— (417)

2364740-19621500
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد بین الملل قشم
عنوان:
بررسی تاثیر نوسانات نرخ ارز ( دلار ) بر شاخص های بورس اوراق بهادار تهران ، مطالعه موردی ، شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی و شاخص صنعت محصولات چوبی
استاد راهنما:
دکتر محمد خیری
دانشجو:
علی اکبر بی نیاز
بهار 1393
سپاسگذاری
سپاس و ستایش مر خدای را جل و جلاله که آثار قدرت او بر چهره روز روشن، تابان است و انوار حکمت او در دل شب تار، درفشان. آفریدگاری که خویشتن را به ما شناساند و درهای علم را بر ما گشود و عمری و فرصتی عطا فرمود تا بدان، بنده ضعیف خویش را در طریق علم و معرفت بیازماید.
از جناب دکتر محمد خیری استاد محترم و بزرگوار که در این پایان نامه من را کمک و یاری نمودند کمال تشکر وقدردانی را دارم.
تقدیم به
دلتنگ حضورتان هستیم ” پدرم ” ، ” مادرم ” ،” برادرم ” اى کاش تصویرتان نفس میکشید . . .( در یک روز نظاره گر آخرین نفس کشیدنتان بودم)
” تقدیم به همهى آنهایی که در بین ما نیستند و ما گرمیه دستاشونو کم داریم ”.
و به همهی برادران و خواهران که در همه وقت همواره همراه من بودند.
همسرم
مهربان فرشتهای که:
لحظات ناب باور بودن، لذت و غرور دانستن، جسارت خواستن، عظمت رسیدن و تمام تجربه های یکتا و زیبای زندگیم، مدیون حضور سبز اوست.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u چکیده PAGEREF _Toc387165002 \h 1فصل اول: کلیات تحقیق PAGEREF _Toc387165003 \h 21-1 – مقدمه PAGEREF _Toc387165005 \h 31-2 – بیان مسئله PAGEREF _Toc387165006 \h 51-3 – اهمیت و ضرورت تحقیق PAGEREF _Toc387165007 \h 71-4 – اهداف تحقیق PAGEREF _Toc387165008 \h 81-4-1-هدف کلی PAGEREF _Toc387165009 \h 81-4-2- اهداف فرعی PAGEREF _Toc387165010 \h 81-5 -پرسشهای پژوهش PAGEREF _Toc387165011 \h 81-5-1-سوال اصلی PAGEREF _Toc387165012 \h 81-5-2-سوالهای فرعی PAGEREF _Toc387165013 \h 91-6 -فرضیه های پژوهش PAGEREF _Toc387165014 \h 91-6-1- فرضیه اصلی PAGEREF _Toc387165015 \h 91-6-2- فرضیه های فرعی PAGEREF _Toc387165016 \h 91-7 – روش انجام پژوهش PAGEREF _Toc387165017 \h 101-7-1- روش جمع آوری اطلاعات PAGEREF _Toc387165018 \h 101-7-2 -روش تحقیق PAGEREF _Toc387165019 \h 111-8-جامعه آماری PAGEREF _Toc387165020 \h 111-10- تعریف واژه ها PAGEREF _Toc387165021 \h 12خلاصه فصل اول: فصل دوم PAGEREF _Toc387165022 \h 15مروری بر ادبیات موضوع PAGEREF _Toc387165024 \h 16ومطالعات تجربی PAGEREF _Toc387165025 \h 162-1-مقدمه PAGEREF _Toc387165026 \h 172-2-مروری بر ادبیات پژوهش PAGEREF _Toc387165027 \h 182-2-1-عوامل اثر گذار بر بازده و قیمت سهام PAGEREF _Toc387165028 \h 182-2-2-چگونگی تعیین نرخ ارز PAGEREF _Toc387165029 \h 182-2-3- عوامل موثر بر عرضه و تقاضای ارز PAGEREF _Toc387165030 \h 192-2-4- تئوریهای توجیه کننده نرخ ارز PAGEREF _Toc387165031 \h 202-2-4-1-تئوری برابری قدرت خرید (PPP ) PAGEREF _Toc387165032 \h 222-2-4-2-اثر فیشر PAGEREF _Toc387165033 \h 232-2-4-3- اثر بین المللی فیشر PAGEREF _Toc387165034 \h 242-2-4-4-تئوری برابری نرخ بهره PAGEREF _Toc387165035 \h 242-2-4-5-قانون بدون تورش نرخ سلف (UFR ) PAGEREF _Toc387165036 \h 252-2-4-6 -ریسک نرخ ارز PAGEREF _Toc387165037 \h 262-2-5-عوامل موثر بر نوسان پذیری از نرخ ارز PAGEREF _Toc387165038 \h 272-2-6-همترین ابعاد کاربردی بازارهای ارز PAGEREF _Toc387165039 \h 282-2-7-مطالعات تجربی PAGEREF _Toc387165040 \h 321-2-2-7-مطالعات داخلی PAGEREF _Toc387165041 \h 322-2-2-7-مطالعات خارجی PAGEREF _Toc387165042 \h 36خلاصه فصل دوم PAGEREF _Toc387165043 \h 39فصل سوم: روش تحقیق PAGEREF _Toc387165044 \h 403-1- مقدمه PAGEREF _Toc387165046 \h 413-2-مساله تحقیق PAGEREF _Toc387165047 \h 413-3- فرضیه تحقیق PAGEREF _Toc387165048 \h 423-4-روش تحقیق PAGEREF _Toc387165049 \h 433-5-جامعه آماری PAGEREF _Toc387165050 \h 443-6- روش جمع آوری اطلاعات PAGEREF _Toc387165051 \h 443-7- قلمرو تحقیق PAGEREF _Toc387165052 \h 453-7-1-قلمرو موضوعی PAGEREF _Toc387165053 \h 453-7-2- قلمرو مکانی PAGEREF _Toc387165054 \h 453-7-3- قلمرو زمانی PAGEREF _Toc387165055 \h 453-8- ابزار تحقیق PAGEREF _Toc387165056 \h 453-9- تصریح مدل تحقیق PAGEREF _Toc387165057 \h 453-10- آمار توصیفی PAGEREF _Toc387165058 \h 473-11- تحلیل رگرسیون PAGEREF _Toc387165059 \h 473-12-تخمین OLS در صورت وجود ناهمسانی در واریانس PAGEREF _Toc387165060 \h 503-12-1-روش حداقل مربعات تعمیم یافته (GLS) PAGEREF _Toc387165061 \h 513-12-2- تفاوت میانGLS و OLS PAGEREF _Toc387165062 \h 54خلاصه فصل سوم PAGEREF _Toc387165063 \h 57فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات PAGEREF _Toc387165064 \h 584-1-مقدمه PAGEREF _Toc387165066 \h 594-2- آمار توصیفی PAGEREF _Toc387165067 \h 594-3-آزمون نرمال بودن داده ها PAGEREF _Toc387165068 \h 614-4-بررسی خطی بودن الگو و تشخیص و حذف نقاط پرت PAGEREF _Toc387165069 \h 624-5- آزمون همبستگی متغیرهای مستقل و وابسته تحقیق PAGEREF _Toc387165070 \h 664-6-آزمون فرضیات تحقیق PAGEREF _Toc387165071 \h 684-6-1-آزمون فرضیه اول PAGEREF _Toc387165072 \h 694-6-2- آزمون فرضیه دوم PAGEREF _Toc387165073 \h 714-6-3-آزمون فرضیه سوم PAGEREF _Toc387165074 \h 734-6-4-آزمون فرضیه چهارم PAGEREF _Toc387165075 \h 754-6-5-آزمون فرضیه پنجم PAGEREF _Toc387165076 \h 774-6-6-آزمون فرضیه ششم PAGEREF _Toc387165077 \h 79خلاصه فصل چهارم PAGEREF _Toc387165078 \h 82فصل پنجم: نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات PAGEREF _Toc387165079 \h 84مقدمه PAGEREF _Toc387165081 \h 855-1-نتایج تحقیق PAGEREF _Toc387165082 \h 855-2-مقایسه نتایج تحقیق با پیشینیان PAGEREF _Toc387165083 \h 885-3-محدودیت های تحقیق PAGEREF _Toc387165084 \h 885-4- پیشنهادات PAGEREF _Toc387165085 \h 895-4-1-پیشنهادات مبتنی بر نتایج تحقیق PAGEREF _Toc387165086 \h 895-4-2-پیشنهادات برای تحقیقات آینده PAGEREF _Toc387165087 \h 89پیوستها PAGEREF _Toc387165088 \h 91منابع PAGEREF _Toc387165089 \h 98
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول شماره 4-1: آمارهای توصیفی بر حسب بر حسب داده های ماه-سال متغیرهای تحقیق.. 69
جدول شماره 4-2- آزمون کلموگراف-اسمیرنف………………………………………………………….. 70
جدول شماره 4-3- ضریب همبستگی پیرسون متغیرهای تحقیق……………………………………….. 76
جدول شماره4-4- نتایج آزمون فرضیه اول…………………………………………………………………. 78
جدول 4-5- نتایج آزمون فرضیه دوم………………………………………………………………………….. 80
جدول 4-6-نتایج آزمون فرضیه سوم………………………………………………………………………….. 82
جدول شماره 4-7- نتایج آزمون فرضیه چهارم…………………………………………………………….. 84
جدول شماره 4-8-نتایج آزمون فرضیه پنجم……………………………………………………………….. 86
جدول 4-9-نتایج آزمون فرضیه ششم……………………………………………………………………….. 88
جدول 4-10-نتایج ضرایب تعیین آزمون فرضیه های اول تا ششم………………………………. 90
جدول 5-1-خلاصه نتایج آزمون فرضیه ها تحقیق………………………………………………………….. 95
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل شماره 4-1- نمودار پراکندگی متغیرهای مستقل و وابسته………………………………………….. 72
شکل شماره 4-2- باکس– ویسکر…………………………………………………………………………………. 74
شکل 4-3- باکس– ویسکر مجموع متغیرهای تحقیق…………………………………………………… 75
شکل 4-4- آزمون نرمال بودن باقیمانده مدل رگرسیون فرضیه اول……………………………………… 79
شکل 4-5- آزمون نرمال بودن باقیمانده مدل رگرسیون فرضیه دوم…………………………………….. 81
شکل 4-6- آزمون نرمال بودن باقیمانده مدل رگرسیون فرضیه سوم………………………………….. 83
شکل 4-7-آزمون نرمال بودن باقیمانده مدل رگرسیون فرضیه چهارم……………………………… 85
شکل 4-8- آزمون نرمال بودن باقیمانده مدل رگرسیون فرضیه پنجم……………………………………. 87
شکل4-9- آزمون نرمال بودن باقیمانده مدل رگرسیون فرضیه ششم…………………………………….. 89
فهرست نمودارها عنوان صفحه
نمودار 2-1-شکل زیر رابطه میان این تئوریها را نشان می دهد………………………………………….. 23
نمودار 2- 2- رابطه بین نرخ تورم و ارزش پول………………………………………………………………. 24
چکیدهاتخاذ رژیم ارزی مناسب و نرخ ارز تعادلی از موضوعات مهم و بعضا مناقشه برانگیز است. برخی از اقتصاددانان معتقدند که پایین بودن نرخ ارز اسمی ( یا واقعی ) موجب رکود صادرات و کاهش انگیزه برای تولیدات داخلی جایگزین واردات می گردد. برخی دیگر معتقدند که سیاست کاهش ارزش پول ملی یا بالا بودن نرخ ارز اثر انقباضی بر تولید دارد.
در این مطالعه با استفاده از آزمونهای اقتصاد سنجی تاثیر نوسانات نرخ ارز بر روی سود آوری یا به طور دقیق تر(جامعه آماری این تحقیق شامل تمامی شرکتهای تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد) بازده سهام صنعت مواد و محصولات دارویی و محصولات چوبی که اولی دارای کشش تقاضای بسیار کم و دومی دارای کشش تقاضای بسیار زیاد است طی سال های 1386-1391مورد مطالعه قرار می گیرد. مورد مطالعه قرار می گیرد. این مطالعه به شناخت اثر سیاستهای ارزی بر وضعیت مالی و سود آوری بنگاهها و مجموعه واحدهای اقتصادی کمک زیادی می کند. در این مطالعه هفت فرضیه مطرح گردید که حاصل کار در فصل چهارم به طور مختصر بیان میگردند: در فصل چهارم ابتدا آمارهای توصیفی ارائه گردید و در ادامه این بخش نمودار اسکتر پیلوت و باکس- ویسکر ارائه گردید و نشان داده شد که داده های پرت در نمونه اماری بسیار اندک میباشند و تاثیر جدی بر نتایج مدلهای رگرسیون تحقیق نداشتهاند. در قسمت بعدی، نتایج ضریب همبستگی پیرسون وجود همبستگی میان تمامی متغیرهای تحقیق را تائید نمود. همچنین نتایج آزمون فرضیههای اول تا ششم حاکی از معناداری روابط میان متغیرهای مستقل و وابسته بود.
کلمات کلیدی: نوسانات نرخ ارز، بورس اوراق بهادار تهران، شاخص صنعت
فصل اولکلیات تحقیق1-1-مقدمهعوامل مختلف و متنوعی بر بازده سهام شرکتهای تولیدی اثر میگذارند، از جمله این متغیرهای کلان اقتصادی تورم، قیمت نفت، درآمد ملی و رشد اقتصادی می باشد، یکی از این عوامل که در سالهای اخیر شاهد تغییرات و نوسانات بسیار شدید آن بوده ایم نرخ ارز می باشد. بصورتی که برابری ریال ایران در مقابل دلار از 10000 ریال در سال 88 به 37000 ریال در نیمه سال 91 رسیده است.
پس از جنگ جهانی دوم و فرو پاشی نظام پولی پایه طلا در سال 1946 اکثر کشورها دارای سیستمی پولی بودند که در آن سیستم دلار آمریکا به عنوان ارز پایه مورد پذیرش کشورها قرار گرفته بود، این همان نظام برتن ودز بود که عمر آن در سال 1973 پس از بحرانهایی که در دهه 1960 برای پولهای معتبر بخصوص دلار رخ داد پایان پذیرفت . پس از فروپاشی نظام برتن ودز در اوایل دهه 1970 ابتدا کشورهای صنعتی به نظام نرخ ارز شناور روی آوردند ، سپس به تدریج اکثر کشورها از نظام ارزی شناور پیروی کردند از این زمان بود که محیط اقتصادی بین الملل شاهد نوسانات نرخ برابری ارز بین کشورهای مختلف بود که این موضوع بالطبع شرکتها را نیز تحت تاثیر قرار می داد . به نوسان ارزش شرکت در مقابل نرخ ارز که به علت تغییرات ارزش پول ملی در مقابل پول دیگر کشورها رخ می دهد ریسک نرخ ارز گویند . (بیات .م ؛ 1385 صفحه 24 ) به علت پیوسته و وابسته بودن بازارهای پولی و مالی و محیطهای اقتصادی و تاثیر پذیری آنها از یکدیگر در نقاط مختلف جهان تمامی شرکتها به طور مستقیم یا غیر مستقیم در معرض ریسک نرخ ارز قرار دارند که در این میان شرکتهای چند ملیتی و آنها که مبادلات بین المللی دارند از این ریسک سهم بیشتری خواهند داشت. اخیرا این موضوع در کشور ما نمود بیشتری یافته و به دلیل نوسانات شدید نرخ ارز ریسک نرخ ارز در حوزه مدیریت ریسک بیشتر مد نظر قرار گرفته است و در کنار دیگر متغیرهای کلان اقتصادی مانند تورم، قیمت نفت، در آمد ملی و رشد اقتصادی نرخ ارز به عنوان یکی از عوامل موثر بر بازده سهام شرکتهای تولیدی مطرح شد. لذا در این تحقیق به روشن کردن ابعاد تاثیر نوسانات قابل ملاحظه تغییرات نرخ ارز بر بازده سهام شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی و شاخص صنعت محصولات چوبی پرداختهایم .
1-2 – بیان مسئلهاتخاذ رژیم ارزی مناسب و نرخ ارز تعادلی از موضوعات مهم و بعضا مناقشه برانگیز است . برخی از اقتصاددانان معتقدند که پایین بودن نرخ ارز اسمی ( یا واقعی ) موجب رکود صادرات و کاهش انگیزه برای تولیدات داخلی جایگزین واردات می گردد. برخی دیگر معتقدند که سیاست کاهش ارزش پول ملی یا بالا بودن نرخ ارز اثر انقباضی بر تولید دارد. در ارتباط با گذر از سیستم چند نرخی ارز به طرف سیستم تک نرخی ارز نیز دیدگاه ها متفاوت است. موافقان یکسان سازی نرخ ارز ( معمولا یکسان سازی نرخ ارز با کاهش ارزش پول ملی همراه است) اعتقاد دارند که افزایش نرخ ارز اثر انبساطی بر روی اقتصاد دارد. با افزایش نرخ ارز، میزان صادرات بنگاه های اقتصادی افزایش یافته و به علت گران شدن واردات، میزان واردات کاهش می یابد و منجر به جایگزینی در واردات می گردد. تک نرخی شدن ارز همچنین موجب تغییر در قیمتهای نسبی داخل و خارج شده و به تخصیص صحیح منابع داخلی کمک میکند. مخالفان یکسان سازی نرخ ارز اعتقاد دارند که افزایش نرخ ارز اثر انقباضی بر روی اقتصاد دارد. زیرا که افزایش نرخ ارز باعث افزایش قیمت نهادههای تولید و کالاهای سرمایه ای وارداتی، افزایش هزینهها خصوصا هزینه های سرمایه گذاری، و بنابراین کاهش سود آوری و تولید میشود.
هرچند مباحث فوق غالبا در بعد کلان ارز بحث می شود اما تاثیر سیاست ارزی بر بنگاه های اقتصادی در بعد خرد نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در حقیقت تاثیرات پیش بینی شده سیاست ها در بعد کلان برخاسته از تاثیر این سیاست ها بر عملکرد مجموعه واحدهای اقتصادی در بعد خرد است. تغییرات نرخ ارز باعث تغییر قیمت کالاها و خدمات، نهادهها و ستاندهها ی تولید میشود و بدین طریق بر روی جریانات نقدی فعلی و آتی مورد انتظار و بازده سهام بنگاه اقتصادی تاثیر میگذارد .
در این مطالعه با استفاده از آزمونهای اقتصاد سنجی تاثیر نوسانات نرخ ارز بر روی سود آوری یا به طور دقیق تر بازده سهام صنعت مواد و محصولات دارویی و محصولات چوبی که اولی دارای کشش تقاضای بسیار کم و دومی دارای کشش تقاضای بسیار زیاد است مورد مطالعه قرار میگیرد. این مطالعه به شناخت اثر سیاستهای ارزی بر وضعیت مالی و سود آوری بنگاهها و مجموعه واحدهای اقتصادی کمک زیادی می کند.
به نوسان جریانات نقدی شرکت در مقابل تغییرات نرخ ارز ، ریسک ارز یا نوسان پذیری نرخ ارز گفته می شود. ارزش شرکت موقعی در معرض نوسانات نرخ ارز است که وضعیت مالی و عملکردی شرکت با تغییرات نرخ ارز تغییر کند. در ادبیات مالی به ریسک نرخ ارز ، نوسان پذیری اقتصادنیز گفته میشود.
الگوهای نظری مختلفی برای توضیح تاثیر نرخ ارز بر روی ارزش شرکت وجود دارد:
گوردون بودنار و ویلیام جنتری (1993 ) استدلال می کنند که ارتباط بین سود آوری بنگاه و تغییرات نرخ ارز بستگی به ماهیت و نوع فعالیت صنعت دارد . افزایش نرخ ارز باعث ارزان شدن کالاهای صادراتی در بازار کشور وارد کننده شده و در صورت بالا بودن کشش تقاضا در کشور وارد کننده میزان صادرات افزایش یافته و صادر کننده منتفع خواهد شد. در مقابل افزایش نرخ ارز باعث گران شدن واردات و کاهش ارزش شرکت وارد کننده می شود مگر اینکه وارد کننده بتواند افزایش قیمت را به مصرف کننده نهایی منتقل کند.
افزایش نرخ ارز باعث ارزشمند شدن داراییهای ارزی بنگاه می شود. بالطبع موسساتی که دارایی ارزی دارند با افزایش نرخ ارز داراییهای آنها ارزشمند می شود، در مقابل بنگاه هایی که دارای بدهی ارزی می باشند افزایش نرخ ارز باعث سنگین شدن بدهی بنگاه و کاهش ارزش بنگاه برای صاحبان سهام می شود. بنابراین مسئله اساسی پژوهش حاضر پاسخ به این سوال اساسی است که با توجه به اینکه کشش کالاهای مختلف متفاوت است تاثیر نوسانات نرخ ارز بر صنایع دارای کششهای متفاوت چگونه است و به طور دقیق تر به بررسی این موضوع پرداختیم که نوسانات نرخ ارز ( دلار ) چه تاثیری بر شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی و صنعت محصولات چوبی دارد؟
1-3 – اهمیت و ضرورت تحقیقذینفع اصلی شرکت مالکان آن می باشند ؛ بطوریکه هدف سرمایه گذاران حداکثر کردن بازده مورد انتظار است . بازده در فرایند سرمایه گذاری نیروی محرکی است که ایجاد انگیزه می کند و پاداشی برای سرمایه گذاران محسوب می شود . بازده ناشی از سرمایه گذاری برای سرمایه گذاران حائز اهمیت است ؛ برای اینکه تمامی تصمیمات سرمایه گذاری به منظور کسب بازده صورت می گیرد . در این میان ، ریسک عامل مهم بازدارنده ای در بدست آوردن بازده مورد انتظار است . یکی از فاکتورهای مهم در مدیریت ریسک ؛ ریسک نرخ ارز است . در واقع نوسانات نرخ ارز یکی از عوامل مهم اقتصادی در شرکت است که بر روی فرصتهای سود آور آتی و میزان ریسک شرکت تاثیر می گذارد . اگر چه در نظریه مدرن پورتفوی این اعتقاد وجود دارد که فعالیتهای کنترلی مدیریت ریسک در سطح شرکت بی فایده است و منافعی برای سهامدار ندارد و فقط بدلیل افزایش هزینه ها کاهش سود را به دنبال دارد ولی در هر حال یکی از وظایف مدیر سعی در شناسایی نوع تاثیر نوسانات نرخ ارز بر بازده و مدیریت کردن ریسک نرخ ارز به صورت موثر است .
علی رغم الگوی نظری تاثیر نوسانات نرخ ارز بر بازده سهام شرکتها مطالعات تجربی که در کشورهای مختلف بر روی این موضوع انجام شده اکثرا ارتباط ضعیفی بین نرخ ارز و بازده سهام و بعضا نتایج متضاد با پیش بینی الگوهای نظری مشاهده کرده اند از این رو این تحقیق در پی انجام این مطالعات به شکلی تجربی در ایران به منظور بررسی این موضوع می باشد . قابل ذکر است که اثر سیاست های ارزی ایران در ابعاد مختلف کلان بحث شده ( جلالی نائینی 1380 ) اما اثر این سیاستها در بعد خرد با استفاده از اطلاعات مالی بنگاه ها به ندرت مطالعه شده است .
1-4 – اهداف تحقیقبا توجه به مطالب بیان شده می توان اهداف اساسی تحقیق را به صورت زیر بیان نمود :
1-4-1-هدف کلی1)تبیین اثر نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی در بورس اوراق بهادار تهران
1-4-2- اهداف فرعی1)تبیین اثر نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت مواد و محصولات دارویی با در نظر گرفتن یک وقفه سه ماهه .
2)تبیین اثر نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی با در نظر گرفتن یک وقفه شش ماهه .
3)تبیین اثر نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت محصولات چوبی در بورس اوراق بهادار تهران .
4)تبیین اثر نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت محصولات چوبی با در نظر گرفتن یک وقفه سه ماهه .
5)تبیین اثر نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت محصولات چوبی بادرنظرگرفتن یک وقفه شش ماهه .
6)بررسی مقایسه ای تاثیر نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنایع مواد و محصولات دارویی و محصولات چوبی
1-5 -پرسشهای پژوهشسوالات تحقیق بر مبنای استدلالهای ذکر شده در بخش اهمیت و اهداف پژوهش تدوین شده است که از قرار زیر می باشد :
1-5-1-سوال اصلیآیا نوسانات نرخ ارز بر بازده سهام شرکتهای تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تاثیری دارد؟
1-5-2-سوالهای فرعی1-آیا نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت مواد و محصولات دارویی با درنظرگرفتن یک وقفه سه ماهه تاثیری دارد؟
2-آیا نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت مواد و محصولات دارویی با در نظر گرفتن یک وقفه شش ماهه تاثیری دارد؟
3-آیا نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت محصولات چوبی در بورس اوراق بهادار تهران تاثیری دارد؟
4-آیا نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت محصولات چوبی با درنظرگرفتن یک وقفه سه ماهه تاثیری دارد؟
5-آیا نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت محصولات چوبی با در نظر گرفتن یک وقفه شش ماهه تاثیری دارد؟
6-آیا تاثیر نوسانات نرخ ارز بر بازده سهام صنعت مواد و محصولات دارویی بیش از صنعت محصولات چوبی است؟
1-6 -فرضیه های پژوهشبا توجه به پرسشهای ذکر شده در بخش قبل میتوان فرضیههای تحقیق را به این شکل تدوین کرد:
1-6-1- فرضیه اصلینوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی در بورس اوراق بهادار تهران اثر گذار است.
1-6-2- فرضیه های فرعی1- نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت مواد ومحصولات دارویی در بورس اوراق بهادار تهران.
2- نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت مواد و محصولات دارویی بادرنظرگرفتن یک وقفه سه ماهه اثر گذار است.
3- نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی بادرنظرگرفتن یک وقفه شش ماهه اثر گذار است.
4- نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت محصولات چوبی در بورس اوراق بهادار تهران اثر گذار است.
5- نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت محصولات چوبی با در نظرگرفتن یک وقفه سه ماهه اثر گذار است.
6- نوسانات نرخ ارز برشاخص صنعت محصولات چوبی با در نظرگرفتن یک وقفه شش ماهه اثر
گذار است.
7-تاثیر نوسانات نرخ ارز بر شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی بیش از شرکتهای صنعت محصولات چوبی است.
1-7 – روش انجام پژوهش1-7-1- روش جمع آوری اطلاعات جهت گردآوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق از روش کتابخانهای استفاده میشود. در این روش، ابتدا با استفاده از منابع کتابخانهای که شامل کتاب، مجلات، پایان نامه ها، مقالات و اینترنت؛ مطالعات مقدماتی و تدوین فصل ادبیات و چارچوب نظری پژوهش انجام می گیرد. در ادامه با استفاده از بانکهای اطلاعاتی سازمان بورس اوراق بهادار تهران، سایت اینترنتی این سازمان و نرم افزارهای سهام مانند نرم افزارره آورد نوین، داده های موردنیاز برای آزمون فرضیات گردآوری می شود.
1-7-2 -روش تحقیق روش کار در این تحقیق اینگونه است که ابتدا، این مطالعه با استفاده از آزمون دیکی فولر افزوده بررسی کرد که آیا اطلاعات ثابتند و آیا داده ها صحیح هستند یا نه؟ سپس دادههای مربوط به هر متغیر جمعآوری و با استفاده از نرم افراز ایویوز(EViews) آزمونهای آماری صورت میگیرد. به این ترتیب که جهت براورد ضرایب از روش OLS استفاده شده ، قابل ذکر است که جهت امکان پذیر بودن استنتاج های آماری بر روی ضرایب، برقراری فروض کلاسیک الزامیست لذا با استفاده از آزمونهای آماری ذکر شده در این قسمت، برقراری فروض کلاسیک را میآزماییم به این ترتیب که جهت روشن شدن وجود خود همبستگی در بین جملات خطا از آماره دوربین واتسون کمک میگیریم و برای تشخیص همبستگی پیاپی، از آزمون همبستگی پیایی به روش پاگان استفاده میشود و برای تشخیص ناهمسانی واریانس، از آزمون ناهمسانی واریانس وایت استفاده میشود و در نهایت برای بررسی نرمال بودن اجزای خطا نیز از آزمون JB استفاده شده است، سپس برای بررسی خطی و معنیدار بودن مدل رگرسیونی، از آزمون F استفاده شده است و برای بررسی معنیدار بودن ضرایب برآوردی، از آزمون t استفاده شده است.
1-8-جامعه آماری و نمونه آماری
جامعه آماری این تحقیق شامل تمامی شرکتهای تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد و نمونه انتخاب شده شامل صنعت مواد و محصولات دارویی است که جزء کم کششترین صنایع بورس و محصولات چوبی است که جزء پر کشش ترین صنایع بورس اوراق بهادار میباشد.
با توجه به زمان انجام پژوهش حاضر(نیمه دوم سال 1392)؛ و همچنین با توجه به قابلیت دسترسی به اطلاعات مورد نیاز، دوره زمانی تحقیق حاضر یک دوره شش ساله، از ابتدای سال 1386 تا پایان سال 1391، در نظرگرفته شده است.
1-10- تعریف واژه هابازده سهام:
در این تحقیق،نوسانات نرخ ارز به عنوان متغیر مستقل مورد بررسی قرار می گیرد. همچنین، شاخص صنعت مواد و محصولات دارویی و شاخص صنعت محصولات چوبی بورس اوراق بهادار تهران، متغیر وابسته می باشند. بازده سهام، شامل مزایای نقدی و غیرنقدی تعلق گرفته به سهام شرکت و تغییرات قیمتی آن در یک دوره خاص می باشد که از طریق رابطه ذیل محاسبه می شود.
Ri,t=Pi,t-Pi,t-1+Di,tPi,t-1که در آن:
:Ri,t بازده کل سهام شرکتiدر دوره t است.
:Pi,t قیمت سهام شرکت iدر پایان دوره t است.
:Pi,t-1 قیمت سهام شرکت iدر آغاز دوره t است.
:Di,t توزیع منافع مالکیت سهام در دوره t شامل سود نقدی، سهام جایزه، حق تقدم و غیره می باشد.
نوسانات نرخ ارز :
به دلیل اینکه اکثر مبادلات تجاری خارجی ایران با دلار آمریکا صورت می گیرد در این تحقیق منظور از نرخ ارز ، نرخ دلار آمریکا می باشد که به عنوان متغیر مستقل وارد مدل شده و تغییرات آن به شکل زیر محاسبه می شود :
FXt=Xtn-Xt0Xt0 که در آن :
FXt : تغییرات نرخ ارز در دوره t ام
Xtn : نرخ ارز در پایان دوره
Xt0 : نرخ ارز در ابتدای دوره
قیمتهای نفت
با توجه به اتکای بسیار زیاد و انکار ناپذیر اقتصاد کشور به بخش نفت و تاثیر پذیری عمیق پارامترهای کلان اقتصادی از این شاه رگ حیاتی اقتصاد کشور لذا جهت مشاهده تاثیرات نوسانات نرخ ارز بر بازده سهام لازم دیدیم که این متغیر فوق العاده موثر را کنترل کرده تا نقش آفرینی نوسانات نرخ ارز را بهتر مشاهده کنیم از این سو نوسانات قیمتهای هفتگی نفت سنگین ایران از سال 86 تا آخر آذر ماه 91 را نیز به عنوان متغیر کنترلی وارد نمودیم .
Poil=Otn-Ot0Ot0 که در آن :
Poil: تغییرات نرخ قیمت نفت سنگین ایران در دوره t ام
Otn : قیمت نفت سنگین ایران در پایان دوره
Ot0 : قیمت نفت سنگین ایران در ابتدای دوره
شاخص کل بورس اوراق بهادار
با توجه به نیازهای استفاده کننده گان از اطلاعات بورس اوراق بهادار همه روزه شاخصهای متعددی در اختیار بازار سرمایه قرار می گیرد که یکی از مهمترین آنها شاخص کل بورس اوراق بهادار است که تلفیقی از شاخص بازده قیمت کل بورس و شاخص بازده نقدی بورس می باشد ، شاخص بازده قیمت نشان دهنده تغییرات قیمت اوراق بهادار و بازدهی ایجاد شده از این طریق می باشد و شاخص بازده نقدی نیز نشان دهنده بازده دریافت شده از طریق سود نقدی سهام ، سهام جایزه وامثال آن می باشد ، بنابراین شاخص کل هم بازده سرمایه و هم بازده سود نقدی آن را نشان می دهد که از طریق زیر محاسبه می شود .
Rmt=TEDPIXtn-TEDPIXt0TEDPIXt0که در آن :
Rmt : تغییرات نرخ شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در دوره t ام
TEDPIXtn : ارزش شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در پایان دوره
TEDPIXt0 : ارزش شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در ابتدای دوره
خلاصه فصل اولدر فصل اول به توضیح مختصری در مورد کلیات پژوهش میپردازیم. ابتدا با طرح مقدمهای به روشنتر شدن موضوع میپردازیم. سپس با طرح بیان مسئله به بیان شفاف و جزئی تر مسئلهی تحقیق اقدام می نماییم. در بخشهای بعدی به ترتیب به بیان اهمیت و چرایی انجام پژوهش حاضر، هدف از انجام تحقیق، پرسشهایی که تحقیق حاضر در پی پاسخگویی به آنها می باشد، فرضیه های پژوهش که در این تحقیق اقدام به آزمون آنها خواهیم نمود و در نهایت روش انجام پژوهش و جامعهی آماری مورد استفاده و توضیح مختصری از متغیرهای استفاده شده در مدل جهت آزمون فرضیه های بیان شده در تحقیق می پردازیم.
فصل دوم مروری بر ادبیات موضوع ومطالعات تجربی2-1-مقدمهدر مطالعهی رفتار عوامل موثر بر بازار و لاجرم اقتصاد بازار، جستجوی متغیر یا متغیرهایی که بتواند ارتباط بخش مالی اقتصاد را با بخش حقیقی اقتصاد توضیح دهد، از اهمیت بسیاری برخوردار است. بازارهای پول و سرمایه به عنوان ارکان بخش مالی، وظیفهی تامین منابع را برای بخش حقیقی اقتصاد بر عهده دارند. کارایی بخش مالی موجب تخصیص بهینه منابع کمیاب به فعالیتهای اقتصادی میشود. تخصیص بهینه منابع به نوبهی خود بهینگی پس انداز و سرمایهگذاری و به تبع رشد اقتصاد ملی، در حدودی نزدیک به ظرفیت های بالقوه اقتصاد را در پی دارد. بورس اوراق بهادار ایران نیز در راستای سیاست های کلان اقتصادی دولت، پس از پایان جنگ و برای جلب مشارکت مردم در سرمایه گذاری و سوق دادن سرمایه های راکد و غیرمولد به سوی فعالیتهای مولد اقتصادی و تامین نیازهای مالی بنگاههای تولیدی و به تبع آن تامین کالاهای مورد نیاز جامعه، فعالیت دوبارهی خود را به شکل گستردهتری از سال 1369 آغاز کرد. از آن سال تاکنون به دلیل شرایط اقتصادی پس از جنگ و تاثیر تغییرات حاصل از متغیرهای کلان اقتصادی از جمله نرخ ارز، شاخص بازار سهام شاهد نوسانات زیادی بوده است.
با در نظر گرفتن نقش عمدهی دولت در ادارهی اقتصاد و تصمیمگیری ها و تاثیرگذاری شدید سیاستهای دولت بر بازار سهام، میتوان نتیجه گرفت که مطالعه در بارهی تاثیر عوامل کلان اقتصادی از قبیل نرخ تورم، بهره بانکی، نرخ ارز، نرخ رشد نقدینگی بر قیمتگذاری های سهام، می تواند راهگشای درک جدیدی در این خصوص باشد، به نحوی که سرمایهگذاران و سهامداران بتوانند اثرات ناشی از تصمیمهای کلان اقتصادی را بر تغییرات شاخص و قیمت سهام پیش بینی کنند.این فصل شامل شش بخش است که به ترتیب عبارتند از :1-عوامل اثر گذار بر بازده و قیمت سهام
2- چگونگی تعیین نرخ ارز3-عوامل موثر بر عرضه و تقاضای ارز4-تئوریهای توجیه کننده نرخ ارز5-ریسک نرخ ارز6-عواملی که در نوسان پذیری از نرخ ارز موثرند
2-2-مروری بر ادبیات پژوهش2-2-1-عوامل اثر گذار بر بازده و قیمت سهامعوامل اثر گذار بر بازده و قیمت سهام را می توان به شرح زیر بیان نمود
خصوصیات و ویژگی های بنگاه اقتصادی
وضعیت روانی حاکم بر خریداران و بازار
عوامل ذکر شده در بالا معمولا هیچ کدام به تنهایی قیمت سهام را در بازار تعیین نمیکنند بلکه ترکیبی از آنهاست که در نهایت قیمت یک سهم را در بازار مشخص میکند .
خصوصیات و ویژگی های بنگاه اقتصادی تقریبا به ویژگی های درونی بنگاه بستگی دارد ولی وضعیت روانی حاکم بر بازار به عوامل متعددی می تواند بستگی داشته باشد .
2-2-2-چگونگی تعیین نرخ ارزاگر نرخ ارزتوسط دولتها آزاد گذاشته شود یعنی اگر نرخ ارز شناور باشد قیمت ارز نیز مانند قیمت دیگر کالاها توسط عرضه و تقاضا تعیین می شود و این قانونی است که تقریبا در تمام دنیا وجود دارد چون پس از فروپاشی نظام برتن ودز نرخ ارز اکثر کشورها تقریبا شناور شده است ، بنابراین می توان گفت که نرخ ارز در زمان فعلی از قانون عرضه و تقاضا پیروی می کند ، تقاضا برای ارز عموما به دلیل خرید کالا و خدمات از خارج به وجود می آید که شیب آن نیز مانند شیب تقاضا برای کالا ها نزولی است و میزان عرضه ارز هم عموما بستگی به میزان صادرات خدمات و کالاهای یک کشور دارد که اهرم عرضه ارز چون در ایران بیشتر صادرات از بخش دولتی و بواسطه صادرات نفتی صورت می گیرد در دست دولت می باشد و دولت از این موقعیت می تواند جهت انجام سیاستهای پولی و ارزی خود بهره ببرد .
2-2-3- عوامل موثر بر عرضه و تقاضای ارزحال که عرضه و تقاضا باعث تعیین نرخ ارز می شود ضروری است که عوامل تعیین کننده میزان عرضه و تقاضای ارز را بشناسیم، عوامل زیر نقش بسزایی در تعیین میزان عرضه و تقاضای ارز دارند: (محمد اله بخش– 1375)
1-قیمتهای نسبی: اگر قیمت کالاهای تولیدی در داخل کشور در مقایسه با همان کالاهای تولید شده در خارج از کشور بیشتر باشد در صورت آزاد بودن صادرات و واردات باعث افزایش واردات این کالاها از خارج شده و تقاضای ارز افزایش یافته و باعث افزایش نرخ ارز می شود و در صورتی که قیمت کالاهای تولیدی در داخل کشور در مقایسه با همان کالاهای تولید شده در خارج از کشور کمتر باشد باعث افزایش صادرات و در نتیجه افزایش عرضه ارز و ارزان شدن آن در کشور خواهد شد :
2-درآمدهای پولی نسبی: افزایش درآمدهای پولی باعث مازاد تراز پرداختها خواهد شد که این امر از طرفی باعث افزایش واردات و از طرف دیگر با سرازیر شدن صادرات به سوی بازار داخلی ، باعث کاهش صادرات خواهد شد که هردوی این عوامل باعث کاهش عرضه و افزایش تقاضای ارز شده و در نتیجه باعث افزایش نرخ ارز خواهند شد .
3- چشم انداز سرمایه گذاری بلند مدت: افراد می توانند در کشورهای خارجی از طریق خرید اوراق قرضه از دولت خارجی، خرید سهام از شرکتها و یا به صورت مستقیم ساختن کارخانجات در خارج سرمایه گذاری کنند. عامل مهمی که در این تصمیم گیری اثر می گذارد، چشم انداز آینده آن کشور خارجی در مقایسه با دیگر مناطق در داخل کشور است. اگر چشم انداز سرمایه گذاری بلند مدت آن کشور خارجی برتر از سرمایه گذاریهای داخلی باشد، سرمایه ها به سمت سرمایه گذاریهای خارجی سرازیر شده و تقاضای ارز افزایش یافته و در نتیجه نرخ ارز افزایش خواهد یافت و بالعکس در صورت بیشتر بودن نرخ بازده سرمایه گذاریهای داخلی نسبت به سرمایه گذاریهای خارجی، سرمایه گذاران سرمایه گذاریهای خود را از خارج به داخل منتقل خواهند کرد و در نتیجه عرضه ارز افزایش یافته و نرخ ارز کاهش می یابد.
4- نرخ بهره: انتقالات کوتاه مدت سرمایه از کشوری به کشور دیگر به دلیل نرخ بهره ای است که دولتهای کشورها اعلام می دارند. بنابراین هر گونه تغییرات در این نرخ می تواند بر انتقالات سرمایه و یا به عبارتی بر عرضه و تقاضای ارز در بازار ارز خارجی اثر داشته باشد .
5-انتظارات آینده در مورد نرخ ارز: اگر نرخ ارز مورد انتظار افزایشی باشد سرمایه گذاران رو به خرید ارز آورده و در نتیجه تقاضای ارز افزایش یافته و قیمت ارز افزایش می یابد و بالعکس ، اگر نرخ ارز مورد انتظار کاهشی باشد کسانی که ارز دارند رو به فروش آن آورده و به علت افزایش عرضه قیمت ارز کاهش خواهد یافت .
6-هزینههای دولتی: هزینههای نظامی باعث افزایش تقاضا و افزایش نرخ ارز و کمکهای اقتصادی خارجی به کشور نیز باعث کاهش تقاضا و کاهش نرخ ارز خواهند شد .
7-عوامل سیاسی و سیاست دولت :تصمیمات سیاسی دولت می تواند باعث افزایش ثبات یا کاهش ثبات اقتصادی در بازار شود ، در صورتی که این اقدامات باعث کاهش ثبات در بازار شوند همه اقشار جهت حفظ سرمایه خود تمایل به تبدیل پس اندازهای ریالی خود به کالاهای سرمایه ای یا
طلا و ارز پیدا می کنند که این خود باعث افزایش تقاضای ارز و عرضه ریال می شود .
2-2-4- تئوریهای توجیه کننده نرخ ارزبر اساس فرض آربیتراژپنج تئوری نوسانات نرخ ارز را توجیه میکنند :
برابری قدرت خرید (PPP )
اثر فیشر ( FE )
اثر بین المللی فیشر ( IFE )
برابری نرخ بهره ( IRP )
تئوری بدون تورش نرخ سلف ( UFR )
21621757620درصد تغییر در نرخ ارز کشور خارجی
00درصد تغییر در نرخ ارز کشور خارجی

11525251892300036290255969000
220091095123000
4432935269875تفوت در نرخ بهره
00تفوت در نرخ بهره

146685019875400-4381548260درصد تغییر در نرخ سلف خارجی
00درصد تغییر در نرخ سلف خارجی

398526037274500
12382502159000216217585725تفاوت در نرخ تورم پیش بینی شده
00تفاوت در نرخ تورم پیش بینی شده

نمودار 2-1-شکل زیر رابطه میان این تئوریها را نشان میدهد. ( شاپیرو ؛ 1991؛ ص134 )
در زیر به تشریح هر یک از این تئوریها میپردازیم:
2-2-4-1-تئوری برابری قدرت خرید (PPP )تئوری برابری قدرت خرید برای اولین بار توسط اقتصاد دان سوئدی گاستاوکسل مطرح شد . این تئوری بیان می کند که تفوت در نرخ تورم دو کشور باعث ایجاد تغییر در نرخ ارز می شود ( جیدی و همکاران؛ 1997 )
مثال: دو کشور A و B را در نظر بگیرید. نرخ تورم در کشور A بیشتر از نرخ تورم در کشور B است. در نتیجه تعداد واردکنندگان کشور A بعلت کاهش قیمت کالاهای خارجی در برابر کالاهای داخلی بیشتر می شوند. از طرف دیگر، تعداد صادر کنندگان کشور A بدلیل افزایش قیمت کالاهای صادراتی کم میشوند. این وضعیت در دراز مدت ادامه نخواهد یافت، چون ارزش پول کشور A در مقابل ارزش پول کشور B تنزل پیدا میکند این حالت توسط نمودار2-2 نشان داده میشود:(جین و همکاران ؛ 1998؛ ص59)

نمودار 2- 2- رابطه بین نرخ تورم و ارزش پول( شاپیرو ؛ 1991؛ ص134 )
نقد تئوری برابری قدرت خرید (PPP ) :
در عمل عواملی وجود دارند که موجب می شوند نظریه برابری قدرت خرید نتواند نوسانات نرخ ارز را به درستی تبیین کند. برخی از این فاکتورها عبارتند از : ( جین و همکاران ؛ 1998؛ ص60 )
مداخله دولتها که هم به صورت مستقیم (از طریق بازارهای ارز) و هم به صورت غیر مستقیم (اعمال محدودیتهای تجاری) انجام میگیرد.
سفته بازی در بازار ارز کشورها.
تغییرات ساختاری در اقتصاد کشورها.
عدم وجود تعریف یکسان از تورم یا شاخص قیمتها .
این تئوری تنها تغییرات کالاها را در نظر میگیرد و توجهی به تغییرات سرمایه ندارد، بعبارت دیگر PPP تنها به بخشی از تراز پرداختها ( تراز پرداختها متشکل از حسابهایی نظیر تراز حساب سرمایه، تراز حسابهای جاری، تراز تجاری است ) توجه میکند نه به کل آن.
در این تئوری فرض میشود که کلیه کالاها قابل معاملههستند، در حالیکه در واقعیت همه کالاها این قابلیت را ندارند.
2-2-4-2-اثر فیشراثر فیشر بیان میکند که نرخ بهره واقعی ( r ) از دو جزء تشکیل شده است: ( شاپیرو ؛ 1991 ؛ صص142-141 )
1) نرخ بهره واقعی مورد نیاز
2) صرف تورم که همان نرخ تورم مورد انتظار است
در صورتی که بازده مورد انتظار واقعی در کشور اول بیش از کشور دوم باشد سرمایه ها از کشور دوم به سمت کشور اول سرازیر شده و این فرایند – در صورت عدم دخالت دولتها – تا زمانی که این دو نرخ برابر نشده ادامه می یابد.
2-2-4-3- اثر بین المللی فیشر اثر بین المللی فیشر از تلفیق دو تئوری برابری قدرت خرید و اثر فیشر حاصل میشود PPP بیان میکند که تغییر در نرخ ارز به دنبال تغییر در نرخ تورم حاصل می شود، از طرف دیگر بر اساس اثر فیشر تفاوت در نرخ بهره بین دو کشور باعث تغییر در نرخ ارز بین دو کشور میشود ( شاپیرو ؛ 1991 ؛ صص143-142 )
به عبارت دیگر طبق این تئوری در صورت افزایش تورم در یک کشور این افزایش تورم از طرفی مستقیما بر نرخ ارز اثر گذاشته و باعث کاهش آن میشود و از طرف دیگر باعث افزایش نرخ اسمی بهره می شود تا نرخ بهره واقعی همچنان ثابت باقی بماند و در صورتی که این اتفاق رخ ندهد یعنی نرخ بهره اسمی با افزایش تورم به همان نسبت افزایش نیابد این موضوع باعث کاهش نرخ بهره واقعی شده و از این طریق ارزش پول این کشور را در مقابل دیگر کشورها کاهش خواهد داد.
نقد اثر بین المللی فیشر ( IFE )
تعیین اثر تغییرات نرخ بهره اسمی بر نرخ ارز ساده نیست. (شاپیرو ؛ 1991 ؛ صص143-142)
2-2-4-4-تئوری برابری نرخ بهرهاین تئوری بیان می کند که تفاوت نرخ بهره کشورها مانیتوری است برای نشان دادن تفاوت نرخ ارز آنها در آینده یعنی اگر نرخ بهره کشوری در حال حاضر بالاتر از نرخ بهره دیگر کشور ها باشد نرخ ارز مورد انتظار آن کشور هم بالاتر خواهد بود چون سرمایه گذاران جهت خرید ارز این کشور هجوم آورده و باعث افزایش قیمت آن خواهند شد. به عبارت دیگر بر مبنای این تئوری در صورت برابر بودن نرخ بهره فعلی و نرخ بهره مورد انتظار کشورها باید نرخ ارز مورد انتظار آنها نیز برابر باشد.
به عنوان مثال اگر نرخ بهره کشور A بیش از کشور B باشد نرخ ارز مورد انتظار کشور A در حال و آینده بیش از نرخ ارز کشور B خواهد بود.
2-2-4-5-قانون بدون تورش نرخ سلف (UFR )این تئوری بیان می کند که نرخ سلف بهترین تخمین بدون تورش برای نرخ ارز آینده است. این تئوری بر پایه تئوری بازار کارا مطرح شده است ( جیدی و همکاران ؛ 1997 )
نرخ مورد انتظار = نرخ معامله سلف
بعبارت دیگر این تئوری بیان میکند که نرخ سلف از طریق اطلاعاتی که در قراردادهای سلف وجود دارد، بر نرخ ارز آتی اثر می گذارد.( شاپیرو ؛ 1993 ؛ صص153-152 )
بعبارت دیگر در شرایط رژیم نرخ ارز شناور، نرخهای بازار نقد و بازار تحویل آتی ارز به میزان زیادی تحت تاثیر انتظارات از حوادث آتی است. اطلاعات جدید مانند نرخ بهره بطور سریع در نرخهای بازار نقد و بازار تحویل آتی ارز منعکس میشود. فرض کنید که این انتظار وجود داشته باشد که ارزش پوند کاهش یابد. کسانی که درآمد پوندی دارند شروع به فروش پول خود در بازار آتی میکنند، در حالیکه کسانی که در آمد دلاری دارند عرضه پول خود را در بازار تحویل آتی ارز کاهش می دهند. این عمل باعث کاهش قیمت تحویل آتی پوند می شود. از طرف دیگر کسانی که در انگلیس در آمد دلاری دارند تمایل در به تعویق انداختن تبدیل دلار به پوند دارند، در حالیکه دارنده پوند سریعا آن را تبدیل به دلار می کند. بصورتی که مشاهده می شود انتظارات کاهش ارزش پوند هم بر بازار تحویل آتی پوند و هم بر بازارهای نقد پوند تاثیر می گذارد که این فشار بر روی قیمت پوند بین بازارهای تحویل آتی و بازارهای نقد دایما در حال تغییر است. تعادل در موقعیتی بوجود می آید که تفاوت قیمتهای تحویل آتی برابر با تغییرات مورد انتظار در بازار نرخ ارز باشد. در این نقطه هیچ گونه انگیزهای برای خرید یا فروش پول در بازارهای تحویل آتی وجود ندارد. بنابراین نرخ های تحویل آتی میتواند عامل مهمی برای پیش بینی ارزش پول مورد نظر در آینده باشد و به عنوان شاخص تغییرات نرخ ارز در آینده مورد استفاده قرار گیرد ( شاپیرو ؛ 1982)
نقد قانون بدون تورش نرخ سلف(UFR)
این تئوری بیشتر در عمل وجود دارد، در حالیکه اثبات آن در تئوری اقتصاد تقریبا غیر ممکن است.
( شاپیرو ؛ 1991 ؛ ص 154 )
2-2-4-6 -ریسک نرخ ارز ریسک نرخ ارز یا نوسان پذیری از نرخ ارز تاثیر تغییرات پیش بینی نشده نرخ ارز بر ارزش شرکت ( اینفورت و همکاران ؛ 2003 ) در ادبیات مالی به دو نوع ریسک نرخ ارز اشاره شده است ( لایت استون و لیزارد )
الف: نوسان پذیری اقتصادی:
نوسان پذیری اقتصادی عبارت است از حساسیت ارزش اقتصادی شرکت نسبت به نوسانات نرخ ارز . نوسان پذیری اقتصادی به دو بخش تقسیم می شود : ( گرانت و همکاران 2004 )
نوسان پذیری معاملاتی
نوسان پذیری معاملاتی عبارت است از نوسان در ارزش خانگی قراردادهای خارجی که مبلغ آنها از پیش تعیین شده است. بعبارت دیگر نوسان پذیری معاملاتی موقعی بوجود میآید که شرکت دارایی یا بدهی خارجی مانند حسابهای دریافتنی خارجی، حسابهای پرداختنی خارجی، وام خارجی یا پس انداز خارجی داشته باشد که در دفاتر به پول ملی ثبت شده باشد. ارزش این نوع داراییها و بدهیها بستگی به نرخ ارز دارد. تسویه این تعهدات یا قراردادها در آینده بر روی جریانات نقدشرکت تاثیر خواهد داشت.
( گرانت و همکاران ؛ 2004 )
نوسان پذیری عملیاتی
نوسان پذیری عملیاتی، نوسان در جریان نقد عملیاتی آتی بواسطه عکس العمل نشان دادن به نوسانات
نرخ ارز است. تغییر در نرخ ارز می تواند بر موقعیت رقابت، قیمت، حجم فروش و هزینههای یک موسسه تاثیر گذاشته و در نتیجه عایدات نقد آن را تحت تاثیر قرار دهد. برای بسیاری از شرکتها نوسان پذیری عملیاتی مهمتر از نوسان پذیری معاملاتی است. ( پیت و همکاران؛1995؛ص427 )
ب : نوسان پذیری حسابداری :
نوسان پذیری حسابداری از نیاز به گزارش شرایط مالی شرکت و اعلام آنها بصورت پول رایج ناشی می شود. صورت مالی عملکرد خارجی شرکت باید به پول رایج تبدیل شود. نوسان پذیری حسابداری عبارتست از انحراف ارزش دفتری دارایی و بدهی خارجی که به پول رایج ثبت شده است. ( گرانت و همکاران؛2004)
در حقیقت فقط یک نوع ریسک نرخ ارز وجود دارد و آن نوسان پذیری اقتصادی است. این نوع ریسک موقعی بوجود میآید که عایدات نقد واقعی شرکت با تغییرات نرخ ارز تغییر یابد یا بعبارت دیگر زمانی که تغییرات قیمت نسبی بین دو کشور بوسیله تغییرات نرخ ارز جبران نشود، نرخ ارز بطور واقعی تغییر کرده و بر روی جریانات نقدی شرکت تاثیر خواهد گذاشت. انواع دیگر مفاهیم نوسان پذیری از نرخ ارز کوششی در جهت شناخت ابعاد مختلف نوسان پذیری اقتصادی است ( کرنل و همکاران ؛1983؛ صص31-16 )
2-2-5-عوامل موثر بر نوسان پذیری از نرخ ارز یکی از عوامل موثر بر نوسان پذیری شرکتها از نرخ ارز نوع صنعت می باشد. به این شکل که با افزایش نرخ ارز ارزش صنایعی که در زمینه صادرات و سرمایه گذاری خارجی فعالیت میکنند و یا احیانا رقیب کالاهای وارداتی هستند افزایش یافته و در مقابل ارزش صنایع وارد کننده و کالاهایی که قابلیت تجارت بین المللی ندارند کاهش خواهد یافت.
از دیگر عوامل موثر برنوسان پذیری از نرخ ارز میزان داراییها و بدهیهای ارزی میباشد. به این شکل که با افزایش نرخ ارز ارزش شرکتهایی که بدهی ارزی آن بیش از دارایی ارزی آنهاست کاهش یافته و در مقبل ارزش شرکتهایی که دارایی ارزی آنها بیش از ارزش بدهی های ارزی آنهاست افزایش خواهد یافت.
قیمت سهام شرکتها مانیتور تاثیر پذیری آنها از نوسانات نرخ ارز می باشد بنا بر این هر چه این مانیتور بزرگتر باشد تاثیر پذیری شرکتها از نوسانات نرخ ارز روشن تر قابل مشاهده خواهد بود لذا در این تحقیق از شرکتهایی که سهام شناور آزاد بیشتر دارند استفاده گردیده است .
2-2-6-همترین ابعاد کاربردی بازارهای ارزتسهیل تامین مالی دربازارهای خارجی
تسهیل speculation روی ارزش ارزها
استفاده ازنوسانات برای سود آوری
درک این بازاربا هدف کنترل تاثیرات منفی نوسانات برجریانات نقدی شرکتها
مختصری از تاریخچه انتقال به سیستم ارزهای شناور
از سال 1944 تا 1971، سیستم برتون و ودز تجویز میکرد که نرخ برابری یک ارز در مقابل دیگری دریک باند باریک ثابت پیرامون یک نرخ و با دخالت دولتها تعیین گردد. با اینحال این سیستم به وضعیتی منجر شد که درآن برخی ارزها مانند دلار آمریکا نسبت به ارزهای دیگر بسیار پر ارزش تر گردید. در سال 1971 موافقتنامه Smithsonian منعقد شد که برای مقابله با چنین شرایطی بود. براساس این موافقتنامه، کشورهای مهمی در دنیا اجازه میدادند تا دلار کاهش ارزش یافته و مرزها یا باند گفته شده در بالا دارای نوسانی بیشتر ازیک و تا سقف 2.25 درصد گردد. در سال 1973 ،در قالب سمیتسونیون دوم مرزهای نوسان نرخهای ارز در مقابل یکدیگر به کلی برداشته شد. این سیستم شناور برابری ارزها، امروزه نیز عمل می کند. با اینحال، دولتها کماکان در این سیستم دخالت میکنند و این کار را با تغییرات در نرخهای بهره انجام میدهند. مضاف براین، در سال 1992،12 کشور مهم اروپائی در شهر واتیکان، نرخهای برابری ارزهای خود را به یکدیگر به ترتیبی pegged کردند تا یوروبه وجود آید.(این کشورها شامل بلژیک، اتریش، فنلاند، فرانسه، آلمان، یونان، ایرلند، ایتالیا، لوکزامبورگ، هلند، پرتغال واسپانیا هستند).
نقش موسسات مالی درمعاملات ارزی دراین بازار
درست مانند معاملات در بازار اوراق قرضه و بازار پول این بازار نیز از نوع OTC با وجود dealer هاست.
معامله گران این بازار معمولا دریک سالن معاملاتی بزرگ متعلق به یک بانک تجاری ویا FI مستقر می شوند.
معامله گران دریک یا چند ارز متخصص هستند.
پلاتفرمهای معاملاتی آن لاین امروزه به سرعت جای خود را نسبت به سیستم های رودررو و حتی “سنتی الکترونیکی” باز کرده است(90 درصد).
net position ها در این ساختار بصورت زیر برای یک سال و یا یک لحظه خاص محاسبه میشود:
net exposure for a currency=FX assets-FXliabilities+FXbought-FXsold=net foreign assets+net FX boughtnet position for a currencyنرخهای برابری ارزها ومعاملات مربوطه
نرخهای برابری ارزها: دارای مفهومی ساده است و چیزی نیست جز نرخ برابری یک ارز در برابر ارز دیگر.
معاملات ارزها: دو نوع معامله در ساختار این بازار وجود دارد spot and forward نوع spot یا نقدی آن معامله برحسب نرخ موجود آن است که معمولا به وسیله واحد ارزهای خارجی بانکهای تجاری و یا معامله گران غیر بانکی این ارزها انجام می شود:
مثال از معاملات spot : یک سرمایه گذاری آمریکائی درصدد خرید پوند انگلیس از طریق یک بانک محلی در16دسامبر2004 است این فرد یا شرکت مبالغ دلاری را از حساب بانکی دلاری خود به حساب دلاری فروشنده پوند انتقال میدهد و این کار را در نرخ فروشنده بر ای هر پوند انجام می دهد و بطور همزمان پوندها از حساب فروشنده به حساب تعیین شده توسط خریدار یا همین سرمایه گذار آمریکائی منتقل میشود. به نرخها در درون این نوع معاملاتspot or current exchange rate گفته میشود. تقویت پول ملی یک کشور به معنی آن است که کالاهای آن کشور برای خریداران خارجی گرانتر می شوند زیرا درزمان پرداخت بهای آن باید بخش بزرگتری از پول خود را بدهند تا ارز مربوط به کشور صادر کننده را بخرند و بالعکس.
مثال از معاملات forward: درنوع forward دو ارز در یک نرخ توافق شده برای آینده مبادله میشوند که به آن forward exchange rate گفته میشود.در مثال فوق دلار در مقابل پوند در زمان صفر در نرخ فوروارد معینی مبادله میشود. این نوع قراردادها ازنظرزمان برای هرزمانی درآینده قابل انعقاد هستند اما معمولا برای دوره های سه ماهه وحداکثرشش ماهه قابل انجام هستند.درسال 2005 تقریبا 1880 میلیارددلاربطورمتوسط درهرروزمعاملات ارزی صورت گرفته که این میزان تقریبا 700 میلیارددلارآن ازنوع نقدی بوده است.علت افزایش شدید حجم نیزاین بوده که با این نوع معاملات فوروارد امکان hedging ریسک معاملات ارزی درتجارت بین المللی افزایش یافته است.
بررسی یک مورد خاص(کاهش ارزش تاریخی دلاردربرابرسایرارزهای قوی) :
معامله گران به تدریج بین سالهای 2001 تا 2004 متوجه افزایش کسری حساب جاری آمریکا شدند(بخشی ازحساب ترازپرداختها).وقتی این حالت رخ میدهد زمانی میرسد که سرمایه گذاران خارجی دیگرتمایلی به کمک به این کسری نخواهند داشت وبه سایرارزها روی میاورند(به این معنی که عرضه دلاردربازارجهانی افزایش میابد ویا تقاضا برای دلارکاهش میابد).عامل دیگرکه movement های نرخهای بهره را تشدید میکند،تفاوت بین نرخهای بهره دربین اقتصادهای بزرگ جهان است.یورونرخ بهره بالاتری داشت وسرمایه متمایل به yield بیشتری را جذب میکرد.دراین میان خود پوند نیزازیورونرخ بهره بالاتری داشت که آنرا نسبت به یورو،ین ودلاربطورهمزمان درنرخ برابری بالاتری قرارمی داد.
بازده وریسک معاملات ارزی
نحوه اندازه گیری بازده وریسک معاملات ارزی خارجی:
ریسک مربوط به معاملات ارزی دربازارspot این استکه که درآن ارزش ارزخارجی ممکن است نسبت به ارزش پول ملی شما (دراینجا مثلا یورو برای یک معاملهگر آمریکائی و نسبت به دلار)، نوسان نشان دهد. مضاف بر این چیزی که این ریسک را بازهم افزاش می دهد، خرید داراییها و ایجاد بدهی در سبد یک موسسه مالی برحسب ارزخارجی است. برای جلوگیری ازچنین زیانی ودرصورتیکه شرکت تنها به این مسئله حساس باشد، می تواند برای اجتناب ازآن به یک معامله فوروارد واردشوید.دریک معامله فوروارددریک تاریخ معین درآینده ارزموردنیازبه یک نرخ برابری خاص درآینده موردتوافق قرارمی گیرد.
2-2-7-مطالعات تجربی نوسانات نرخ ارز یکی از مهمترین عوامل اثر گذار بر قیمت و بازده سهام شرکتها بوده و یکی از مهمترین دغدغه های سرمایه گذاران در چند دهه اخیر پس از روی کار آمدن نظام شناور نرخ ارز بوده ، لذا به دلیل اهمیت فراوان موضوع تحقیقها و پژوهشهای فراوانی در این زمینه انجام شده که به خلاصه ای از آنها در این بخش اشاره می کنیم .
1-2-2-7-مطالعات داخلیمانی و همکاران(1383)، در مقاله ی خود به بررسی تاثیر عدم اطمینان حاصل از نوسانات نرخ ارز در صادرات غیر نفتی پرداختند. بدین منظور، در تحقیق خود ابتدا شاخصی مناسب برای اندازه گیری خظر حاصل از نوسانات نرخ ارز معرفی نمودند و سپس این شاخص در تابع صادرات غیر نفتی- که خود با توجه به مشخصه های خاص اقتصاد ایران برگزیده شده- وارد می شود. با توجه به ناپایا بودن برخی از متغیرهای مدل، از تکنیک های همگرایی و مدل خود توضیح با وقفه های توزیع شده(ARDL) و نیز مدل تصحیح خطا، برای برآورد ضرایب مدل استفاده نمودند. نتایج حاصل از برآورد مدل، وجود رابطه ی معکوس میان صادرات غیر نفتی و نوسانات نرخ ارز را تائید می کند.
کازرونی و همکاران(1384)، به بررسی اثرات نا متقارن نوسانات نرخ ارز بر تولید واقعی و قیمت در ایران پرداختند. طبق نظریه نیو کنزین ها، اثرات شوک ها بر روی متغیرهای کلان اقتصادی به صورت نامتقارن می باشد. در حالیکه دیدگاه نئوکلاسیک ها این فرضیه را رد می کند. برای بررسی اثرات شوک های نرخ ارز، در مرحله اول، با استفاده از فیلتر هودریک-پرسکات، شوک ها را به صورت شوک های پیش بینی شده و پیش بینی نشده نرخ ارز نیز، شوک های مثبت و منفی نرخ ارز تجزیه میکنند و در مرحلهی بعد آنها را بر روی تولید واقعی و قیمت رگرس می نمایند. نتایج برآورد، حاکی از اثرات نامتقارن نوسانات نرخ ارز بر تولید واقعی و قیمت است و شوک های پیش بینی شده و پیش بینی نشده نرخ ارز به صورت متفاوت از هم بر روی تولید واقعی و سطح قیمت ها تاثیر می گذارد. بطوری که شوک های پیش بینی شده نرخ ارز بیشتر از شوک های پیش بینی نشده ی آن، تولید واقعی را دچار نوشان میکند. در مورد قیمت نیز عکس این حالت مصداق دارد. همچنین نتایج این مطالعه در مورد اثرات شوک های مثبت و منفی نرخ ارز بر روی تولید واقعی و قیمت به این واقعیت منتهی میشود که شوک های منفی نرخ ارز، تولید واقعی را بیشتر از شوک های مثبت آن تحت تاثیر قرار میدهد، در حالیکه شوکهای مثبت نرخ ارز روی قیمت بیشتر تاثیر گذار است.
آقایی و همکاران(1387)، به بررسی منابع نوسانات کلان اقتصادی در ایران با تاکید بر نقش نرخ ارز واقعی و ارتباط بین نرخ واقعی ارز و متغیرهای کلان اقتصادی در چارچوب یک الگوی بردار خودرگرسیونی ساختاری(SVAR) و الگوی تجزیه واریانس ساختاری می پردازند. نتایج نشان می دهند منابع اصلی نوسانات نرخ واقعی ارز در ایران، بیشتر از شوک های پولی و شوک های قیمتی نفت مشتق می شود. با این اوصاف، اختلالات پولی و قیمت نفت در ایران بر تحرکات نرخ واقعی ارز تاثیر می گذارد که این نتیجه نشان می دهد که سیاست های پولی در ایران باید با احتیاط بیشتر اجرا شود. همچنین نتایج نشان می دهد که قسمت اعظم نوسانات درآمدی در ایران به خاطر شوک های قیمتی، قیمت نفت، سیاست های پولی و عرضه می باشد.، که این امر نشان می دهد تنوع اقتصادی، بهبود زیر ساخت ها و سرمایه گذاری، ثبات قیمت ها و جلوگیری از نوسانات پولی و جلوگیری از عرضه بیرویه پول در جامعه میتواند باعث جلوگیری از نوسانات تولید ملی، شکوفایی و رشد اقتصادی شود.
مرادی و همکاران(1387)، به بررسی اثر چرخه های بازار سهام بر واکنش سرمایه گذاران نسبت به تغییرات غیرمنتظره اقلام تعهدی پرداختند. جهت انجام تحقیق خود، بازار سهام ایران را در فاصله سال های 1380-83 به سه چرخه، یعنی زمانی که قیمت سهام افزایش قابل ملاحظهای دارد، زمانی که قیمت ها افزایش اندکی دارند و زمانی که قیمت سهام رشد متوسطی دارد تقسیم کرده و عکس العمل سرمایه گذاران در نمونه 66 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در این سه دوره را مورد آزمون قرار داده اند. نتایج تحقیقاتشان به این صورت است که مدیریت سود شرکتها نمیتواند عامل بازدارنده ای در نحوهی سرمایه گذاری افراد باشد و همچنین شرایط بازار و وجود سرمایه گذاران حرفه ای و غیر حرفه ای تاثیر به سزایی در این امر ندارد.
عسگری(1387)، به ارزیابی اثر نوسانات نرخ واقعی ارز بر صادرات بخش های منتخب صنعتی به تفکیک کدهای دو رقمی ISIC(کدهای 32،35،37) در طس دوره (4)1385-(1)1352 و برآورد میزان تاثیر پذیری صادرات این بخشها از نوسانات نرخ ارز در بلند مدت و کوتاه مدت و شبیه سازی شوک نرخ ارز بر صادرات صنعتی می پردازد.
ابونوری و همکاران(1388)، به ارزیابی اثر اخبار بر نوسانات نرخ ارز در ایران با استفاده از خانواده الگوهای ناهمسان واریانس شرطی(ARCH) و الگوهای نامتقارن TGARCH,EGARCHو APGARCH استفاده نمودند تا به برآورد تاثیر اخبار نوسانات در ایران بپردازند. برای این منظور از داده های روزانه نرخ ارز 1208 داده استفاده شده است. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از تاثیر نامتقارن اخبار بر نوسانات نرخ ارز در ایران است. یعنی، تاثیر اخبار بد(منفی) بر نوسانات نرخ ارز بیشتر از تاثیر اخبار خوب(مثبت) است.
هادیان و همکاران(1388)، به دنبال شناسایی منابع نوسانات نرخ حقیقی ارز در اقتصاد ایران بودند. برای این منظور از یک مدل خود همبسته برداری ساختاری(SVAR) و داده های فصلی برای دوره 1/1370 تا 1/1385 استفاده نمودند. پس از برآورد مدل، با استفاده از توابع واکنش به تکانه، اثر شوک های مختلف شامل شوک های حقیقی طرف عرضه، شوک های حقیقی طرف تقاضا و شوک های اسمی(شوک های مربوط به بازارهای پولی و مالی) روی نرخ حقیقی ارز مورد بررسی قرار داده و سپس، با بکارگیری روش تجزیه واریانس سهم هر یک از این شوک ها را در ایجاد نوسانات در متغیر مورد نظر محاسبه نمودهاند. نتایج کلی نشان میدهند که شوک های حقیقی طرف تقاضا اصلی ترین منبع نوسانات نرخ حقیقی ارز در ایران است. به طوری که سهم آن در واریانس نرخ حقیقی ارز در بلند مدت بیش از 85 درصد بوده است. پس از آن، شوک های حقیقی طرف عرضه با سهم حدود 12 درصد رتبه دوم را در ایجاد این نوسانات به خود اختصاص داده است. افزون بر این، یافته های این پژوهش نشان می دهد که سهم شوک های اسمی در ایجاد نوسانات نرخ حقیقی ارز در ایران از حداقل مقدار برخوردار بوده و در واقع، نقش بسیار اندکی را در این خصوص داشته است.
کرباسی و همکاران(1389)، به بررسی اثر تغییرات نرخ ارز بر قیمت و حجم کشمش صادراتی پرداختند که بدین منظور اطلاعات سری زمانی مربوط به دوره 1387-1349 مورد استفاده قرار گرفت. و به کمک الگوی خود توضیحی با وقفه های توزیعی(ARDL) تحلیل را انجام دادند. نتایج به دست آمده نشان دهنده عدم وجود ارتباط بلند مدت میان متغیرهای حجم صادرات، قیمت صادراتی و نرخ واقعی ارز بوده و با توجه به شرایط رقابتی بازار جهانی کشمش، افزایش حجم صادرات ایران بدون تاثیر معنی دار بر قیمت آن موجب افزایش درآمد و سود حاصل از تجارت این محصول می گردد. همچنین، کاهش در حجم صادرات برای یک سال به سبب از دست رفتن خریداران، موجب کاهش حجم صادرات در سال های آتی خواهد شد.
مرتضوی و همکاران(1390)، تاثیر نا اطمینانی نرخ ارز واقعی بر ارزش صادرات پسته ایران طی دوره زمانی 1386-1338 را مورد بررسی قرار دادهاند. بدین منظور ابتدا شاخص نوسانات نرخ ارز با استفاده از الگوی واریانس ناهمسانی شرطی اتورگرسیو تعمیم یافته(GARCH) محاسبه گردید. سپس اثر نوسانات نرخ ارز بر ارزش صادراتی پسته با استفاده از الگوی هم انباشتگی یوهانسن یوسیلیوس و تصحیح خطای برداری(VECM) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تخمین نشان دهنده تاثیر منفی نوسانات نرخ ارز بر ارزش صادراتی پسته است. همچنین بررسی سایر متغیرهای مدل نشان دهنده این است که میانگین وزنی درآمد کشورهای وارد کننده پسته، نرخ ارز و قیمت تولید کننده داخلی پسته تاثیر مثبت بر ارزش صادراتی پسته دارد.
ابراهیمی(1390)، اثر شوک های قیمت نفت و نوسانات نرخ ارز حقیقی بر رشد GDP کشورهای صادرکننده مورد بررسی قرار می دهد. به علاوه اثر نا اطمینانی ناشی از شوک های قیمت نفت و نوسانات نرخ ارز بر رشد GDP را نیز مورد بررسی قرار داده اند. برای استخراج سری های نا اطمینانی از مدلGARCH(1,1) استفاده شده است. روش برآوردی مورد استفاده، روش خود رگرسیون برداری (VAR) بر پایه تکنیک هم انباشتگی است. مدل به طور جداگانه برای چهار کشور صادر کننده نفت الجزایر، ایران، عربستان و ونزوئلا برای دوره زمانی 2007-1980 تخمین زده شده است. بر اساس نتایج تخمین بین قیمت نفت، نرخ ارز و تولید در این کشورها رابط ی بلند مدت وجود دارد. در این کشورها، رابطه ی بلند مدت بین قیمت نفت و رشد تولید مثبت است و رابطه بلند مدت بین نرخ ارز و رشد تولید منفی است.
2-2-2-7-مطالعات خارجیکندیل و همکاران(2006) به آزمون اثرات نوسانات نرخ ارز بر ستانده ی حقیقی، سطح قیمت و ارزش حقیقی عناصر تقاضای کل در ترکیه پرداختند. مدل تئوری به تجزیه ی تحرکات در نرخ ارز به عناصر پیش بینی شده و پیش بینی نشده می پردازند. نوسانات پولی پیش بینی نشده به تعیین تقاضای کل از طریق صادرات و تقاضا برای پول داخلی و عرضه از طریق هزینه ی کالاهای واسطه ای وارداتی و پیش بینی های تولید کنندگان از رقابت پذیری نسبی کمک مینماید.تغییرات پیش بینی شده رشد نرخ ارز اثرات منفی معنی داری دارد. با در نظر گرفتن رشد حقیقی ستانده و تقاضا برای سرمایهگذاری و صادرات، در حالیکه نر خ تورم در حال افزایش میباشد. نوسانات نرخ ارز پیش بینی نشده، با توجه به اهمیتی که کاهش ارزش پیش بینی نشده در کوچک شدن رشد ستانده و رشد مصرف خصوصی و سرمایه گذاری دارد با افزایشی که در رشد صادرات همراه است اثرات نامتقارنی دارد.
مایووا و همکاران(2013) در مقالهی خود نشان میدهند که کاهش و نوسانات ارزش نرخ ارز نایرا در میان عدم تعادل های گستردهی کلان اقتصادی که در اقتصاد نیجریه در سال های اخیر آشکار بوده است. در تحقیق خود به بررسی عناصر نوسانات نرخ ارز حقیقی در نیجریه از سال 1981 تا 2008 می پردازند. دستیابی به نوسانات نرخ ارز از طریق روش GARCH(1,1) و ECMجهت عناصر متعدد نوسانات نرخ ارز در نیجریه در حالیکه تحلیل هم جمعی ترکیبی وجود رابطه ی تعادل بلند مدت میان REXRVOL و عوامل متعدد خود را آشکار می سازد. پیشتر بررسی های تجربی ما نشان می دهند که باز بودن اقتصاد، مخارج دولت، تحرکات نرخ بهره همانند نرخ ارز با وقفه در میان متغیرها به طور عمده معنی دار می باشند که بر REXRVOL در طول دوره اثر می گذارند. مطالعه ی حاضر بیان می کند که ناظر پولی مرکزی می بایست سیاست هایی را که نوسانات نرخ ارز را تقویت می کنند قانونی نماید در حالیکه دولت فدرال نظارت بر متغیرهای کلان اقتصادی را که به طور مستقیم بر نوسانات نرخ ارز اثر می گذارند کنترل نماید.
توربک و همکاران(2011) در مقاله ی خود به بررسی چگونگی اثرگذاری نرخ ارز بر صادرات ژاپن می پردازند. این امری مشکل است زیرا تعداد زیادی از کالاهای صادراتی ژاپن به جهت تولید کالاهایی برای صادرات مجدد استفاده شده اند. افزایشی در واردات کشور که صادرات را کاهش می دهد می تواند داده های وارد شده از ژاپن را کاهش دهد. جهت تصحیح این تورش در مطالعه ای با 17 کشور در طول سال های 1988 تا 2009، در می یابیم که 10% افزایش در ارزش ین، مصرف کالاهای صادراتی را تا 9% کاهش می دهد. این نتایج بیانگر این است که نوسانات گسترده در ارزش ین در طول دهه ی گذشته منجر به نوسانات گسترده در حجم صادرات ژاپن گردید.
توربک(2011) به بیان چگونگی تاثیر نرخ ارز بر تجارت آسیای شرقی پرداخت. دلایل نشان می دهد که صادرات تولید شده در شبکه های تولید منطقه ای به نرخ های ارز در منطقه بستگی دارد در حالیکه صادرات کالاهی کاربر به نرخ ارز در کشور صادر کننده بستگی دارد. این نتایج قابل توجه می باشد با توجه به اینکه اکثر ارزش افزوده ی فرآیند صادرات از بخش ها و عناصر وارداتی ناشی می شوند در حالیکه اکثریت ارزش افزودهی صادرات کالاهای کاربر از اقتصاد داخلی می آیند. یافته های اخیر نیز بیانگر این است که عدم تعادل ها بین مردمان چین و ایالت متحده یک خطی مشی اصلی است و اینکه یک افزایش در یوآن چین لازم است تا این عدم تعادل ها را کاهش دهند.
دامن کشیده و شناسایی(2013)، بیان نمودند که تغییرات در سیستم ارز در دهه های گذشته سبب شد مفهوم نرخ ارز به عنوان یک عامل کلیدی، خصوصا در کشورهای در حال توسعه مطرح شود،. دلیل این تغییرات که تا حد زیادی مهم می نمایند،



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

NameEmailWebsite

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *