بریدگی و الکتریسته ساکن تولید شده که‌ایجاد یک حالت کششی می‌نماید و‌این همان ناراحتی است که در موقع تراشیدن صورت احساس می‌شود.
بنابراین روی سطح لبه تیغ باید روکشی از مواد شیمیایی پاشیده شود که‌این روکش باعث رفع‌این ناراحتی‌ها گردد.
مواد روکش در حالت عادی بسیار ناپایدار و بی‌ثبات هستند و می‌بایست تحت درجه حرارت خاصی حرارت ببیند تا محکم و با ثبات شوند به همین منظور تیغ‌ها به‌این قسمت آورده و در واحد حمام نمک‌این کار انجام می‌شود.
در واحد حمام نمک و به دلایلی که در بالا شرح داده شد با حرارتهای بالا سروکار داریم. بنابراین لازم است یکبار دیگر از آمونیاک تجزیه شده استفاده کنیم.
ابتدا غلاف‌ها را از گاز آمونیاک تجزیه شده اشباع نموده تا هوای موجود داخل آن خالی شده و از ورود هوای بیرون که باعث اکسیدشدن تیغ‌ها در داخل غلاف‌ها می‌گردد جلوگیری کند. با ورود گاز آمونیاک تجزیه شده در دهانه خروجی لوله، ئیدروژن آن با اکسیژن هوا می‌سوزد و بعد از‌این عمل جعبه فلزی مکعب شکل (گریدها) را درون حوضچه نمک شماره 1 که درجه حرارت حدود 8800F درجه دارد وارد کرده و همزمان زمان سنج را بکار انداخته و پس از 9 دقیقه وقتی زنگ هشدار دهنده به صدا درآمد‌این بار گریدها را وارد حوضچه نمک شماره 2 که دارای درجه حرارتی حدود 6800F وارد می‌کنند.
برای گرمادهی یکنواخت به گریدها، یک همزن در هرکدام از حوضچه‌های نمک وجود دارد که مرتباً محلول آب نمک را بهم می‌زند، پس از‌این کار و به منظور کاهش درجه حرارت گریدها وارد حوضچه‌های آب سرد 1 و 2 شده و در خاتمه عمل سردکردن یعنی وقتی که دمای غلاف‌ها به اندازه کافی پایین آمده است.
بجای گاز نیتروژن هوا وارد غلاف‌ها می‌شود تا عمل خنک کردن تیغ‌ها کاملاً انجام شده باشد.
قبل از بردن خشابها به قسمت بعدی روی تیغ‌ها، روغن سیلیکون ساخت شرکت نفت زده می‌شود تا از زنگ زدن آنها بعد از بسته‌بندی مخصوصاً در شهرهای شمالی با رطوبت بالا جلوگیری گردد.
بدین منظور تیغ‌ها، پس از حمام نمک مجدداً با استفاده از انتقال دهنده تیغ‌‌ها درون خشابها قرار گرفته و سپس‌این تیغ‌ها را در دستگاه روغن زنی قرار داده و روغن‌های سیلیکون با فشار از دو طرف تیغ‌های درون خشاب را آغشته می‌کنند و به مرحله بعدی می‌فرستند.
7-10-2- فرآیند چاپخانه
این قسمت دارای سه نوع ماشین چاپ می‌باشد. دستگاه چاپ لفاف، قوطی تاک و مقوای آویز، اساس کار دستگاههای چاپ لفاف و چاپ قوطی تاک شبیه به یکدیگر درون کاغذ یا مقوا پس از بارگیری روی دستگاه از چند غلتک عبور نموده و در مجاورت دو غلتک چاپ (یکی برای چاپ رنگ زمینه و یکی برای چاپ حروف و علامت ثبت شده کوسه) نقش می‌گیرد و بعد برای ثبات‌این نقش حرارت مناسبی در ماشین دریافت می‌کند. در دستگاه چاپ لفاف نوار، کاغذ از 9 ناحیه توسط سیلندر کاتر که داخل‌این سیلندر، تیغچه‌هایی قرار دارد که لفاف‌ها را از هم جدا می‌کند و به شکل حلقه‌های کاغذ در انتهای دستگاه روی 9 قرقره بطور جداگانه پیچیده می‌شود، در دستگاه قوطی تاک مقوا از 4 ناحیه همانند دستگاه چاپ لفاف جدا می‌شود و در انتها پشت سرهم ردیف می‌گردند.
اساس کار دستگاه چاپ مقوای آویز نیز همانند روش سنتی چاپ قدیم در چاپخانه است. پس از‌این عملیات، کاغذهای لفاف و مقواهای تاک جهت استفاده به قسمت‌بسته‌بندی فرستاده می‌شوند.
8-10-2- فرآیند بسته‌بندی
هدف‌این قسمت بسته‌بندی پوشش بدنه تیغ بوسیله کاغذ می‌باشد. چرا که تیغ درون آن ثابت بوده و لبه‌های آن آسیب نبیند.
اگر تیغ در کاغذ معمولی بسته‌بندی شود حفاظت خوبی در مقابل رطوبت و گرد و غبار نخواهد داشت زیرا کاغذ معمولی منفذدار بوده و دارای سوراخ‌های بسیار ریزی است که رطوبت می‌تواند به داخل آن نفوذ کند.
همچنین بنزوات سدیم مقاومت کاغذ را در مقابل ورود رطوبت که باعث فساد تیغ می‌گردد، بیشتر می‌نماید. هنگامی‌که تیغ درون‌این کاغذ بسته‌بندی می‌شود حفاظت خوبی در مقابل عوارض خارجی دارا می‌باشد.
1-3- تعاریف واژه‌ها و اصطلاحات
مفاهیم مربوط به صدا
1-1-3- تعریف صوت
صوت شکلی از انرژی است که توسط مکانیسم شنوایی قابل شنیدن است که در نتیجه تغییرات متناوب هوای درون مجرای گوش و ارتعاش پرده گوش احساس می‌گردد‌. تغییرات فوق نیز به نوبه خود توسط به ارتعاش در آمدن تارهای صوتی یا منبع صوتی دیگری به وجود می‌آید‌.
ارتعاشات صوتی از نوع ارتعاشات مکانیکی طولی می‌باشند که‌این ارتعاشات مکانیکی از تغییر مکان قسمتی از یک محیط کشسان نسبت به وضعیت عادی خود به وجود می‌آید و همین امر سبب نوسان آن قسمت حول وضعیت تعادل می‌شود و به علت خاصیت کشسانی محیط‌این تغییر شکل یا آشفتگی از لایه‌ای به لایه دیگر منتقل می‌شود و موجی را‌ایجاد می‌کند و ا ین موج بدین ترتتیب در محیط پیش می‌رود‌.
2-1-3- طول موج
فاصله بین دو قله متوالی ( بین هر دو نقطه همفاز متوالی دلخواه ) را طول موج گویند‌.
3-1-3- الاستیسیته یا کشسانی محیط
قابلیتی است که با وجود آن ذرات محیط می‌توانند از وضعیت تعادل خود خارج شده و نوسان نمایند‌.
4-1-3-‌اینرسی
به مقاومت نسبی در برابر تغییر حالت و نوسان‌اینرسی می‌گویند‌.
5-1-3- فرکانس صوت
تعداد دفعاتی که چرخه تراکم و انبساط هوا در واحد زمان روی می‌دهد تواتر صوت گویند‌. گستره تقریبی تواتر برای شنوایی یک جوان سالم بین 000/20-20 هرتر است‌.
6-1-3- ارتفاع صوت
خاصیت زیر و بم بودن هر صوتی را ارتفاع صوت گویند‌. هرچقدر فرکانس صوت بیشتر باشد صدا زیرتر و هر چقدر فرکانس صوت کمتر باشد صدا بم‌تر خواهد بود‌.
7-1-3- طنین صوت
صفت ممیزه صوتهای مرکب است و خاصیتی از صوت است که توسط آن انسان صوتهایی را که از نظر شدت و ارتفاع یکسانند ولی از منابع مختلفی به وجود آمده‌اند را می‌تواند تشخیص دهد‌.
8-1-3- سرعت انتشار صوت1
صدا بسته به نوع محیط انتشار با سرعت‌های متفاوتی حرکت می‌کند یعنی سرعت موج صوتی در یک محیط مادی به خاصیت کشسانی محیط و دانسیته آن وابسته است و هرچه دانسیته محیط انتشار بیشتر باشد سرعت موج صوتی نیز بیشتر خواهد بود‌، لذا امواج صوتی در مایعات سریع تر از هوا و در جامدات سریعتر از مایعات منتشر می‌شود‌.
رابطه (1-1) که در آن ضریب اتمیسیته گاز که عبارت است از نسبت گرمای ویژه محیط در فشار ثابت به گرمای ویژه در حجم ثابت و فشار هوای محیط و دانسیته یا چگالی محیط می‌باشد‌.
بنابر قانون عمومی‌گازهای کامل داریم :
رابطه (2-1)

که درآن حاصل ضرب چگالی درحجم یک مولکوی گرم و برابربا جرم مولکولی گاز M و R ثابت گازها ، T دمای مطلق گاز (هوا) (°K)‌، جرم مولی Kg/mol و C سرعت انتشار موج صوتی (m/s) است.1
9-1-3- فشار صوت مؤثر
فشار مؤثر به ریشه مجموع مربعات فشار اندازه‌گیری شده می‌گویند چون در صنعت صوت ساده ( تک فرکانسی ) نداریم و دامنه فشار صوت در زمان تداوم صوت تغییرات زیادی دارد و لحاظ نمودن همه تغییرات لحظه‌ای در مطالعه صوت عملی نیست‌، لذا در روابط مربوطه به فشار صوت از مقادیر مؤثر فشار صوت استفاده می‌شود و علت امر‌این است که گوش انسان لگاریتمی‌از مربعات فشار را درک می‌کند‌.
رابطه (3-1)
10-1-3- امپدانس صوتی1
کمیتی است که مقاومت نسبی محیط مادی را نسبت به انتشار موج صوتی نشان می‌دهد برای شرح مشخصات محیط به خصوص از نظر خاصیت جذب و انتقال صوت امپدانس صوتی آن محیط را در نظر می‌گیرند برای درک جدب و عبور صدا معرفی کمیت امپدانس مفید است‌. امپدانس اندازه‌گیری مقاومت در مقابل حرکت در اثر نیرو و یا فشار وارده است به طور مشابه در مکانیک واژه امپدانس مکانیکی کاربرد دارد‌.
رابطه (4-1) امپدانس مکانیکی
کره سنگین وزنی را با یک کره سبک مقایسه کنید کره سنگین وزن حرکت کمتری در برابر نیروی وارده نسبت به کره سبک تر دارد و در نتیجه امپدانس بزرگتری دارد خواص فیزیکی امپدانس اکوستیکی مشابه امپدانس الکتریکی است‌.
در بسیاری از دستگاههای اکوستیکی می‌توان به جای مشابه مکانیکی‌، مشابه الکتریکی دستگاه را جستجو کرد دستگاه مشابه الکتریکی مدار الکتریکی است که دارای القاء خازن و مقاومت باشد‌. امپدانس اکوستیکی اندازه‌گیری مقاومت ماده در برابر انتشار صدا می‌باشد در انتشار امواج‌، امپدانس اکوستیکی ویژه (Z) که برابر نسبت فشار اکوستیکی به سرعت اکوستیکی ذره است کاربرد دارد.
رابطه (5-1)
برای امواج تخت پیشرونده یا امواج کروی در فاصله مناسب از منبع‌،‌امپدانس اکوستیکی ویژه ماده برابر است یعنی مقاومت ماده (جامد‌، مایع‌، گاز ) به انتشار امواج صوت برابر حاصل ضرب دانسیته مادهدر سرعت C است‌.
رابطه (6-1)
هنگامی‌که در ماده‌ای امواج اکوستیکی بازتابی و تابشی وجود داشته باشد امپدانس اکوستیکی کاربرد دارد که‌این امپدانس معادل فشار اکوستیکی کل (مجموع فشار امواج تابشی و بازتابی) تقسیم بر سرعت ذره درموج بازتابی و ابشی در یک نقطه است‌.
رابطه(7-1) امپدانس اکوستیکی
تفاوت بین معادله (5) و (7)‌این است که امپدانس اکوستیکی ویژه درمعامله(5)برانتشار یک موج در یک جهت دلالت دارددرحالی که امپدانس اکوستیکی ارائه شده توسط معادله (7) برای امواج در تمام جهات است‌.
11-1-3- انتخاب واحد دسیبل1
دسی‌بل یک مقیاس لگاریتمی‌مورد استفاده در اکوستیک می‌باشد و واحدی است بدون دیمانسیون که معمولاً برای بیان نسبت کمیت اندازه‌گیری شده به کمیت مبنا به کار می‌رود‌.
12-1-3- دلایل استفاده از مقیاس لگاریتمی‌دسی‌بل
الف‌ـ گستره وسیع فشار صوتی از آستانه شنوایی تا آستانه دردناکی با نسبت که قابل اندازه‌گیری توسط دستگاههای اندازه‌گیری نیست‌.
ب‌ـ عکس‌العمل غیر خطی گوش نسبت به صدا یعنی گوش نسبت به شدت صوت و فشار صوت به صورت لگاریتمی‌حساسیت نشان می‌دهد‌.
13-1-3- باند1
به مجموع یکسری از فرکانس‌های نزدیک به هم باند صوتی گویند که در هر باند صوتی سه ناحیه فرکانسی حد بالا‌، حد پایین و حد مرکزی وجود دارد که در مطالعه صوت بر حسب قرارداد فرکانس حد مرکزی را در نظر می‌گیرند‌.
رابطه (8-1)
14-1-3- باند اکتاوی2
در هر پهنای باندی نسبتی بین فرکانس حد بالا و حد پایین وجود دارد که به صورت زیر است‌.
رابطه (9-1)
که درآن Kضریب اکتاوباند می‌باشد که می‌تواند مقادیر و غیره می‌باشد لذا اگر در یک دستگاه آنالیــزورصدا از هریک از مقادیر k که عددی صحیح و مثبت هستند استفاده شود بترتیب آنالیز اکتاوباندی‌. اکتاو باندی و اکتا و باندی و غیره خواهیم داشت.
2-3- کمیات فیزیکی ( مطلق ) اندازه‌گیری صوت
1-2-3- توان صوت1
مقدار انرژی صوتی است که در واحد زمان در منبع صوتی تولید می‌شود که بر حسب وات(w) می‌باشد. کمترین توان صوتی که می‌تواند گوش انسان را تحریک کند وات است که‌این میزان توان مبنا با آستانه درک برای انسان جوان با دستگاه شنوایی سالم می‌باشد‌. بیشترین توان صوتی قابل درک و بدون احساس درد 100 وات می‌باشد‌.
2-2-3- شدت صوت 2
مقدار انرژی صوتی است که در واحد زمان از واحد سطحی که بر امتداد انتشار صوت عمود است می‌گذرد و یا به عبارت دیگر شدت توان صوتی منبعی است که از واحد سطح می‌گذرد از نقطه نظر احساس صدا شدت مقدار انرژی است که در واحد زمان به پرده گوش می‌رسد که هر چه شدت صوت بیشتر باشد احساس صدا شدیدتر خواهد بود حداقل شدت صوت قابل درک برای گوش انسان برابر وات بر متر مربع است که آن را شدت صوت مبنا یا آستانه درک شدت صوت گویند‌.
بیشترین شدت صوت بدون درد که انسان قادر به تحمل آن است برابر 100 وات بر متر مربع است‌.
رابطه (10-1)
که در آن W توان منبع بر حسب وات و S مساحت سطح عمود بر امتداد انتشار بر حسب متر مربع در یک میدان آزاد که مانعی بر سر پیشرفت امواج صوتی وجود ندارد و اگر منبع صوتی به صورت نقطه‌ای فرض شود خواهیم داشت‌.
رابطه (11-1)
که r فاصله از منبع بر حسب متر و 4ë r2 مساحت کره است که امواج صوتی‌، به صورت امواج کروی هستند‌.در یک میدان آزاد برای امواج پیشرونده تخت ثابت می‌شود که مقدار متوسط شدت صوت به صورت زیر با فشار صوت ارتباط دارد‌.
رابطه (12-1)
رابطه (13-1) (db)
3-2-3- تراز توان صوت1
تراز توان صوت نیز از رابطه زیر محاسبه می‌شود‌.

رابطه (14-1) (d B )
که در آن W توان اکوستیکی (W) و توان اکوستیکی مبنا که در سیستم MKS برابر وات است که رابطه فوق را به صورت زیر می‌توان نوشت‌.
رابطه (15-1) LW = 10 log W +120 ( dB)
4-2-3 تراز فشار صوت 1
در بررسی محیط کار به منظور ارزیابی محیطس و نیز ارزیابی مواجه کارگر تراز فشار صوت بیشترین استفاده رادارد که به علت ماهیت فشار صوت و نحوه انتشار صوت و نیز نحوه وارد شدن فشار به پرده صماخ گوش می‌باشد و از طرف دیگر اندازه‌گیری فشار و تراز فشار صوت هوایی عملی تر می‌باشد که به وسیله دستگاه ترازسنج صوتی2 صورت می‌پذیرد که رابطه آن به صورت زیر می‌باشد‌.
رابطه(16-1) (d B )
که در آن P فشار مؤثر صوت بر حسب پاسکال و یا میکروبار و فشار صوت مبنا است در صورتی که فشار صوت بر حسب پاسکال باشد رابطه را به صورت زیر خواهیم داشت:
رابطه (17-1) (d B )
5-2-3- فون
واحدتراز بلندی صدا بوده وآن مقدارعددی بلندی صوتی است که برابرباتراز شدت صدا در فرکانس 1000 هرتز می‌باشد.لازم به یادآوری است که بلندی صوت باشنوایی انسان بیشترتطبیق داردوهمچنین چون در کارگاه اصوات تک باندنداریم بیشترازسون استفاده می‌شود زیرا فون برای اصوات تک باندی استفاده می‌شود‌.
3-3- شبکه توزین فرکانس1
قسمتی از مدار الکترونیک موجود در کلیه دستگاههای تراز سنج صوت شبکه‌های سنجش فرکانس است و شبکه‌ها طوری طراحی شده‌اند که میزان حساسیت به فرکانس دریافت شده را می‌سنجند منحنی‌های حساسیت مربوطه حساسیت نسبی را بر حسب دسی‌بل در فرکانس مختلف نشان می‌دهند و معمولاً باید ازاستانداردهای بین المللی تبعیت کنند که عبارت از شبکه‌های زیر می‌باشند:
1-3-3- شبکه A
در اندازه‌گیری صدا به منظور تعیین حدود مواجهه کارگر از‌این مقیاس استفاده می‌شود چون گوش انسان به فرکانس‌های بم حساسیت کمتری دارد و‌این شبکه نیز در فرکانس‌های پایین تر از 1000 هرتز دارای حساسیت کمتری است‌. لذا منحنی توزین فرکانس در شبکه A منطبق با منحنی آستانه شنوایی انسان است و به تدریج‌این حساسیت افزایش می‌یابد و در فرکانس HZ 1000 به حداکثر می‌رسد‌. با انتخاب‌این شبکه مقادیر بدست آمده را به صورت (A) dB نشان می‌دهند‌.
2-3-3- شبکه C
این شبکه برای اهداف تجزیه فرکانس صوت‌، کنترل صدا و ترازهای فشار بالاتر از dB 85 استفاده می‌شود.
3-3-3- شبکه D
این شبکه در بررسی صدای ترافیک وسایل حمل و نقل هوایی کاربرد دارد‌.
شبکه Lin
اندازه‌گیری صدا در‌این شبکه برای اهداف کنترل صدا و یا کاربرد دارد‌.این شبکه در دو نوع است Lin1 و Lin2 که نوع اول فقط برای فرکانس‌های KHZ 10- 5KHZمنحنی تجزیه صدا را می‌دهد ولی نوع دوم در کلیه فرکانسهای بین KHZ 20- HZ20 را به صورت منحنی به ما نشان می‌دهد‌.

شکل (2-1) حساسیت شبکه‌های توزین بر حسب تغییرات فرکانس
تغییرات حساسیت بر حسب تغییرات فرکانس در شبکه A و C در نمودار شکل (1-1) نشان می‌دهد که در شبکه A تغییرات حساسیت در فرکانس‌های کمتر از 1000 هرتز بسیار زیاد است در صورتی که در شبکه C‌این تغییرات ناچیز بوده و تقریباً خطی به نظر می‌رسد{5}
4-3- انواع منابع انتشار صوت در هوای آزاد
صوت به راحتی در اکثر محیط‌های مادی منتشر می‌گردد‌. نحوه انتشار صدا به عوامل مختلفی مانند مشخصات صوتی منبع و فاصله از منبع و نیز وضعیت سطوح انعکاسی بستگی دارد منابع انتشار صوت به سه صورت می‌باشد‌. منابع نقطه‌ای‌، خطی و سطحی.
1-4-3- انتشار صوت از منبع نقطه‌ای
منبع نقطه‌ای منبعی است که در اطرافش سطوح بازتاب دهنده وجود ندارد و در نتیجه امواج صوتی منتشره از‌این منبع به صورت کروی در فضا پخش می‌شوند و ساده‌ترین شکل انتشار امواج صوتی از یک منبع صوتی است که‌این گونه منابع با دو برابر شدن فاصله تر از فشار صوت به اندازه 6 دسی‌بل کاهش می‌یابد در‌این گونه منابع صوتی به دلیل وجود نداشتن مانع بر سر راه موج صوتی‌، امواج صوتی به صورت امواج تخت پیشرونده خواهند بود‌. تراز فشار صوت در منابع نقطه‌ای از رابطه زیر بدست می‌آید‌.
رابطه (20-1) (d B)
که در آن LW تراز توان صوت منبع نقطه‌ای‌، r فاصله شعاعی از منبع (m) می‌باشد در منبع نقطه‌ای رابطه بین شدت صوت و فشار صوت به صورت زیر می‌باشد‌.
رابطه (21-1)
اگر تراز فشار صوت را در یک فاصله معین داشته باشیم تراز فشار صوت در فاصله دیگر برابر خواهد بود با:
رابطه (22-1)
که در آن LP1 تراز فشار صوت در فاصله وتراز فشار صوت در فاصلهمی‌باشد‌. لازم به ذکر است که فرمول‌های ذکر شده در صورتی کاربرد دارند که امواج تغییر شکل نداده یعنی یک شکل باشند و همچنین جهت‌دار نباشند و امواج در یک میدان آزاد انتقال پیدا کنند.
البته باید گفته شود که برای کاهش صدا به ازای دو برابر شدن فاصله به اندازه 6 دسی‌بل بایستی به میزان زیادی از منبع فاصله گرفت و نیز اغلب منابع صدا که در صنعت و محیط‌های اجتماعی وجود دارند بدون جهت نبوده و معمولاً جهت‌دار می‌باشند که به خاطر تأثیر سطوح بازتابشی در میدان انتشار صوت ضریبی به نام ضریب جهت تعریف می‌گردد که تابع تعداد سطوح بازتابشی مجاور منبع صوتی است‌.
حال اگر منبع صوتی جهت‌دار باشد در‌این صورت فاکتور (اندیس جهت) به معادله انتشار صوت اضافه می‌گردد‌. یعنی داریم:
رابطه (23-1) (dB )
که اندیس جهت ( فاکتور جهت ) نامیده می‌شود که از فرمول زیر بدست می‌آید :
رابطه (24-1) (dB )
که در واقع اندیس جهت اختلاف تراز فشار صوت اندازه‌گیری شده در فاصله شعاعی r و زاویه è و تراز در همان فاصله شعاعی منبع بدون جهت فوق می‌باشد که اندیس جهت یک کمیت جبری بوده و می‌تواندعددی مثبت یا منفی باشد‌.
2-4-3- انتشار صوت از منابع خطی
منابع صوتی که به صورت طولی در یک ردیف قرار می‌گیرند یا به عبارتی اگر منابع نقطه‌ای به فاصله ثابت و مشخصی از هم قرار یگرند منبع خطی تشکیل می‌شود در‌این گونه منابع با دو برابر شدن فاصله تراز فشار صوت به اندازه 3 دسی‌بل کاهش می‌یابد‌.
شدت صوت در منابع خطی از رابطه (25-1) بدست می‌آید‌.
رابطه(25-1)
که در آن W توان اکوستیکی منبع (W) و 2ërhسطح جانبی استوانه به شعاع r و به ارتفاع h (m) می‌باشد‌. نتیجه‌ای که از‌این رابطه گرفته می‌شود‌این است که در منبع نقطه‌ای شدت به نسبت عکس مجذور فاصله کاهش می‌یابد‌. یعنی میزان کاهش شدت بر حسب فاصله در‌این منبع خطی از یک منبع نقطه‌ای کمتر است‌.تراز فشار صوت برای منبع خطی از رابطه زیر بدست می‌آید:
رابطه(26-1)
که در آن LP2 تراز فشار صوت در فاصله شعاعی r2 و LP1 تراز فشار در فاصله شعاعی r1 می‌باشد‌. برای بررسی حالت‌های انتقال صدا وشرایط آن حالت‌های مختلفی در ارتباط با منابع خطی ممکن است رخ دهد که به صورت زیر می‌باشد:
الف‌ـ هنگامی‌که باشد در چنین حالتی انتقال صدا شبیه منبع نقطه‌ای بوده و تراز فشار صوت هرگاه فاصله دو برابر گرددبه میزان 6 دسی‌بل کاسته خواهد گردید‌. یعنی:
رابطه(27-1) (d B )
ب ـ هنگامی‌که باشد در‌این حالت ا نتقال صدا همچون شرایط خطی عمل کرده و به ازاء دو برابر شدن فاصله3 دسی‌بل کاهش تراز فشار صوت خواهیم داشت یعنی :
رابطه(28-1) (d B )
3-4-3- انتشار صوت از منابع سطحی
اگر منابع خطی در چند ردیف قرار گیرند و نیز انتشار صوت از درب‌ها و پنجره‌ها و نظیر آن، تشکیل منابع سطحی می‌دهند.

شکل (4-1) کاهش صدا در ازاء فاصله از منابع مختلف] [21
با توجه به نمودار شکل (3-1) سه حالت را در‌این منابع می‌توان در نظر گرفت‌.
الف- اگر باشد هیچ گونه کاهش صدایی در‌این فاصله نخواهیم داشت‌.
ب – اگر باشد تراز فشار صوت شبیه منبع خطی عمل کرده و به ازای دو برابر شدن فاصله 3 دسی‌بل کاهش تراز صدا خواهیم داشت‌.

ج – اگرباشد تغییرات انتشار امواج همانند منبع نقطه‌ای عمل می‌کند یعنی به ازای دو برابر شدن فاصله 6 دسی‌بل کاهش تراز صدا وجود دارد‌.

5-3- طبقه‌بندی صدا از نظر توزیع انرژی
1-5-3- صدا یکنواخت با باند پهن
دراین صورت انرژی صوتی در یک پهنه وسیع فرکانسی توزیع و منتشر می‌شوند مانند موتورهای درون سوز آسیاب‌، میکسر‌.
2-5-3- صدای یکنواخت با باند باریک
در‌این اصوات حداکثر انرژی صوتی یا فشار صوتی در یک پهنه محدود از فرکانس منتشر می‌شود مانند صدای بوق زنگ اخبار و سوت‌.
3-5-3- اصوات کوبه‌ای
اصواتی که تکرارصداکمترازیک باردرثانیه باشدمانندصدای ناشی ازشلیک گلوله، پرس‌های ضربه‌ای وابزارهای پنوماتیک‌.
6-3- تقسیم بندی صداها در طیف شنوایی
1-6-3- صوت ساده
صوتی است سینوسی و تک فرکانسی که در طبیعت وجود نداشته مگر‌این که آن را‌ایجادکنیم مانندصدای دیا پازون که در آزمایشگاه قابل تولید است‌.
2-6-3- امواج صوتی مختلط
این اصوات خود به در صورت تقسیم می‌شود که عبارتند از:
1-2-6-3- اصوات مختلط دوره‌ای
اصوات مختلط دوره‌ای که از یک فرکانس اصلی و چند فرکانس فرعی تشکیل شده‌اند که فرکانسها با هم رابطه منظم و دوره‌ای دارند که‌این امواج اثر ناخوشایندی ندارند مانند اصوات موسیقی‌، طبیعت و مکالمه‌.
2-2-6-3- اصوات مختلف غیر دوره‌ای
در‌این اصوات رابطه منظم و پیش‌بینی شده‌ای بین طول موجها و فرکانس و دامنه امواج وجود ندارد که از نوع اصوات ناخوشایند و ناخواسته هستند و برای انسان معنا و مفهومی‌ندارند و حتی با شدت‌های کم آزاد دهنده هستند که در صنعت با انواع مختلفی از‌این صداها روبرو هستیم‌.
7-3- صدای پیوسته
به صدایی گفته می‌شودکه درطول زمان انتشارخود وقفه نداشته باشد غالباً صدای مکالمه وصدای صنعتی ازدسته صداهای پیوسته هستند
8-3- توزیع زمانی صدا
یکی ازفاکتورهایی که دربررسی صدادارای اهمیت ویژه‌ای است مدت زمانی است که صدا تداوم پیدا می‌کند.منابع صوتی رابرحسب مدت زمان تداوم ودرواقع تغییرات صدانسبت به زمان به دودسته تقسیم کرده اند:{4 و5}
1-8-3- منابع با صدای یکنواخت
در این گروه تراز فشارصوت تغییرات قابل ملاحظه‌ای نداشته واغلب کمتراز(5±) دسی‌بل است مانند تهویه.
2-8-3- منابع با صدای غیر یکنواخت
که خود شامل سه دسته می‌باشد‌.
1-2-8-3- صدای متغیر با زمان
در این دسته تغییرات تراز فشار صوت درطول زمان بین 15-5 دسی‌بل است dB(15±) مانند صدای ترافیک سنگین.
2-2-8-3- صدای منقطع
درصورتی است که تغییرات تراز فشارصوت درطول زمان بیش از15±دسی‌بل باشد مانند صدای پرواز هواپیما یا عبور ترن.
3-2-8-3- صدای کوبه‌ای (ضربه‌ای)
صدایی که تغییرات تراز فشار صوت در کسری از ثانیه صورت می‌گیرد یا به عبارت دیگر صدایی است که در زمان کوتاهی‌ایجاد می‌شود و سپس میرا می‌گردد‌.
9-3- تعریف میدان‌های صوتی
از پیشرفت امواج صوتی در محیط‌های مادی میدان صوتی به وجود می‌آید که شامل قسمت‌های زیر می‌باشد‌.
1-9-3- میدان آزاد1
میدان آزاد به میدانی گفته می‌شود که دارای سطوح انعکاسی نبوده یا هیچ مانعی سر راه موج صوتی نباشد در چنین میدانی انتشار صوت از قانون عکس مجذور فاصله پیروی می‌کند یعنی با افزایش فاصله از منبع صوتی شدت صوت کاهش پیدا می‌کند‌.
2-9-3- میدان بازآوایی1
میدان بازآوایی به میدانی گفته می‌شود که شرایط میدان آزاد را نداشته باشد یا در آن بازتاب انرژی صوتی وجود دارد که شامل میدانهای پخشی و نیمه پخشی است‌.
1-2-9-3- میدان پخشی2
میدانهایی هستند که ضریب انعکاس امواج صوتی یا ضریب بازتاب امواج صوتی خیلی زیاد است و در چنین میدانهایی صوت مستقل از فاصله عمل می‌کند یعنی در قسمت‌های مختلف شدت صوت تقریباً یکسان و بالاست مانند کارگاههای نساجی که به دلیل فاصله کم دستگاهها و ساختمان قدیمی‌آنهاست‌.
2-2-9-3- میدان نیمه پخشی3
میدان نیمه پخشی میدان‌هایی هستند که به علت بازتاب موجهای تابشی یا به علت انعکاس صدا‌، پراکندگی صوت در آن میدان وجود دارد یعنی تراز فشار صوت در یک قسمت از میدان با قسمت دیگر تفاوت زیادی دارد مثلاً در یک مکان ممکن است تراز فشار حدود مثلاً 105 دسی‌بل و در مکان دیگر 35 دسی‌بل باشد.
10-3- تراز مواجهه با صدا4 (SEL)
یکی از انواع صداها‌، صدای متغیر بوده که در طول مدت زمان T تراز فشار صوت تغییرات قابل ملاحظه‌ای خواهد داشت و از آنجایی که کارگر در طول شیفت کاری در معرض ترازهای مختلف قراردارد در بررسی صدا به منظور ارزیابی مواجهه کارگر از ترازهای مواجهه کارگر متوسط زمانی می‌گیرند و پس از محاسبه تراز معادل می‌توان کلیه کارگران را صرفنظر از چگونگی مواجهه با هم مورد مقایسه قرار داد‌.
رابطه (29-1)
رابطه (30-1)
که درآن طول زمان مواجههtام به ساعت(استمرارزمان تماس درترازفشارصوتهای مختلف) زمان مرجع که معمولاً 8 ساعت‌.
lpi = تراز فشار صوت مواجهه به ازای هر Ti (dB)
n = تعداد دفعات اندازه‌گیری
11-3- زمان مجاز مواجهه
طبق رابطه زیر می‌توان زمان مجاز تماس کارگر با صدا را برای صدای پیوسته تعیین نمود‌.
رابطه(31-1)
که درآن Tمدت زمان مواجهه(تماس)روزانه برحسب ساعت وsplترازفشارصوت برحسب دسی‌بل می‌باشد‌. درصورتی که زمان مواجهه باصدادرساعات مختلف شیفت کاری متفاوت باشداثرترکیبی آن بایدموردتوجه قرار گیردیعنی زمان مواجهه باصدا(میزان تماس روزانه باصدا)اثرترکیبی آنهاست که همواره بایدکوچکترویامساوی یک باشدودرصورتی که ازیک بیشترباشدمیزان ترازصدای جذب شده توسط شخص بیشترازحداستاندارد خواهد بودکه به صورت زیرمی‌باشد:
رابطه (32-1)
که در آن c زمان مواجهه با تراز فشار صوت و T زمان مواجهه مجاز با تراز فشار صوت می‌باشد‌.
12-3- تراز تداخل با مکالمه
در بعضی از محیط‌های کار تراز فشار صوت آنقدر شدید نیست که به شنوایی آسیب برساند ولی با مکالمه تداخل کرده و سبب می‌شود که دستورات و اخبار به سهولت شنیده نشود‌، لذا روش پیشنهادی برای تعیین میزان تداخل صدا با مکالمه‌این است که تراز فشار صوت در فرکانس‌های 500‌، 1000 و 2000 هرتز اندازه‌گیری شده و سپس میانگین حسابی آن تعیین می‌گردد‌.
رابطه(33-1) (d B)
13-3- اندازه‌گیری و محاسبه صدا با باند پهن
دو پارامتر بسیار مهمی‌که در جهت اندازه‌گیری صدا دارای اهمیت ویژه‌ای بوده و باید مشخص گردد یکی تراز صدا و دیگری کل طول زمان مواجهه با صدا می‌باشد‌.
1-13-3- اندازه‌گیری تراز صدا
انواع صداهایی که با باندپهن هستند (به جز صدای ضربه‌ای) بازمان تکرار کمتراز10 باردرثانیه توسط‌این روش قابل اندازه‌گیری هستنداین اندازه‌گیری توسط یک ترازسنج صوت باشبکه وزنیA ومشخصات دینامیکی SLOW انجام می‌شودهنگامی‌که صدا یکنواخت پیوسته است ترازمعادل صدا(ECNL) رامی‌توان با تعداد کمی‌اندازه‌گیری (تراز فشار صوت) محاسبه کرد اگر میزان نوسان تفاضل ترازهای اندازه‌گیری شده کمتر از 5دسی‌بل باشد می‌توان متوسط تراز فشار صوت را به طورتخمینی از روش تقریب با استفاده از میانگین حسابی زیر بدست آورد‌.
کل مدت مواجهه
در روز (hr) مقادیر تصحیح
کل مدت مواجهه
در روز (hr) مقادیر تصحیح

12 8/1+ 6 2/1-
5/11 6/1+ 5.5 7/1-
11 4/1+ 5 2-
5/10 2/1+ 4.5 5/2-
10 9/0+ 4 3-
5/9 8/0+ 3.5 6/3-
9 5/0+ 3 4/3-
5/8 3/0+ 2.5 5-
8 0 2 6-
5/7 3/0- 1.5 3/7-
7 6/0- 1 9-
5/6 1- 0.5 12-
جدول(1-1) مقادیر تصحیح تراز اندازه‌گیری شده برای مواجهه‌های منقطع]44[
رابطه(34-1)
و در صورتی که نوسان بین 10-5 دسی‌بل باشد 1دسی‌بل به میانگین حسابی بدست آمده افزوده می‌گردد و در صورتی که نوسانات بیش از 10 دسی‌بل باشد با توجه به مشخصات زمان مواجهه تراز معادل صدا (ECNL) 8 ساعته به روش زیر تعیین می‌گردد (یعنی اظهار نظر نهایی با توجه به تراز معادل انجام می‌گردد).
الف ـ مواجهه‌های منقطع با تراز صدای یکنواخت1
در‌این نوع مواجهه با توجه به تراز اندزه گیری شده باید طول زمان مواجهه در روز بر حسب ساعت برآورد گردد به گونه‌ای که نمایانگر روزکاری خاص باشد‌.جدول (2-1) لیستی از مقادیر تصحیح را برای شرایطی که طول زمان مواجهه مغایر با 8 ساعت است را نشان می‌دهد برای تماسهای کمتر از 8 ساعت‌این مقادیر تصحیحی باید ازکسر و برای مواجهه‌های بیش از 8 ساعت‌این مقادیر به افزوده می‌گردد که مقادیر تصحیح شده بعنوان تراز معادل صدا ECNL شناخته می‌شود‌.
ب – مواجهه‌های منقطع با ترازهای متغیر
در‌این اندازه‌گیری ضمن‌این که تراز صدا در طول روز از زمانی به زمان دیگر تغییر می‌کند زمانهای مواجهه با صدا نیز به صورت منقطع و در زمانهای مختلف است لذا اگر در شرایطی که نوسانات صدا بیش از 10 دسی‌بل باشد لازم است مانند حالت قبل برای هر مواجهه مقادیر را اندازه‌گیری نموده و تصحیح گردد در نتیجه تعداد تراز تصحیح شده بدست می‌آید که باید به هم افزوده شود برای‌این منظور جهت ترکیب‌این ترازهای تصحیح شده به شدت معادل از جدول (3-1) استفاده می‌گردد و پس از جمع کردن شدتهای معادل تراز صدای معادل از جدول ذکر شده خوانده می‌شود‌.
جدول (2-1) شدت معادل جهت اندازه‌گیری و تصحیح تراز صدا



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *