— (424)

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد رشت
دانشکده مدیریت و حسابداری
گروه حسابداری
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
رشته حسابداری
عنوان :
بررسی رابطه بین دوره گردش عملیات و سلامت مالی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما :
جناب دکتر کیهان آزادی
دانشجو: محسن وفایی
نگارش :1392-1393
تاریخ:…………..
شماره:………….
پیوست:………..
تعهدنامه اصالت رساله پایان نامه
اینجانب محسن وفایی دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته حسابداری با شماره دانشجویی 910595857 که در تاریخ 25/6/1393 از پایان نامه خود تحت عنوان بررسی رابطه بین دوره گردش عملیات و سلامت مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با کسب نمره 75/17 و درجه بسیار خوب دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم:
1-این پایان نامه حاصل تحقیق پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و …) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط ورودیه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
2- این پایان نامه قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی(هم سطح، پایین تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
3- چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هر گونه بهره برداری اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و از این پایان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
4- چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و واحد دانشگاهی مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلی ام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی دانشجو
گواهی امضاء:
دانشجوی فوق الذکر احراز هویت شد. فقط امضای ایشان گواهی می گردد.
رئیس پژوهش دانشکده
سپاسگزاری:
سپاس ایزد منان را که توفیق فراگیری علم را برمن عطا فرمود و مرا در کوران مشکلات و سختی‌ها یاری نمود، تا این رساله را با موفقیت به پایان برسانم.
هرچندکه این یک صفحه از پایان نامه ی من بینهایت کوچک و ناچیز است برای نشان دادن قدردانی و تشکر من از تمام کسانی که مرا در تحصیل علم و ادب یاری نموده اند، معلمان سخت کوش دوره ابتدایی، دوره راهنمایی و دبیرستان ،دوره کارشناسی و در نهایت اساتید و کارکنان محترم دانشگاه آزاد رشت در دوره کارشناسی ارشد، اما امیدوارم که مراحل قدردانی مرا پذیرا باشند.
در این بین تشکر ویژه و سپاس از آقای دکتر کیوان آزادی و اساتید محترم داور که نقشه ویژه و بسزایی در رسیدن من به این درجه ی علمی را داشته اند.
تقدیم به:

پدر عزیز و دلسوزم که در تمام مراحل زندگی دست مرا رها نکرد و به من درس اخلاق و ایمان داد تا بتوانم به این مرحله از زندگیم با سربلندی برسم.
باشد که این رساله پاسخگوی ذره ای از مهربانی ایشان باشد.

«فهرست مطالب »
فصل اول : کلیات تحقیق
چکیده……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..1
1-1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..3
2-1 بیان مسئله …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….3
3-1 اهمیت و ضرورت تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………….5
4-1 اهداف تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..8
5-1 مروری بر ادبیات و مبانی نظری تحقیق ……………………………………………………………………………………………………….9
6-1 سئوالات تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………….12
7-1 متغیر های تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………12
1-7-1 متغیر وابسته ………………………………………………………………………………………………………………………………………….12
2-7-1 متغیر مستقل …………………………………………………………………………………………………………………………………….12
8-1 فرضیه های تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………..13
1-8-1 فرضیه اصلی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………13
2-8-1 فرضیه های فرعی …………………………………………………………………………………………………………………………………..13
9-1 روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..14
10-1 جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………………………………………………14
11-1 قلمرو تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………….14……..
12-1 روش گردآوری داده هاو اطلاعات …………………………………………………………………………………………………………….14
13-1 استفاده کنندگان از نتایج تحقیق ………………………………………………………………………………………………………….. 14
14-1 تعریف عملیاتی مفاهیم و واژه های کلیدی …………………………………………………………………………………………….15
1-14-1 سلامت مالی …………………………………………………………………………………………………………………………………………15
1-1-14-1 شرکت های سالم ………………………………………………………………………………………………………………………………15
2-1-14-1 شرکت های میانی …………………………………………………………………………………………………………………………….15
3-1-14-1 شرکت های درمانده ………………………………………………………………………………………………………………………….15
4-1-14-1 رشد سود واقعی ………………………………………………………………………………………………………………………………..15
2-14-1 تداوم فعالیت ………………………………………………………………………………………………………………………………………….16
3-14-1 ورشکستگی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………16
4-14-1 دوره گردش عملیات ……………………………………………………………………………………………………………………………..16
1-4-14-1 دوره تسویه پیش پرداخت ………………………………………………………………………………………………………………..16
2-4-14-1 مدت زمان وصول مطالبات ……………………………………………………………………………………………………………….16
3-4-14-1 دوره گردش کالا ……………………………………………………………………………………………………………………………….17
4-4-14-1 دوره گردش مواد ……………………………………………………………………………………………………………………………….17
5-4-14-1 دوره تسویه بستانکاران ……………………………………………………………………………………………………………………..17
5-14-1 اندازه شرکت ………………………………………………………………………………………………………………………………………….17
6-14-1 اهرم مالی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….17
15-1 ساختار کلی تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………18
فصل دوم : ادبیات و مبانی نظری تحقیق
1-2 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………20
بخش اول ، مبانی نظری تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………..21
2-2 ارزیابی عملکرد ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..22
3-2 سود حسابداری …………………………………………………………………………………………………………………………………………… 24
4-2 تداوم فعالیت …………………………………………………………………………………………………………………………………………………25
5-2 شیوه ارزیابی تداوم فعالیت …………………………………………………………………………………………………………………………..27
1-5-2 ارزیابی تداوم فعالیت با استفاده از مقررات قانونی تجارت ………………………………………………………………………27
2-5-2 ارزیابی تداوم فعالیت با استفاده از گزارش حسابرسان ……………………………………………………………………………28
1-2-5-2 برقرار نبودن فرض تداوم فعالیت …………………………………………………………………………………………………………28
1-1-2-5-2 نشانه های مالی ……………………………………………………………………………………………………………………………….29
2-1-2-5-2 نشانه های عملیاتی …………………………………………………………………………………………………………………………29
3-1-2-5-2 سایر نشانه ها …………………………………………………………………………………………………………………………………..29
3-5-2 ارزیابی تداوم فعالیت با کمک نسبت های مالی ………………………………………………………………………………………29
6-2 مدل های پیش بینی و ارزیابی عملکرد شرکت ها و رتبه بندی آنها …………………………………………………………..30
1-6-2 مدل تفکیک کننده خطی ………………………………………………………………………………………………………………………..30
2-6-2 مدل های لاجیت و پوبیت ………………………………………………………………………………………………………………………31
3-6-2 مدل تفکیک مکرر …………………………………………………………………………………………………………………………………….33
4-6-2 مدل تجزیه و تحلیل بقا ……………………………………………………………………………………………………………………………34
5-6-2 مدل شبکه های مصنوعی ………………………………………………………………………………………………………………………..34
6-6-2 مدل پردازش و اطلاعات توسط انسان ……………………………………………………………………………………………………..35
7-2 رشد سود ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………35
8-2 دوره گردش عملیات …………………………………………………………………………………………………………………………………….36
1-8-2 دوره تسویه پیش پرداخت ها ………………………………………………………………………………………………………………….36
2-8-2 دوره وصول مطالبات ………………………………………………………………………………………………………………………………..36
1-2-8-2 مزیت کوتاه بودن دوره وصول مطالبات ………………………………………………………………………………………………37
2-2-8-2 مزیت طولانی بودن دوره وصول مطالبات …………………………………………………………………………………………..37
3-8-2 دوره گردش کالا ………………………………………………………………………………………………………………………………………37
4-8-2 دوره گردش مواد ……………………………………………………………………………………………………………………………………..37
1-4-8-2 حسابداری مواد مصرف شده ……………………………………………………………………………………………………………….38
1-1-4-8-2 سیستم ثبت ادواری موجودی ها …………………………………………………………………………………………………..38
2-1-4-8-2 سیستم ثبت دائمی موجودی ها …………………………………………………………………………………………………….38
2-4-8-2 روش های ارزشیابی موجودی ها ………………………………………………………………………………………………………..39
1-2-4-8-2 روش شناسایی ویژه ………………………………………………………………………………………………………………………..39
2-2-4-8-2 روش اولین صادره از اولین وارده ……………………………………………………………………………………………………40
3-2-4-8-2 روش اولین صادره از اخرین وارده ………………………………………………………………………………………………….40
4-2-4-8-2 روش میانگین موزون ………………………………………………………………………………………………………………………41
5-8-2 دوره تسویه بستانکاران …………………………………………………………………………………………………………………………….41
6-8-2 سلامت مالی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..41
7-8-2 اندازه شرکت …………………………………………………………………………………………………………………………………………….42
8-8-2 اهرم مالی ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….42
9-2 مفهوم بورس …………………………………………………………………………………………………………………………………………………43
1-9-2 تاریخچه پیدایش بورس …………………………………………………………………………………………………………………………..43
2-9-2 تعریف بورس اوراق بهادار …………………………………………………………………………………………………………………………43
3-9-2 سابقه ایجاد بورس در ایران ……………………………………………………………………………………………………………………..44
4-9-2 بورس اوراق بهادار تهران ………………………………………………………………………………………………………………………….44
بخش دوم ، پیشینه تحقیق
10-2 تحقیقات انجام شده در داخل کشور ………………………………………………………………………………………………………….45
11-2 تحقیقات انجام شده در خارج از کشور ………………………………………………………………………………………………………48
فصل سوم : روش تحقیق
1-3 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..54
2-3 روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..54
3-3-جامعه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….54
4-3 نمونه مورد مطالعه و روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………………………….54
5-3 محاسبه پارامترهای تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………56
1-5-3 دوره تسویه پیش پرداخت…………………………………………………………………………………………………………………………56
2-5-3 دوره وصول مطالبات………………………………………………………………………………………………………………………………….58
3-5-3 دوره گردش کالا……………………………………………………………………………………………………………………………………….60
4-5-3 دوره گردش مواد………………………………………………………………………………………………………………………………………63
5-5-3 دوره تسویه بستانکاران……………………………………………………………………………………………………………………………..65
6-5-3 اهرم مالی…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..68
7-5-3 اندازه شرکت…………………………………………………………………………………………………………………………………………….70
6-3 توصیف متغیر های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………..73
7-3 قلمرو زمانی و مکانی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………….80
8-3 منابع اطلاعاتی و روش گرد آوری اطلاعات…………………………………………………………………………………………………80
فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها
1-4 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..82
2-4 فرضیات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 83
1-2-4 فرضیه اصلی…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 83
2-2-4 فرضیه های فرعی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 83
3-4 آزمون فرضیات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………..84
فصل پنجم نتیجه گیری و پیشنهادات
1-5 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………102
2-5 نتایج تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 102
1-2-5 فرضیه اصلی………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 102
2-2-5 فرضیه فرعی اول…………………………………………………………………………………………………………………………………… 102
3-2-5 فرضیه فرعی دوم………………………………………………………………………………………………………………………………….. 103
4-2-5فرضیه فرعی سوم…………………………………………………………………………………………………………………………………… 104
5-2-5 فرضیه فرعی چهارم………………………………………………………………………………………………………………………………. 104
6-2-5 فرضیه فرعی پنجم………………………………………………………………………………………………………………………………… 105
3-5 محدودیت های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………… 106
4-5 پیشنهادهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………. 106
5-5- پیشنهادهایی برای آتی………………………………………………………………………………………………………………………….. 106
پیوست ها……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………107
منابع…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..119
چکیده لاتین………………………………………………………………………………………………………………………………………………………122
فهرست جداول
جدول شماره (1-2) خلاصه نتایج حاصل از مدل های تجربی پیش بینی …………………………………………………………33
جدول (2-2) اطلاعات شرکتهای آلفا و بتا……………………………………………………………………………………………………………35
جدول (3-2) درصد صحت پیش بینی مدل های ارائه شده توسط نایدو…………………………………………………………….49
جدول4-2) خلاصه تحقیقات داخلی……………………………………………………………………………………………………………………..51
جدول5-2) تحقیقات انجام شده در خارج از کشور………………………………………………………………………………………………52
جدول1-3) توصیف متغیر تسویه پیش پرداخت…………………………………………………………………………………………………..73
جدول2-3) توصیف متغیر مدت زمان وصول مطالبات…………………………………………………………………………………………74
جدول3-3) توصیف متغیر دوره گردش کالا…………………………………………………………………………………………………………75
جدول4-3) توصیف متغیر دوره گردش مواد………………………………………………………………………………………………………76
جدول5-3) توصیف متغیر دوره تسویه بستانکاران………………………………………………………………………………………………77
جدول6-3) توصیف متغیر اهرم مالی…………………………………………………………………………………………………………………….78
جدول7-3) توصیف متغیر اندازه شرکت……………………………………………………………………………………………………………….79
جدول1-4) جدول تحلیل واریانس فرضیه اصلی تحقیق………………………………………………………………………………………84
جدول2-4) جدول آزمون دانکن فرضیه اصلی………………………………………………………………………………………………………84
فهرست نمودارها
نمودا ر(1-3) هیستوگرام متغیر تسویه پیش پرداخت…………………………………………………………………………………………73
نمودار2-3) هیستوگرام متغیر مدت زمان وصول مطالبات………………………………………………………………………………….74
نمودار3-3) هیستوگرام متغیر دوره گردش کالا………………………………………………………………………………………………….75
نمودار4-3) هیستوگرام متغیر دوره گردش مواد………………………………………………………………………………………………….76
نمودار5-3) هیستوگرام متغیر دوره تسویه بستانکاران………………………………………………………………………………………..77
نمودار6-3) هیستوگرام متغیر اهرم مالی…………………………………………………………………………………………………………….78
نمودار7-3) هیستوگرام متغیر اندازه شرکت………………………………………………………………………………………………………..79
چکیده
خصلت جستجوگرانه آدمی، همواره به دنبال مجموعه ای از اطلاعات به منظور کشف روابط میان پدیده ها بوده است تا بدین وسیله رفتار خود را پیش بینی نماید. گستره این تلاش به حوزه های مالی نیز رسیده است تا جایی که محققان را بر آن داشته تا روابطی را میان اطلاعات مالی کشف کنند که موجبات آمادگی کاربران اطلاعات با ابزارهای کنترلی بهینه تر را فراهم آورد. پیش بینی ورشکستگی و درماندگی مالی شرکتها مقوله ای است که توجه بسیاری از جوامع علمی و تجاری را در سده اخیر بر انگیخته است. این پیش بینی ها از این جهت دارای اهمیت هستند که با ارسال سیگنال های هشدار برانگیز و به موقع و در نتیجه برخورد صحیح و منطقی با شرایط بوجود آمده ، از بروز خسارات مادی و معنوی جلوگیری کند. از آنجاییکه در این پژوهش شر کت ها از نظر سلامت به سه سطح سالم، میانی و درمانده تقسیم شده اند تفاوت متوسط برخی از نسبت های مالی این سه سطح مورد تحلیل قرار گرفته است. از بین 33 صنعت و 153 شرکت با استفاده از فرمول کوکران 71 شرکت انتخاب که به روش نمونه گیری تصادفی طبق تعریف به 37 شرکت سالم ، 25 شرکت میانی و 9 شرکت درمانده تقسیم بندی شدند . نسبت های تسویه پیش پرداخت، مدت زمان وصول مطالبات، دوره گردش کالا، دوره گردش مواد و دوره تسویه بستانکاران با استفاده از نرم افزاز excel محاسبه گردیدو برای آزمون فرضیات از نرم افزار eviews در سطح خطای 5 درصد استفاده شد. یافته های تحقیق نشان می دهد که نسبت دوره تسویه بستانکاران تفاوت های آماری با اهمیتی بین این شرکت ها در سطوح مختلف سلامت مالی ایجاد نمیکند اما تفاوت وضعیت تسویه پیش پرداخت، دوره وصول مطالبات، دوره گردش کالا و دوره گردش مواد این 3 سطح با اهمیت است و با توجه به آزمون زوجی دانت و توکی صورت گرفته ،عامل ایجاد کننده تفاوت، شرکت های درمانده می باشند یعنی از نظر آماری شرکت های درمانده در یک طرف و شرکت های میانی و سالم در طرف دیگر قرار می گیرند.

فصل اول
کلیات تحقیق

1-1 مقدمه
زیان دهی و ورشکستگی شرکت ها محققان را از حدود 110 سال قبل بر آن داشت که به منظور کمک به ذینفعان مدل هایی را برای پیش بینی ورشکستگی ارائه نمایند . ازآنجائیکه امروز اجتناب از ورشکستگی بعنوان راهبردی بنیادی است که هدف آن تضمین فعالیتهای تجاری می باشد ، بحث پیش بینی سود و ارزیابی تداوم فعالیت شرکت ها مورد توجه محققان قرار گرفته است .سلامت مالی به مفهوم توان سودآوری و تداوم فعالیت واحد اقتصادی برای کلیه سهامداران و ذینفعان از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و اساساًهمه ذینفعان در واحدهای اقتصادی به داشتن ابزارهای مناسبی که بتوانند سودآوری و تداوم فعالیت این واحدها را ارزیابی و پیش بینی کنند ، علاقه مندند. پژوهش حاضر در صدد آن است که با استفاده از تغییرات دوره گردش عملیات شرکت ها بتوان تاثیر این مولفه را بر سلامت مالی شرکت ها مورد سنجش قرارداد .
2-1 بیان مسئله
با توجه به تمایلات ، نقش ها و تاثیر گذاری متفاوت ذینفعان ، همه در یک موضوع اشتراک نظر دارند و آن این است که تمامی آنها به وضعیت سلامت مالی و تداوم فعالیت واحد اقتصادی در آینده بسیار اهمیت می دهند و بدان فکر می کنند ( نایدو ، 2007 )
– توانایی شرکت برای تداوم فعالیت از نظر حسابرسان بسیار مهم است .
– اعتبار دهندگان به توانایی شرکت به حل وفصل حسابهایشان با افراد برون سازمانی علاقمند هستند .
– مشتریان علاقمند به توانایی شرکت برای به انجام رساندن سفارشات آتی می باشند .
– کارکنان به توانایی شرکت برای فراهم کردن اشتغال با ثبات علاقمند هستند .
– موسسات مالی به توانایی شرکت به باز پرداخت سرمایه و بهره وام هایشان علاقه دارند .
– سرمایه گذاران به توانایی شرکت در فراهم آوردن بازده مورد انتظار شان علاقمند هستند و بسیار مایلند که با پیش بینی روند سلامت مالی شرکت نسبت به اصلاح و بهسازی مجموعه سرمایه گذاری خود اقدام نمایند.
– مدیریت به شناخت اینکه در آینده با چه مسائلی روبرو خواهد بود تا بتواند با استفاده از ابزارهایی تصمیمات لازم را برای مسیر آینده و استراتژی بعدی کارشان مشخص سازد ، علاقمند است .
از طرفی به دلیل مرسوم نبودن اعلام ورشکستگی بنگاههای تجاری ممکن است علیرغم ورشکستگی ، اینگونه بنگاهها تنها به حیات ظاهری خود ادامه دهند. مادامی که این بنگاهها قادر به ادامه حیات ظاهری هستند ، تشخیص وضعیت آن دشوار بوده و عموماً موجب می شود که در سطح خرد و کلان اینگونه بنگاهها به جذب منابع پرداخته و در نهایت منابع جذب شده به علت مشکلات گوناگون این شرکت ها تضییع گردد.
هانسبرگر ( 1979 ) می گوید « ورشکستگی مثل رعد و برق ( ناگهانی ) به وجود نمی آید بلکه بسیاری از نشانه ها و پیشگویی کننده ها ، بروز آنرا پیش بینی می کنند .»
اساسی ترین قضاوت انجام گرفته توسط ذینفعان در ارتباط با آینده یک واحد تجاری ، توانایی آن برای سودآوری ، ایغای تعهدات و تداوم فعالیت بعنوان یک واحد دایر است ( مجتهدزاده اسمعیلی ، 1387 )
لذا پیش بینی سلامت مالی برای همه آنها بسیار مهم است .
استفاده کنندگان از اطلاعات حسابداری برای تصمیم گیری به مجموع اطلاعات مالی و غیرمالی به طور همزمان نیاز دارند . از آنجائیکه استفاده کنندگان متعددند و با توجه به جایگاه خود ، به سطوح مختلفی از این دست اطلاعات دسترسی دارند برای سالیان دراز مباحث حول این موضوع تمرکز داشت که شرکت ها می بایست اطلاعات جامعی براساس خواست و نیاز استفاده کنندگان مختلف در صورت های مالی ارائه کنند. صرفنظر از این مطلب که گردآوری از تمام استفاده کنندگان صورتهای مالی مقدور نیست ، اضافه بر آن تهیه چنین گزارش حجیمی اولاً مقرون به صرفه نبوده ، ثانیاً احتمال گمراهی استفاده کنندگان وجود دارد .والبته ممکن است برخی از استفاده کنندگان دانش مالی لازم را نداشته باشند،بنابراین براین مطلب توافق شد که در صورت های مالی اطلاعاتی آورده شودکه استفاده کنندگان نتوانند آن اطلاعات را به طریقی ارزان تر از سایر طرق کسب کنند همچنین صورت های مالی با هدف عام قصد ندارند نیاز تک تک استفاده کنندگان را رفع کنند. بلکه سعی دارند تا نیاز یشترین استفاده کنندگان را مرتفع سازند با چنین نگرشی در صورت های مالی که تنها منبع اطلاعاتی قابل اتکا درباره شرکت هاست فقط مسائل مالی و وضعیت عملکرد گذشته آورده شده و آنچه بیش از همه نظر همگان را جلب کرد این مطلب است که این صورت های مالی مسائل غیر مالی شرکت را دربر نمی گیرد. و از جمله مسائلی که در صورت های مالی به طور مشخص منعکس نمی شود ، سلامت مالی و قدرت نسبی تداوم فعالیت آن در آینده است .
سنجش و ارزیابی سلامت مالی شرکت ها می تواند مکانیزم مهمی در حل وضعیت نا مطلوب شرکت ها محسوب شود چرا که با شناخت مولفه های موثر می توان دست به اقدامات اصلاحی برای این مولفه ها زد. که در این بین ویژگی های خاص هر کشور نیز بر مشکلات مالی شرکت ها تاثیر گذار می باشد از جمله این ویژگی ها ، تغییرات در سیستم های محلی ، استانداردهای حسابداری و چارچوب قانونگذاری ( مانند تفاوت در توسعه بازارهای مالی و سرمایه ) و شرایط اقتصاد کلان ( کلاپر، 2003 ) است . اولین مساله اصلی این است که آیا می توان به کمک مولفه های گردش عملیات مورد مطالعه که صرفاً براساس اطلاعات مالی مندرج در صورت های مالی و بازار سرمایه استخراج می شوند سلامت مالی شرکت های ایرانی را سنجش و ارزیابی و آنها را در سطوح مختلف سلامت مالی دسته بندی نمود؟
شناخت نقاط تمایز این شرکت ها و در نتیجه امکان طبقه بندی و پیش بینی وضعیت سلامت شرکت ها در فرآیند تصمیم گیری ، می تواند به کلیه افراد ذینفع و استفاده کنندگان صورت های مالی کمک کند . دومین مساله پژوهش حاضر این است که آیا میتوان با استفاده از اطلاعات منتشره در صورت های مالی شرکت های ایرانی و بورس اوراق بهادار ، رتبه سلامت مالی آنها را پیش بینی و براساس آن شرکت ها را طبقه بندی کرد ؟
بعبارت کلی از آنجائیکه هدف سهامداران و اعتباردهندگان کسب بازده و یا سود و رسیدن به بهره مورد انتظار ، حفظ سرمایه ، برگشت آن و تداوم فعالیت است چگونه می توان برای اطمینان بخشیدن به آنها در پیش بینی و ارزیابی این امر به آنها کمک کرد ؟ آنها با چه مدلی می توانند تصمیم گیری کنند ؟
3-1 اهمیت و ضرورت تحقیق
پیشرفت سریع فن آوری و تغییرات محیطی وسیع ، شتاب فزاینده ای به اقتصاد بخشیده است ، رقابت روزافزون بنگاههای اقتصادی دستیابی به سود را محدود و احتمال عدم توان ایفای تعهدات و توقف فعالیت های آنها را افزایش داده است .ورشکستگی های بی سابقه اخیر شرکت های بزرگ در سطح بین المللی و نوسانهای بورس اوراق بهادار در ایران ، وجود بحران های مالی در شرکت ها و صنایع مهم داخلی و تاثیر آنهادر ورشکستگی و نابودی شرکت ها که از آنها می توان به سونامی وحشتناک مالی یاد کردکه نگرانی هایی را ایجاد کرده که نیازبه وجود ابزارهایی برای ارزیابی توان و سلامت مالی شرکت ها با توجه به شرایط محیطی را نشان می دهد یکی از ابزارهای ارزیابی توان مالی شرکت ها استفاده از نسبت های مالی مستخرج از صورت های مالی و بدست آوردن سلامت مالی برای پیش بینی سلامت مالی شرکت هاست (کریتسونیس ، 2005 ).
با توجه به تعریف ارائه شده ، سلامت مالی را می توان به عنوان یک میز سه پایه که پایه های آن شاخص های عملیاتی ، بازاریابی ومالی و حسابداری هستند تشبیه کرد لذا برای آنکه بتوان به راحتی از این میز استفاده کرد و جای آن را تغییر داد، همواره باید پایه های آن در تعادل و توازن باشند نه اینکه یکی از این پایه ها بسیارکوتاه یا بسیاربلند باشد.(انعکاس این تعادل را می توان در شرکت های سالم و در نسبت های مالی و ارزش آفرینی مستخرج از صورت های مالی دید.)مدیریت بایستی مسئولیت پیش بینی عدم توازن آتی را در شرکت بپذیرد به عبارت دیگر مدیریت بایستی پیشاپیش دست به عمل بزند سلامت مالی آتی را ارزیابی کند قبل از آنکه عدم توازن در گزارش های مالی شرکت انعکاس یابد . در جامعه امروزی اجتناب از ورشکستگی دیگر یک معیار و استاندارد کاری قابل پذیرش نیست بلکه یک عنصر استراتژیک بنیادی است که هدف آن تضمین فعالیت های تجاری است که به سلامت دراز مدت بینجامد ( همان منبع ) .
نگرانی منطقی سرمایه گذاران از بازگشت اصل و سود سرمایه شان ناشی از آن است که یکی از دلایلی که شرکت ها ورشکسته می شوند بدهی هایشان می باشد و خروج یک شرکت به خاطر وخامت شرایط مالی باعث زیان به موسسات بزرگتری که در شرکت ورشکسته سرمایه گذاری نموده اند می شود ودر واقع توان گفت که ورشکستگی یک موسسه سرچشمه درماندگی و ورشکستگی بالقوه موسسات دیگر و ایجادهزینه برای اقتصاد کشور می باشد ( ستایش و احدیان پور، 1387 )
بنابراین انجام تحقیقی که بتواند به پیش بینی نزدیک به واقع برای ارزیابی تداوم فعالیت و سلامت مالی و در نتیجه به تصمیم گیری صحیح تر کمک نماید ضرورت می یابد. توان تجزیه و تحلیل و قدرت پیش بینی مهمترین عامل در تصمیم های سرمایه گذاری است ( خوش طینت ، 1377 ) . بیور ( 1996 ) معتقد است « پیش بینی بدون اخذ تصمیم امکان پذیر است ولی کوچکترین تصمیم گیری را نمی توان بدون پیش بینی انجام داد » . در واقع اگر بتوان از طریق مدلی سلامت مالی شرکت ها را ارزیابی و همچنین پیش بینی کرد و پس از آن در صورت عدم سلامت مالی به علت یابی و استفاده از روشهای حل مسئله به اصلاح امور شرکت پرداخت می توان از به هدر رفتن ثروت در قالب سرمایه های فیزیکی و انسانی و آثار آن جلوگیری کرد . علاوه بر این چنین مدلی که بتواند راهنمای خوبی برای کلیه ذینفعان و تصمیم گیرندگانی مانند سرمایه گذاران ، بانکها و دولت باشد ، بنابراین ایجاد مدلی که بتواند راهنمای خوبی برای تصمیم گیرندگان و هشدار مناسبی برای توقف فعالیت باشد ضرورت می یابد.
برای ذینفعان هنگام تصمیم گیری برای آینده ضروری است قادر به پیش بینی توان تداوم فعالیت و ارزیابی سلامت مالی شرکت ها باشند . بنابراین نیاز به استفاده از مدل هایی پیش بینی کننده توسط تحلیل گران و محققان دارند و البته باید در نظر گرفت که عملکرد این مدلها در جاهای مختلف و در زمان های متفاوت فرق دارند برخی از تحقیقات به بررسی مقایسه ای مدل های پیش بینی ورشکستگی ( نه سلامت مالی ) پرداخته اند

که از آن جمله می توان به ( دیمتراس1، 1996 ) ، ( گانس2 ، 1987 ) ، ( کوماروراوی3 ، 2007 ) ، ( سلیمانی 1385 ) ، (مهرانی و دیگران ، 1384 ) ، ( احمدی کاشانی ، 1384 ) و ( منصفی ، 1384 ) اشاره کرد در تحقیقات مختلف با استفاده از متدولوژی های متفاوت مباحث متعددی برای پیش بینی وضعیت توان و سلامت مالی شرکت ها در خارج از ایران طراحی شده است اما گزینش یک مدل ویژه برای استفاده کنندگان اطلاعات مالی و متناسب با نیازهای آنها و شرایط محیطی امری پیچیده است .
بدلایل زیر نمی توان مدل ها و مباحث مطرح شده در خارج از کشور را به همان شکل برای شرایط محیطی ایران استفاده کرد .
الف ) به دلیل آنکه ارزیابی سلامت مالی در حقوق تجارت بدون شک از مباحثی است که مطالعه تطبیقی آن کمتر مفید می نماید . زیرا در اغلب کشورها جنبه کاملاً ملی دارد و از تاریخ و نحوه سازماندهی قضایی و رژیم حقوقی حاکم بر اموال آنها نشأت گرفته است بنابراین با آنکه فلسفه اولیه ور شکستگی در همه کشورها پذیرفته شده است ، این نکته را می توان از مطالعه حقوق کشورهای اروپایی و آمریکایی استنباط نمود
( اسکینی ، 1386 ) .
ب )هر چند در مدل هایی که فقط از نسبت های مالی استفاده شده است تجزیه و تحلیل نسبت های مالی ابزار خوبی برای ارزیابی اجرای عملیات مالی ، تجزیه وضعیت اعتباری و تعیین ارزش اوراق بهادار شرکت هاست ( عالی پور ، 1375 ) ، ( مشایخی . پناهی ، 1386 ) ، (بهرام فر و کاردان ، 1387 ) ، ( نیکو مرام و پور زمانی ، 1385 ) ، ( نیکو مرام و همکاران ، 1381 ) این نسبت ها برای اندازه گیری کارایی ، ریسک و سود آوری شرکت ها مفید می باشند .اما اولاًنمی توان از آنها با مفاهیم واحدی درتمام کشورها استفاده نمود به عبارت دیگر کاربرد آنها در تمام کشورها یکسان نیست و با یکدیگر تفاوت دارد . اختلاف در کاربرد نسبت های مالی در کشورهای گوناگون بیشتر از قوانین و مقررات موجود و مجاز بودن حسابداران به انتخاب رویه های حسابداری در مورد اندازه گیری داراییها ، بدهی ها ،ارزش حقوق صاحبان سهام ،سود و تهیه صورت های مالی تلفیقی و گوناگون ساختار تأمین منابع مالی شرکتها ،اختلاف در متغیرها و عوامل نهادی ،فرهنگی و
محیطی تأثیر گذار بر نسبت های مالی ناشی می شود گرچه اصول اساسی حسابداری در تمامی کشورها مشابه است ولی سیستم حسابداری آنها اغلب با یکدیگر تفاوت دارند همانطور که سیستم حسابداری صنایع مختلف یک کشور با یکدیگر تفاوت هایی دارد ( طالب نیا ، 1372 ) [نتایج خوب مدل ها به لحاظ صحت پیش بینی این مدل ها ، درکشورهای خاص برای صنایع خاصی است که برای آنها ساخته شده اند ( نایدو ،2007 )] .ثانیاً: 1-dimetros 2-gons 3-comarowravi
نسبت های مالی بعنوان معیارهای سنتی ارزیابی عملکرد به تنهایی توان توضیح دهندگی توان مالی واحد های اقتصادی را ندارند . و باید بصورت تلفیقی از معیارهای نوین ( معیارهای مبتنی بر ارزش ) نیز استفاده کرد ( خلعتبری ، 1389 ) از آنجائیکه فقط یک مدل در سال 2007 توسط نایدو برای پیش بینی سلامت مالی آن هم برای شرکت های آفریقای جنوبی ارائه شده که در آن فقط از نسبت های مالی معمول استفاده شده و نسبت های ارزش بازار و مجموعه نسبت های ارزش آفرینی ( نسبت های مبتنی بر ارزش ) ، کامل در نظر گرفته نشده است و تجزیه و تحلیل چند جمله ای برای شناخت تفاوت هر متغیر و هر وضعیت ( شاخص ) برای سطوح مختلف سلامت مالی صورت نگرفته و تا کنون نیز مطالعاتی برای بومی کردن آن در ایران انجام نشده است و با توجه به دلایل ذکر شده و با در نظر گرفتن مواردی که در بخش ادبیات و پیشینه ، متدولوژی تحقیق و روش اجرای پژوهش آورده خواهد شد به منظور کمک به دانش مالی و حسابداری و افزایش دانش بومی ضروری این تحقیق صورت گیرد تا با کمک مؤلفه ها ی گردش عملیات شرکت ها بتوان سلامت مالی شرکت های ایرانی را اندازه گیری کرد.
4-1 اهداف تحقیق
هدف آرمانی این تحقیق ایجاد توانایی و حصول اطمینان سرمایه گذاران و اعتباردهندگان جهت تشخیص سلامت مالی در سرمایه گذاریها و اعطای اعتبار به شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است اساساً این تحقیق در نظر دارد تا با استفاده از گردش عملیات شرکت ها به سنجش و ارزیابی سلامت مالی بپردازد بعبارتی هدف کلی این تحقیق ارزیابی سلامت مالی جهت ارتقاء توانایی شرکت در پرداخت بازده، سود موردانتظار و بازگرداندن اصل سرمایه سرمایه گذاران و اعتباردهندگان می باشد و از اهداف ویژه آن :
1- شناسایی و تعیین مولفه ها و شاخص های مالی موثر بر سلامت مالی به منظور ایجاد بستر مناسب تداوم فعالیت و ارزیابی آن در ایران .
2- طراحی معیارهای مالی مناسب قابل اتکا (ازویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری) با قابلیت ارزیابی به روش ساده ، مطمئن و قابل فهم از رویدادهای واحدهای اقتصادی مستخرج از محتوای صورت های مالی و بازار سرمایه برای کلیه ذینفعان و فعالان در بازارهای مالی (سرمایه ، پول ، بیمه ).
3- تعیین معیار یا معیارهای تمیزدهنده شرکت های سالم ، میانی و درمانده مالی از طریق گردش عملیات شرکت ها .
5-1مروری بر ادبیات و مبانی نظری تحقیق:
سلامت مالی شرکت ها موضوعی است که به بحث تداوم فعالیت ، ورشکستگی و در ماندگی مالی ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری ( مربوط بودن و قابل اتکا بودن ) در ارتباط است . لذا باید در حوزه های عملیاتی ، بازاریابی و مالی و حسابداری دست به ارزیابی عملکرد شرکت ها زد ( کریتسونیس ، 2005 ) .
از دیرباز ، در بحث ارزیابی عملکرد ، اطلاعات و داده های مالی مورد نظر قرار می گرفتند .گزارشگری مالی تاریخی با تدارک نوعی یکنواختی منطقی در ارائه اطلاعات مالی هنوز هم از جایگاه خاصی برخوردار است . تغییرات فزاینده محیطی در فرآیند اندازه گیری و گزارشگری مالی بنگاه ها ایجاب می کند که از عوامل صرفاً مالی تاریخی فراتر رفته و به سمت شناسایی و اندازه گیری عملکرد ارزش آفرینی نیز حرکت کند .
تا کنون در کتب و مقالات مختلف معیارهای سنجش و ارزیابی عملکرد به طرق مختلف طبقه بندی شده اند که در فرآیند ارزیابی ها ، مجموعه ای از شاخص ها باید مبنای کار قرار گیرد . عمده ترین طبقه بندیهای موجود عبارتند از :
طبقه بندی اول ) معیارهای سنجش عملکرد را به دو دسته مدل های حسابداری و مدل های اقتصادی تقسیم می کنند ( جهانخانی و ظریف فرد ، 1374 ).
طبقه بندی دوم) معیارهای سنجش عملکرد را به دو دسته مدل های مالی و غیر مالی تقسیم می کنند ( رهنمای رودپشتی و همکاران ، 1385 ).
طبقه بندی سوم) معیارهای سنجش عملکرد را بر اساس مختلف به چهار دسته تقسیم می کنند ( انوری رستمی و دیگران ، 1382 ).
1-رویکرد حسابداری : در این رویکرد از ارقام صورت های مالی نظیر فروش ، سود ، بازده دارایی ، بازده حقوق صاحبان سهام و … استفاده می شود .
2- رویکرد تلفیقی : از تلفیق ارقام صورت های مالی و ارزش های بازار نظیر نسبت P/E ، نسبت ارزش بازاردارایی های به ارزش دفتری آنها و … جهت انجام تجزیه و تحلیل استفاده می شود .
3- رویکرد مدیریت مالی : از مدل های مطرح در مدیریت مالی ارزشیابی دارایی ها ی سرمایه ای جهت ارزیابی ها و پیش بینی بهره گرفته می شود .
4- رویکرد اقتصادی :از مفاهیم اقتصادی استفاده می شود . عملکرد واحد تجاری با تاکید بر قدرت سود آوری دارایی های شرکت و با توجه به نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه بکارگرفته شده مورد ارزیابی قرارمی گیردمثل ارزش افزوده اقتصادی (EVA).
طبقه بندی چهارم ) در این دیدگاه ، معیارهای ارزیابی عملکرد در پنج شاخص مهم ؛ روش بازده فروش (ROS) ، روش گردش سرمایه (AIT) روش بازده سرمایه گذاری (ROA و ROI ) ، روش پسماند سود (RI ) ، روش ارزش افزوده اقتصادی خلاصه می شود .
طبقه بندی پنجم ) در این طبقه بندی شاخص ها به پنج گروه دسته بندی می شوند که عبارتنداز :
شاخص های سود باقی مانده، در این شاخص ها هزینه سرمایه در نظر گرفته می شود مثل ارزش افزوده نقدی (CVA ( و ارزش افزوده اقتصادی ( EVA ).
شاخص های مربوط به اجزای سود باقی مانده ، در این شاخص ها هزینه سرمایه لحاظ نشده است مثل سود قبل از بهره و مالیات (EBIT ) ، سود قبل از بهره و مالیات و استهلاک ( EBITD ) ، سود قبل از اقلام غیر مترقبه (EBEI ) ، سود عملیاتی پس از مالیات (NOPAT ) و بازده خالص دارایی ها (RONA) .
شاخص های مبتنی بر بازار که از بازده سرمایه بدست می آیند مثل ارزش افزوده سهامداران (SVA ) و ارزش افزوده بازار (MVA).
شاخص های مبتنی بر وجه نقد مثل جریان های نقدی عملیاتی و بازده نقدی سرمایه گذاری .
شاخص های سنتی مبتنی بر اطلاعات تاریخی مثل سود خالص ، سود عملیاتی و سود هر سهم و غیره .
در این راستا ،
نیکو مرام و همکاران (1381 ) در مطالعات خود در مبحث تجزیه و تحلیل صورت های مالی ( تحلیل وضعیت و عملکرد مالی ) 4دیدگاه نقدینگی ، فعالیت (کارایی )، اهرمی و سودآوری را مطرح نمودند.
نایدو( 2007 ) در رساله دکتری خود بعنوان “ارایه یک مدل پیش بینی سلامت مالی در شرکت های آفریقای جنوبی ” 42 شرکت ورشکسته و غیر ورشکسته را در فاصله زمانی 1970 تا 1999 انتخاب کرد و صورت های مالی این شرکت ها را برای تعیین روند سود که منجر به تشخیص وضعیت سلامتی آنها می شود مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. او کل نمونه را به نمونه آزمایشی و نمونه کنترلی تقسیم نمود و نمونه آزمایشی برای ایجاد مدل و نمونه کنترلی برای تعیین دقت و صحت مدل.
وی از 26 متغیر یا نسبت مالی استخراج شده از صورت های مالی استفاده کرد و همزمان در تحلیل های آماری خود از مدل NAIVE ،MDA و CHI-SQUARE و نرم افزار آماری آنالیز واریانس (ANOVA )و رگرسیون لجستیک رتبه ای (OLR)1 استفاده کرد و نهایتاً توانست از بین 3 روش تحلیلی NAIVE ، MDA وOLR سه مدل استخراج کند که دقت و صحت مدل مبتنی بر OLR براساس شرایط محیطی آفریقای جنوبی بیش از دو مدل دیگر بوده است . او شرکتی را دارای سلامت مالی تعریف کرد که سود پس از کسرمالیاتش مثبت و رشد سود واقعی آن مثبت و یا صفر باشد و شر کتی رادرمانده معرفی کرد که سود پس از کسر مالیاتش منفی باشد( زیان داشته باشد) وشرکت میانی را شرکتی نشان دادکه در سال جاری سود داشته و رشد سود واقعی آن منفی باشد . او شرکتی را که در سال جاری دارای زیان باشد را شرکتی در نظر گرفت که نمی تواند در سال بعد وضعیت خود را بهبود ببخشد و به این ترتیب دچار درماندگی مالی شده و قادر به ایفا تعهدات خود نخواهد بود و ضرر آن به تمام ذینفعان خواهد رسید . این مرحله از نظر وی به شرایط عدم قدرت توانایی پرداخت بدهی ویا عدم توانایی پرداخت کل بدهی ها در مقابل عدم قدرت نقدینگی مطرح بوده است .
باشمن1 (2009 )در مقاله ای با عنوان ” استفاده از تجزیه و تحلیل نسبتها برای تشخیص ثبات مالی ” به برخی از نسبتهای مالی موثر بر ثبات مالی اشاره کرد که در قالب :
نسبت های سودآوری ( حاشیه سود ناخالص ، حاشیه سود عملیاتی ، نرخ بازده دارایی ها ( ROA ) و نرخ بازده حقوق صاحبان سهام ( ROE ) .
نسبت های نقدینگی ( نسبت جاری و نسبت سریع )
نسبت های بدهی ( نسبت بدهی و نسبت پوشش بهره )
نسبت های فعالیت ( متوسط دوره وصول مطالبات ، گردش موجودی ها و گردش کل دارایی ها ) .
احمدپور و احمدی (1387 ) در تحقیقی با عنوان ” استفاده از ویژگی های کیفی اطلاعات مالی در ارزیابی کیفیت سود ” به این نتیجه رسیدند که سود یکی از اساسی ترین عناصر صورت های مالی ( صورت سود و زیان ) است که همواره مورد توجه کلیه ذینفعان قرار گرفته و از آن به عنوان معیاری برای ارزیابی تداوم فعالیت ، عملکرد واحد تجاری ، سنجش توان سودآوری و پیش بینی فعالیت آتی واحد تجاری استفاده می شود
نیکو مرام و پورزمانی ( 1385 )، در تحقیق خود تحت عنوان “حاکمیت شرکتی و پیش بینی ورشکستگی شرکت ها ” در بحثی از نتایج کارشان نشان داده اند که نسبت های مالی ( نسبت های سودآوری و نقدینگی ) می تواند در متمایز ساختن شرکت ورشکسته و شرکت موفق مفید واقع شود .
خلعتبری ( 1389 ) ، در تحقیق خود با عنوان ” سنجش و مقایسه توان توضیحی ارزش افزوده ، سود و جریانات نقدی حاصل از عملیات در پیش بینی بازده سهام و تعیین الگوی مناسب ” در بحث ارزیابی عملکرد واحدهای اقتصادی به این نتیجه رسید که شاخص های مبتنی بر ارزش افزوده ، سود و نقدینگی در سطح اطمینان 95% رابطه معنی دار با بازده دارند .
1- bushman
6-1 سؤالات تحقیق
اولین مسئله پژوهش حاضر این است که آیا می توان با استفاده از نسبت های مالی و دوره گردش عملیات ، سلامت مالی شرکت ها را مورد ارزیابی قرار داد ؟ و اینکه آیا دوره گردش عملیات در بین شرکت های دارای سطوح مختلف سلامت مالی تفاوت معنی داری دارند ؟
7-1 متغیر های تحقیق
1-7-1- متغیر وابسته :
یک متغیر مجازی به نام سلامت مالی به مفهوم توان سود آوری و تداوم فعالیت واحد اقتصادی ( صندوق بین المللی پول ، 2000 ) است . برای تشخیص وضعیت سلامت مالی بر اساس مطالعات نایدو ( 2000 ) سلامت شرکت به سه سطح تقسیم می شود .
سالم : شرکتی سالم تلقی شده است که در سال جاری سود پس از کسر مالیاتش مثبت و رشد سود واقعی آن طی قلمرو زمانی صفر ویا مثبت باشد . با توجه به فرض تداوم فعالیت شرکت ها ، در این تحقیق فرض گردیده شرکتی که چندین سال متوالی ( 5 سال ) سودآور بوده و نسبت سود انباشته آن به سرمایه اش بیشترین مقدار را داشته باشد ، می تواند دارای تداوم فعالیت نیز باشد ( نیکو مراو و پور زمانی ، 1385 ) .
میانی : شرکتی دارای وضعیت میانی و بینابین است که در سال جاری سود پس از کسر مالیاتش مثبت و رشد سود واقعی آن طی قلمرو زمانی تحقیق منفی باشد . ( که البته این امر موجب به خطر افتادن تداوم فعالیت آن خواهد شد ) .
درمانده : وضعیتی از واحد اقتصادی است که در آن واحد اقتصادی متحمل زیان شده باشد .( سود پس از کسر مالیاتش منفی شده باشد ). و چنانچه این زیان به گونه ای باشد که 2 سال متوالی منتهی به سال جاری ، زیان انباشته اش بیش از 50% سرمایه باشد ، فرض تداوم فعالیت را نقض کرده است .
2-7-1 متغیر مستقل :
متغیر های مستقل این پژوهش نسبت های مالی مستخرج از صورت های مالی نمونه آماری است که بر حسب ماهیت آنها شامل : دوره تسویه پیش پرداخت ، دوره گردش مواد ، دوره گردش کالا ،دوره وصول مطالبات و دوره تسویه بستانکاران که در قالب دوره گردش عملیات شرکت ها گنجانده می شود .
8-1 فرضیه های تحقیق
که در قالب یک فرضیه اصلی و 5 فرضیه فرعی بیان شده است و شامل :
1-8-1-فرضیه اصلی :
بین دوره گردش عملیات و سلامت مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد .
2-8-1-فرضیه های فرعی :
بین دوره تسویه پیش پرداخت ، اندازه شرکت و اهرم مالی شرکت های سالم ، میانی و درمانده مالی ایران رابطه معناداری وجود دارد ؟
بین مدت زمان وصول مطالبات ، اندازه شرکت و اهرم مالی شرکت های سالم ، میانی و درمانده مالی ایران رابطه معناداری وجود دارد ؟
بین دوره گردش کالا ، اندازه شرکت و اهرم مالی شرکت های سالم ، میانی و درمانده مالی ایران رابطه معناداری وجود دارد ؟
بین دوره گردش مواد ، اندازه شرکت و اهرم مالی شرکت های سالم ، میانی و درمانده مالی ایران رابطه معناداری وجود دارد ؟
بین دوره تسویه بستانکاران ، اندازه شرکت . اهرم مالی شرکت های سالم ، میانی و درمانده مالی ایران رابطه معناداری وجود دارد ؟
9-1 روش تحقیق
روش تحقیق در این پژوهش از نوع همبستگی و برای تجزیه و تحلیل از روش رگرسیون چند متغیره و مدل رگرسیون لجستیک رتبه ای ( OLR ) استفاده می شود و همچنین برای آزمون مفروضات از نرم افزار7 EVIEwS استفاده می شود .
10-1 جامعه آماری
جامعه آماری پژوهش حاضر شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد .
11-1 قلمرو تحقیق
شامل دو بعد زمانی و مکانی است . از بعد زمانی قلمرو تحقیق سال های 1389 لغایت 1391 و قلمرو مکانی آن نیز شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد .
12-1 روش گردآوری داده ها و اطلاعات
اطلاعات و داده های کمی مورد نیاز در این پژو هش از صورتها و گزارشهای مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران استخراج گردید که دسترسی به آنها از طرق مختلف مثلاً بعضاً با مراجعه به سازمان حسابرسی و دفاتر مرکزی شرکت ها و اداره آمارهای اقتصادی بانک مرکزی ( میدانی ) کتابخانه سازمان بورس اوراق بهادار تهران ، انواع نرم افزارها و شبکه های اطلاع رسانی امکان پذیر بوده است .
اطلاعات مربوط به مبانی نظری و تئوریک تحقیق نیز به روش کتابخانه ای با بررسی مقالات علمی ، کتابها ، پایگاهها ی معتبراطلاعاتی اینترنتی ، پایگاه پایان نامه های دوره های دکتری و کارشناسی ارشد نکته برداری و گردآوری شده است .
13-1 استفاده کنندگان از نتایج تحقیق
نتایج حاصل از اجرای این پژوهش می تواند :
حسابرسان را درارزیابی هرچه بهتر تداوم فعالیت بنگاه اقتصادی با اتکا بر نسبت های مالی واحد تجاری یاری کند .
سرمایه گذاران و سهامداران بالفعل و بالقوه نیز قادر خواهند بود تا با بکارگیری مدل ارائه شده نسبت به سلامت یا عدم سلامت مالی و در نتیجه نسبت به بازده سرمایه گذاری و برگشت اصل سرمایه خود اطمینان حاصل کنند.
بورس اوراق بهادار تهران برای رتبه بندی کردن شرکت های مختلف تولیدی .
بانک ها و موسسات مالی و اعتباری و اعتباردهندگان در زمان اعطای وام تسهیلات و تعیین شرایط اعتباری .
مشتریان ، کارکنان و مدیریت شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران .
موسسات تحقیقاتی و آموزشی که با مطالعه نتایج این تحقیق سطح اطلاعات و آگاهی های خود را در زمینه بازنگری نحوه گزارشگری مالی افزایش دهند .
حسابداران که با ارزیابی نتایج این تحقیق صاحب اطلاعات در خصوص اولویت و نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان برای پی بردن به سطوح مختلف سلامت مالی واحد اقتصادی خواهد شد .
تعریف عملیاتی مفاهیم و واژه های کلیدی تحقیق
1-14-1 سلامت مالی :
عبارتست از توان سودآوری و تداوم فعالیت واحد اقتصادی ( صندوق بین المللی پول ، 2000) برای تشخیص وضعیت سلامت مالی براساس مطالعات نایدو ( 2007 ) سلامت شرکت به 3 سطح تقسیم می شود :
1-1-14-1 سالم :شرکتی سالم تلقی شده است که در سال جاری سود پس از کسر مالیاتش مثبت و رشد سود واقعی آن طی قلمرو زمانی صفر ویا مثبت باشد . با توجه به فرض تداوم فعالیت شرکت ها ، در این تحقیق فرض گردیده شرکتی که چندین سال متوالی ( 2 سال ) سودآور بوده و نسبت سود انباشته آن به سرمایه اش بیشترین مقدار را داشته باشد ، می تواند دارای تداوم فعالیت نیز باشد ( نیکو مرام و پور زمانی ، 1385 ) .
2-1-14-1 میانی : شرکتی دارای وضعیت میانی و بینابین است که در سال جاری سود پس از کسر مالیاتش مثبت و رشد سود واقعی آن طی قلمرو زمانی تحقیق منفی باشد . ( که البته این امر موجب به خطر افتادن تداوم فعالیت آن خواهد شد ) .
3-1-14-1 درمانده :وضعیتی از واحد اقتصادی است که در آن واحد اقتصادی متحمل زیان شده باشد . ( سود پس از کسر مالیاتش منفی شده باشد ).وچنانچه این زیان به گونه ای باشد که 2 سال متوالی منتهی به سال جاری ،زیان انباشته اش بیش از 50% سرمایه باشد ،فرض تداوم فعالیت را نقض کرده است .
4-1-14-1 رشد سود واقعی : جهت تقسیم شرکت ها در سطوح مختلف سلامت مالی تعیین شده در تجزیه و تحلیل صورت های مالی شرکت های مورد مطالعه به روند سودآوری که در آن هم سود قبل از بهره و مالیات ( EBIT ) و هم سود پس از کسر مالیات لحاظ می شوند ، توجه می گردد . از آنجائیکه EBIT منعکس کننده دایربودن امور تجاری واحد اقتصادی است لذا بهره و مالیات هزینه های فعالیت واحد اقتصادی است در نتیجه در این تحقیق PAT و EBIT توامان استفاده می شود . برای انتخاب اعضای نمونه به دلیل وجود تورم باید PAT سنوات مورد نظر تعدیل گردد ( نایدو ، 2007 )
به این منظور با قرار دادن سال1388 به عنوان سال پایه سود پس از کسر مالیات سنوات 1389 لغایت 1391 براساس شاخص قیمت های مصرف کننده (CPI مستخرج از اطلاعات اداره امارهای اقتصادی بانک مرکزی ) تعدیل شده و درنتیجه رشد سود واقعی مشخص می گردد.
REGi= PATi * CPI 88 / CPI i –PAT 88
که درآن :REGi = رشد سود واقعی سال iام ( یکی از سال های 89 لغایت 91 ) شرکت مورد نظر .
PATi = سود پس از کسر مالیات سال i ام شرکت مورد نظر .
CPI88 = شاخص قیمت های مصرف کننده سال پایه ( سال 1388 )
CPIi = شاخص قیمت های مصرف کننده سال i ام شرکت مورد نظر .
PAT88 = سود پس از کسر مالیات سال 88 شرکت مورد نظر
2-14-1 تداوم فعالیت :
یکی از مفروضات بنیادی حسابداری ، به معنای ادامه عملیات واحد تجاری است و به این مفهوم می باشد که فعالیت واحد اقتصادی در آینده قابل پیش بینی و همچنان ادامه دارد ( کمیته تدوین استانداردهای حسابداری ، 1385 ) .
3-14-1 ورشکستگی :
ناتوانی مالی شرکت در ایفاء تعهداتش (گیتمن1، 1996 ) به عبارتی عدم قدرت توانایی پرداخت بدهی .
4-14-1- دوره گردش عمیات شرکت :
منظور از دوره عملیات یک چرخه عادی از فعالیتهای مستمر شرکت است که از خرید مواد آغاز شده و به وصول مطالبات ختم می شود .
1-4-14-1 دوره تسویه پیش پرداخت :
پیش پرداخت ها مبالغی هستند که به منظور خرید کالا و یا خدمات و برای تقویت بنیه مالی فروشندگان درقالب قرارداد فی مابین پرداخت می شود . و نشان دهنده زمانی است که سازمان بدهی هایش را با عرضه کنندگان خود تصفیه می کند . (فتحی و توکلی ، 1388، ص 107 )
2-4-14-1 مدت زمان وصول مطالبات :
برابر میانگین تعداد روزهایی است که شرکت مطالبات خود را از مشتریانش جمع آوری می کند.
3-4-14-1 دوره گردش کالا:
برای محاسبات دوره گردش کالا ، اطلاعات لازم از ترازنامه و صورت سود وزیان استخراج می شود .
4-4-14-1 دوره گردش مواد :
در موسسات تولیدی برای تعیین قیمت تمام شده محصول می بایستی مواد اولیه مصرفی طی سال را بدست
آورد .برای تعیین مقدار مواد مصرفی در یک دوره مالی ، حسابداران اقدام به تهیه گزارش مصرف مواد خواهند نمود . گزارش مصرف مواد را می توان در پایان هرماه یا به صورت سالانه تهیه نمود و همچنین گزارش مصرف مواد را بصورت مقداری و ریالی تهیه می کنند .
5-4-14-1 دوره تسویه بستانکاران :
مدت زمانی را که طول می کشد تا حسابهای پرداختنی تسویه شوند .برای تعیین دفعات باز پرداخت به بستانکاران باید قیمت تمام شده کالای خریداری شده دوره را بر متوسط بستانکاران تقسیم کنند و برای تعیین متوسط بستانکاران مجموع مانده حسابهای پرداختنی ، تجاری ، و اسناد پرداختنی تجاری یا بستانکاران را در ابتدا و پایان دوره مالی را بر دو تقسیم نمایند( فتحی و توکلی ، 1388 ، 107 ) .
5-14-1 اندازه شرکت :
اندازه شرکت تعیین کننده حجم و گستردگی فعالیت شرکت است ( توکلی و همکاران ، 1388 ، 54)
6-14-1 اهرم مالی :
به وسیله اهرم مالی نسبت کل وجوهی که از محل بدهی ها تامین شده محاسبه می شود ( فتحی و توکلی ، 1388 ، 108 ) .
15-1 ساختار کلی تحقیق
در فصل اول کلیات تحقیق ارائه شده است ، در این فصل مقدمه ، بیان مسئله ، اهمیت و ضرورت تحقیق ، اهداف تحقیق ، مروری بر ادبیات و مبانی نظری تحقیق ، فرضیه های تحقیق ، روش تحقیق ، قلمرو تحقیق ، محدودیت های استفاده کنندگان از نتایج تحقیق ، واژه های کلیدی و… مورد بررسی قرار گرفته است .فصل دوم به مبانی نظری ، ادبیات و پیشینه تحقیق اختصاص دارد . در این فصل پس از بررسی مبانی نظری تحقیق ، پژوهشهای متنوعی که در رابطه با موضوعات و تفاوت دیدگاههای مربوط به عوامل موثر بر سلامت مالی انجام گرفته ، مورد بررسی قرار می گیرد .
در فصل سوم ، روش تحقیق مورد بحث قرار خواهد گرفت . بدین ترتیب که ابتدا فرضیه های تحقیق و مبانی اندازه گیری متغیرها تشریح می شود ، سپس جامعه آماری و منابع اطلاعات مورد بررسی قرار گرفته و در انتها روشها ی آماری مورد استفاده و مراحل تجزیه و تحلیل اطلاعات تشریح می شود .
در فصل چهارم به استخراج نتایج و تجزیه و تحلیل اطلاعات اختصاص دارد که شامل آزمون فرضیه های تحقیق و بررسی تحلیلی یافته ها خواهد بود .
در فصل پنجم ابتدا خلاصه تحقیق بیان می شود ، سپس نتیجه گیری و آنگاه پیشنهاد ها و زمینه های تحقیقاتی آتی ارائه می شود . پیوستها و منابع و ماخذ در انتهای تحقیق ارائه خواهد شد
فصل دوم
ادبیات ،
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
1 سه Atاده کرد و نهایتاً توانست از بین 3 روش تحلیلی استفاده کرد و همزمان در تحلیل های آماری خود از مدل رای تعیین دقت و صحت مد111111-2 مقدمه
سرمایه گذاران ایرانی کمتر به سرمایه گذاری در دارایی های مالی تمایل دارند و این نشان دهنده عدم اطمینان و شناخت آنها از بازارهای مالی است . برای ترغیب سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان به سرمایه گذاری در دارایی های مالی باید چاره جویی کرد و شرایطی را فراهم نمود که به سرمایه گذران در آگاهی دادن در باره بازارهای مالی و تصمیم گیری آنها کمک شود . یک عامل بسیارمهم که تصمیمات سرمایه گذاران را تحت تاثیر قرار می دهد عامل سلامت مالی واحد اقتصادی می باشد . اگر بتوان سلامت مالی به مفهوم توانایی واحد اقتصادی به ایفاء تعهدات و سودآوری بر کلیه سرمایه گذاران و ذینفعان و تداوم فعالیت را سنجش و ارزیابی کرد و مدلی برای آن ارائه کرد ، در واقع شرایط مطمئن تری در بازار سرمایه ایجاد شده که به امر گسترش سرمایه گذاری در بازارهای مالی کمک خواهند کرد .برای سهامداران یا سرمایه گذاران این سئوال همواره مطرح می شود که آیا امکان سنجش و ارزیابی سلامت مالی شرکت ها وجود دارد یا نه ؟ بنابراین در این راستا شناخت عوامل تاثیرگذار بر سلامت مالی مهم می باشند . عوامل تاثیر گذار برسلامت مالی متعددند برای شناخت عوامل تاثیر گذار بر توانایی سودآوری ، ایفاءتعهدات و تداوم فعالیت باید عملکرد واحد اقتصادی مورد ارزیابی قرار گیرد که در این ارتباط مطالعات وسیعی انجام شده است . در برخی از مطالعات فقط اثر یک شاخص یا عامل استفاده شده و در برخی شاخص ها به طور گروهی در ارزیابی عملکرد و در نتیجه سلامت مالی استفاده می شوند نتایج بهتری ارائه خواهند داد .در این فصل ابتدا به مبانی نظری که شامل تئوری ها و نظریه هایی است که زیربنای علمی و فرضیات را تشکیل می دهند پرداخته شده سپس پیشینه تحقیق شامل مطالعات و پژوهش های انجام شده ی داخلی و خارجی در زمینه موضوع مورد مطالعه ارایه خواهد شد .

بخش اول
مبانی نظری تحقیق
2-2 ارزیابی عملکرد
مثالی درمدیریت وجود داردکه اگر کسی نتواند چیزی را اندازه بگیرد ، نمی تواند آن را اداره کند ( صدیقی ، 1382 ،) . ارزیابی عملکرد فرآیند رسمی فراهم آوردن اطلاعات در مورد نتایج کاراست . این امر سبب شناسایی نقاط قوت سازمان و بزرگ جلوه دادن آن به منظور خلق ارزشهای بیشتر – در واقع عملکرد مطلوبتر – می شود ، چراکه با تجزیه و تحلیل فعالیت های گذشته بنگاه نگاهی به آینده داشته تا به بیشینه نمودن ارزشها کمک نماید .
اهمیت ارزیابی عملکرد از زوایای مختلف قابل بررسی است . داشتن توان و امکان ارزیابی عملکرد یک ضرورت انکارناپذیر است و تمام بنگاه های انتفاعی ناگزیر از سنجش عملیات خود در دوره های مختلف هستند . مضافاً زمانی که مدیران چارچوب های تصمیم گیری معیارهای عملکرد و پاداش داشته باشند که آنها را به داشتن حالت مالکانه برانگیزاند بهترین عملکرد را خواهند داشت .
اهم دلایل ارزیابی عملکرد عبارتند از :
سهامداران و اعتبار دهندگان ، منابع مالی محدود خود را به بنگاه اختصاص می دهند ، لذا ارزیابی عملکرد بنگاه به منظور اطمینان از تخصیص منابع محدود امری مهم و حیاتی بشمار می آید .
از عناصر سیستم های کنترلی مدیریت معیارهای سنجش عملکرد تلقی می شوند زیرا برنامه ریزی اقتصادی و تصمیمات کنترلی موثر نیازمند ارزیابی چگونگی عملکرد واحدها ست .
اخذ تصمیمات منطقی ارتباط مستقیم با ارزیابی عملکرد بنگاه اقتصادی دارد .
توانایی شرکت را در خلق ارزش ها نشان می دهد . ارزش ها می توانند هم اقتصادی باشند و هم اجتماعی . مقوله ارزشهای اجتماعی که امروزه جزءلاینفک بنگا ههای اقتصادی است می تواند به پایداری و تداوم فعالیت بنگاه کمک کند .
مبنایی جهت رعایت یا عدم رعایت دستور العمل ها ، بخشنامه ها و قوانین سازمانی و برون سازمانی ایجاد می نماید .
مبنایی جهت پرداخت حقوق یا پاداش مدیران و حتی ترفیعات آنها را فراهم می آورد .
اعمال کنترل های لازم بر عملیات شرکت به منظور تحقق اهداف سازمانی فراهم می آورد .
از دیر باز وقتی بحث ارزیابی عملکرد مطرح می شود اطلاعات و داده های مالی مورد نظر قرار می گرفتند . اما امروزه در ارزیابی عملکرد شرکت ها این اطلاعات توفیق چندانی ندارد ، گرچه گزارشگری مالی تاریخی با تدارک نوعی یکنواختی منطقی در ارائه اطلاعات مالی هنوز هم از جایگاه خاصی برخوردار است ، تغییرات فزاینده محیطی ایجاب می نماید در فرآیند اندازه گیری و گزارشگری مالی بنگاه ها از پارامترها ی سخت و خالص مالی فراتر رفته و به سمت شناسایی و اندازه گیری عملکرد ارزش آفرینی نیز حرکت کنند .
تاکنون در نوشته های مختلف معیارهای اندازه گیری عملکرد به طرق مختلف طبقه بندی شده اند که هر کدام از این دسته بندی ها به تنهایی دارای معایبی اساسی بوده ، لذا فرآیند ارزیابی ها ، مجموعه ای از شاخص ها باید مبنای کار قرار گیرد .
عمده ترین طبقه بندی های موجود عبارتند از :
طبقه بندی اول ) معیارهای سنجش عملکرد را به دو دسته مدل های حسابداری و مدل های اقتصادی تقسیم می کنند ( جهانخانی و ظریف فرد ، 1374 ).
طبقه بندی دوم) معیارهای سنجش عملکرد را به دو دسته مدل های مالی و غیر مالی تقسیم می کنند ( رهنمای رودپشتی و همکاران ، 1385 ).
طبقه بندی سوم) معیارهای سنجش عملکرد را بر اساس مختلف به چهار دسته تقسیم می کنند ( انوری رستمی و دیگران ، 1382 ).
1-رویکرد حسابداری : در این رویکرد از ارقام صورت های مالی نظیر فروش ، سود ، بازده دارایی ، بازده حقوق صاحبان سهام و … استفاده می شود .
2- رویکرد تلفیقی : از تلفیق ارقام صورت های مالی و ارزش های بازار نظیر نسبت P/E ، نسبت ارزش بازار دارایی ها به ارزش دفتری آنها و … جهت انجام تجزیه و تحلیل استفاده می شود .
3- رویکرد مدیریت مالی : از مدل های مطرح در مدیریت مالی ارزشیابی دارایی ها ی سرمایه ای جهت ارزیابی ها و پیش بینی بهره گرفته می شود .
4- رویکرد اقتصادی :از مفاهیم اقتصادی استفاده می شود . عملکرد واحد تجاری با تاکید بر قدرت سود آوری دارایی های شرکت و با توجه به نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه بکارگرفته شده مورد ارزیابی قرارمی گیردمثل ارزش افزوده اقتصادی (EVA).
طبقه بندی چهارم ) در این دیدگاه ، معیارهای ارزیابی عملکرد در پنج شاخص مهم ؛ روش بازده فروش (ROS) ، روش گردش سرمایه (AIT) روش بازده سرمایه گذاری (ROA و ROI ) ، روش پسماند سود (RI ) ، روش ارزش افزوده اقتصادی خلاصه می شود .
طبقه بندی پنجم ) در این طبقه بندی شاخص ها به پنج گروه دسته بندی می شوند که عبارتنداز :
شاخص های سود باقی مانده، در این شاخص ها هزینه سرمایه در نظر گرفته می شود مثل ارزش افزوده نقدی (CVA ( و ارزش افزوده اقتصادی ( EVA ).
شاخص های مربوط به اجزای سود باقی مانده ، در این شاخص ها هزینه سرمایه لحاظ نشده است مثل سود قبل از بهره و مالیات (EBIT ) ، سود قبل از بهره و مالیات و استهلاک ( EBITD ) ، سود قبل از اقلام غیر مترقبه (EBEI ) ، سود عملیاتی پس از مالیات (NOPAT ) و بازده خالص دارایی ها (RONA) .
شاخص های مبتنی بر بازار که از بازده سرمایه بدست می آیند مثل ارزش افزوده سهامداران (SVA ) و ارزش افزوده بازار (MVA).
شاخص های مبتنی بر وجه نقد مثل جریان های نقدی عملیاتی و بازده نقدی سرمایه گذاری .
شاخص های سنتی مبتنی بر اطلاعات تاریخی مثل سود خالص ، سود عملیاتی و سود هر سهم و غیره .
3-2- سود حسابداری
کسب سود انگیزه اصلی تشکیل بنگاه اقتصادی است و سود خالص یا سطر آخر مورد توجه عمده کثیری از محققان و پژوهشگران حسابداری و علوم مالی قرار گرفته و مقالات زیادی پیرامون آن وجود دارد اما تا کنون تعریف یا مفاهیم یگانه ای برای آن ارائه نشده است و در تحلیل مدیریتی تعابیر متفاوتی از آن ارائه شده و می شود. هندریکسون در مورد سود حسابداری اینگونه می گوید:
“مفهوم سود حسابداری هنوز بدرستی فرموله نشده و اصول عمومی پذیرفته شده حسابداری نیز اجازه می دهد بنگاهها در سالهای مختلف درآمدهای متفاوتی را به عنوان سود شناسائی و اعلام کنند. وی اضافه کرده است که پیشرفت آتی تئوری حسابداری وابسته به پذیرش مفهوم یگانه ای برای سود است که به مفهوم سود اقتصادی نزدیک باشد. نکته مهم در تعاریف انجام شده راجع به سود، اشاره به سود تاریخی دارد که از مابه التفاوت درآمد تحقیق یافته و هزینه ها مبتنی بر بهای تاریخی مربوط به تحقق درآمدها حاصل می شود. پنداشت عمومی بر این است که عدد مزبور مبنایی برای محاسبه مالیات، تعیین سود تقسیمی و ارزیابی عملکرد است. حرفه حسابداری و دنیای تجارت از دیر باز بدون قید و شرط سود حسابداری را پذیرفته و در مدلهای مختلف تصمیم گیری بکاربرده است. به بهای اینکه سود حسابداری عینیت، قابلیت تائید و قابلیت درک آسان و کاربرد فراوان دارد و نگرانی هایی که از بکارگیری دیگر مدل های حسابداری ممکن است بوجود آید حسابداران، بازرگانان و تولیدکنندگان این عدد را بر سایر معیارهای سنجش ترجیح می دهند”.(بلکوئی،1381)
بیانه مفاهیم شماره یک از مفاهیم حسابداری مالی براساس این فرض قرار دارد که سود حسابداری معیار مناسبی از عملکرد شرکت میباشد و می تواند برای پیش بینی جریانات نقدی آتی ازآن استفاده کرد. (هندریسکون1 . 2005)
در مقابل نظرات موافق راجع به سود به عنوان یکی از معیارهای سنجش و عملکرد، منتقدان سود این مفهوم را به دلایل زیر مبنایی برای اندازه گیری عملکرد نمی دانند:
1 – ارزیابی موجودیها؛ وجود روشهای متعدد ارزیابی موجودی ها مثل fifo و lifo و … این امکان را به مدیران می دهد تا با در نظر گرفتن اهداف خود، سود را به راحتی دست کاری کنند.
2 – استهلاک سرقفلی؛ در بخش ادغام و سرمایه گذاری در سایر شرکتها، شرکت سرمایه گذار جهت ثبت سرمایه گذاری می تواند از 2 روش اتحاد منافع و روش خرید استفاده نماید. در روش اتحاد منافع، شناسایی سرقفلی و محاسبه استهلاک نیاز نمی باشد ولی در روش خرید شناسایی سرقفلی و محاسبه استهلاک ضروری است. طبیعی است اختیار عمل در بکارگیری هر روش توسط مدیر، منجر به محاسبه ارقام متفاوت سود می شود.
3- هزینه های تحقیق و توسعه؛ تلقی هزینه های تحقیق و توسعه تحت عنوان هزینه های جاری و هزینه های سرمایه ای منجر به تغییر رقم سود خالص می شود.
4- استهلاک دارایی های ثابت؛ روش های گوناگون محاسبه استهلاک مثل روش نزولی، خط مستقیم و مجموعه سنوات و… . و منجر به تغییر در رقم سود می شود.
5- ذخائر ؛ محاسبه دخیره برای برخی دارایی ها که ممکن است در اثر زمان، بخشی از آن قابلیت استفاده نداشته و از بین بروند تاثیر بر سود دارد. به گونه ای که تعیین ذخیره نیز طبق برآوردها انجام می شود.
ملاحظه می گردد دلایل منتقدان مبنی بر ناکارایی سود جهت سنجش عملکرد شرکت پر بیراه نبوده و در استفاده از سود جهت ارزیابی ها باید به کیفیت سود توجه کرد .
4-2 تداوم فعالیت
فرض تداوم فعالیت یکی از مفروضات بنیادی حسابداری می باشد که مبنای نظری برای بسیاری از طبقه بندی های متداول حسابداری را فراهم می آورد . براساس این مفهوم فرضی که با توجه به ماهیت واحد اقتصادی در نظر گرفته می شود این است که واحد اقتصادی ایجاد شده تا برای مدت نا محدودی فعالیت نماید . فرض تداوم فعالیت عنوان می دارد که واحد حسابداری آنقدر فعالیت می کند تا تعهدات بوجود آمده اش را پوشش دهد . بعضی می گویند از آنجائیکه تعهدات در طی زمان تغییر می کنند و تعهدات جدید می آیند ، بنابراین فرض تداوم فعالیت ، زندگی نامحدود را در نظر نمی گیرد . بعضی می گویند که تداوم فعالیت شرکت تا وقتی است که با فروش دارایی هایش بتواند بدهی ها و حقوق صاحبان سهام را بدهد .
دلیل اینکه تداوم فعالیت در مجموعه مبانی قرار گرفت آن است که تئوری ارزش از آن حمایت می کند. همانطور که قبلاً بیان شده هدف گزارشگری مالی آن است که سرمایه گزاران و سایرین بتوانند پیش بینی کنند. اطلاعات با توجه به یک شرکت خاص باید به نحوی ارائه شود که استفاده کنندگان از گزارشات مالی بتوانند از آینده موسسه ارزیابی داشته باشند. بنابراین فرض تداوم فعالیت نباید به عنوان فرض وضعیت موجود یا توجیه کاربرد ارزش تاریخی یا حتی مفهوم سود در ارزیابی دارایی ها بکار رود. تداوم فعالیت فرض ارتباط بین گذشته و آینده را در نظر می گیرد. SAS66 این هدف را اینگونه توضیح میدهد: «هنگامی که ابهام درباره توانایی موسسه در تداوم فعالیت برای یک دوره زمانی معقول وجود نداشته باشد».
بسیاری از رویه ها و ضوابط حسابداری بر فرض تداوم فعالیت پایه گزاری شده اند، از جمله ثبت و انعکاس اقلام دارایی ها به بهای تمام شده تاریخی که اصطلاحاً اصل بهای تمام شده تاریخی نام دارد، همچنین تقسیم بندی دارایی ها به دارایی های جاری و غیر جاری و بدهی ها به بدهی های جاری بلندمدت بر همین اساس صورت می گیرد. (هندریکسون .”1991)
واحدهای انتفاعی برای مدت نامحدودی تشکیل می شوند و به عنوان موجودیتی مستقل برای دستیابی به هدف های خود منابعی را در اختیار می گیرند و تعهداتی را تقبل می کنند. بقای هر واحد انتفاعی مستلزم استفاده از منابع موجود، ایفای به موقع تعهدات، تحصیل



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

NameEmailWebsite

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *