— (418)

2733675-485775
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد تهران مرکزی
دانشکده اقتصاد و حسابداری
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A)
رشته حسابداری
عنوان :
بررسی رابطه اعلان تعدیل سود پیش بینی شده هرسهم با قیمت سهام و حجم معاملات
استاد راهنما :
دکتر محمد حسین قائمی
استاد مشاور :
دکتر یدالله تاری وردی
پژوهشگر :
مصطفی جلالی
پائیز 1390
تقدیم به :
پدر عزیز و مادر مهربانم
که شمع وجودشان روشنی بخش زندگیم است.
تشکر و قدردانی :
خداوند متعال را شاکرم که توانستم پژوهش خود را با موفقیت به پایان برسانم.
صمیمانه ترین سپاس خود را به حضور استاد گرامی جناب آقای دکتر قائمی تقدیم می دارم که با راهنمایی های خود دشواری های مسیر را بر من هموار نموده و در تدوین این پایان نامه زحمات بسیاری متحمل شدند.
و از اساتید گرانقدر ،جناب آقای دکتر تاری وردی و جناب آقای دکتر کیقبادی که مشاوره و داوری پایان نامه را تقبل نمودند کمال تشکر را دارم.
و از تمامی کسانی که در این مسیر مرا یاری نمودند …
تعهد نامه اصالت پایان نامه کارشناسی ارشد
اینجانب مصطفی جلالی دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته به شماره دانشجویی87085066800 در رشته حسابداری که در تاریخ 21/08/1390 از پایان نامه خود تحت عنوان : بررسی رابطه اعلان تعدیل سود پیش بینی شده با قیمت سهام و حجم مبادلات با کسب نمره 18 و درجه عالی دفاع نموده ام.
بدینوسیله متعهد می شوم:
1.این پایان نامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه ،کتاب ،مقاله و…) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط و رویه های موجود ، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست ذکر و درج کرده ام.
2.این پایان نامه قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی (هم سطح ،پایین تر یا بالاتر )در سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3.چنانچه بعد از فراغت ازتحصیل ، قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب،
ثبت اختراع و …. از این پایان نامه داشته باشم ، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4.چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشی از آن را بپذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی :
تاریخ و امضاء

بسمه تعالی
در تاریخ :21/08/1390
دانشجوی کارشناسی ارشد آقای مصطفی جلالی از پایان نامه خود دفاع نموده و با نمره18(هجده) و با درجه عالی مورد تصویب قرار گرفت .
امضاء استاد راهنما :
بسمه تعالی
دانشکده اقتصاد و حسابداری
«این چکیده به منظور چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه تهیه شده است»
نام واحد دانشگاهی: تهران مرکزی کد واحد: 101 کد شناسایی پایان‌نامه: 10121301892018
عنوان پایان‌نامه: بررسی رابطه اعلان تعدیل سود پیش بینی شده هر سهم با قیمت سهام و حجم معاملات
نام و نام خانوادگی دانشجو: مصطفی جلالی
شماره دانشجوئی: 87085066800
رشته تحصیلی: حسابداری تاریخ شروع پایان‌نامه: آذر 1389
تاریخ اتمام پایان‌نامه: آذر 1390
استاد راهنما: جناب آقای دکتر محمد حسین قائمی
استاد مشاور:جناب آقای دکتر یدالله تاری وردی
آدرس و شماره تلفن : استان کردستان، شهرستان قروه، خیابان پروین اعتصامی،کوچه راون، پلاک 18
چکیده پایان نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده): در این پژوهش رابطه اعلان تعدیل سود پیش بینی شده هر سهم با قیمت سهام و حجم مبادلات مورد بررسی قرار گرفته است. داده های مورد بررسی شامل294مورد اعلان تعدیل سود پیش بینی شده در طول سال های 1384 تا 1388 می باشد. تجزیه و تحلیل داده ها در 3 بخش مجزا انجام شده است. در بخش اول به تجزیه و تحلیل مواردی از اعلان تعدیل سود پیش بینی شده هر سهم پرداخته شدکه در دوره رویداد و دوره برآورد وقفه معاملاتی نداشته اند. در این بخش بازده غیرعادی از کسر بازده بازار از بازده واقعی سهم بدست می آید. در بخش دوم به تجزیه و تحلیل تمامی موارد اعلان پرداخته شد، با این تفاوت که برای بدست آوردن بازده غیرعادی از روش مدل بازار استفاده گردید. در بخش سوم نیز تمامی موارد اعلان مورد آزمون قرار گرفتند. در این بخش بازده غیر عادی از اختلاف میانگین بازده در دوره برآورد با بازده واقعی سهم بدست می آید. نتایج آزمون های بخش اول نشان می دهد که اعلان تعدیل سود پیش بینی شده برای کل موارد اعلان تعدیل(مثبت و منفی)، و موارد اعلان تعدیل مثبت بر حجم دادوستد سهام تاثیر گذار بوده است اما موارد اعلان تعدیل منفی بر حجم دادوستد سهام تاثیر ندارد. همچنین دریافتیم که اعلان تعدیل سود پیش بینی شده در هر سه حالت (کل موارد اعلان، موارد اعلان تعدیل مثبت و موارد اعلان تعدیل منفی) تاثیری بر قیمت سهام ندارد. نتایج آزمون ها در بخش دوم و سوم نشان می دهند که اعلان تعدیل سود پیش بینی شده در هر سه حالت (کل موارد، موارد تعدیل مثبت و موارد تعدیل منفی) بر قیمت سهام تاثیر دارد.
نظر استاد راهنما برای چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه: مناسب است
مناسب نیست تاریخ و امضا

فهرست
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u فصل اول:کلیات11-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147681 \h 21-2- بیان موضوع PAGEREF _Toc309147682 \h 31-3- هدف PAGEREF _Toc309147683 \h 51-4- فرضیه ها PAGEREF _Toc309147684 \h 51-5- قلمرو PAGEREF _Toc309147685 \h 61-6- جامعه و نمونه PAGEREF _Toc309147687 \h 61-7- آزمون فرضیه ها PAGEREF _Toc309147688 \h 71-8- واژه ها و اصطلاحات کلیدی PAGEREF _Toc309147689 \h 81-9- فصل های بعدی PAGEREF _Toc309147690 \h 9فصل دوم:ادبیات PAGEREF _Toc309147691 \h 10بخش اول : مبانی نظری پژوهش PAGEREF _Toc309147692 \h 112-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147693 \h 112-2- کارایی بازار PAGEREF _Toc309147694 \h 122-2-1- مفهوم بازار کارا PAGEREF _Toc309147695 \h 122-2-2- تاثیر فرضیه ی بازار کارا بر حسابداری مالی PAGEREF _Toc309147696 \h 132-3- سود PAGEREF _Toc309147697 \h 132-3-1- مفهوم سود PAGEREF _Toc309147698 \h 132-4- پیش بینی PAGEREF _Toc309147699 \h 152-4-1- اطلاعات پیش بینی PAGEREF _Toc309147700 \h 152-4-2- پیش بینی سود PAGEREF _Toc309147701 \h 162-4-3- استفاده کنندگان، اهداف و ویژگی های پیش بینی های سود PAGEREF _Toc309147702 \h 172-5- تعدیل در سود پیش بینی شده PAGEREF _Toc309147703 \h 222-5-1- دلایل تعدیل در سود پیش بینی شده PAGEREF _Toc309147704 \h 222-5-2- نقش تعدیل سود هر سهم پیش بینی شده در معاملات سهام PAGEREF _Toc309147705 \h 242-6- انجام پژوهش های رویدادی در یک بازار سهام کوچک PAGEREF _Toc309147706 \h 252-7- مدل بازار PAGEREF _Toc309147707 \h 28بخش دوم : پیشینه ی پژوهش PAGEREF _Toc309147708 \h 312-8- مقدمه PAGEREF _Toc309147709 \h 312-9- پژوهش های انجام شده در خارج از کشور PAGEREF _Toc309147710 \h 312-10- پژوهش های انجام شده در ایران PAGEREF _Toc309147711 \h 392-11- چارچوب نظری پژوهش PAGEREF _Toc309147712 \h 48فصل سوم:روش شناسی PAGEREF _Toc309147713 \h 503-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147714 \h 513-2- فرضیه ها PAGEREF _Toc309147715 \h 523-3- داده ها PAGEREF _Toc309147716 \h 533-4- قلمرو PAGEREF _Toc309147717 \h 533-5- روش جمع آوری و منابع اطلاعات PAGEREF _Toc309147719 \h 543-6- نحوه ی محاسبه ی متغیرها PAGEREF _Toc309147720 \h 543-7- آزمون فرضیه ها PAGEREF _Toc309147721 \h 573-7-1- آزمون فرضیه در بخش اول PAGEREF _Toc309147722 \h 613-7-1-1-آزمون حجم PAGEREF _Toc309147723 \h 623-7-1-2- آزمون اثر اعلان تعدیل سود پیش بینی شده بر قیمت سهام PAGEREF _Toc309147724 \h 633-7-1-3- آزمون های آماری PAGEREF _Toc309147725 \h 653-7-2- آزمون فرضیه در بخش دوم PAGEREF _Toc309147726 \h 673-7-3- آزمون فرضیه در بخش سوم PAGEREF _Toc309147727 \h 723-8- خلاصه ی فصل سوم PAGEREF _Toc309147728 \h 72فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها PAGEREF _Toc309147729 \h 734-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147730 \h 744-2- بخش اول: تجزیه و تحلیل داده ها بر اساس مدل ساده (روش بازده تعدیل شده ی بازار) PAGEREF _Toc309147731 \h 764-2-1- آمار توصیفی PAGEREF _Toc309147732 \h 764-2-2- آزمون فرضیه ها PAGEREF _Toc309147733 \h 774-2-2-1- آزمون اثر اعلان تعدیل سود بر حجم معاملات سهام PAGEREF _Toc309147734 \h 774-2-2-2- آزمون اثر اعلان تعدیل سود پیش بینی شده بر قیمت سهام PAGEREF _Toc309147735 \h 804-3- بخش دوم : تجزیه و تحلیل داده ها بر اساس مدل بازار PAGEREF _Toc309147736 \h 924-3-1- آمار توصیفی PAGEREF _Toc309147737 \h 924-3-2- آزمون فرضیه در بخش دوم PAGEREF _Toc309147738 \h 964-4- بخش سوم : تجزیه و تحلیل داده هابر اساس روش بازده میانگین تعدیل شده PAGEREF _Toc309147739 \h 1014-4-1-آمار توصیفی PAGEREF _Toc309147740 \h 1024-4-2- آزمون فرضیه در بخش سوم PAGEREF _Toc309147741 \h 1024-5- خلاصه ی فصل چهارم PAGEREF _Toc309147742 \h 105فصل پنجم:نتیجه گیری و پیشنهادها PAGEREF _Toc309147743 \h 1065-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147744 \h 1075-2- خلاصه ی موضوع و روش پژوهش PAGEREF _Toc309147745 \h 1075-3- خلاصه ی یافته های پژوهش PAGEREF _Toc309147746 \h 1085-3-1- خلاصه ی یافته های پژوهش در بخش اول PAGEREF _Toc309147747 \h 1095-3-2- خلاصه ی یافته های پژوهش در بخش دوم و سوم PAGEREF _Toc309147748 \h 1095-4- تحلیل یافته های پژوهش و مقایسه با یافته های دیگران PAGEREF _Toc309147749 \h 1105-5- نتیجه گیری PAGEREF _Toc309147750 \h 1115-6- محدودیت های پژوهش PAGEREF _Toc309147751 \h 1125-7- پیشنهادها PAGEREF _Toc309147752 \h 1135-7-1- پیشنهاد برخاسته از پژوهش PAGEREF _Toc309147753 \h 1135-7-2- پیشنهادها برای پژوهش های آتی PAGEREF _Toc309147754 \h 1135-8- خلاصه ی فصل پنجم PAGEREF _Toc309147755 \h 114منابع فارسی PAGEREF _Toc309147756 \h 115منابع انگلیسی PAGEREF _Toc309147757 \h 118پیوست (الف):فهرست شرکت های نمونه ی پژوهش PAGEREF _Toc309147758 \h 119جدول (الف-1):فهرست شرکت های نمونه ی (( بخش اول )) پژوهش PAGEREF _Toc309147759 \h 119جدول (الف-2):فهرست شرکت های نمونه ی (( بخش دوم و سوم )) پژوهش PAGEREF _Toc309147760 \h 124پیوست (ب): نتایج حاصل از آزمون های حجم معاملات و قیمت سهام در بخش اول PAGEREF _Toc309147761 \h 134پیوست(پ). خروجی های آماری مربوط به بخش اول PAGEREF _Toc309147762 \h 139
فصل اول:کلیات1-1- مقدمه طی دو دههی اخیر آگاهی فزایندهای در باب لزوم خصوصی سازی اقتصادی در کشورهای در حال توسعه شکل گرفته است. توسعهی بازار سرمایه از معدود برنامه های اقتصادی دولت است که اکثر نظریه پردازان آن را از راهکارهای گذار به سمت یک اقتصاد توسعه یافته میدانند. بازار را میتوان مکانیسمی برای تخصیص بهینهی منابع از طریق عرضه و تقاضا معرفی نمود و بازار سرمایه را میتوان محلی برای تجمیع پس اندازهای کوچک به منظور تامین مالی پروژههای بزرگ دانست. یکی از ارکان اصلی بازار سرمایه، سرمایهگذاران میباشند که به خرید و فروش اوراق بهادار میپردازند و در این معاملات به دنبال کسب سود میباشند. این سود در دو بخش حاصل میشود، بخش اول مربوط به سود اعلام شدهی هر سهم میباشد و بخش دوم سود حاصل از افزایش قیمت سهام است. یکی از معیارهای اصلی و مورد توجه سرمایهگذاران برای حصول به هدف فوق، سود پیشبینی شدهی هر سهم میباشد. سود پیشبینی شدهی هر سهم معمولا در ابتدای سال مالی اعلام میشود و ممکن است طی سال و به دلیل تغییراتی که در مبانی پیشبینی به وجود آمده است دچار تغییر (تعدیل) شود. در این پژوهش به بررسی اثر اعلان تعدیل سود پیشبینیشده بر قیمت سهام و حجم دادوستد سهام پرداخته می شود.
در این فصل کلیات پژوهش شامل: بیان موضوع، هدف پژوهش، فرضیهها، قلمرو، جامعه و نمونهی آماری، واژه ها و اصطلاحات کلیدی بیان می شود.
1-2- بیان موضوع بازار سرمایه به عنوان یکی از مهمترین ارکان اقتصاد، می تواند با جمع آوری سرمایه های راکد جامعه، علاوه بر کاهش نقدینگی مازاد، باعث تغییر جهت مطلوب سرمایه به سوی واحدهای اقتصادی فعال بازار شود. آن طور که نتایج پژوهش های قبلی پیرامون بازار سرمایه نشان می دهد، بازار سرمایه زمینه ی رشد و رونق اقتصادی را فراهم می آورد.
یکی از ملزومات اصلی ایفای نقش فوق توسط بورس، اطلاعات شفاف، قابل اتکا و به موقع می باشد و در بازار های کارای سرمایه چنین فرض می شود که کلیه اطلاعات موجود به سرعت توسط افراد جذب شده و اثرات آن در قیمت و حجم دادوستد اوراق بهادار منعکس می شود. یعنی قضاوت افراد و تصمیمات آنها در قیمت اوراق بهادار تجسم می یابد و کارایی بازار نیز به میزان قابل توجهی به دامنه و حجم اطلاعات گزارش شده بستگی دارد. یکی از منابع اصلی تامین این اطلاعات، گزارش های حسابداری ای می باشد که توسط شرکتهای پذیرفته شده در بورس منتشر شده و از طریق تحلیل های سرمایه گذاران در قیمت ها ی سهام منعکس شده و متعاقب آن حجم های متفاوتی از مبادلات را رقم می زند.
در مفاهیم نظری گزارشگری مالی ایران بیان میشود که “هدف صورت های مالی عبارت است از ارائهی اطلاعاتی تلخیص و طبقه بندی شده درباره ی وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری که برای طیفی گسترده از استفاده کنندگان صورت های مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی مفید واقع گردد”.
این بند از مفاهیم نظری نشان می د هد که اطلاعات مالی منتشره، نه تنها بازار اوراق بهادار و یا گروه خاصی از جامعه، بلکه باید فرد فرد سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان را در بر گیرد و از آنجا که این عده به جریان های نقدی توجه دارند، می توان گفت که بیانیه ی فوق به طور غیر مستقیم برای ثبت جریانات نقدی در مدل تصمیم استفاده کنند گان اهمیت زیادی قائل شده است.
یکی از مهمترین موارد موجود در گزارشات حسابداری، اطلاعات مربوط به سود هر سهم (EPS) به عنوان یکی از شاخصهای مهم اندازهگیری عملکرد واحد اقتصادی میباشد.در اکثر مدلهای ارزش گذاری داراییها و مخصوصا اوراق بهادر، جریان نقدی آتی تعیین کنندهی قیمت این اوراق به شمار میآید، اما تعهدی بودن حسابداری شرکت ها باعث می شود که سود حسابداری شاخص مناسب تری نسبت به جریان های مذکور به حساب آید. لذا در عمل در اکثر مدل های ارزش گذاری سهام از سود پیش بینی شدهی هر سهم به عنوان جایگزین جریان های نقدی آتی استفاده می گردد. همچنین در بسیاری از موارد نیز از طریق نسبت قیمت به سود هر سهم (P/E) اقدام به تعیین قیمت سهام می شود که در این مدل نیز سود پیش بینی شده ی هر سهم در دوره مالی جاری از اهمیت بسزایی برخوردار است.
مطابق ماده ی پنج آیین نامه ی افشای اطلاعات شرکت های پذیرفته شده در بورس، شرکت ها مکلفند بودجه و پیش بینی عملکرد سالانه را بر اساس عملکرد سال قبل حداکثر سی روز قبل از شروع سال مالی جدید، بر اساس عملکرد واقعی دوره های سه ماهه حداکثر بیست روز پس از پایان دوره های سه ماهه و تعدیل آن را نیز بلافاصله اعلام کنند.
اگر سود پیش بینی شده، دارای محتوای اطلاعاتی مفید بوده و در تصمیم گیری استفاده کنندگان (سرمایه گذاران) موثر باشد، اعلان پیش بینی سود یا تعدیل آن می تواند باعث تغییر قیمت سهام و حجم مبادلات گردد.
در رابطه با سود و محتوای اطلاعاتی آن چهار گونه پژوهش می تواند انجام شود:
1.بررسی تاثیر انتشار سود سالانه (واقعی) هر سهم (از طریق صورت های مالی سالانه) بروضعیت سهام.
2.بررسی تاثیر انتشار سود (واقعی) میان دوره ای هر سهم بر وضعیت سهام.
3.بررسی تاثیر انتشار اطلاعیه ی پیش بینی سود هر سهم بر وضعیت سهام.
4.بررسی تاثیر انتشار اطلاعیه ی تعدیل سود پیش بینی شده ی هر سهم بر وضعیت سهام.
در پژوهش های انجام شده، وضعیت سهام به صورت تغییرات قیمت (بازده)، تغییرات حجم و نوسان قیمت مورد بررسی قرار گرفته است. به عبارت دیگر میزان اثر اعلان اطلاعات مورد اشاره بر این سه متغیر مورد توجه قرار گرفته است.در این پژوهش آثار اعلان تعدیل های سود توسط شرکت ها بر قیمت و حجم دادوستد سهام شرکت ها بررسی و ارزیابی شده است.
1-3- هدف هدف این پژوهش، بررسی رابطه ی بین اعلان تعدیل سود پیش بینی شده ی شرکت ها و قیمت سهام و حجم دادو ستد سهام شرکت ها می باشد.
1-4- فرضیه هابر اساس مطالعه ی متون و پژوهش های مرتبط، فرضیه هایی به شرح زیر در نظر گرفته شده است:
1- اعلان تعدیل سود پیش بینی شده ی هر سهم باعث تغییر در قیمت سهام می شود .
2- اعلان تعدیل مثبت سود پیش بینی شده ی هر سهم باعث تغییر در قیمت سهام می شود .
3- اعلان تعدیل منفی سود پیش بینی شده ی هر سهم باعث تغییر در قیمت سهام می شود.
4- اعلان تعدیل سود پیش بینی شده ی هر سهم، باعث تغییر درحجم معاملات می شود.
5- اعلان تعدیل مثبت سود پیش بینی شده ی هر سهم باعث تغییر درحجم معاملات می شود.
6- اعلان تعدیل منفی سود پیش بینی شده ی هر سهم باعث تغییر درحجم معاملات می شود.
به طور کلی فرضیه های فوق به دنبال بررسی تغییرات قیمت سهام و حجم دادوستد سهام در اثر اعلان تعدیل سود پیش بینی شده به بازار می باشد. پرسش کلی این است که آیا اعلان تعدیل EPS پیش بینی شده دارای محتوای اطلاعاتی می باشد ؟
1-5- قلمرو این پژوهش محدود به شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد و از بین اعلامیه های مختلفی که در بورس انتشار یافته، صرفا به اعلامیه های مربوط به تعدیل سود پیش بینی شده ی شرکت ها (در سال های 1384 تا 1388) پرداخته شده است.1-6- جامعه و نمونه جامعه ی آماری پژوهش، شامل کلیه ی موارد اعلان تعدیل سود پیش بینی شده در بورس اوراق بهادار تهران است که از میان آنها، مواردی که واجد شرایط لازم برای انجام پژوهش بوده اند، به عنوان نمونه انتخاب شده اند. معیار های انتخاب نمونه عبارتند از:
1-وقفه های معاملاتی بیش از 60 روز در دوره ی 181 تا 2 روز قبل از اعلان.
2-وقفه ی معاملاتی در دوره ی یک روز قبل تا یک روز پس از اعلان.
3- افزایش سرمایه در محدوده یک ماه قبل تا پس از زمان اعلان.
انتخاب معیار ها به دلیل رفع محدودیت ها و مشکلات عملیاتی در سنجش متغیرهای پژوهش بوده است.
1-7- آزمون فرضیه ها فرضیه های پژوهش در سه بخش مورد بررسی قرار می گیرند:
1)در بخش اول به بررسی مواردی پرداخته می شود که در دوره ی رویداد و دوره ی برآورد وقفه ی معاملاتی نداشته باشند. در این بخش آزمون حجم و تمامی آزمون های قیمت انجام می شوند. به طور کلی بازده غیر عادی از حاصل تفریق بازده روزانه از بازده مورد انتظار بدست می آید که در بخش اول بازده مورد انتطار عبارت است از بازده بازار(rmt)یعنی بازده روزانه ی شاخص بازده نقدی و قیمت (TEDPIX). برای تحلیل آماری در این بخش از روش برابری میانگین ها استفاده می شود.
2)در بخش دوم تمامی موارد اعلان مورد بررسی قرار می گیرند، اعم از اینکه دارای وقفه ی معاملاتی باشند یا نباشند. در بخش اول از آنجا که موارد بدون وقفه ی معاملاتی مورد بررسی قرار می گیرند، مشکل خاصی برای محاسبه ی بازده روزانه ی شرکت ها وجود ندارد اما در بخش دوم و سوم از آنجا که علاوه بر موارد بدون وقفه، موارد دارای وقفه نیز مورد بررسی قرار می گیرند و نیز با توجه به اینکه وقفه های معاملاتی مشکلاتی را برای محاسبه ی بازده روزانه ی شرکت ها ایجاد می کنند باید به گونه ای این محدودیت رفع شود، که در بخش دوم این محدودیت به سه روش: بازده های یکجا جمع شده، روش بازده های یکسان و روش دادوستد تا دادوستد برطرف می شود. در این بخش برای بدست آوردن بازده مورد انتطار از مدل بازار استفاده می شود و برای تحلیل آماری در این بخش از آماره ی براون و وارنر(1985) استفاده می شود.
3)در بخش سوم نیز تمامی موارد اعلان مورد بررسی قرار میگیرند. برای رفع محدودیت وقفههای معاملاتی از روش بازده های یکجا جمع شده استفاده می شود و بازده مورد انتظار در این بخش عبارت است از میانگین بازده های دورهی برآورد، یعنی 180 روز قبل از دورهی رویداد(از 181- تا 2-). برای تحلیل آماری در این بخش نیز از آماره ی براون و وارنر (1985) استفاده می شود.
1-8- واژه ها و اصطلاحات کلیدیقیمت سهام : قیمت مورد نظر این پژوهش قیمت ثبت شده در پایان هر روز معاملاتی در بورس اوراق بهادار تهران است. در این پژوهش قیمت پایانی به عنوان قیمت سهام در نظر گرفته می شود.
سود پیشبینی شده ی هر سهم : سود هر سهم (EPS) شرکت در دوره ی مالی جاری است که طبق مقررات بورس اوراق بهادار پیش بینی و به بازار اعلام می گردد.
تعدیل سود پیش بینی شده: تغییر سود پیش بینی شده ی شرکت هاست که طی اطلاعیه ی تعدیل EPS به بازار اعلان می گردد. این تعدیل می تواند از نوع افزایشی(مثبت) یا کاهشی(منفی) باشد.
حجم معاملات: به تعداد سهام معامله شده برای هر شرکت در هر روز حجم معاملات گفته می شود.
بازده غیر عادی: منظور از بازده غیر عادی که آن را با AR و یا e نشان می دهیم، تفاوت بین بازده واقعی و بازده مورد انتظار است.
دوره ی رویداد: دوره ی رویداد یا پنجره ی رویداد که در پژوهش های رویدادی کاربرد دارد، عبارت است از یک دوره ی زمانی حول و حوش رویدادی که قصد بررسی آن را داریم. در این پژوهش که آزمون ها در سه بخش انجام می شوند، از دو دوره ی رویداد استفاده شده است.در آزمون های بخش اول دوره ی رویداد 11 روزه در نظر گرفته شده است یعنی 5 روز قبل از روز اعلان و 5 روز پس از روز اعلان. در آزمون های بخش دوم و سوم از دوره ی رویداد 3 روزه(یک روز قبل تا یک روز بعد از اعلان) استفاده شده است.
1-9- فصل های بعدی فصل دوم شامل دو بخش است که در بخش اول به مبانی و مباحث نظری پرداخته می شود و در بخش دوم برخی از پژوهش های انجام شده ی مرتبط با موضوع اجمالا معرفی می شود.
در فصل سوم به معرفی و تشریح روشهای مختلف برای آزمون فرضیههای پژوهش پرداخته می شود. همچنین در این فصل نحوه ی جمع آوری اطلاعات و انجام محاسبات لازم بیان می شود.
در فصل چهارم به تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده پرداخته و نتایج حاصل از آزمون فرضیههای پژوهش ارائه می شود.
در فصل پنجم خلاصه ای از پژوهش، یافته های پژوهش، محدودیت های پژوهش و پیشنهاد هایی برای پژوهش های آتی ارائه می شود.
فصل دوم:ادبیاتبخش اول : مبانی نظری پژوهش2-1- مقدمه تصمیم گیری در مسائل مالی از جمله سرمایه گذاری در سهام شرکت ها همواره با ریسک و عدم اطمینان همراه بوده است. یکی از مهم ترین صورتهای مالی اساسی، صورت سود و زیان است که نشان دهندهی نتیجه ی عملیات و عملکرد مالی شرکت طی یک دوره ی مشخص است و یکی از ارقام مهم مندرج در صورت سود و زیان که بسیار مورد توجه سرمایه گذاران و سهامداران است سود شرکت است. یکی از راه های کمک به سرمایه گذاران در امر خرید و فروش سهام، ارائه ی پیش بینیهایی درباره ی دور نمای کلی شرکت و همچنین برخی از عناصر صورت های مالی نظیر سود می باشد.
افشای پیش بینی های شرکت از سود های سالانه موضوع یک مباحثه ی شدید میان سرمایه گذاران طی سال های 1970 تا 1975 بود که نهایتا بیشتر دیدگاه های تئوریکی و تجربی به این نتیجه رسیدند که رفتار و عکس العمل سرمایه گذاران می تواند تحت تاثیر افشای پیش بینی های مدیریت قرار بگیرد.
هر چه این پیش بینی ها به واقعیت نزدیکتر باشند، مبنای تصمیمات صحیح تری قرار خواهند گرفت.
در این بخش به تشریح موارد زیر پرداخته می شود:
1)کارآیی بازار
2)سود
3)پیش بینی سود
4)تعدیل سود پیش بینی شده
5) انجام پژوهش های رویدادی در یک بازار سهام کوچک
6) مدل بازار
2-2- کارایی بازار2-2-1- مفهوم بازار کارا
سرمایه گذاران در بورس، قیمت های سهام را بر پایه ی جریان نقدی مورد انتظار و ریسک همراه آن برآورد می کنند. در سرمایه گذاری عقلایی باید همه ی اطلاعات در دسترس یا قابل کسب مورد استفاده قرار گیرد. این مجموعه ی اطلاعاتی هم اطلاعات معلوم و هم باورهای مربوط به آینده، یعنی اطلاعاتی که به طور منطقی قابل استنباط است را در بر می گیرد.”اطلاعات جدا از شکل آن، کلید تعیین قیمت های سهام بوده و لذا موضوع محوری مفهوم بازار کارا می باشد.
فاما بازار کارا را به عنوان بازاری تعریف میکند که در آن قیمت اوراق بهادار انعکاس کاملی از اطلاعات موجود می باشد. فرضیه ی بازار کارا به تناسب سرعت و جامعیتی که قیمت های اوراق بهادار، اطلاعات قابل دسترس را منعکس می کنند، به سه دسته تقسیم می شود : 1)شکل ضعیف کارایی 2) شکل نیمه قوی و 3) شکل قوی کارایی.
2-2-2- تاثیر فرضیه ی بازار کارا بر حسابداری مالی فرضیه ی بازار کارای اوراق بهادار بیان می دارد که گزارشهای حسابداری تنها منبع اطلاعاتی بازارهای سرمایه نبوده و فعالان بازار از کلیه ی اطلاعات مالی و غیرمالی که توسط منابع مختلف (مانند رسانه های گروهی و غیره …) در دسترس آنها قرار گرفته، جهت رساندن قیمت ها به نقطه ی تعادلی جدید استفاده می نمایند.
حسابداران که می دیدند با طرح فرضیه ی بازار کارا و بیان بلا تاثیر بودن گزارشات حسابداری (محصول اصلی فعالیت حسابداران) و یا تاثیر اندک آنها بر تصمیم گیری بازار سرمایه و در نهایت قیمت سهام عملکرد و فلسفه ی وجودی آنها با چالشی اساسی مواجه گردیده، کوشیدند با انجام پژوهش های تجربی با رویکرد اثباتی درباره ی رابطه ی قیمت سهام و اطلاعات حسابداری شامل سود هر سهم، سود تقسیمی، جریانات نقدی و … (یافتن رابطه ی علت و معلول در مشاهدات) به مواجهه با چالش های پیش رو اقدام نمایند. پژوهش هایی که توسط آقایان بال و براون در سال 1968 میلادی آغاز شد و تاکنون ادامه دارد.
2-3- سود2-3-1- مفهوم سود سود یکی از مفاهیم حسابداری است که از اقتصاد گرفته شده است.”اگر بخواهیم به طور خلاصه رابطه ی بین اقتصاد و حسابداری را تبیین کنیم، می توان گفت، وظیفه ی اصلی یا مرکز ثقل در اقتصاد، شناخت و اندازه گیری ثروت یا همان سرمایه و وظیفه ی اصلی یا مرکز ثقل در حسابداری شناخت و اندازه گیری سود می باشد”.
سود حسابداری بر مبنای فرض تعهدی و طبق اصول و موازین پذیرفته شدهی حسابداری اندازهگیری می شود. هدف از مفهوم سود آن است که سود باید به مشاهدات دنیای واقعی ارتباط داده شود. سه مفهوم اصلی قابل تفسیر سود عبارتند از :
اول: مفهوم نگهداشت سرمایه یا ثروت که از نظر بسیاری از افراد باید اصلی ترین مفهوم سود باشد. زیرا از حمایت نظریه ی اقتصادی برخوردار است.
دوم: مفهوم کارایی سود که بر طبق آن از سود خالص و عناصرش، اغلب به عنوان سنجه های کارایی مدیریت استفاده می شود.
سوم: هدف سوم بر اساس ابعاد رفتاری آن ارزیابی می شود یکی از ویژگیهای رفتاری توانایی پیشبینی است. سود های ویژه ی چندین دوره ممکن است برای پیش بینی های مرتبط با عملیات آینده ی یک واحد تجاری، در صورتی که سایر عوامل به درستی در حیطه ی کنترل قرار داشته باشند، مورد استفاده قرار گیرند.
بر اساس همین هدف سوم می توان به این سوال که آیا سود شرکت می تواند ارزش اقتصادی داشته باشد در حالی که سود شرکت توسط حسابداران قابل دستکاری است و مقدار آن به میل و خواسته ی مدیران تغییر می کند؟
شاید پاسخ ساده ی پرسش فوق این باشد که، سود مورد گزارش و سود پیش بینی شده به سرمایه گذاران کمک می کند تا بتوانند بر اساس آن جریان سود تقسیمی آینده را پیش بینی کنند. به این دلیل است که سرمایه گذاران به صورتی آشکار به سود شرکت توجه زیادی می کنند. سرمایه گذاران برای سود حسابداری به عنوان ابزار پیش بینی جایگاه خاصی در نظر دارند.
2-4- پیش بینی
2-4-1- اطلاعات پیش بینی امروزه در اغلب کشورهای جهان برای ارائهی اطلاعات مالی پیشبینی شده تاکید خاص دارند. سرمایهگذاران به هنگام اخذ تصمیمات اساسی خود به چشم انداز آتی واحدهای اقتصادی علاقه نشان می دهند. یکی از فاکتورهای اصلی برای تعیین ارزش سهام شرکت ها، محاسبه و تعیین نرخ رشد شرکت می باشد، لذا تحلیلگران مالی جهت این مهم به این اطلاعات پیشبینی شده نیازمندند.
افشاء اطلاعاتی نظیر فروش های مورد انتظار، جریان های نقدی آتی، تغییرات مورد انتظار در قیمتها و هزینهها، روند آتی عرضه و تقاضای محصولات و در نهایت پیشبینی سود خالص و سود هر سهم(EPS)، غالبا از اطلاعات مفید و مربوط برای تصمیمگیری اقتصادی تلقی میگردند که یک سرمایهگذار موفق بایستی با در نظر گرفتن مجموعه ی این اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها تصمیم بهینه را اتخاذ نماید.
در نظر نگرفتن این عوامل موجب خواهد شد که معامله گران سهام با ریسک بیشتر اقدام به خرید و فروش اوراق بهادار نمایند.
2-4-2- پیش بینی سود سرمایه گذران برای سود حسابداری به عنوان ابزار پیش بینی جایگاه خاصی قائل هستند. بهای هر واحد تجاری (قیمت سهام) با جریان سود مورد انتظار پیوند خورده است و سرمایه گذار معمولاٌ بر مبنای انتظارش از سودهای آتی نسبت به نگهداری ، خرید یا فروش سهام تصمیم می گیرد .
اگر میان سود گزارش شده و توزیع سود سهام ارتباطی وجود داشته باشد، سود مورد انتظار آینده با سودهای پیش بینی شده، بیشتر توجه سرمایه گذاران را جلب خواهد کرد. چرا که پیش بینی سودهای آتی را عامل تعیین کننده ای برای پیش بینی توزیع سود در آینده دانسته و سود پیش بینی شده را در قیمت گذاری سهام مورد استفاده قرار می دهند.
هر سازمانی جهت تصمیم گیری آگاهانه باید قادر به پیش بینی کردن باشد. بنگاه های تجاری در تمام مراحل عملیات خود نیازمند پیش بینی کردن حوادث و شرایط آینده می باشند. پیش بینی جزء لاینفک فرآیند تصمیم گیری و کنترل می باشد.
از طرفی پیش بینی رابطهی مستقیم با ریسک تصمیم گیری دارد، بدین معنی که هر قدر پیشبینی دقیق تر انجام گیرد، ریسک ناشی از تصمیم گیری در شرایط عدم اطمینان کاهش می یابد.
سود پیش بینی شده، کاربرد های فراوانی دارد. هندریکسون در کتاب خود ضمن بیان مفاهیم گوناگونی از سود آن را به عنوان ابزاری برای پیش بینی می داند. وی به بیانیه ی مفاهیم مالی شماره ی 1 هیئت تدوین استاندارد های مالی مبنی بر این که “سرمایه گذاران و تامین کنندگان اعتبارات مالی و دیگران به ارزیابی دورنمای خالص جریان نقدی واحد تجاری علاقه مند می باشند “، اشاره کرده است و می گوید استفاده کنندگان از گزارش های مالی، سود حاصل از فرآیندهای حسابداری را در موارد زیر مورد استفاده قرار می دهند :
-کمک به ارزیابی توان سود آوری واحد تجاری
-تعیین ارزش یک دارایی
-برآورد ریسک سرمایه گذاری در واحد تجاری
-برآورد ریسک وام دادن به واحد تجاری
علاوه بر موارد فوق از سود پیش بینی شده می توان در موارد زیر استفاده کرد:
-معیاری برای ارزیابی عملکرد و کارایی مدیریت
– بررسی پیرامون امکان تداوم فعالیت واحد تجاری در آینده
– استفاده از سود پیش بینی شده در تهیه ی بودجه ی جامع و محاسبه ی نرخ فروش آتی محصولات.
2-4-3- استفاده کنندگان، اهداف و ویژگی های پیش بینی های سوداستفاده کنندگان پیش بینی های سود
یکی از اهداف اصلی حسابداری ارائه ی اطلاعاتی است که بتوان با استفاده از آن رویداد های آتی را پیش بینی کرد. از دیدگاه روش مبتنی بر پیش بینی برای تدوین و ارائه ی یک تئوری حسابداری، باید روش های گوناگون حسابداری را از نظر توانایی آنها جهت پیش بینی رویداد های اقتصادی یا تجاری ارزیابی کرد. به طور کلی شاخص سودمندی در پیش بینی، عبارت است از رابطه ی احتمالی بین رویدادهای اقتصادی مورد نطر تصمیم گیرنده و متغیر های پیش بینی کننده ی مربوط، که تا حدی از اطلاعات حسابداری نشاَت می گیرد.
انجمن های حرفه ای حسابداری در برخی از کشورها در جستجوی یافتن مبانی رضایت بخش برای تهیه و ارائه ی پیش بینی های مالی پیش بینی نتایج عملیات آتی می باشد. اما مشکل اساسی همواره این است که چنین اطلاعاتی چگونه تهیه و در دسترس استفاده کنندگان قرار گیرد، به نحوی که گمراه کننده نباشد.در سال 1972 در پژوهش جامعی که توسط انجمن خبره ی کانادا انجام شد اسکینر هدف اصلی حسابداری را “انتقال اطلاعات مربوط نسبت به نیاز های استفاده کنندگان “بیان می کند. در همین زمان این انجمن در گزارشی از چشم انداز حسابداری در سال 2000، “مسئولیت پذیری “حرفه در سطح جامعه در زمینهی اندازهگیری و انتقال اطلاعات مربوط جهت تخصیص و به کارگیری مطلوب منابع را میپذیرد. در 1973 نیز یک گروه تحقیقاتی از انجمن حسابداران رسمی آمریکا (AICPA)و به سرپرستی تروبلاد اظهار داشت که “هدف اصلی صورت های مالی ارائه ی اطلاعاتی مفید برای اتخاذ تصمیمات اقتصادی است”. در سال 1975 کمیته ی نظارت بر استاندارد های حسابداری انگلیس بیان داشت “به عنوان یک دیدگاه اساسی گزارش های ارائه شده از سوی شرکت ها می بایست تا حد امکان نیاز های اطلاعاتی استفاده کنندگان را برآورده سازند”.
در مفاهیم نظری گزارشگری مالی ایران نیز بیان می شود که “هدف صورت های مالی عبارت است از ارائه ی اطلاعاتی تلخیص و طبقه بندی شده درباره ی وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری که برای طیفی گسترده از استفاده کنندگان صورت های مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی مفید واقع گردد”.
در همه ی این بیانیه ها اهداف گزارش های مالی شامل ارکان عمومی معین است. همگی گزارش «اطلاعات» را مورد بحث قرار داده و برای ارائه ی اطلاعات «سودمند» و «مربوط» تاکید دارند که در جهت «تخصیص کارا و استفاده ی اثربخش از منابع»، «اتخاذ تصمیمات»و «قضاوت در مورد عملکرد مدیریت» مفید واقع شوند. این گروه از پژوهشها همچنین مستقیما یا بهطور غیرمستقیم به استفادهکنندگان اطلاعات مالی اشاره می کنند. این استفاده کنندگان در یکی از سه گروه زیر قرار می گیرند:
1) گروه استفاده کنندگان دارای امتیاز، از قبیل ممیزین مالیاتی، سازمان های نظارت و بازرسی دولتی، بانک ها و سایر موسسات اعتباری.
2) گروه سهامداران اعم از سهامداران گذشته، حال و آینده و مشاوران آنان
3) گروه ذینفعان ویژه، مثل رقبا و گروه های اعتبار دهنده و سایر ذی نفعان اقتصادی که تحت تاثیر افشای اطلاعات قرار دارند.
البته نظر هر یک از این گروهها با توجه به نیازهای اطلاعاتی مخصوص به خود نسبت به مسئلهی پیشبینی سود می تواند متفاوت باشد.
اهداف پیش بینی های سود
اهداف اساسی گزارشگری مالی با محوریت صورت های مالی به شرح زیر بیان می گردد :
1) ارائه ی اطلاعات مورد نیاز جهت اخذ تصمیمات اقتصادی
2)رفع نیازهای آن دسته از استفاده کنندگانی که نمی توانند به راحتی و مستقیماً به اطلاعات مورد نیاز در واحد تجاری دسترسی داشته باشند.
3)کمک به پیش بینی و ارزیابی اطمینان از جریان های نقدی آتی واحد تجاری.
4)قضاوت در خصوص عملکرد مدیران در ایفای وظیفه ی مباشرت با توجه به نحوه ی استفاده از منابع در دسترس واحد تجاری.
5)ارائه ی اطلاعات در خصوص سود دهی واحد تجاری در دوره ی مشخص جهت پیش بینی، مقایسه و قضاوت در مورد قدرت سود آوری آن .
و همچنین گزارش کمیته ی تروبلاد به دنبال بررسی افشاء اطلاعاتی بود که به «پیش بینی، مقایسه و ارزیابی جریانهای نقد» و «قضاوت در مورد توانایی مدیریت برای تخصیص بهینه ی منابع شرکت» کمک می نماید. نتایج این مطالعه بیانگر این مطلب است که “پیش بینی های مالی هنگامی که قابلیت اتکاء پیش بینی های مالی استفاده کنندگان را افزایش می دهند باید افشا شوند ” . گزارش دیگری که در انگلیس تهیه شد با نتیحه ای مشابه بیان می دارد که گزارش های مالی شرکت ها می بایست شامل سطح مناسبی از “گزارش جنبه های احتمال سود های آتی سطوح سرمایه گذاری و استخدامی باشد” .
به طور کلی گزارش پیش بینی های سود توسط شرکت ها شامل سه عنصر اصلی زیر می باشند:
نخست :ارائه ی برآوردی معقول و منطقی از سود های آتی شرکت به استفاده کنندگان جهت ارزیابی اوضاع مالی شرکت.
دوم:ارائهی ابزارهای لازم به استفادهکنندگان برای ارزیابی منطقی اطلاعات افشا شده.ارائهی پیش بینیهای سود همراه با ابزار های لازم جهت ارزیابی منطقی این پیش بینی ها، مسئله ای است که امروزه در گزارشگری مالی، بسیار مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال در اکتبر 1974 کمیته ی تحقیقات حسابداری انجمن حسابداران خبره ی کانادا اظهار می دارد “روش های حسابداری یک شرکت، وضعیت مالی، نتایج عملیات و تغییرات در وضعیت مالی که در صورت های مالی آن انعکاس یافته است را تحت تاثیر قرار می دهد. بنابراین افشاء روش های حسابداری به کار گرفته شده در یک موسسه، مورد تاکید هدف سودمندی صورت های مالی قرار می گیرد”.
” اصول حسابداری روش ها و فرآیند ها ممکن است از یک صنعت به صنعت دیگر فرق کند و نمی توان فرض نمود استفاده کننده ی از صورت های مالی با این تفاوت ها آشناست”.
بدین ترتیب استفاده کنندگان پیش بینی های سود می بایست از مبانی تهیه وارائه ی این پیش بینی ها مطلع گردند .
سوم: ارائه و افشای اطلاعات تا جایی که توانایی شرکت برای دستیابی کلی به اهداف پیش بینی شده اش را به طور جدی به مخاطره نمی اندازد.
ویژگی های پیش بینی سود
سودمندی در پیش بینی یکی از معیارهای مورد عمل می باشد که متکی به پژوهش های تجربی است. با توجه به این معیار، اندازه گیری های حسابداری بر حسب توان پیش بینی رویدادهای مورد نظر تصمیم گیرنده مورد ارزیابی قرار می گیرند.
بهترین اندازه گیری روشی است که برای مدتی خاص دارای بالاترین توان پیش بینی از نظر رویداد مورد نظر باشد. این معیار تا کنون در موارد مختلف به کار برده شده است.
براون (Brown) سودمندی روشهای اندازه گیری سود را در پیش بینی ارزش بازار شرکت مورد پژوهش قرار داده است .
گرین (Green) و سگال (Segall ) گزارش های میان دوره ای را با توجه به مثمر ثمر بودن آنها در پیش بینی سود سالانه ارزیابی کرده اند. هوریگان (Horrigan) توان پیش بینی داده های حسابداری را با توجه به نسبتهای مالی و تغییرات در درجهبندی اوراق قرضه تحقیق کرده است. بیور (Beaver) نیز اندازهگیریهای حسابداری را به عنوان معیارهای پیش بینی کننده ی ورشکستگی و عدم پرداخت به موقع بدهی ها مورد مطالعه قرار داده است.
اسکینر در پژوهشی درباره ی اصول حسابداری کانادا، ویژگی های اطلاعات حسابداری منتشر شده برای استفاده کنندگان را مختصرا شرح می دهد. او اظهار می دارد که “این اطلاعات می بایست قابل اتکا بوده، به گونه ای موثر به استفاده کنندگان منتقل شده و در ضمن مقرون به صرفه نیز باشند”. اسکینر این نکته را متذکر می شود که “اطلاعات برای قابلیت اتکا داشتن می بایست قابل اندازه گیری و قابل تایید باشند و برای اینکه اطلاعات به گونه ای موثر انتقال یابند، باید عاری از هر گونه جانبداری ،کمیت پذیر، افشاء کامل (قابل فهم برای استفاده کنندگان ) ساده و به موقع باشند. و بالاخره برای مقرون به صرفه بودن اطلاعات می بایست از نظر تهیه عملی باشند”.
کمیته ی نظارت بر استانداد های حسابداری انگلیس نیز بیان می دارد “ما معتقدیم که گزارش های مالی شرکت برای سودمندی و تامین اهداف اساسی گزارشگری مالی، می بایست دارای ویژگی هایی از قبیل مربوط بودن، کامل بودن، عینیت در اندازه گیری ها و قابلیت مقایسه داشته باشند”. به طور کلی همین ویژگیها برای صورتهای مالی نیز ارائه می شوند که می بایست به طور ویژه برای انتشار پیش بینیهای سود به کار برده شوند. اگر چه مطالعات انجام شده در کانادا و امریکا در زمینه ی ویژگی های اطلاعات حسابداری نشان داده است که قابلیت اثبات جزو این ویژگی ها می باشد ولی این یکی از ویژگی هایی است که پیش بینی سود ندارد، چرا که با توجه به ماهیت پیش بینی سود که در واقع بر اساس معیارهای ذهنی از رویدادهای آتی تهیه شده است، نمی تواند مورد رسیدگی و ردیابی قرار گیرد. البته اگر چه پیشبینی سود غیر قابل رسیدگی و اثبات می باشد ولی می بایست قابلیت تائید داشته باشد.
خلاصه اینکه یک پیش بینی سود می بایست عاری از جانبداری، قابل تائید، مربوط، کمیت پذیر، کامل،قابل مقایسه، قابل فهم، به موقع و عملی بودن از نظر “مقرون به صرفه” باشد.
2-5- تعدیل در سود پیش بینی شده2-5-1- دلایل تعدیل در سود پیش بینی شده
مدیران شرکت ها به طور معمول با توجه به بررسی هایی که از نحوه ی فعالیت و عملکرد شرکت خود انجام می دهند و با توجه به اطلاعات گذشته و تجربیاتی که دارند سعی در پیش یبنی سود مربوط به یک سال مالی و سود هر سهم خواهند نمود، اما در طی سال مالی بر اساس بعضی از تغییرات و تحولات امکان دارد که این سود پیش بینی شده را تعدیل نمایند.
پلاملی در پژوهشی تحت عنوان “تحلیلی بر دلایل اصلی تجدید ارائه”، چهار دلیل اصلی برای تجدید ارائه بیان کرده است که عبارتند از 1. اشتباهات داخلی شرکت 2. دستکاری های عمدی (مدیریت سود)3. پیچیدگی معاملات و 4 . برخی خصوصیات استاندارد های حسابداری. طبق پژوهش پلاملی اکثر تجدید ارائه ها به دلیل اشتباهات اساسی داخلی شرکت می باشند.
از جمله مصادیقی که منجر به تغییر در سود پیش ببینی شده می گردد به قرار زیر است:
1 . تغییر در فروش شرکت
2 . تغییر در هزینه های مربوط به بهای تمام شده
3 . تغییر در روش های استهلاک
4 . تغییر در روش های ارزیابی موجودی ها
5 . تغییر در نرخ مالیات
البته علاوه بر موارد بالا که باعث تغییر در سود مورد انتظار می گردد، امکان دارد عوامل دیگری مانند حوادث غیر مترقبه، اعتصابات در یک شرکت تولیدی، ورشکستگی یکی از بدهکاران عمده ی شرکت و … نیز اتفاق افتد که باعث شود مدیران اقدام به تعدیل سود پیش بینی شده نمایند.
چنانچه رویدادی رخ دهد که اثر با اهمیتی بر سود پیش بینی شده و درآمد پیش بینی شده ی هر سهم داشته و بر تصمیم گیری سرمایه گذاران و دیگر سهامداران شرکت تاثیر بسزایی بگذارد، عاقلانه و منصفانه است که مدیران این تعدیل را انجام داده و برای اطلاع سرمایه گذاران اعلام نمایند تا جلو ضرر و زیان عده ای دیگر گرفته شود. از طرفی سرمایه گذاران باید همواره سود تعدیل شده را مبنای تصمیم گیری خود قرار دهند به بیان دیگر، آنها باید بر اساس سودی تصمیم گیری کنند که پیش بینی می شود طی یک دوره ی بلند مدت عاید سرمایه گذار خواهد شد، یعنی از یک استحکام بلند مدت و منطقی برخوردار باشد. اما اینکه چنین تعدیلی در سود پیش بینی شده تا چه میزان گویای واقعیت می باشد و به چه اندازه می تواند راهنمایی برای سرمایه گذاران باشد بستگی به اطلاعات و مدارک پشتوانه ی مربوط به این تعدیلات و کسانی که چنین تعدیلی را انجام می دهند خواهد داشت.
از آنجا که دقت پیش بینی تحلیل گران با گذشت زمان در یک دوره ی مالی بیشتر می شود کاهش قابل ملاحظه ای در اختلاف بین پیش بینی تعدیل شده با پیش بینی قبلی ایجاد خواهد شد.
2-5-2- نقش تعدیل سود هر سهم پیش بینی شده در معاملات سهامهمان طور که بیان گردید شرکت های مختلف بر حسب مورد و با دست یافتن به اطلاعات دقیق تر ممکن است در چندین نوبت در یک سال مالی اقدام به تعدیل سود هر سهم نمایند تا از این طریق اطلاعات واقعی را زودتر از اتمام سال مالی و قبل از تعیین EPS واقعی به سرمایه گذاران و دیگر استفاده کنندگان از اطلاعات اعلام نمایند.
زمان انجام معاملات سهام بسیار حائز اهمیت است، ضمن اینکه تاریخ تعدیل EPSدر رونق بخشیدن به بازار معاملات سهام نقش تعیین کننده دارد. چنانچه میزان تغییرات در EPS پیش بینی شده نسبت به مقدار پیش بینی شده ی قبلی تفاوت چشمگیر داشته باشد، این مسئله ممکن است بر قیمت سهام و حجم معاملات سهام تاثیر بگدارد، که در این پژوهش به دنبال بررسی این موضوع می باشیم. البته در این خصوص علاوه بر تاریخ تعدیل و میزان تعدیل در جهت افزایش یا کاهش EPS پیش بینی شده ی قبلی، عامل روانی نیز، که در اثر عوامل بالا ایجاد می شود بی تاثیر بر میزان معاملات انجام شده نیست، زیرا بعضی از سرمایه گذاران که توانایی تجزیه و تحلیل رویدادهای مهم مالی را ندارند، ممکن است تحت تاثیر این عامل بدون هرگونه محاسبه ای اقدام به خرید یا فروش سهام را نماید.
2-6- انجام پژوهش های رویدادی در یک بازار سهام کوچک پژوهش های رویدادی یکی از متدولوژی های عملی در حسابداری است که به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته است. این پژوهش ها برای کشف تغییرات قیمت غیر عادی در داراییهای مالی در دوره ی زمانی اطراف رویدادهای مختلف طراحی شدهاند. در روش استاندارد پژوهشهای رویدادی، بازده غیر عادی عبارت است از تفاوت بین بازده واقعی و بازده مورد انتظار. بازده مورد انتظار نیز عبارت است از بازده بدون احتساب رویداد مورد نظر.در عمل برای سنجش بازده غیر عادی روش های زیر متداول است:
1.بازده میانگین تعدیل شده: این کمیت با کسر میانگین بازده واقعی سهم i در طول دوره ی برآورد از بازده واقعی سهم مذکور در دوره ی رویداد به دست می آید. در این روش ریسک سهم یا بازده پرتفوی بازار در دوره ی رویداد کنترل نمی شود.
2.بازده تعدیل شده ی بازار: بازده غیر عادی با کسر بازده بازار از بازده واقعی سهم i در دوره ی رویداد به دست می آید. در این روش ریسک سهم معادل ریسک پرتفوی بازار در نظر گرفته می شود.
3.خطای پیش بینی الگوی بازار: بازده غیرعادی طبق این روش از تفاضل بازده واقعی سهم i در دورهی رویداد با بازده پیش بینی شده (بر اساس الگوی بازار) به دست میآید.
برای انجام دقیق یک پژوهش رویدادی نیاز به داده های قیمت روزانه است تا بتوان تغییرات را در روزهای اطراف رویداد بررسی کرد.
گرچه روش شناسی رویدادی برای آزمون تئوری های مالی و در پژوهش های تجربی در حسابداری استفاده میشود، اما کاربرد آن در بازارهای کوچک سرمایه که ویژگیشان وجود سهام با قابلیت معاملاتی پایین است، با محدودیت هایی همراه می باشد.در بورس های کوچک (از جمله بورس اوراق بهادار تهران)، داده های روزانه ی قیمت به طور پیوسته برای بسیاری از سهام وجود ندارد. این امر موجب شده است تا به کارگیری روش استاندارد پژوهش های رویدادی با محدودیت همراه باشد، به طوری که نتایج به طور گسترده ای تحت تاثیر این محدودیت قرار می گیرد.
به منظور رفع این محدودیت پژوهش هایی صورت گرفته است که پژوهش هینکل و کراوس (1988) با عنوان «اندازه گیری اثرات رویداد در سهام های کم گردش» را می توان به عنوان اولین پژوهش در زمینه ی محدودیت نبود داده های پیوسته ی قیمت در سهام های کم گردش نام برد.
کمپل و ویسلی و کووان و سار جینت با در نظر گرفتن نمونه ای از سهم های کم گردش در بورس نیویورک، به بررسی قدرت و ویژگی های آزمون های آماری در سهم ها و بازارهای کوچک پرداختند . در این دو پژوهش راه کار جدیدی برای پر کردن جاهای خالی در داده های پیوسته ی بازده ارائه نشده است و تنها اثر این محدودیت بر آزمون های آماری مورد توجه قرار گرفته است. نتیجه ی هر دو پژوهش حاکی از عدم کارایی برخی آزمون های آماری در سهم های کم گردش است.
مهمترین پژوهش در زمینه ی سهمهای کم گردش، رامسی و ماینز (1993) میباشد. در این پژوهش ضمن ارائه ی روش دادوستد تا دادوستد برای برآورد بازده مورد انتظار در محدودهی رویداد، نتایج آزمون های آماری در مورد این روش با استفاده از شبیه سازی یک رویداد مصنوعی در بازار کانادا بررسی شده است. بدین منظور سهام شرکتهای مورد بررسی در سه دسته ی پر گردش ، متوسط و کم گردش تقسیم بندی شده ست .
نتایج این پژوهش نشان داد که روش معمول محاسبهی بازده غیرعادی و آزمونهای آماری عادی در مورد سهام های پر گردش و متوسط، کارایی دارد ، در حالی که برای سهام های کم گردش روش داد و ستد تا داد و ستد کارایی بهتری دارد .
2-7- مدل بازار در تئوری پرتفوی مدرن ذکر می گردد که سرمایه گذاران در صدد یافتن پرتفویی هستند که در ازای سطح ریسک معین در مقایسه با سایر پرتفوی ها دارای حداکثر بازده و یا در ازای بازده ی معین دارای حداقل ریسک باشد.
در مدل های عاملی فرض بر این است که بازده پرتفوی تحت تاثیر یک یا چند عامل قرار میگیرد.اگر فرض بر وجود یک عامل باشد به آن مدل تک عاملی و در غیر این صورت به آن مدل چند عاملی میگویند. در مدل تک عاملی فرض بر این است که بازده اوراق بهادار نسبت به یک عامل خاص (مثل تورم، تولید ناخالص داخلی، قیمت نفت و…) عکس العمل نشان میدهد و از رابطه ی زیر تبعیت میکند:
Ri=ai+biF+ei
که در آن
Ri : بازده اوراق بهادار i
ai : مقدار ثابت
bi : ضریب حساسیت بازده ی اوراق بهادار i نسبت به عامل (شیب خط)
F : عامل یا فاکتور
Ei : مقدار خطا
در این مدل فرض می شود که بازده مورد انتظار دارایی تحت تاثیر دو عامل قرار می گیرد:
عوامل خاص و ویژه ی مربوط به دارایی
عامل یا فاکتوری که بازده تمام دارایی ها را با درجات مختلف تحت تاثیر قرار می دهد .
مفروضات مدل:
1-COV(ei,F)=0
2-COV(ei,ej)=0
3-ei=0 → E(ei)=0
مدل بازار شکل خاصی از مدل تک عاملی است که در آن عامل مورد نظر بازده پرتفوی بازار است در اصل این مدل یک توصیف آماری از ارتباط بین نرخ بازده دارایی i (rit )و نرخ بازده پرتفوی بازار از دارایی ها (rmt) است.
ویلیام شارپ عنوان کرد که چندین عامل بر بازده و ریسک اوراق بهادار اثر می گذارند که می توان آنها را به دو دسته تقسیم کرد: آنها که خاص یک شرکت هستند و آنها که به کل بازار مربوط می شوند. عوامل مربوط به کل بازار را ریسک سیستماتیک و عوامل مربوط به یک شرکت خاص را ریسک غیرسیستماتیک می نامند.
رابطه مربوط به بازده اوراق بهادار در مدل بازار به صورت زیر است:
Rit=ai+birmt+ei
bi=cov(rit,rmt)Q2(rmt)ai=E(rit)-bi.E(rmt)
فرض اصلی الگوی بازار بر این پایه قرار می گیرد که تغییر در هر یک از اوراق بهادار به سبب تغییر در عوامل موجود در کل بازار است. این فرض این امکان را فراهم می سازد که عامل منحصر به فرد بازار جایگزین همه ی عوامل قرار گیرد.
Rmt بازده پرتفوی بازار در دورهی tاست. پرتفوی بازار شامل تمامی دارایی ریسکی، که وزن هردارایی در آن معادل نسبت ارزش کل آن دارایی به ارزش کل پرتفوی بازار است، می شود. ازآنجا که اطلاعات مربوط به همه ی دارایی های ریسکی در دسترس نیست از بازار بورس اوراق بهادراستفاده می شود.

بخش دوم : پیشینه ی پژوهش2-8- مقدمه
در گذشته بیشتر تلاشهای پژوهشگران صرف تبیین روشهایی میشد که در محاسبهی سود به کار میرفت اما امروزه کمتر تلاشی در این جهت مشاهده می گردد. در دهه ی 1950 به دلیل پیشرفت هایی که در علوم رایانه ای به وجود آمد، آزمون تجربی فرضیات آسان شد و به همین جهت افرادی چون ژولدین و میلر و مودیلیانی با تجزیه و تحلیل های اقتصادی تحولات چشمگیری در حوزه ی امور مالی و تاثیر اطلاعات به وجود آوردند. آنها مطالعات متعددی را درباره ی رفتار قیمت اوراق بهادار و تاثیر اطلاعات بر حجم آنها انجام دادند. در نتیجه ی این مطالعات فاما فرضیه ی بازار کارا را مطرح کرد.این نظریه، بازار سرمایه ی آمریکا را تکان داد، زیرا برای اولین بار به سرمایه گذاران گفته شد که هیچ راهی برای غلبه بر بازار و پیش بینی قیمت ها وجود ندارد. در ادامه، تعدادی از پژوهش هایی که مرتبط با موضوع می باشد، آورده می شود.
2-9- پژوهش های انجام شده در خارج از کشوراشلی(1962):اشلی اثر سود و سود تقسیم شده را بر قیمت سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس سهام امریکا و نیویورک مورد بررسی قرار داد. نتایج پژوهش اشلی، نشان می دهد که تغییر در سود و یا سود سهام اثر زیادی بر انتظارات سرمایه گذاران درباره رویداد های آتی دارد و همچنین قیمت سهام نسبت به تغییر سود و سود سهام واکنش معنی داری از خود بروز می دهد. اشلی برای آزمون فرضیه ی خود اخبار موسسه ها را به دو گروه اخبار خوب و اخبار بد تقسیم نمود. وی برای این گروه بندی اهمیت تغییرات سود نسبت به سال های گذشته، یعنی افزایش، تداوم و کاهش سود سهام را مبنا قرار داد. اشلی موسسه ها را به شش طبقه تفکیک نمود و برای هر طبقه درصد میانگین تغییر قیمت سهام را در روز پایه و هشت روز متوالی بعد از آن محاسبه کرد و بر این اساس تفاوتهای میان میانگینهای نمونهای خوش خبر و بد خبر را آزمود.طرح پژوهش اشلی این اشکال را داشت که در آن متغییر هایی به جز سود و سود سهام که می توانست بر قیمت سهام اثر گدار باشد ،مشخص و تفکیک نشده بود.
بال و براون(1968): یکی از پژوهش هایی که می توان آن را پیش آهنگ سایر پژوهش های مشابه دانست و متدولوژی به کار رفته در آن به طور گستر ده ای در پژوهش های بعدی به کار گرفته شده است پژوهش بال و براون است. بال و براون به دنبال پی بردن به این نکته بودند که آیا گزارش سود وزیان سالانه ی شرکت ها بر قیمت سهام آن موثر است. به نظر آنان اگر سود حسابداری به طور غیر منتظره افزایش یا کاهش یابد، موجب ایجاد بازده غیر عادی مثبت یا منفی خواهد شد. از این رو به بررسی رابطهی بین علامت نشان دهنده ی سود غیر منتظره و میانگین نرخ بازده غیر عادی پرداختند
نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که وقتی سود تحصیل شده بیش از مقدار مورد انتظار باشد، بازده غیرعادی مثبت است. البته به نظر می رسد که بازده سهام به تدریج به گونه ای تعدیل میشود که در روز انتشار گزارش سود، منعکس کننده ی تفاوت مثبت یا منفی ارقام سود گزارش شده با ارقام مورد انتظار باشد. تغییرات مثبت سود ، موجب افزایش تدریجی بازده غیر عادی تا زمان انتشار گزارش سود می شود. به نظر می رسد بعد از انتشار سود افزایش در خور توجهی در بازده غیرعادی پدید نمیآید. کاهش تدریجی قیمت ها مدتی پیش از تغییر منفی سود آغاز می شود و پس از انتشار سود متوقف می گردد و واکنش مهمی پس از آن دیده نمی شود. این اثر ناشی از انتظار با فرضیه ای که قیمتها را انعکاسی از انتظارات سود قلمداد میکند سازگار است. و نیز نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد اگر شخص سرمایه گذار اطلاعاتی درباره تغییرات سود در دوازده ماهه بعدی پیش از انتشار عمومی آن داشته باشد، می تواند 3/8درصد بازده غیرعادی به دست آورد به این شرط که سهام موسساتی را که سودی بیشتر از پیش بینی گزارش خواهند کرد زودتر بخرد و یا سهام موسساتی را که سودی کمتر از پیش بینی گزارش خواهند کرد ، زودتر بفروشد. نتایج منتشر شده نشان می دهد که بیشتر اطلاعات موجود در گزارشهای سالانه توسط بازار از طریق سایر منابع اطلاعاتی جذب می شود. حدود 85 الی 90 درصد از محتوای گزارش های سالانه قبل از انتشار آنها در قیمت بازار سهام انعکاس پیدا می کند.
نتایج به دست آمده تعجب برانگیز نیست زیرا اطلاعات دیگری در طول سال در اختیار عموم قرار میگیرد و این امکان را برای سرمایه گذاران فراهم می آورد که در پیش بینی های خود در باره ی سودهای سالانه تجدید نظر کنند. مثال هایی از این نوع اطلاعات عبارتند از سود اعلام شده سه ماهه، سود تقسیم شده سه ماهه و پیش بینی های سود توسط تحلیل گران و مدیریت.
بیور(1968) در پژوهشی با عنوان “محتوای اطلاعاتی اعلان سود های سالانه”به آزمون عکس العمل سرمایه گذاران به اعلان سود های سالانه پرداخت و به این منظور حرکات قیمت وحجم دادوستد سهام عادی در هفته های حول و حوش تاریخ اعلان سود ها را مورد بررسی قرار داد. وی نشان داد که اعلان سود های سالانه دارای محتوای اطلاعاتی هستند. در رابطه با حجم دادوستد، بیور به این نتیجه رسید که میانگین حجم دادوستدها در هفته ی اعلان بیشتر از هفته های دیگر است.وی نشان داد که فعالیت قیمت در هفته ی صفر از همه بالاتر است و نیز تغییرات قیمت در هفته ی قبل از اعلان بالای میانگین است که وی این موضوع را نشان دهنده ی نشت اطلاعاتی یا این واقعیت که مجله ی وال استریت اولین منبع گزارش سودها در برخی موارد نیست، دانست. همچنین فعالیت بالای نرمال برای دو هفته ی بعد از اعلان وجود داشته است، یعنی زمانی که گزارش های سود منتشر و بوسیله ی سرمایه گزاران ارزیابی شده اند.
براون(1970) شرکت های استرالیایی را مورد آزمون قرار داد. حرکات شاخص عملکرد غیر عادی (API) مشابه پژوهش بال و براون (1968) بود. تفاوت نتیجه ی این دو مطالعه در این است که تغییر قیمت در طی سال برای بورس اوراق



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *