— (450)

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
22104358191500
دانشگاه سوره
پایان نامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد رشته تبلیغ و ارتباطات فرهنگی

عنوان پایاننامه:
بررسي سیره تبلیغی و مخاطبشناسی امام صادق(ع) در نشر و گسترش معارف اسلامی
استاد راهنما:
دکتر ستار عودی
استاد مشاور:
دکتر امیدعلی مسعودی
نگارش و تحقیق:
محمدصادق علیزاده کوشکی
اسفند 1390

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
217551023114000
دانشگاه سوره
پایان نامه تحصیلی در مقطع کارشناسی ارشد رشته تبلیغ و ارتباطات فرهنگی

عنوان پایان نامه:
بررسي سیره تبلیغی و مخاطبشناسی امام صادق(ع) در نشر و گسترش معارف اسلامی
استاد راهنما:
دکتر ستار عودی
استاد مشاور:
دکتر امیدعلی مسعودی
نگارش و تحقیق:
محمدصادق علیزاده کوشکی
اسفند 1390
سپاسگزاری
از دست و زبان که برآید
کز عهده شکرش به درآید
حضرت حق را سپاسگزارم که لطف بیکران خویش را نصیب این بنده حقیر نمود و سایه لطفش را بر سرم گسترد. انسان موجودیست سراسر عجز و ناتوانی و نادانی و اگر لطف حضرت باری نصیبش نشود معلوم نیست در عصری که شبهه و ضلالت از در و دیوارش بالا میرود سر از کدام برهوت در میآورد و سرمایه گرانقدر عمر را با چه متاعی معامله میکند. خالق مهربان خویش را در مرحله نخست سپاسگزارم که لطف بی حدی را به خصوص در چند سال اخیر که بیش از ظرفیت وجودی این حقیر بوده، نصیبش کرده؛ امید که این وجیزه ناچیز قدم کوچکی باشد در نیل به بندگی او. پژوهش حاضر حاصل جهد این قلم تحت راهنماییهای علمی و عملی آقایان دکتر ستار عودی و دکتر امیدعلی مسعودی است که با سعه صدر و رهنمودهای علمی و پژوهشی خود این حقیر را در مسیر نیل به هدفم یاری نمودند. بر خود فرض میدانم از ایشان کمال سپاسگزاری را داشته باشم. در ادامه تشکر میکنم از صبر و تحمل همسر، پدر، مادر و پدر و مادر همسرم که همواره مایه امید این حقیر در این مسیر طاقت فرسا بودند؛ بخصوص زینب فروزنده، همسر گرامیام که وجودم در این مدت برایش همه رنج بود و وجودش برایم همه مهر.
در نهایت سپاسگزارم از همکاری صمیمانه بنیاد دایرهالمعارف اسلامی و مسئولین محترم کتابخانه این بنیاد که در این مدت مرا از گنجینه ارزشمند خود بینصیب نگذاشتند و این امکان را فراهم ساختند تا روزهای مدید در کنج کتابخانه این نهاد، لذت غور در بخشی از تاریخ اسلام را بچشم. امید که این پژوهش گام کوچکی باشد در تکمیل مطالعات دین و ارتباطات.
محمدصادق علیزاده کوشکی
اسفند 1390
چکیده
پژوهش حاضر تلاشی است برای تبیین سیره تبلیغی امام صادق(ع) برای نشر و گسترش معارف اسلامی و مخاطبشناسی آن حضرت. در این پژوهش پس از تشریح مکاتب مختلفی ارتباطاتی، در نهایت تلفیقی از مکتب انتقال و ارتباطات آیینی برای تشریح سیره تبلیغی آن حضرت ارائه شده است. در ادامه مبتنی بر منظومه معرفتی اندیشمندان شیعه، سعی شده است تعریفی قابل قبول برای واژه تبلیغ ارائه شود. مبتنی بر تعریف ارائه شده هر اقدامی که شخصیت انسانی را در جهت ارزشهای الهی سوق دهد در حکم تبلیغ شمرده میشود. اعم از آنکه انتقال مستقیم آگاهیهای دینی به مخاطب باشد یا نباشد. در ادامه مبتنی بر اسناد تاریخی سعی شده است شرایط خاص فرهنگی، اجتماعی و سیاسی دوران حیات امام صادق(ع) که در امام در بستر آن فعالی میکردند، تشریح شود. در بحث تاریخی نیز با استفاده از شیوه اسنادی – کتابخانهای، موارد تاریخی لازم برای بررسی سیره تبلیغی آن حضرت جمعآوری گردید. در ابتدا با تشریح بررسیهای تاریخی نشان داد که آموزش، مجالس عزاداری، حج، نشر حدیث، شعر و ادبیات، مکتوب کردن و مناظره مهمترین روشهای تبلیغی امام صادق(ع) را تشکیل میداده است. در هر یک از این موارد با اتکا به ادبیات علم ارتباطات و مبانی دو مکتب انتقالی و آیینی نشان داده شد که هر یک از این موارد برای امام حکم یک رسانه تبلیغی را برای نشر معارف الهی داشته است. در نهایت مشخص شد که امام برای نشر معارف الهی در جامعه همانقدر که ارائه آگاهیهای مستقیم دینی را مطمح نظر قرار میدادهاند، بر تبلیغ در چارچوب مکتب ارتباطات آیینی نیز تاکید داشتهاند. تاکید آن امام بر برگزاری مجالس عزاداری، ثواب گریستن و گریاندن صرف بر سیدالشهدا و سرودن اشعار مناسبتی در خصوص واقعه عاشورا از مصداقهای تاریخی این ادعاست. در نهایت هم با ذکر عمده مخاطبانی که امام صادق(ع) با آنها ارتباط داشتهاند، سعی شده است نوع مواجهه امام با این افراد مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.
واژگان کلیدی: تبلیغ، امام صادق(ع)، رسانه، عزاداری، حج، حدیث، مخاطبشناسی
فهرست مطالب
مقدمه. ………………………. ………………………. ………………………. ………………………………………………1
فصل اول؛ کلیات تحقیق………………………………………………………………………………………………..2
1-1 بیان مسأله.. ………………………. ………………………. ………………………. ………………………………….3
1-2 اهمیت وضرورت تحقیق.. ………………………. ………………………. ……………………………………….5
1-3 هدف تحقیق.. ………………………. ………………………. ………………………. ……………………………..8
1-4 سوالات تحقیق.. ………………………. ………………………. ………………………. …………………………..9
فصل دوم؛ ادبیات و مبانی نظری تحقیق…. ………………………. ………………………………………..10
2-1 مقدمه.. ……………………………………………………………………… ……………………………………………11
2-2 پیشینه تحقیق…………………………………………….. ………………………. …………………………………….12
2-3 تبلیغ از نگاه فرهنگ غرب…………………………………………………………………………………………….15
2-4 تبلیغ از نگاه اندیشمندان مسلمان.. ………………………. ………………………. ………………………………16
2-5 تعریف تحقیق از تبلیغ…. ………………………. ………………………. ………………………………………….20
2-6 مبانی نظری.. ………………………. ………………………. ………………………. ………………………. ………21
2-6-1 ارتباطات به مثابه انتقال پیام…………………………………………………………………. …………………22
2-6-2 ارتباطات به مثابه تولید و تبادل معنا. …………………………………………………………………………27
2-6-3 ارتباطات به مثابه آیین. …………………………………………………………………… ……………………30
2-6-4 چارچوب نظری ارتباطی تحقیق………………………………………………………………………………34
2-6-5 مبانی نظری مخاطب‌شناسی…………………………………………………………………………………….36
2-6-5-1 تاریخچه مخاطبان… …………………………………………………. …………………………37
2-6-5-2 گونه‌های مختلف مخاطبان……………………………………………………………………..40
2-6-5-2-1 مخاطبان به مثابه یک گروه یا عموم………………………………………….40
2-6-5-2-2 مخاطب به مثابه خرسندی و رضامندی در رجوع به رسانه……………..41
2-6-5-2-3 مخاطبان یک رسانه خاص………………………………………………………42
2-6-5-2-4 مخاطبان یک کانال یا محتوا……………………………………………………43
2-6-5-2-5 رویکرد اتخاذ شده در تحقیق…………………………………………………..44
فصل سوم؛ روششناسی تحقیق…………………………………………………………………………………….45
3-1 مفهومشناسی روش اسنادی…………………………………………………………………………………………..46
3-2 مزایا و معایب……………………………………………………………………………………………………………..48
3-3 مآخذیابی………………………………………………………………………………………………………………….49
3-4 طبقهبندی مآخذ…………………………………………………………………………………………………………50
فصل چهارم؛ شرایط فرهنگی و اجتماعی دوران امام صادق(ع)…. ………………………………51
4-1 مروری اجمالی بر زندگی امام صادق(ع)… ……………………………………………………………………..52
4-2 وقایع مهم زندگی آن حضرت.. …………………………………………………………………… ……………..54
4-2-1 قیام زیدبنعلی.. …………………………………………………………………… …………………………….54
4-2-2 انتقال خلافت به عباسیان.. ……………………………………………………………………………………..54
4-3 شرایط امام صادق(ع) در زمان خلافت عباسیان.. ………………………………………………………………58
4-4 مناسبات امام صادق(ع) و منصور عباسی.. ……………………………………………………………………….61
4-5 شهادت امام صادق(ع). …………………………………………………………………… …………………………63
4-6 وضعیت اجتماعی و فرهنگی آن عصر .. ………………………………………………………………………….63
4-6-1 فترت سیاسی امویان و کاهش فشار دستگاه خلافت.. ………………………………………………….62
4-6-2 وضعیت جدید جامعه اسلامی و باز شدن عرصههای فکری و فرهنگی…………………………….63
4-6-3 ورود فرهنگها و ملیتهای جدید به جهان اسلام……………………………………………………….66
4-6-4 پیداش مشربها و مکتبهای جدید

متن کامل در سایت homatez.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *