— (418)

2733675-485775
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تهران مرکزي
دانشکده اقتصاد و حسابداري
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.A)
رشته حسابداری
عنوان :
بررسي رابطه اعلان تعديل سود پيش بيني شده هرسهم با قيمت سهام و حجم معاملات
استاد راهنما :
دکتر محمد حسين قائمي
استاد مشاور :
دکتر يدالله تاري وردي
پژوهشگر :
مصطفي جلالي
پائيز 1390
تقديم به :
پدر عزیز و مادر مهربانم
که شمع وجودشان روشنی بخش زندگیم است.
تشکر و قدرداني :
خداوند متعال را شاکرم که توانستم پژوهش خود را با موفقیت به پایان برسانم.
صمیمانه ترین سپاس خود را به حضور استاد گرامی جناب آقای دکتر قائمی تقدیم می دارم که با راهنمایی های خود دشواری های مسیر را بر من هموار نموده و در تدوین این پایان نامه زحمات بسیاری متحمل شدند.
و از اساتید گرانقدر ،جناب آقای دکتر تاری وردی و جناب آقای دکتر کیقبادی که مشاوره و داوری پایان نامه را تقبل نمودند کمال تشکر را دارم.
و از تمامی کسانی که در این مسیر مرا یاری نمودند …
تعهد نامه اصالت پايان نامه کارشناسي ارشد
اينجانب مصطفي جلالي دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته به شماره دانشجويي87085066800 در رشته حسابداري که در تاريخ 21/08/1390 از پايان نامه خود تحت عنوان : بررسی رابطه اعلان تعدیل سود پیش بینی شده با قیمت سهام و حجم مبادلات با کسب نمره 18 و درجه عالی دفاع نموده ام.
بدينوسيله متعهد مي شوم:
1.اين پايان نامه حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي که از دستاوردهاي علمي و پژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه ،کتاب ،مقاله و…) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط و رويه هاي موجود ، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست ذکر و درج کرده ام.
2.اين پايان نامه قبلاً براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي (هم سطح ،پايين تر يا بالاتر )در ساير دانشگاهها و موسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
3.چنانچه بعد از فراغت ازتحصيل ، قصد استفاده و هر گونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب،
ثبت اختراع و …. از اين پايان نامه داشته باشم ، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4.چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشي از آن را بپذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگي :
تاريخ و امضاء

بسمه تعالي
در تاريخ :21/08/1390
دانشجوي کارشناسي ارشد آقاي مصطفی جلالی از پايان نامه خود دفاع نموده و با نمره18(هجده) و با درجه عالی مورد تصويب قرار گرفت .
امضاء استاد راهنما :
بسمه تعالي
دانشكده اقتصاد و حسابداري
«اين چكيده به منظور چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه تهيه شده است»
نام واحد دانشگاهي: تهران مركزي کد واحد: 101 كد شناسايي پايان‌نامه: 10121301892018
عنوان پايان‌نامه: بررسی رابطه اعلان تعدیل سود پیش بینی شده هر سهم با قیمت سهام و حجم معاملات
نام و نام خانوادگي دانشجو: مصطفی جلالی
شماره دانشجوئي: 87085066800
رشته تحصيلي: حسابداری تاريخ شروع پايان‌نامه: آذر 1389
تاريخ اتمام پايان‌نامه: آذر 1390
استاد راهنما: جناب آقای دکتر محمد حسین قائمی
استاد مشاور:جناب آقای دکتر یدالله تاری وردی
آدرس و شماره تلفن : استان کردستان، شهرستان قروه، خیابان پروین اعتصامی،کوچه راون، پلاک 18
چکيده پايان نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش هاي اجرا و نتايج به دست آمده): در اين پژوهش رابطه اعلان تعديل سود پيش بيني شده هر سهم با قيمت سهام و حجم مبادلات مورد بررسی قرار گرفته است. داده های مورد بررسی شامل294مورد اعلان تعدیل سود پیش بینی شده در طول سال های 1384 تا 1388 می باشد. تجزیه و تحلیل داده ها در 3 بخش مجزا انجام شده است. در بخش اول به تجزيه و تحليل مواردي از اعلان تعديل سود پيش بيني شده هر سهم پرداخته شدكه در دوره رويداد و دوره برآورد وقفه معاملاتي نداشته اند. در اين بخش بازده غيرعادي از کسر بازده بازار از بازده واقعي سهم بدست مي آيد. در بخش دوم به تجزيه و تحليل تمامي موارد اعلان پرداخته شد، با اين تفاوت كه براي بدست آوردن بازده غيرعادي از روش مدل بازار استفاده گردید. در بخش سوم نيز تمامي موارد اعلان مورد آزمون قرار گرفتند. در اين بخش بازده غير عادي از اختلاف ميانگين بازده در دوره برآورد با بازده واقعي سهم بدست مي آيد. نتايج آزمون هاي بخش اول نشان مي دهد که اعلان تعديل سود پيش بيني شده برای کل موارد اعلان تعديل(مثبت و منفی)، و موارد اعلان تعدیل مثبت بر حجم دادوستد سهام تاثير گذار بوده است اما موارد اعلان تعدیل منفی بر حجم دادوستد سهام تاثیر ندارد. همچنین دریافتیم که اعلان تعديل سود پيش بيني شده در هر سه حالت (کل موارد اعلان، موارد اعلان تعدیل مثبت و موارد اعلان تعدیل منفی) تاثيري بر قيمت سهام ندارد. نتايج آزمون ها در بخش دوم و سوم نشان مي دهند که اعلان تعديل سود پيش بيني شده در هر سه حالت (کل موارد، موارد تعديل مثبت و موارد تعديل منفي) بر قيمت سهام تاثير دارد.
نظر استاد راهنما براي چاپ در پژوهش‌نامه دانشگاه: مناسب است
مناسب نیست تاریخ و امضا

فهرست
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u فصل اول:کليات11-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147681 \h 21-2- بيان موضوع PAGEREF _Toc309147682 \h 31-3- هدف PAGEREF _Toc309147683 \h 51-4- فرضيه ها PAGEREF _Toc309147684 \h 51-5- قلمرو PAGEREF _Toc309147685 \h 61-6- جامعه و نمونه PAGEREF _Toc309147687 \h 61-7- آزمون فرضيه ها PAGEREF _Toc309147688 \h 71-8- واژه ها و اصطلاحات کليدي PAGEREF _Toc309147689 \h 81-9- فصل هاي بعدي PAGEREF _Toc309147690 \h 9فصل دوم:ادبيات PAGEREF _Toc309147691 \h 10بخش اول : مباني نظري پژوهش PAGEREF _Toc309147692 \h 112-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147693 \h 112-2- کارايي بازار PAGEREF _Toc309147694 \h 122-2-1- مفهوم بازار کارا PAGEREF _Toc309147695 \h 122-2-2- تاثير فرضيه ي بازار کارا بر حسابداري مالي PAGEREF _Toc309147696 \h 132-3- سود PAGEREF _Toc309147697 \h 132-3-1- مفهوم سود PAGEREF _Toc309147698 \h 132-4- پيش بيني PAGEREF _Toc309147699 \h 152-4-1- اطلاعات پيش بيني PAGEREF _Toc309147700 \h 152-4-2- پيش بيني سود PAGEREF _Toc309147701 \h 162-4-3- استفاده کنندگان، اهداف و ويژگي هاي پيش بيني هاي سود PAGEREF _Toc309147702 \h 172-5- تعديل در سود پيش بيني شده PAGEREF _Toc309147703 \h 222-5-1- دلايل تعديل در سود پيش بيني شده PAGEREF _Toc309147704 \h 222-5-2- نقش تعديل سود هر سهم پيش بيني شده در معاملات سهام PAGEREF _Toc309147705 \h 242-6- انجام پژوهش هاي رويدادي در يك بازار سهام كوچك PAGEREF _Toc309147706 \h 252-7- مدل بازار PAGEREF _Toc309147707 \h 28بخش دوم : پيشينه ي پژوهش PAGEREF _Toc309147708 \h 312-8- مقدمه PAGEREF _Toc309147709 \h 312-9- پژوهش هاي انجام شده در خارج از کشور PAGEREF _Toc309147710 \h 312-10- پژوهش هاي انجام شده در ايران PAGEREF _Toc309147711 \h 392-11- چارچوب نظري پژوهش PAGEREF _Toc309147712 \h 48فصل سوم:روش شناسی PAGEREF _Toc309147713 \h 503-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147714 \h 513-2- فرضيه ها PAGEREF _Toc309147715 \h 523-3- داده ها PAGEREF _Toc309147716 \h 533-4- قلمرو PAGEREF _Toc309147717 \h 533-5- روش جمع آوري و منابع اطلاعات PAGEREF _Toc309147719 \h 543-6- نحوه ي محاسبه ي متغيرها PAGEREF _Toc309147720 \h 543-7- آزمون فرضيه ها PAGEREF _Toc309147721 \h 573-7-1- آزمون فرضيه در بخش اول PAGEREF _Toc309147722 \h 613-7-1-1-آزمون حجم PAGEREF _Toc309147723 \h 623-7-1-2- آزمون اثر اعلان تعديل سود پيش بيني شده بر قيمت سهام PAGEREF _Toc309147724 \h 633-7-1-3- آزمون هاي آماري PAGEREF _Toc309147725 \h 653-7-2- آزمون فرضيه در بخش دوم PAGEREF _Toc309147726 \h 673-7-3- آزمون فرضيه در بخش سوم PAGEREF _Toc309147727 \h 723-8- خلاصه ي فصل سوم PAGEREF _Toc309147728 \h 72فصل چهارم:تجزيه و تحليل داده ها PAGEREF _Toc309147729 \h 734-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147730 \h 744-2- بخش اول: تجزيه و تحليل داده ها بر اساس مدل ساده (روش بازده تعديل شده ي بازار) PAGEREF _Toc309147731 \h 764-2-1- آمار توصيفي PAGEREF _Toc309147732 \h 764-2-2- آزمون فرضيه ها PAGEREF _Toc309147733 \h 774-2-2-1- آزمون اثر اعلان تعديل سود بر حجم معاملات سهام PAGEREF _Toc309147734 \h 774-2-2-2- آزمون اثر اعلان تعديل سود پيش بيني شده بر قيمت سهام PAGEREF _Toc309147735 \h 804-3- بخش دوم : تجزيه و تحليل داده ها بر اساس مدل بازار PAGEREF _Toc309147736 \h 924-3-1- آمار توصيفي PAGEREF _Toc309147737 \h 924-3-2- آزمون فرضيه در بخش دوم PAGEREF _Toc309147738 \h 964-4- بخش سوم : تجزيه و تحليل داده هابر اساس روش بازده ميانگين تعديل شده PAGEREF _Toc309147739 \h 1014-4-1-آمار توصيفي PAGEREF _Toc309147740 \h 1024-4-2- آزمون فرضيه در بخش سوم PAGEREF _Toc309147741 \h 1024-5- خلاصه ي فصل چهارم PAGEREF _Toc309147742 \h 105فصل پنجم:نتيجه گيری و پيشنهادها PAGEREF _Toc309147743 \h 1065-1- مقدمه PAGEREF _Toc309147744 \h 1075-2- خلاصه ي موضوع و روش پژوهش PAGEREF _Toc309147745 \h 1075-3- خلاصه ي يافته هاي پژوهش PAGEREF _Toc309147746 \h 1085-3-1- خلاصه ي يافته هاي پژوهش در بخش اول PAGEREF _Toc309147747 \h 1095-3-2- خلاصه ي يافته هاي پژوهش در بخش دوم و سوم PAGEREF _Toc309147748 \h 1095-4- تحليل يافته هاي پژوهش و مقايسه با يافته هاي ديگران PAGEREF _Toc309147749 \h 1105-5- نتيجه گيري PAGEREF _Toc309147750 \h 1115-6- محدوديت هاي پژوهش PAGEREF _Toc309147751 \h 1125-7- پيشنهادها PAGEREF _Toc309147752 \h 1135-7-1- پيشنهاد برخاسته از پژوهش PAGEREF _Toc309147753 \h 1135-7-2- پيشنهادها براي پژوهش هاي آتي PAGEREF _Toc309147754 \h 1135-8- خلاصه ي فصل پنجم PAGEREF _Toc309147755 \h 114منابع فارسي PAGEREF _Toc309147756 \h 115منابع انگليسي PAGEREF _Toc309147757 \h 118پيوست (الف):فهرست شرکت هاي نمونه ي پژوهش PAGEREF _Toc309147758 \h 119جدول (الف-1):فهرست شرکت هاي نمونه ي (( بخش اول )) پژوهش PAGEREF _Toc309147759 \h 119جدول (الف-2):فهرست شرکت هاي نمونه ي (( بخش دوم و سوم )) پژوهش PAGEREF _Toc309147760 \h 124پيوست (ب): نتايج حاصل از آزمون هاي حجم معاملات و قيمت سهام در بخش اول PAGEREF _Toc309147761 \h 134پيوست(پ). خروجي هاي آماري مربوط به بخش اول PAGEREF _Toc309147762 \h 139
فصل اول:کليات1-1- مقدمه طي دو دههي اخير آگاهي فزايندهاي در باب لزوم خصوصي سازي اقتصادي در کشورهاي در حال توسعه شکل گرفته است. توسعهي بازار سرمايه از معدود برنامه هاي اقتصادي دولت است که اکثر نظريه پردازان آن را از راهکارهاي گذار به سمت يک اقتصاد توسعه يافته ميدانند. بازار را ميتوان مکانيسمي براي تخصيص بهينهي منابع از طريق عرضه و تقاضا معرفي نمود و بازار سرمايه را ميتوان محلي براي تجميع پس اندازهاي کوچک به منظور تامين مالي پروژههاي بزرگ دانست. يکي از ارکان اصلي بازار سرمايه، سرمايهگذاران ميباشند که به خريد و فروش اوراق بهادار ميپردازند و در اين معاملات به دنبال کسب سود ميباشند. اين سود در دو بخش حاصل ميشود، بخش اول مربوط به سود اعلام شدهي هر سهم ميباشد و بخش دوم سود حاصل از افزايش قيمت سهام است. يکي از معيارهاي اصلي و مورد توجه سرمايهگذاران براي حصول به هدف فوق، سود پيشبيني شدهي هر سهم ميباشد. سود پيشبيني شدهي هر سهم معمولا در ابتداي سال مالي اعلام ميشود و ممکن است طي سال و به دليل تغييراتي که در مباني پيشبيني به وجود آمده است دچار تغيير (تعديل) شود. در اين پژوهش به بررسي اثر اعلان تعديل سود پيشبينيشده بر قيمت سهام و حجم دادوستد سهام پرداخته مي شود.
در اين فصل کليات پژوهش شامل: بيان موضوع، هدف پژوهش، فرضيهها، قلمرو، جامعه و نمونهي آماري، واژه ها و اصطلاحات کليدي بيان مي شود.
1-2- بيان موضوع بازار سرمايه به عنوان يکي از مهمترين ارکان اقتصاد، مي تواند با جمع آوري سرمايه هاي راکد جامعه، علاوه بر کاهش نقدينگي مازاد، باعث تغيير جهت مطلوب سرمايه به سوي واحدهاي اقتصادي فعال بازار شود. آن طور که نتايج پژوهش هاي قبلي پيرامون بازار سرمايه نشان مي دهد، بازار سرمايه زمينه ي رشد و رونق اقتصادي را فراهم مي آورد.
يکي از ملزومات اصلي ايفاي نقش فوق توسط بورس، اطلاعات شفاف، قابل اتکا و به موقع مي باشد و در بازار هاي کاراي سرمايه چنين فرض مي شود که کليه اطلاعات موجود به سرعت توسط افراد جذب شده و اثرات آن در قيمت و حجم دادوستد اوراق بهادار منعکس مي شود. يعني قضاوت افراد و تصميمات آنها در قيمت اوراق بهادار تجسم مي يابد و کارايي بازار نيز به ميزان قابل توجهي به دامنه و حجم اطلاعات گزارش شده بستگي دارد. يکي از منابع اصلي تامين اين اطلاعات، گزارش هاي حسابداري اي مي باشد که توسط شرکتهاي پذيرفته شده در بورس منتشر شده و از طريق تحليل هاي سرمايه گذاران در قيمت ها ي سهام منعکس شده و متعاقب آن حجم هاي متفاوتي از مبادلات را رقم مي زند.
در مفاهيم نظري گزارشگري مالي ايران بيان ميشود که “هدف صورت هاي مالي عبارت است از ارائهي اطلاعاتي تلخيص و طبقه بندي شده درباره ي وضعيت مالي، عملکرد مالي و انعطاف پذيري مالي واحد تجاري که براي طيفي گسترده از استفاده کنندگان صورت هاي مالي در اتخاذ تصميمات اقتصادي مفيد واقع گردد”.
اين بند از مفاهيم نظري نشان مي د هد که اطلاعات مالي منتشره، نه تنها بازار اوراق بهادار و يا گروه خاصي از جامعه، بلکه بايد فرد فرد سرمايه گذاران و اعتبار دهندگان را در بر گيرد و از آنجا که اين عده به جريان های نقدي توجه دارند، مي توان گفت که بيانيه ي فوق به طور غير مستقيم براي ثبت جريانات نقدي در مدل تصميم استفاده کنند گان اهميت زيادي قائل شده است.
يکي از مهمترين موارد موجود در گزارشات حسابداري، اطلاعات مربوط به سود هر سهم (EPS) به عنوان يکي از شاخصهاي مهم اندازهگيري عملکرد واحد اقتصادي ميباشد.در اکثر مدلهاي ارزش گذاري داراييها و مخصوصا اوراق بهادر، جريان نقدي آتي تعيين کنندهي قيمت اين اوراق به شمار ميآيد، اما تعهدي بودن حسابداري شرکت ها باعث مي شود که سود حسابداري شاخص مناسب تري نسبت به جريان های مذکور به حساب آيد. لذا در عمل در اکثر مدل هاي ارزش گذاري سهام از سود پيش بيني شدهي هر سهم به عنوان جايگزين جريان های نقدي آتي استفاده مي گردد. همچنين در بسياري از موارد نيز از طريق نسبت قيمت به سود هر سهم (P/E) اقدام به تعيين قيمت سهام مي شود که در اين مدل نيز سود پيش بيني شده ي هر سهم در دوره مالي جاري از اهميت بسزايي برخوردار است.
مطابق ماده ي پنج آيين نامه ي افشاي اطلاعات شرکت هاي پذيرفته شده در بورس، شرکت ها مکلفند بودجه و پيش بيني عملکرد سالانه را بر اساس عملکرد سال قبل حداکثر سي روز قبل از شروع سال مالي جديد، بر اساس عملکرد واقعي دوره هاي سه ماهه حداکثر بيست روز پس از پايان دوره هاي سه ماهه و تعديل آن را نيز بلافاصله اعلام کنند.
اگر سود پيش بيني شده، داراي محتواي اطلاعاتي مفيد بوده و در تصميم گيري استفاده کنندگان (سرمايه گذاران) موثر باشد، اعلان پيش بيني سود يا تعديل آن مي تواند باعث تغيير قيمت سهام و حجم مبادلات گردد.
در رابطه با سود و محتواي اطلاعاتي آن چهار گونه پژوهش مي تواند انجام شود:
1.بررسي تاثير انتشار سود سالانه (واقعي) هر سهم (از طريق صورت هاي مالي سالانه) بروضعيت سهام.
2.بررسي تاثير انتشار سود (واقعي) ميان دوره اي هر سهم بر وضعيت سهام.
3.بررسي تاثير انتشار اطلاعيه ي پيش بيني سود هر سهم بر وضعيت سهام.
4.بررسي تاثير انتشار اطلاعيه ي تعديل سود پيش بيني شده ي هر سهم بر وضعيت سهام.
در پژوهش هاي انجام شده، وضعيت سهام به صورت تغييرات قيمت (بازده)، تغييرات حجم و نوسان قيمت مورد بررسي قرار گرفته است. به عبارت ديگر ميزان اثر اعلان اطلاعات مورد اشاره بر اين سه متغير مورد توجه قرار گرفته است.در اين پژوهش آثار اعلان تعديل هاي سود توسط شرکت ها بر قيمت و حجم دادوستد سهام شرکت ها بررسي و ارزيابي شده است.
1-3- هدف هدف اين پژوهش، بررسي رابطه ي بين اعلان تعديل سود پيش بيني شده ي شرکت ها و قيمت سهام و حجم دادو ستد سهام شرکت ها مي باشد.
1-4- فرضيه هابر اساس مطالعه ي متون و پژوهش هاي مرتبط، فرضيه هايي به شرح زير در نظر گرفته شده است:
1- اعلان تعديل سود پيش بيني شده ي هر سهم باعث تغيير در قيمت سهام مي شود .
2- اعلان تعديل مثبت سود پيش بيني شده ي هر سهم باعث تغيير در قيمت سهام مي شود .
3- اعلان تعديل منفي سود پيش بيني شده ي هر سهم باعث تغيير در قيمت سهام مي شود.
4- اعلان تعديل سود پيش بيني شده ي هر سهم، باعث تغيير درحجم معاملات مي شود.
5- اعلان تعديل مثبت سود پيش بيني شده ي هر سهم باعث تغيير درحجم معاملات مي شود.
6- اعلان تعديل منفي سود پيش بيني شده ي هر سهم باعث تغيير درحجم معاملات مي شود.
به طور کلي فرضيه هاي فوق به دنبال بررسي تغييرات قيمت سهام و حجم دادوستد سهام در اثر اعلان تعديل سود پيش بيني شده به بازار مي باشد. پرسش کلي اين است که آيا اعلان تعديل EPS پيش بيني شده داراي محتواي اطلاعاتي مي باشد ؟
1-5- قلمرو اين پژوهش محدود به شرکت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران مي باشد و از بين اعلاميه هاي مختلفي که در بورس انتشار يافته، صرفا به اعلاميه هاي مربوط به تعديل سود پيش بيني شده ي شرکت ها (در سال هاي 1384 تا 1388) پرداخته شده است.1-6- جامعه و نمونه جامعه ي آماري پژوهش، شامل کليه ي موارد اعلان تعديل سود پيش بيني شده در بورس اوراق بهادار تهران است که از ميان آنها، مواردي که واجد شرايط لازم براي انجام پژوهش بوده اند، به عنوان نمونه انتخاب شده اند. معيار هاي انتخاب نمونه عبارتند از:
1-وقفه هاي معاملاتي بيش از 60 روز در دوره ي 181 تا 2 روز قبل از اعلان.
2-وقفه ي معاملاتي در دوره ي يک روز قبل تا يک روز پس از اعلان.
3- افزايش سرمايه در محدوده يک ماه قبل تا پس از زمان اعلان.
انتخاب معيار ها به دليل رفع محدوديت ها و مشکلات عملياتي در سنجش متغيرهاي پژوهش بوده است.
1-7- آزمون فرضيه ها فرضيه هاي پژوهش در سه بخش مورد بررسي قرار مي گيرند:
1)در بخش اول به بررسي مواردي پرداخته مي شود که در دوره ي رويداد و دوره ي برآورد وقفه ي معاملاتي نداشته باشند. در اين بخش آزمون حجم و تمامي آزمون هاي قيمت انجام مي شوند. به طور کلي بازده غير عادي از حاصل تفريق بازده روزانه از بازده مورد انتظار بدست مي آيد که در بخش اول بازده مورد انتطار عبارت است از بازده بازار(rmt)يعني بازده روزانه ي شاخص بازده نقدي و قيمت (TEDPIX). براي تحليل آماري در اين بخش از روش برابري ميانگين ها استفاده مي شود.
2)در بخش دوم تمامي موارد اعلان مورد بررسي قرار مي گيرند، اعم از اينکه داراي وقفه ي معاملاتي باشند يا نباشند. در بخش اول از آنجا که موارد بدون وقفه ي معاملاتي مورد بررسي قرار مي گيرند، مشکل خاصي براي محاسبه ي بازده روزانه ي شرکت ها وجود ندارد اما در بخش دوم و سوم از آنجا که علاوه بر موارد بدون وقفه، موارد داراي وقفه نيز مورد بررسي قرار مي گيرند و نيز با توجه به اينکه وقفه هاي معاملاتي مشکلاتي را براي محاسبه ي بازده روزانه ي شرکت ها ايجاد مي کنند بايد به گونه اي اين محدوديت رفع شود، که در بخش دوم اين محدوديت به سه روش: بازده هاي يکجا جمع شده، روش بازده هاي يکسان و روش دادوستد تا دادوستد برطرف مي شود. در اين بخش براي بدست آوردن بازده مورد انتطار از مدل بازار استفاده مي شود و براي تحليل آماري در اين بخش از آماره ي براون و وارنر(1985) استفاده مي شود.
3)در بخش سوم نيز تمامي موارد اعلان مورد بررسي قرار ميگيرند. براي رفع محدوديت وقفههاي معاملاتي از روش بازده هاي يکجا جمع شده استفاده مي شود و بازده مورد انتظار در اين بخش عبارت است از ميانگين بازده هاي دورهی برآورد، يعنی 180 روز قبل از دورهي رويداد(از 181- تا 2-). براي تحليل آماري در اين بخش نيز از آماره ي براون و وارنر (1985) استفاده مي شود.
1-8- واژه ها و اصطلاحات کليديقيمت سهام : قيمت مورد نظر اين پژوهش قيمت ثبت شده در پايان هر روز معاملاتي در بورس اوراق بهادار تهران است. در اين پژوهش قيمت پاياني به عنوان قيمت سهام در نظر گرفته مي شود.
سود پيشبيني شده ي هر سهم : سود هر سهم (EPS) شرکت در دوره ي مالي جاري است که طبق مقررات بورس اوراق بهادار پيش بيني و به بازار اعلام مي گردد.
تعديل سود پيش بيني شده: تغيير سود پيش بيني شده ي شرکت هاست که طي اطلاعيه ي تعديل EPS به بازار اعلان مي گردد. اين تعديل مي تواند از نوع افزايشي(مثبت) يا کاهشي(منفي) باشد.
حجم معاملات: به تعداد سهام معامله شده براي هر شرکت در هر روز حجم معاملات گفته مي شود.
بازده غير عادي: منظور از بازده غير عادي که آن را با AR و يا e نشان مي دهيم، تفاوت بين بازده واقعي و بازده مورد انتظار است.
دوره ي رويداد: دوره ي رويداد يا پنجره ي رويداد که در پژوهش هاي رويدادي کاربرد دارد، عبارت است از يک دوره ي زماني حول و حوش رويدادي که قصد بررسي آن را داريم. در اين پژوهش که آزمون ها در سه بخش انجام مي شوند، از دو دوره ي رويداد استفاده شده است.در آزمون هاي بخش اول دوره ي رويداد 11 روزه در نظر گرفته شده است يعني 5 روز قبل از روز اعلان و 5 روز پس از روز اعلان. در آزمون هاي بخش دوم و سوم از دوره ي رويداد 3 روزه(يک روز قبل تا يک روز بعد از اعلان) استفاده شده است.
1-9- فصل هاي بعدي فصل دوم شامل دو بخش است که در بخش اول به مباني و مباحث نظري پرداخته مي شود و در بخش دوم برخي از پژوهش هاي انجام شده ي مرتبط با موضوع اجمالا معرفي مي شود.
در فصل سوم به معرفي و تشريح روشهاي مختلف براي آزمون فرضيههای پژوهش پرداخته مي شود. همچنين در اين فصل نحوه ي جمع آوري اطلاعات و انجام محاسبات لازم بيان مي شود.
در فصل چهارم به تجزيه و تحليل اطلاعات جمع آوري شده پرداخته و نتايج حاصل از آزمون فرضيههای پژوهش ارائه مي شود.
در فصل پنجم خلاصه اي از پژوهش، يافته هاي پژوهش، محدوديت هاي پژوهش و پيشنهاد هايي براي پژوهش هاي آتي ارائه مي شود.
فصل دوم:ادبياتبخش اول : مباني نظري پژوهش2-1- مقدمه تصميم گيري در مسائل مالي از جمله سرمايه گذاري در سهام شرکت ها همواره با ريسک و عدم اطمينان همراه بوده است. يکي از مهم ترين صورتهاي مالي اساسي، صورت سود و زيان است که نشان دهندهي نتيجه ي عمليات و عملکرد مالي شرکت طي يک دوره ي مشخص است و يکي از ارقام مهم مندرج در صورت سود و زيان که بسيار مورد توجه سرمايه گذاران و سهامداران است سود شرکت است. يکي از راه هاي کمک به سرمايه گذاران در امر خريد و فروش سهام، ارائه ي پيش بينيهايي درباره ي دور نماي کلي شرکت و همچنين برخي از عناصر صورت هاي مالي نظير سود مي باشد.
افشاي پيش بيني هاي شرکت از سود هاي سالانه موضوع يک مباحثه ي شديد ميان سرمايه گذاران طي سال هاي 1970 تا 1975 بود که نهايتا بيشتر ديدگاه هاي تئوريکي و تجربي به اين نتيجه رسيدند که رفتار و عکس العمل سرمايه گذاران مي تواند تحت تاثير افشاي پيش بيني هاي مديريت قرار بگيرد.
هر چه اين پيش بيني ها به واقعيت نزديکتر باشند، مبناي تصميمات صحيح تري قرار خواهند گرفت.
در اين بخش به تشريح موارد زير پرداخته مي شود:
1)کارآيي بازار
2)سود
3)پيش بيني سود
4)تعديل سود پيش بيني شده
5) انجام پژوهش های رويدادي در يک بازار سهام کوچک
6) مدل بازار
2-2- کارايي بازار2-2-1- مفهوم بازار کارا
سرمايه گذاران در بورس، قيمت هاي سهام را بر پايه ي جريان نقدي مورد انتظار و ريسک همراه آن برآورد مي کنند. در سرمايه گذاري عقلايي بايد همه ي اطلاعات در دسترس يا قابل کسب مورد استفاده قرار گيرد. اين مجموعه ي اطلاعاتي هم اطلاعات معلوم و هم باورهاي مربوط به آينده، يعني اطلاعاتي که به طور منطقي قابل استنباط است را در بر مي گيرد.”اطلاعات جدا از شکل آن، کليد تعيين قيمت هاي سهام بوده و لذا موضوع محوري مفهوم بازار کارا مي باشد.
فاما بازار کارا را به عنوان بازاري تعريف ميکند که در آن قيمت اوراق بهادار انعکاس کاملي از اطلاعات موجود مي باشد. فرضيه ي بازار کارا به تناسب سرعت و جامعيتي که قيمت هاي اوراق بهادار، اطلاعات قابل دسترس را منعکس مي کنند، به سه دسته تقسيم مي شود : 1)شکل ضعيف کارايي 2) شکل نيمه قوي و 3) شکل قوي کارايي.
2-2-2- تاثير فرضيه ي بازار کارا بر حسابداري مالي فرضيه ي بازار کاراي اوراق بهادار بيان مي دارد که گزارشهای حسابداري تنها منبع اطلاعاتي بازارهاي سرمايه نبوده و فعالان بازار از کليه ي اطلاعات مالي و غيرمالي که توسط منابع مختلف (مانند رسانه هاي گروهي و غيره …) در دسترس آنها قرار گرفته، جهت رساندن قيمت ها به نقطه ي تعادلي جديد استفاده مي نمايند.
حسابداران که مي ديدند با طرح فرضيه ي بازار کارا و بيان بلا تاثير بودن گزارشات حسابداري (محصول اصلي فعاليت حسابداران) و يا تاثير اندک آنها بر تصميم گيري بازار سرمايه و در نهايت قيمت سهام عملکرد و فلسفه ي وجودي آنها با چالشي اساسي مواجه گرديده، کوشيدند با انجام پژوهش هاي تجربي با رويکرد اثباتي درباره ي رابطه ي قيمت سهام و اطلاعات حسابداري شامل سود هر سهم، سود تقسيمي، جريانات نقدي و … (يافتن رابطه ي علت و معلول در مشاهدات) به مواجهه با چالش هاي پيش رو اقدام نمايند. پژوهش هايي که توسط آقايان بال و براون در سال 1968 ميلادي آغاز شد و تاکنون ادامه دارد.
2-3- سود2-3-1- مفهوم سود سود يکي از مفاهيم حسابداري است که از اقتصاد گرفته شده است.”اگر بخواهيم به طور خلاصه رابطه ي بين اقتصاد و حسابداري را تبيين کنيم، مي توان گفت، وظيفه ي اصلي يا مرکز ثقل در اقتصاد، شناخت و اندازه گيري ثروت يا همان سرمايه و وظيفه ي اصلي يا مرکز ثقل در حسابداري شناخت و اندازه گيري سود مي باشد”.
سود حسابداري بر مبناي فرض تعهدي و طبق اصول و موازين پذيرفته شدهي حسابداري اندازهگيري مي شود. هدف از مفهوم سود آن است که سود بايد به مشاهدات دنياي واقعي ارتباط داده شود. سه مفهوم اصلي قابل تفسير سود عبارتند از :
اول: مفهوم نگهداشت سرمايه يا ثروت که از نظر بسياري از افراد بايد اصلي ترين مفهوم سود باشد. زيرا از حمايت نظريه ي اقتصادي برخوردار است.
دوم: مفهوم کارايي سود که بر طبق آن از سود خالص و عناصرش، اغلب به عنوان سنجه هاي کارايي مديريت استفاده مي شود.
سوم: هدف سوم بر اساس ابعاد رفتاري آن ارزيابي مي شود يکي از ويژگيهاي رفتاري توانايي پيشبيني است. سود هاي ويژه ي چندين دوره ممکن است براي پيش بيني هاي مرتبط با عمليات آينده ي يک واحد تجاري، در صورتي که ساير عوامل به درستي در حيطه ي کنترل قرار داشته باشند، مورد استفاده قرار گيرند.
بر اساس همين هدف سوم مي توان به اين سوال که آيا سود شرکت مي تواند ارزش اقتصادي داشته باشد در حالي که سود شرکت توسط حسابداران قابل دستکاري است و مقدار آن به ميل و خواسته ي مديران تغيير مي کند؟
شايد پاسخ ساده ي پرسش فوق اين باشد که، سود مورد گزارش و سود پيش بيني شده به سرمايه گذاران کمک مي کند تا بتوانند بر اساس آن جريان سود تقسيمي آينده را پيش بيني کنند. به اين دليل است که سرمايه گذاران به صورتي آشکار به سود شرکت توجه زيادي مي کنند. سرمايه گذاران براي سود حسابداري به عنوان ابزار پيش بيني جايگاه خاصي در نظر دارند.
2-4- پيش بيني
2-4-1- اطلاعات پيش بيني امروزه در اغلب کشورهاي جهان براي ارائهي اطلاعات مالي پيشبيني شده تاکيد خاص دارند. سرمايهگذاران به هنگام اخذ تصميمات اساسي خود به چشم انداز آتي واحدهاي اقتصادي علاقه نشان مي دهند. يکي از فاکتورهاي اصلي براي تعيين ارزش سهام شرکت ها، محاسبه و تعيين نرخ رشد شرکت مي باشد، لذا تحليلگران مالي جهت اين مهم به اين اطلاعات پيشبيني شده نيازمندند.
افشاء اطلاعاتي نظير فروش هاي مورد انتظار، جريان هاي نقدي آتي، تغييرات مورد انتظار در قيمتها و هزينهها، روند آتي عرضه و تقاضاي محصولات و در نهايت پيشبيني سود خالص و سود هر سهم(EPS)، غالبا از اطلاعات مفيد و مربوط براي تصميمگيري اقتصادي تلقي ميگردند که يک سرمايهگذار موفق بايستي با در نظر گرفتن مجموعه ي اين اطلاعات و تجزيه و تحليل آنها تصميم بهينه را اتخاذ نمايد.
در نظر نگرفتن اين عوامل موجب خواهد شد که معامله گران سهام با ريسک بيشتر اقدام به خريد و فروش اوراق بهادار نمايند.
2-4-2- پيش بيني سود سرمايه گذران براي سود حسابداري به عنوان ابزار پيش بيني جايگاه خاصي قائل هستند. بهاي هر واحد تجاري (قيمت سهام) با جريان سود مورد انتظار پيوند خورده است و سرمايه گذار معمولاٌ بر مبناي انتظارش از سودهاي آتي نسبت به نگهداري ، خريد يا فروش سهام تصميم مي گيرد .
اگر ميان سود گزارش شده و توزيع سود سهام ارتباطي وجود داشته باشد، سود مورد انتظار آينده با سودهاي پيش بيني شده، بيشتر توجه سرمايه گذاران را جلب خواهد کرد. چرا که پيش بيني سودهاي آتي را عامل تعيين کننده اي براي پيش بيني توزيع سود در آينده دانسته و سود پيش بيني شده را در قيمت گذاري سهام مورد استفاده قرار مي دهند.
هر سازماني جهت تصميم گيري آگاهانه بايد قادر به پيش بيني کردن باشد. بنگاه هاي تجاري در تمام مراحل عمليات خود نيازمند پيش بيني کردن حوادث و شرايط آينده مي باشند. پيش بيني جزء لاينفک فرآيند تصميم گيري و کنترل مي باشد.
از طرفي پيش بيني رابطهي مستقيم با ريسک تصميم گيري دارد، بدين معني که هر قدر پيشبيني دقيق تر انجام گيرد، ريسک ناشي از تصميم گيري در شرايط عدم اطمينان کاهش مي يابد.
سود پيش بيني شده، کاربرد هاي فراواني دارد. هندريکسون در کتاب خود ضمن بيان مفاهيم گوناگوني از سود آن را به عنوان ابزاري براي پيش بيني مي داند. وي به بيانيه ي مفاهيم مالي شماره ي 1 هيئت تدوين استاندارد هاي مالي مبني بر اين که “سرمايه گذاران و تامين کنندگان اعتبارات مالي و ديگران به ارزيابي دورنماي خالص جريان نقدي واحد تجاري علاقه مند مي باشند “، اشاره کرده است و مي گويد استفاده کنندگان از گزارش هاي مالي، سود حاصل از فرآيندهاي حسابداري را در موارد زير مورد استفاده قرار مي دهند :
-کمک به ارزيابي توان سود آوري واحد تجاري
-تعيين ارزش يک دارايي
-برآورد ريسک سرمايه گذاري در واحد تجاري
-برآورد ريسک وام دادن به واحد تجاري
علاوه بر موارد فوق از سود پيش بيني شده مي توان در موارد زير استفاده کرد:
-معياري براي ارزيابي عملکرد و کارايي مديريت
– بررسي پيرامون امکان تداوم فعاليت واحد تجاري در آينده
– استفاده از سود پيش بيني شده در تهيه ي بودجه ي جامع و محاسبه ي نرخ فروش آتي محصولات.
2-4-3- استفاده کنندگان، اهداف و ويژگي هاي پيش بيني هاي سوداستفاده کنندگان پيش بيني هاي سود
يکي از اهداف اصلي حسابداري ارائه ي اطلاعاتي است که بتوان با استفاده از آن رويداد هاي آتي را پيش بيني کرد. از ديدگاه روش مبتني بر پيش بيني براي تدوين و ارائه ي يک تئوري حسابداري، بايد روش هاي گوناگون حسابداري را از نظر توانايي آنها جهت پيش بيني رويداد هاي اقتصادي يا تجاري ارزيابي کرد. به طور کلي شاخص سودمندي در پيش بيني، عبارت است از رابطه ي احتمالي بين رويدادهاي اقتصادي مورد نطر تصميم گيرنده و متغير هاي پيش بيني کننده ي مربوط، که تا حدي از اطلاعات حسابداري نشاَت مي گيرد.
انجمن هاي حرفه اي حسابداري در برخي از کشورها در جستجوي يافتن مباني رضايت بخش براي تهيه و ارائه ي پيش بيني هاي مالي پيش بيني نتايج عمليات آتي مي باشد. اما مشکل اساسي همواره اين است که چنين اطلاعاتي چگونه تهيه و در دسترس استفاده کنندگان قرار گيرد، به نحوي که گمراه کننده نباشد.در سال 1972 در پژوهش جامعي که توسط انجمن خبره ي کانادا انجام شد اسکينر هدف اصلي حسابداري را “انتقال اطلاعات مربوط نسبت به نياز هاي استفاده کنندگان “بيان مي کند. در همين زمان اين انجمن در گزارشي از چشم انداز حسابداري در سال 2000، “مسئوليت پذيري “حرفه در سطح جامعه در زمينهي اندازهگيري و انتقال اطلاعات مربوط جهت تخصيص و به کارگيري مطلوب منابع را ميپذيرد. در 1973 نيز يک گروه تحقيقاتي از انجمن حسابداران رسمي آمريکا (AICPA)و به سرپرستي تروبلاد اظهار داشت که “هدف اصلي صورت هاي مالي ارائه ي اطلاعاتي مفيد براي اتخاذ تصميمات اقتصادي است”. در سال 1975 کميته ي نظارت بر استاندارد هاي حسابداري انگليس بيان داشت “به عنوان يک ديدگاه اساسي گزارش هاي ارائه شده از سوي شرکت ها مي بايست تا حد امکان نياز هاي اطلاعاتي استفاده کنندگان را برآورده سازند”.
در مفاهيم نظري گزارشگري مالي ايران نيز بيان مي شود که “هدف صورت هاي مالي عبارت است از ارائه ي اطلاعاتي تلخيص و طبقه بندي شده درباره ي وضعيت مالي، عملکرد مالي و انعطاف پذيري مالي واحد تجاري که براي طيفي گسترده از استفاده کنندگان صورت هاي مالي در اتخاذ تصميمات اقتصادي مفيد واقع گردد”.
در همه ي اين بيانيه ها اهداف گزارش هاي مالي شامل ارکان عمومي معين است. همگي گزارش «اطلاعات» را مورد بحث قرار داده و براي ارائه ي اطلاعات «سودمند» و «مربوط» تاکيد دارند که در جهت «تخصيص کارا و استفاده ي اثربخش از منابع»، «اتخاذ تصميمات»و «قضاوت در مورد عملکرد مديريت» مفيد واقع شوند. اين گروه از پژوهشها همچنين مستقيما يا بهطور غيرمستقيم به استفادهکنندگان اطلاعات مالي اشاره مي کنند. اين استفاده کنندگان در يکي از سه گروه زير قرار مي گيرند:
1) گروه استفاده کنندگان داراي امتياز، از قبيل مميزين مالياتي، سازمان هاي نظارت و بازرسي دولتي، بانک ها و ساير موسسات اعتباري.
2) گروه سهامداران اعم از سهامداران گذشته، حال و آينده و مشاوران آنان
3) گروه ذينفعان ويژه، مثل رقبا و گروه هاي اعتبار دهنده و ساير ذي نفعان اقتصادي که تحت تاثير افشاي اطلاعات قرار دارند.
البته نظر هر يک از اين گروهها با توجه به نيازهاي اطلاعاتي مخصوص به خود نسبت به مسئلهي پيشبيني سود مي تواند متفاوت باشد.
اهداف پيش بيني هاي سود
اهداف اساسي گزارشگري مالي با محوريت صورت هاي مالي به شرح زير بيان مي گردد :
1) ارائه ي اطلاعات مورد نياز جهت اخذ تصميمات اقتصادي
2)رفع نيازهاي آن دسته از استفاده کنندگاني که نمي توانند به راحتي و مستقيماً به اطلاعات مورد نياز در واحد تجاري دسترسي داشته باشند.
3)کمک به پيش بيني و ارزيابي اطمينان از جريان هاي نقدي آتي واحد تجاري.
4)قضاوت در خصوص عملکرد مديران در ايفاي وظيفه ي مباشرت با توجه به نحوه ي استفاده از منابع در دسترس واحد تجاري.
5)ارائه ي اطلاعات در خصوص سود دهي واحد تجاري در دوره ي مشخص جهت پيش بيني، مقايسه و قضاوت در مورد قدرت سود آوري آن .
و همچنين گزارش کميته ي تروبلاد به دنبال بررسي افشاء اطلاعاتي بود که به «پيش بيني، مقايسه و ارزيابي جريانهای نقد» و «قضاوت در مورد توانايي مديريت براي تخصيص بهينه ي منابع شرکت» کمک مي نمايد. نتايج اين مطالعه بيانگر اين مطلب است که “پيش بيني هاي مالي هنگامي که قابليت اتکاء پيش بيني هاي مالي استفاده کنندگان را افزايش مي دهند بايد افشا شوند ” . گزارش ديگري که در انگليس تهيه شد با نتيحه اي مشابه بيان مي دارد که گزارش هاي مالي شرکت ها مي بايست شامل سطح مناسبي از “گزارش جنبه هاي احتمال سود هاي آتي سطوح سرمايه گذاري و استخدامي باشد” .
به طور کلي گزارش پيش بيني هاي سود توسط شرکت ها شامل سه عنصر اصلي زير مي باشند:
نخست :ارائه ي برآوردي معقول و منطقي از سود هاي آتي شرکت به استفاده کنندگان جهت ارزيابي اوضاع مالي شرکت.
دوم:ارائهي ابزارهاي لازم به استفادهکنندگان براي ارزيابي منطقي اطلاعات افشا شده.ارائهي پيش بينيهاي سود همراه با ابزار هاي لازم جهت ارزيابي منطقي اين پيش بيني ها، مسئله اي است که امروزه در گزارشگري مالي، بسيار مورد توجه قرار گرفته است. براي مثال در اکتبر 1974 کميته ي تحقيقات حسابداري انجمن حسابداران خبره ي کانادا اظهار مي دارد “روش هاي حسابداري يک شرکت، وضعيت مالي، نتايج عمليات و تغييرات در وضعيت مالي که در صورت هاي مالي آن انعکاس يافته است را تحت تاثير قرار مي دهد. بنابراين افشاء روش هاي حسابداري به کار گرفته شده در يک موسسه، مورد تاکيد هدف سودمندي صورت هاي مالي قرار مي گيرد”.
” اصول حسابداري روش ها و فرآيند ها ممکن است از يک صنعت به صنعت ديگر فرق کند و نمي توان فرض نمود استفاده کننده ي از صورت هاي مالي با اين تفاوت ها آشناست”.
بدين ترتيب استفاده کنندگان پيش بيني هاي سود مي بايست از مباني تهيه وارائه ي اين پيش بيني ها مطلع گردند .
سوم: ارائه و افشاي اطلاعات تا جايي که توانايي شرکت براي دستيابي کلي به اهداف پيش بيني شده اش را به طور جدي به مخاطره نمي اندازد.
ويژگي هاي پيش بيني سود
سودمندي در پيش بيني يکي از معيارهاي مورد عمل مي باشد که متکي به پژوهش هاي تجربي است. با توجه به اين معيار، اندازه گيري هاي حسابداري بر حسب توان پيش بيني رويدادهاي مورد نظر تصميم گيرنده مورد ارزيابي قرار مي گيرند.
بهترين اندازه گيري روشي است که براي مدتي خاص داراي بالاترين توان پيش بيني از نظر رويداد مورد نظر باشد. اين معيار تا کنون در موارد مختلف به کار برده شده است.
براون (Brown) سودمندي روشهاي اندازه گيري سود را در پيش بيني ارزش بازار شرکت مورد پژوهش قرار داده است .
گرين (Green) و سگال (Segall ) گزارش هاي ميان دوره اي را با توجه به مثمر ثمر بودن آنها در پيش بيني سود سالانه ارزيابي کرده اند. هوريگان (Horrigan) توان پيش بيني داده هاي حسابداري را با توجه به نسبتهاي مالي و تغييرات در درجهبندي اوراق قرضه تحقيق کرده است. بيور (Beaver) نيز اندازهگيريهاي حسابداري را به عنوان معيارهاي پيش بيني کننده ي ورشکستگي و عدم پرداخت به موقع بدهي ها مورد مطالعه قرار داده است.
اسکينر در پژوهشي درباره ي اصول حسابداري کانادا، ويژگي هاي اطلاعات حسابداري منتشر شده براي استفاده کنندگان را مختصرا شرح مي دهد. او اظهار مي دارد که “اين اطلاعات مي بايست قابل اتکا بوده، به گونه اي موثر به استفاده کنندگان منتقل شده و در ضمن مقرون به صرفه نيز باشند”. اسکينر اين نکته را متذکر مي شود که “اطلاعات براي قابليت اتکا داشتن مي بايست قابل اندازه گيري و قابل تاييد باشند و براي اينکه اطلاعات به گونه اي موثر انتقال يابند، بايد عاري از هر گونه جانبداري ،کميت پذير، افشاء کامل (قابل فهم براي استفاده کنندگان ) ساده و به موقع باشند. و بالاخره براي مقرون به صرفه بودن اطلاعات مي بايست از نظر تهيه عملي باشند”.
کميته ي نظارت بر استانداد هاي حسابداري انگليس نيز بيان مي دارد “ما معتقديم که گزارش هاي مالي شرکت براي سودمندي و تامين اهداف اساسي گزارشگري مالي، مي بايست داراي ويژگي هايي از قبيل مربوط بودن، کامل بودن، عينيت در اندازه گيري ها و قابليت مقايسه داشته باشند”. به طور کلي همين ويژگيها براي صورتهاي مالي نيز ارائه مي شوند که مي بايست به طور ويژه براي انتشار پيش بينيهاي سود به کار برده شوند. اگر چه مطالعات انجام شده در کانادا و امريکا در زمينه ي ويژگي هاي اطلاعات حسابداري نشان داده است که قابليت اثبات جزو اين ويژگي ها مي باشد ولي اين يکي از ويژگي هايي است که پيش بيني سود ندارد، چرا که با توجه به ماهيت پيش بيني سود که در واقع بر اساس معيارهاي ذهني از رويدادهاي آتي تهيه شده است، نمي تواند مورد رسيدگي و رديابي قرار گيرد. البته اگر چه پيشبيني سود غير قابل رسيدگي و اثبات مي باشد ولي مي بايست قابليت تائيد داشته باشد.
خلاصه اينکه يک پيش بيني سود مي بايست عاري از جانبداري، قابل تائيد، مربوط، کميت پذير، کامل،قابل مقايسه، قابل فهم، به موقع و عملي بودن از نظر “مقرون به صرفه” باشد.
2-5- تعديل در سود پيش بيني شده2-5-1- دلايل تعديل در سود پيش بيني شده
مديران شرکت ها به طور معمول با توجه به بررسي هايي که از نحوه ي فعاليت و عملکرد شرکت خود انجام مي دهند و با توجه به اطلاعات گذشته و تجربياتي که دارند سعي در پيش يبني سود مربوط به يک سال مالي و سود هر سهم خواهند نمود، اما در طي سال مالي بر اساس بعضي از تغييرات و تحولات امکان دارد که اين سود پيش بيني شده را تعديل نمايند.
پلاملي در پژوهشي تحت عنوان “تحليلي بر دلايل اصلي تجديد ارائه”، چهار دليل اصلي براي تجديد ارائه بيان کرده است که عبارتند از 1. اشتباهات داخلي شرکت 2. دستکاري هاي عمدي (مديريت سود)3. پيچيدگي معاملات و 4 . برخي خصوصيات استاندارد هاي حسابداري. طبق پژوهش پلاملي اکثر تجديد ارائه ها به دليل اشتباهات اساسي داخلي شرکت مي باشند.
از جمله مصاديقي که منجر به تغيير در سود پيش ببيني شده مي گردد به قرار زير است:
1 . تغيير در فروش شرکت
2 . تغيير در هزينه هاي مربوط به بهاي تمام شده
3 . تغيير در روش هاي استهلاک
4 . تغيير در روش هاي ارزيابي موجودي ها
5 . تغيير در نرخ ماليات
البته علاوه بر موارد بالا که باعث تغيير در سود مورد انتظار مي گردد، امکان دارد عوامل ديگري مانند حوادث غير مترقبه، اعتصابات در يک شرکت توليدي، ورشکستگي يکي از بدهکاران عمده ي شرکت و … نيز اتفاق افتد که باعث شود مديران اقدام به تعديل سود پيش بيني شده نمايند.
چنانچه رويدادي رخ دهد که اثر با اهميتي بر سود پيش بيني شده و درآمد پيش بيني شده ي هر سهم داشته و بر تصميم گيري سرمايه گذاران و ديگر سهامداران شرکت تاثير بسزايي بگذارد، عاقلانه و منصفانه است که مديران اين تعديل را انجام داده و براي اطلاع سرمايه گذاران اعلام نمايند تا جلو ضرر و زيان عده اي ديگر گرفته شود. از طرفي سرمايه گذاران بايد همواره سود تعديل شده را مبناي تصميم گيري خود قرار دهند به بيان ديگر، آنها بايد بر اساس سودي تصميم گيري کنند که پيش بيني مي شود طي يک دوره ي بلند مدت عايد سرمايه گذار خواهد شد، يعني از يک استحکام بلند مدت و منطقي برخوردار باشد. اما اينکه چنين تعديلي در سود پيش بيني شده تا چه ميزان گوياي واقعيت مي باشد و به چه اندازه مي تواند راهنمايي براي سرمايه گذاران باشد بستگي به اطلاعات و مدارک پشتوانه ي مربوط به اين تعديلات و کساني که چنين تعديلي را انجام مي دهند خواهد داشت.
از آنجا که دقت پيش بيني تحليل گران با گذشت زمان در يک دوره ي مالي بيشتر مي شود کاهش قابل ملاحظه اي در اختلاف بين پيش بيني تعديل شده با پيش بيني قبلي ايجاد خواهد شد.
2-5-2- نقش تعديل سود هر سهم پيش بيني شده در معاملات سهامهمان طور که بيان گرديد شرکت هاي مختلف بر حسب مورد و با دست يافتن به اطلاعات دقيق تر ممکن است در چندين نوبت در يک سال مالي اقدام به تعديل سود هر سهم نمايند تا از اين طريق اطلاعات واقعي را زودتر از اتمام سال مالي و قبل از تعيين EPS واقعي به سرمايه گذاران و ديگر استفاده کنندگان از اطلاعات اعلام نمايند.
زمان انجام معاملات سهام بسيار حائز اهميت است، ضمن اينکه تاريخ تعديل EPSدر رونق بخشيدن به بازار معاملات سهام نقش تعيين کننده دارد. چنانچه ميزان تغييرات در EPS پيش بيني شده نسبت به مقدار پيش بيني شده ي قبلي تفاوت چشمگير داشته باشد، اين مسئله ممکن است بر قيمت سهام و حجم معاملات سهام تاثير بگدارد، که در اين پژوهش به دنبال بررسي اين موضوع مي باشيم. البته در اين خصوص علاوه بر تاريخ تعديل و ميزان تعديل در جهت افزايش يا کاهش EPS پيش بيني شده ي قبلي، عامل رواني نيز، که در اثر عوامل بالا ايجاد مي شود بي تاثير بر ميزان معاملات انجام شده نيست، زيرا بعضي از سرمايه گذاران که توانايي تجزيه و تحليل رويدادهاي مهم مالي را ندارند، ممکن است تحت تاثير اين عامل بدون هرگونه محاسبه اي اقدام به خريد يا فروش سهام را نمايد.
2-6- انجام پژوهش هاي رويدادي در يك بازار سهام كوچك پژوهش هاي رويدادي يكي از متدولوژي هاي عملي در حسابداري است كه به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته است. اين پژوهش ها براي كشف تغييرات قيمت غير عادي در داراييهاي مالي در دوره ي زماني اطراف رويدادهاي مختلف طراحي شدهاند. در روش استاندارد پژوهشهاي رويدادي، بازده غير عادي عبارت است از تفاوت بين بازده واقعي و بازده مورد انتظار. بازده مورد انتظار نيز عبارت است از بازده بدون احتساب رويداد مورد نظر.در عمل براي سنجش بازده غير عادي روش هاي زير متداول است:
1.بازده ميانگين تعديل شده: اين کميت با کسر ميانگين بازده واقعي سهم i در طول دوره ي برآورد از بازده واقعي سهم مذکور در دوره ي رويداد به دست مي آيد. در اين روش ريسک سهم يا بازده پرتفوي بازار در دوره ي رويداد کنترل نمي شود.
2.بازده تعديل شده ي بازار: بازده غير عادي با کسر بازده بازار از بازده واقعي سهم i در دوره ي رويداد به دست مي آيد. در اين روش ريسک سهم معادل ريسک پرتفوي بازار در نظر گرفته مي شود.
3.خطاي پيش بيني الگوي بازار: بازده غيرعادي طبق اين روش از تفاضل بازده واقعي سهم i در دورهي رويداد با بازده پيش بيني شده (بر اساس الگوي بازار) به دست ميآيد.
براي انجام دقيق يك پژوهش رويدادي نياز به داده هاي قيمت روزانه است تا بتوان تغييرات را در روزهاي اطراف رويداد بررسي كرد.
گرچه روش شناسي رويدادي براي آزمون تئوري هاي مالي و در پژوهش هاي تجربي در حسابداري استفاده ميشود، اما كاربرد آن در بازارهاي كوچك سرمايه که ويژگيشان وجود سهام با قابليت معاملاتي پايين است، با محدوديت هايي همراه مي باشد.در بورس هاي کوچک (از جمله بورس اوراق بهادار تهران)، داده هاي روزانه ي قيمت به طور پيوسته براي بسياري از سهام وجود ندارد. اين امر موجب شده است تا به كارگيري روش استاندارد پژوهش هاي رويدادي با محدوديت همراه باشد، به طوري كه نتايج به طور گسترده اي تحت تاثير اين محدوديت قرار مي گيرد.
به منظور رفع اين محدوديت پژوهش هايي صورت گرفته است كه پژوهش هينكل و كراوس (1988) با عنوان «اندازه گيري اثرات رويداد در سهام هاي كم گردش» را مي توان به عنوان اولين پژوهش در زمينه ي محدوديت نبود داده هاي پيوسته ي قيمت در سهام هاي كم گردش نام برد.
كمپل و ويسلي و كووان و سار جينت با در نظر گرفتن نمونه اي از سهم هاي كم گردش در بورس نيويورك، به بررسي قدرت و ويژگي هاي آزمون هاي آماري در سهم ها و بازارهاي كوچك پرداختند . در اين دو پژوهش راه كار جديدي براي پر كردن جاهاي خالي در داده هاي پيوسته ي بازده ارائه نشده است و تنها اثر اين محدوديت بر آزمون هاي آماري مورد توجه قرار گرفته است. نتيجه ي هر دو پژوهش حاكي از عدم كارايي برخي آزمون هاي آماري در سهم هاي كم گردش است.
مهمترين پژوهش در زمينه ي سهمهاي كم گردش، رامسي و ماينز (1993) ميباشد. در اين پژوهش ضمن ارائه ي روش دادوستد تا دادوستد براي برآورد بازده مورد انتظار در محدودهي رويداد، نتايج آزمون هاي آماري در مورد اين روش با استفاده از شبيه سازي يك رويداد مصنوعي در بازار كانادا بررسي شده است. بدين منظور سهام شركتهاي مورد بررسي در سه دسته ي پر گردش ، متوسط و كم گردش تقسيم بندي شده ست .
نتايج اين پژوهش نشان داد كه روش معمول محاسبهي بازده غيرعادي و آزمونهاي آماري عادي در مورد سهام هاي پر گردش و متوسط، كارايي دارد ، در حالي كه براي سهام هاي كم گردش روش داد و ستد تا داد و ستد كارايي بهتري دارد .
2-7- مدل بازار در تئوري پرتفوي مدرن ذکر مي گردد که سرمايه گذاران در صدد يافتن پرتفويي هستند که در ازاي سطح ريسک معين در مقايسه با ساير پرتفوي ها داراي حداکثر بازده و يا در ازاي بازده ي معين داراي حداقل ريسک باشد.
در مدل هاي عاملي فرض بر اين است که بازده پرتفوي تحت تاثير يک يا چند عامل قرار ميگيرد.اگر فرض بر وجود يک عامل باشد به آن مدل تک عاملي و در غير اين صورت به آن مدل چند عاملي ميگويند. در مدل تک عاملي فرض بر اين است که بازده اوراق بهادار نسبت به يک عامل خاص (مثل تورم، توليد ناخالص داخلي، قيمت نفت و…) عکس العمل نشان ميدهد و از رابطه ي زير تبعيت ميکند:
Ri=ai+biF+ei
که در آن
Ri : بازده اوراق بهادار i
ai : مقدار ثابت
bi : ضريب حساسيت بازده ي اوراق بهادار i نسبت به عامل (شيب خط)
F : عامل يا فاکتور
Ei : مقدار خطا
در اين مدل فرض مي شود که بازده مورد انتظار دارايي تحت تاثير دو عامل قرار مي گيرد:
عوامل خاص و ويژه ي مربوط به دارايي
عامل يا فاکتوري که بازده تمام دارايي ها را با درجات مختلف تحت تاثير قرار مي دهد .
مفروضات مدل:
1-COV(ei,F)=0
2-COV(ei,ej)=0
3-ei=0 → E(ei)=0
مدل بازار شکل خاصي از مدل تک عاملي است که در آن عامل مورد نظر بازده پرتفوي بازار است در اصل اين مدل يک توصيف آماري از ارتباط بين نرخ بازده دارايي i (rit )و نرخ بازده پرتفوي بازار از دارايي ها (rmt) است.
ويليام شارپ عنوان کرد که چندين عامل بر بازده و ريسک اوراق بهادار اثر مي گذارند که مي توان آنها را به دو دسته تقسيم کرد: آنها که خاص يک شرکت هستند و آنها که به کل بازار مربوط مي شوند. عوامل مربوط به کل بازار را ريسک سيستماتيک و عوامل مربوط به يک شرکت خاص را ريسک غيرسيستماتيک مي نامند.
رابطه مربوط به بازده اوراق بهادار در مدل بازار به صورت زير است:
Rit=ai+birmt+ei
bi=cov(rit,rmt)Q2(rmt)ai=E(rit)-bi.E(rmt)
فرض اصلي الگوي بازار بر اين پايه قرار مي گيرد که تغيير در هر يک از اوراق بهادار به سبب تغيير در عوامل موجود در کل بازار است. اين فرض اين امکان را فراهم مي سازد که عامل منحصر به فرد بازار جايگزين همه ي عوامل قرار گيرد.
Rmt بازده پرتفوي بازار در دورهي tاست. پرتفوي بازار شامل تمامي دارايي ريسکي، که وزن هردارايي در آن معادل نسبت ارزش کل آن دارايي به ارزش کل پرتفوي بازار است، مي شود. ازآنجا که اطلاعات مربوط به همه ي دارايي هاي ريسکي در دسترس نيست از بازار بورس اوراق بهادراستفاده مي شود.

بخش دوم : پيشينه ي پژوهش2-8- مقدمه
در گذشته بيشتر تلاشهاي پژوهشگران صرف تبيين روشهايي ميشد که در محاسبهي سود به کار ميرفت اما امروزه کمتر تلاشي در اين جهت مشاهده مي گردد. در دهه ي 1950 به دليل پيشرفت هايي که در علوم رايانه اي به وجود آمد، آزمون تجربي فرضيات آسان شد و به همين جهت افرادي چون ژولدين و ميلر و موديلياني با تجزيه و تحليل هاي اقتصادي تحولات چشمگيري در حوزه ي امور مالي و تاثير اطلاعات به وجود آوردند. آنها مطالعات متعددي را درباره ي رفتار قيمت اوراق بهادار و تاثير اطلاعات بر حجم آنها انجام دادند. در نتيجه ي اين مطالعات فاما فرضيه ي بازار کارا را مطرح کرد.اين نظريه، بازار سرمايه ي آمريکا را تکان داد، زيرا براي اولين بار به سرمايه گذاران گفته شد که هيچ راهي براي غلبه بر بازار و پيش بيني قيمت ها وجود ندارد. در ادامه، تعدادي از پژوهش هايي که مرتبط با موضوع مي باشد، آورده مي شود.
2-9- پژوهش هاي انجام شده در خارج از کشوراشلي(1962):اشلي اثر سود و سود تقسيم شده را بر قيمت سهام شرکت هاي پذيرفته شده در بورس سهام امريکا و نيويورک مورد بررسي قرار داد. نتايج پژوهش اشلي، نشان مي دهد که تغيير در سود و يا سود سهام اثر زيادي بر انتظارات سرمايه گذاران درباره رويداد هاي آتي دارد و همچنين قيمت سهام نسبت به تغيير سود و سود سهام واکنش معني داري از خود بروز مي دهد. اشلي براي آزمون فرضيه ي خود اخبار موسسه ها را به دو گروه اخبار خوب و اخبار بد تقسيم نمود. وي براي اين گروه بندي اهميت تغييرات سود نسبت به سال هاي گذشته، يعني افزايش، تداوم و کاهش سود سهام را مبنا قرار داد. اشلي موسسه ها را به شش طبقه تفکيک نمود و براي هر طبقه درصد ميانگين تغيير قيمت سهام را در روز پايه و هشت روز متوالي بعد از آن محاسبه کرد و بر اين اساس تفاوتهاي ميان ميانگينهاي نمونهاي خوش خبر و بد خبر را آزمود.طرح پژوهش اشلي اين اشکال را داشت که در آن متغيير هايي به جز سود و سود سهام که مي توانست بر قيمت سهام اثر گدار باشد ،مشخص و تفکيک نشده بود.
بال و براون(1968): يکي از پژوهش هايي که مي توان آن را پيش آهنگ ساير پژوهش هاي مشابه دانست و متدولوژي به کار رفته در آن به طور گستر ده اي در پژوهش هاي بعدي به کار گرفته شده است پژوهش بال و براون است. بال و براون به دنبال پي بردن به اين نکته بودند که آيا گزارش سود وزيان سالانه ي شرکت ها بر قيمت سهام آن موثر است. به نظر آنان اگر سود حسابداري به طور غير منتظره افزايش يا کاهش يابد، موجب ايجاد بازده غير عادي مثبت يا منفي خواهد شد. از اين رو به بررسي رابطهي بين علامت نشان دهنده ي سود غير منتظره و ميانگين نرخ بازده غير عادي پرداختند
نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي دهد که وقتي سود تحصيل شده بيش از مقدار مورد انتظار باشد، بازده غيرعادي مثبت است. البته به نظر مي رسد که بازده سهام به تدريج به گونه اي تعديل ميشود که در روز انتشار گزارش سود، منعکس کننده ي تفاوت مثبت يا منفي ارقام سود گزارش شده با ارقام مورد انتظار باشد. تغييرات مثبت سود ، موجب افزايش تدريجي بازده غير عادي تا زمان انتشار گزارش سود مي شود. به نظر مي رسد بعد از انتشار سود افزايش در خور توجهي در بازده غيرعادي پديد نميآيد. کاهش تدريجي قيمت ها مدتي پيش از تغيير منفي سود آغاز مي شود و پس از انتشار سود متوقف مي گردد و واکنش مهمي پس از آن ديده نمي شود. اين اثر ناشي از انتظار با فرضيه اي که قيمتها را انعکاسي از انتظارات سود قلمداد ميکند سازگار است. و نيز نتايج حاصل از اين پژوهش نشان ميدهد اگر شخص سرمايه گذار اطلاعاتي درباره تغييرات سود در دوازده ماهه بعدي پيش از انتشار عمومي آن داشته باشد، مي تواند 3/8درصد بازده غيرعادي به دست آورد به اين شرط که سهام موسساتي را که سودي بيشتر از پيش بيني گزارش خواهند کرد زودتر بخرد و يا سهام موسساتي را که سودي کمتر از پيش بيني گزارش خواهند کرد ، زودتر بفروشد. نتايج منتشر شده نشان مي دهد که بيشتر اطلاعات موجود در گزارشهاي سالانه توسط بازار از طريق ساير منابع اطلاعاتي جذب مي شود. حدود 85 الي 90 درصد از محتواي گزارش هاي سالانه قبل از انتشار آنها در قيمت بازار سهام انعکاس پيدا مي کند.
نتايج به دست آمده تعجب برانگيز نيست زيرا اطلاعات ديگري در طول سال در اختيار عموم قرار ميگيرد و اين امکان را براي سرمايه گذاران فراهم مي آورد که در پيش بيني هاي خود در باره ي سودهاي سالانه تجديد نظر کنند. مثال هايي از اين نوع اطلاعات عبارتند از سود اعلام شده سه ماهه، سود تقسيم شده سه ماهه و پيش بيني هاي سود توسط تحليل گران و مديريت.
بيور(1968) در پژوهشي با عنوان “محتواي اطلاعاتي اعلان سود هاي سالانه”به آزمون عکس العمل سرمايه گذاران به اعلان سود هاي سالانه پرداخت و به اين منظور حرکات قيمت وحجم دادوستد سهام عادي در هفته هاي حول و حوش تاريخ اعلان سود ها را مورد بررسي قرار داد. وي نشان داد که اعلان سود هاي سالانه داراي محتواي اطلاعاتي هستند. در رابطه با حجم دادوستد، بيور به اين نتيجه رسيد که ميانگين حجم دادوستدها در هفته ي اعلان بيشتر از هفته هاي ديگر است.وي نشان داد که فعاليت قيمت در هفته ي صفر از همه بالاتر است و نيز تغييرات قيمت در هفته ي قبل از اعلان بالاي ميانگين است که وي اين موضوع را نشان دهنده ي نشت اطلاعاتي يا اين واقعيت که مجله ي وال استريت اولين منبع گزارش سودها در برخي موارد نيست، دانست. همچنين فعاليت بالاي نرمال براي دو هفته ي بعد از اعلان وجود داشته است، يعني زماني که گزارش هاي سود منتشر و بوسيله ي سرمايه گزاران ارزيابي شده اند.
براون(1970) شرکت هاي استراليايي را مورد آزمون قرار داد. حرکات شاخص عملکرد غير عادي (API) مشابه پژوهش بال و براون (1968) بود. تفاوت نتيجه ي اين دو مطالعه در اين است که تغيير قيمت در طي سال براي بورس اوراق



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *