— (458)

شناخت عوامل موثر بر اعتماد مخاطبان جنوب شرق استان تهران به اخبار تلویزیونی استان تهرانچکیده
مفهوم اعتماد مردم به رسانه و خبرهائی که منتشر می شود زیر بنائی ترین عامل کارکرد مطلوب و اثر بخش رسانه محسوب می شود این تحقیق به بررسی عوامل موثر بر اعتماد مخاطبان شهرستانهای جنوب شرق استان تهران به اخبار 30/18 شبکه 5 سیما می پر دازد .
در این پژوهش از روش پیمایشی که یکی از کارآمد ترین و معمول ترین شیوه های تحقیق در علوم اجتماعی است، بهره گرفته ایم.جامعه آماری تحقیق شهروندان شهرستانهای پاکدشت، ورامین، قرچک و پیشوا می باشند که حجم نمونه ازفرموا کوکران 384 نفر مشخص شد که با پرسشنامه حضوری نظرات آنها را جویا شدیم و بانرم افزار spss نسخه 16تجزیه و تحلیل شده است. تجزیه وتحلیل در دو بخش توصیفی واستنباطی انجام شده است.
به طور کلی 5/32 درصد از تلویزیون و30 درصد از بخش های خبر ماهواره اخبار مورد نیاز خود را کسب می کنند . 7/35 درصد از پاسخگویان اعتماد خیلی کم وکم به اخبار تلویزیون دارند.
همچنین نتایج این تحقیق نشان می دهد، بیشترین بیننده بخش خبری با36 درصداز پاسخگویان مربوط به بخش خبری ساعت 20:30 شبکه دو سیما می باشد و بخش خبر 30/18 شبکه 5 سیما فقط 2/12 درصد بیننده در شهرستانهای استان تهران دارد. 71 درصد معتقدند اخبار شهرستانهای استان تهران تهران پرداخته نمی شود و در این بخش خبری بیشتر به اخبار شهر تهران توجه می شود. 8/59 درصد معتقدند در صورت پخش اخبار به همین منوال مخاطبان اخبار30/18 شبکه 5 سیما کاهش پیدا می کند.
پاسخگویان با تحصیلات بالاتر اعتماد کمترو افراد با درآمد بیشتر نیز اعتماد کمتری به اخبار 30/18 شبکه 5 سیما دارند.
نتایج نشان می دهد که عوامل موثر بر اعتماد مخاطبان به اخبار 30/18 شبکه 5 سیما درحد «خیلی زیاد و زیاد»عبارتند از” پخش خبرهای محلی مورد نیاز” (2/63درصد) ، ” پخش ارائه نظرات و نیازهای خبری مردم ” (5/68 درصد)، ” بی طرفی و عدم جانبداری از یک جناح خاص” (74 درصد)، ” عدم سانسور خبر” (79 درصد)، ” سرعت انتشار خبر” (8/70 درصد)، ” صحت و درستی خبر” (82 درصد)، ” تازگی و به روز بودن خبر” (7/60 درصد)، ” نقل قول منبع خبر ازیک منبع موثق” (4/60 درصد)، ” اعلام منبع خبر” (2/55 درصد)،” ارائه خبر همراه با گزارش تصویری” (5/60)، ” کامل بودن و جامعیت خبر” (5/59 درصد) و ” استفاده از گوینده ، خبرنگار وکارشناسان دعوت شده مجرب وچهره” (3/71 درصد) می باشد.که فرضیات مرتبط با این عوامل مورد تائید قرار گرفت.
نتایج آماری نشان می دهد 57 درصد از پاسخگویان نقش صحنه آرائی و دکوراسیون استودیو خبر در اعتماد پیدا کردن به اخبار 30/18 شبکه 5 سیما را کم وخیلی کم اعلام نموده اند که این فرضیه رد شد.

فصل اول: کلیات تحقیق
مقدمه وطرح مسئله
ضرورت و اهمیت تحقیق
هدف های تحقیق
سئوالات تحقیق
فرضیه های تحقیق
تعریف نظری مفاهیم
تعریف عملیاتی مفاهیم
مقدمه
وسایل ارتباط جمعی امروزه جزء جدایی ‌ناپذیر زندگی انسانها شده اند، مردم برای گرفتن تصمیمات بهینه نیاز به اطلاعات و داده‌های درست ، جامع و روشن دارند که معمولا این اطلاعات را از رسانه ها بدست می آورند.
یکی از کارکردهای ویژه رسانه‌های ارتباط جمعی، پخش مداوم و روزانه اخبار است. در واقع می‌توان گفت، انتشار جریان رویدادهای اجتماعی، وظیفه و نقش اساسی وسایل ارتباط جمعی است .
اخبار که جزء برنامه های آگاهی بخش دسته بندی شده است هر روز از اهمیت بیشتری برخوردار می شود. همزمان با رشد اهمیت اخبار، شیوه های ارائه برنامه خبری نیز دچار تغییرات می شود.
تلویزیون با وجود برخوردار بودن از عنصر مهم، پر‌قدرت و جذاب تصویر، نقش بسیار مهم و ارزنده‌ای در رساندن اخبار به‌عهده دارد.
امروزه به سبب تأثیرگذاری زیاد تلویزیون بر مخاطب، گرایش رسانه‌های خبری به این نوع خبر بیشتر مشهود و ملموس است.
امکان پخش زنده جذابیت واعتماد بخشی را برای مخاطبان فراهم کرده است.
توصیف چگونگی، چرایی و آثار یک رویداد از طریق حضور گزارشگر در محل و استفاده از روش‌های تصویرسازی از طریق گزارش توصیفی، بهره‌گیری از اطلاعات افراد دارای منفعت ، شاهد یا مسئول، صداهای محیط ، مستندسازی اطلاعات از راه کسب آنها از مسئولان و حاضران، توجه به نکات ریز و حساس ، برجسته‌سازی طبیعی آنها، تهیه گزارش با مشخصه زنده بودن ، ایجاد جذابیت ، رعایت ایجاز و بهره‌گیری از ابزارهای تلویزیونی مناسب برای عرضه گزارشی مطلوب از خصایص گزارش خبری تلویزیونی است .
تصویربرداری خبری باید مبتنی بر اصول حرفه ای تصویر برداری و در خدمت انتقال پیام و اثرگذاری بیشتر و در راستای اعتماد بخشی به مخاطب قرار گیرد. ضمن اینکه انتخاب موضوع ، زاویه‌ها و چرخش دوربین باید هنرمندانه و دقیق ودر راستای انتقال پیام به مخاطب باشد.
هر رسانه‌ خبری برای آنکه بتواند مخاطبان وسیعی را جذب و به خود وابسته سازد، باید ویژگی‌های خاصی داشته باشد. از جمله اینکه، پیام ها را در اشکال زیبا و جذاب و قابل اعتماد وبا توجه به نیاز مخاطب و اهداف سازمان ارائه کند.
1-2- بیان مسئله
وجود رسانه های مختلف خبری و ظهور شبکه های مختلف ماهواره ای ،رقابت گرم برای جذب مخاطب با ارائه شیوه های نوین اطلاع رسانی برای جلب اعتماد مخاطبان فراهم نموده و در این رقابت باید رسانه ملی به ویژه خبر شبکه های استانی با ارائه اخبا ر صحیح و حرفه ای مخاطب خود را حفظ کنند. بدون شک رسانه ای می تواند ادامه حیات دهد که مخاطبان بتوانند به ان اعتماد کنند.
در بحث رسانه یکی از عوامل سرنوشت ساز در جلب مخاطب و حفظ آن در برابر امواج رسانه ای رقیبان ، نقش جلب اعتماد مخاطبان به رسانه است و اگر در سه زمینه کنونی امکانات ارتباطی یعنی “ارتباطات کامپیوتری ” ، ” ارتباطات راه دور” و “وسایل ارتباط جمعی” فاقد باورپذیری باشد یا نتوانند اعتماد و حمایت توده مردم را به دست آورند اعتبار خود را از دست داده و ادامه بقایشان با دشواری مواجه خواهد شد( معتمد نژاد ، 1355).
موضوع اعتماد مخاطب به رسانه بسیارمهم است و این اعتماد در زمینه خبر بیش از همه بخش های دیگر مهم و اثر گذار می باشد و در واقع خبر رسانی ستون فقرات بسیاری از منابع اطلاع رسانی و ارتباطی مهم وپر نفوذ است.
میزان اعتماد مردم به رسانه ها تابعی از میزان اعتبار رسانه است هرچه رسانه از محبوبیت برخوردار باشد میزان اعتبار و اعتماد مخاطب به ان و اخبار ان نیز در بر دارداعتماد مردم و مخاطبان به برنامه های خبری تلویزیون به اعتبار منبع ارتباطی و اطلاع رسانی باز می گردد.
اگر رسانه ای ملی یا عمومی حتی در سطح اخبار محلی دارای کارکردهای غیر حرفه ای ، گزینشی و جهت دار ،بی توجهی به نیاز مخاطب در پرداخت و انعکاس واقعیات جامعه داشته باشد اعتبار خود را از دست می دهد و هم رسانه و نظام را بحران بی اعتمادی مخاطب مبتلا خواهد کرد و چه بسا مردم نسبت به پیام ها و اخبار معتبر و درست به رسانه نیز واکنش حاکی از بی اعتمادی نشان دهند و میزان استفاده و اعتماد به رسانه تنزل یابد و مردم به رسانه جایگزین برای ارضای نیاز های خبری و اطلاع رسانی خود روی آورند.
بنابراین اگر اعتماد مخاطبان خواسته یا نا خواسته نسبت به شیوه خبر رسانی در رسانه داخلی و اخبار محلی سلب شود زمینه مناسبی برای رسانه های رقیب هم داخلی و خارخی مهیا می شود و تمایل مردم به رسانه خارجی گسترش می یابد .
شبکه های استانی صدا و سیما نقش مهمی در جلب اعتماد و رضایت و انعکاس خواست مردم مناطق مختلف کشوربا گویش ها ، قومیت های متفاوت دراستای اهداف رسانه ملی دارند و می توانند به تقویت و ترویج هنجارها و ارزش های سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی و دینی بپردازند و با پخش و تولید برنامه های مناسب و مفید و توجه به نیازهای خبری مخاطب به جلیب و افزایش اعتماد مردم به رسانه ملی کمک کند و در کل در روی آوری ویا رویگرائی مردم به نظام سیاسی و اعتماد به آن تاثیر گذار باشد.
در این تحقیق تلاش شده است دیدگاه شهروندان جنوب شرق استان تهران را نسبت به نقاط قوت و ضعف ارائه اخبار و اعتبار و مقبولیت رسانه و میزان اعتماد مردم به بخش خبری 18:30 و عوامل موثر در اعتماد مخاطب به اخبار شهرستانهای استان تهران را مورد بررسی قرار داده و شیوه های مطلوب و مورد نیاز مخاطب شهرستانهای استان تهرانی را به دست آید.
این تحقیق با پرسش از شهروندان شهرستانها در پی بررسی این مسئله است آیا نیاز های خبری شهروندان در خبر 30/18 شبکه تهران بیان می شود؟ آیا تعادل میان اخبار شهر تهران و شهرستانهای استان برقرار است؟شهروندان مایلند بیشتر چه اخباری برای آنان پخش شود و چه عواملی بر اعتماد مخاطبان تاثیر دارد؟
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق
رسانه‌ها دارای سیاست‌ها و خط مشی‌های خاص خود هستند که مسئولان ومدیران آنها فعالیت خود را بر اساس آنها استوار می‌کنند.
مطلع شدن از تحولات و اتفاقات به انسان امکان شناخت و درک بهتر محیط زندگی و رفع احتیاجات فردی و جمعی می‌دهد.فرد می‌تواند با آگاهی کامل به حقوق و مسئولیت‌های خود، با آسایش و آرامش به زندگی خود ادامه دهد.
نیازهای خبری و اطلاع رسانی دقیق و صحیح از اصلی‌ترین عوامل تصمیم‌گیری از طرف مخاطبان برای استفاده از محصولات و خدمات رسانه‌ای است. مرتون و لازارسفلد در مقاله معروف خود با عنوان رسانه‌های جمعی و سلیقه مردم و کنش سازمان یافته، کارکرد رسانه‌ها را به خوبی مطرح می‌کنند.این دو معتقدند که رسانه‌ها از طریق ارائه درست یا نادرست مطالب باعث جهت‌گیری افراد می‌شوند و به نوعی قادر هستند که یک طرز تفکر عمومی در جامعه ایجاد کنند(میرفخرایی ،1385).
تاثیرگذاری بر افکار دیگران و تلاش برای ایجاد تحول در آنها، ریشه ای طولانی و تقریبا ً به قدمت عمر بشر دارد . انسانها همواره کوشیده اند عقاید خود را، به همنوعان خود بقبولانند.
خبرگزاری‌ها و رسانه‌های جمعی جهانی با اتکا به قدرت فن آوری ، توان نرم افزاری ، فکر و تدارک اطلاعات خود به ارائه چهره ای مخدوش از برخی حکومت‌ها ،فرهنگ‌ها، اقوام و یا اذهان می پردازند و به شکلی نظام مند در جهت دهی به افکار عمومی جهانی و شکل گیری عقاید و گرایش‌ها و رفتارهای مورد نظر خود تلاش می کنند.
شرط اصلی برای تاثیر گذاری بر ذهنیت اجتماعی مخاطبان به کارگیری شیوه های مطلوب ارائه خبر است. شیوه هایی که نه تنها توجه مخاطب را جلب و حافظه او را تقویت می کند بلکه به دلیل رعایت شکل ارائه متعادل خبر اعتماد وی را نیز جلب می کند.
شناخت مخاطبان تلویزیونی و آگاهی از دیدگاهها و نظرات انان در کنار تلاش در مسیر براورده کردن نظرات انان مولفه موثر در اعتماد سازی مخاطب است و امروزه برای برنامه سازان تلویزیونی و خبری یک ضرورت واقعی است .
غفلت از این امر تنها اتلاف هزینه و وقت را برای رسانه در بر خواهد داشت .به همین دلیل است که ” هوارد کوارتز” با تعبیری طنز آمیز در خصوص ضرورت و اهمیت شناخت مخاطب و توجه به نظرات و دیدگاههای آن می گوید: ” تفاوت میان شناخت مخاطب و غفلت از آن مانند تفاوت میان کسی است که با مسلسل به سوی آسمان شلیک می کند ، به امید آنکه پرنده ای را شکار کند و کسی که با تفنگی مجهز ، به آبگیری از پیش ساخته می رود ، هدف می گیرد و پرنده ای را شکار می کند .( قاضی زاده ،1380،ص98).
از منظری دیگر نیز می توان گفت این رسانه در سالیان اخیر رشد چشمگیری داشته و در بسیاری از کشورهای جهان و از جمله کشور ما ، بیشتر اوقات فراغت مردم را پر کرده است و اکثر مردم از این وسیله همه گیر سود می برند.
رسانه یکی از ابزارهای اصلی و نفوذ درافکار عمومی به شمار می رود و دولت ها یا بخش خصوصی آن را در جهت اهداف مورد نظر خویش به کار می برند.
به گفته کارشناسان، امروزه کشورها به منظور پیشبرد سیاستهای مورد نظر خود از رسانه ها در جایگاه سلاحهای پیشرفته نظامی استفاده می کنند.
“تیموتی گرین ” در کتاب ” چشم جهانی ” به نقل از یک پروفسور جامعه شناس می نویسد: ” بعد از بمب هیدروژنی تلویزیون خطرناک ترین چیز در جهان امروز است.(بیریوکف،1372،ص208)
یکی از مباحث مورد نظر پژوهش های ارتباطات اجتماعی ، شناسایی مخاطبان پیام ، علایق و نظرات آنها می باشد .(معتمد نژاد،1348،ص7)
شناخت دیدگاه ها و مولفه های اعتماد مخاطبان برای رسانه ها از اهمیت وافری برخورداراست ،چرا که رسانه ها تلاش می کنند بدانند که نقطه های برجسته تفکرات مخاطبان چیست تا از اینطریق خوراک رسانه ای خویش را برای آنها مهیا کنند. هجوم شبکه های مختلف خبری تلویزیونی در کشورهای مختلف که عمدتا از سوی کشورهای پیشرفته به سوی جهان سومی ها روانه شده است از مصادیق همین امر به حساب می آید.
جعبه جادویی (تلویزیون ) هنوز قادر است با پشت سر گذاشتن مرزها و زمان ها افکار عمومی رابه تسخیر خود در آورد از آنجا که این رسانه به عنوان یکی از ابزار اصلی نفوذ در افکار عمومی است ضرورت ارائه درست و صحیح خبر و اعتماد سازی برای جلب مخاطب در رسانه انکار ناپذیر است .
بدون شک این اعتماد مخاطب به رسانه است که موجب استفاده مستمر اطلاعاتی یک مخاطب از آن می شود.
شناخت دیدگاهها و مولفه های اعتماد مخاطبان برای رسانه از اهمیت وافری برخوردار است چرا که رسانه تلاش می کند تا بداند تفکرات مخاطب چیست و بر اساس ان خوراک رسانه ای خویش را برای انان مهیا می کند هجوم شبکه های مختلف خبر تلویزیونی ماهواره ای از سوی ابر قدرت ها و اپوزیسیون ها به همین دلیل است .
اما رسانه ملی در کشور ما که در 6 شبکه سراسری و 32 شبکه استانی ان اخبار از بخش های مختلف خبری پخش می کند که نوعی یکنواختی و شبیه هم بودن در ان قابل روئت است .
در حالیکه بخش های مختلف خبر باید نیاز های متنوعی از مخاطبان را پاسخگو باشد در این میان اخبار استانی و محلی باید بیشتر از سایر بخش ها خبر نیاز مخاطبان را براورده نماید .
به هر حال وجود رابطه تعاملی میان مخاطب و رسانه وتلاش برای حفظ و تقویت آن از موضوعات مهم و ضروری در عرصه رقابت و اعتماد سازی رسانه ها است.
تحقیق در باره رسانه ها، بویژه اخبار رسانه های تصویری درکشور اندک است .حتی تعداد کتابهایی که در زمینه اعتماد و نیاز مخاطب تلویزیونی ترجمه و تالیف شده است به اندازه انگشتان دست نیست.
اغلب منابع و کتابهایی که تاکنون درزمینه اخبارو گزارش در داخل کشورتالیف و ترجمه شده است بیشتر درباره حرفه روزنامه نگاری است ودرباره گزارش تلویزیونی تنها در چند سال اخیر حدود سه کتاب تالیف شده است .
این پیان نامه با برسی عوامل موثر در استفاده مخاطب از خبر و اعتماد مخاطب به اخبار استانی پژوهشی نو و جدید می باشد که می تواند عوامل موثر بر اعتماد مخاطب را به مدیران رسانه معرفی کند.
این تحقیق در پی دست یابی به عوامل موثر در ایجاد اعتماد مخاطبان جنوب شرقی استان تهران نسبت به خبر 18:30 شبکه استان تهران است و میزان استفاده مخاطبان و اولویت ها و نیاز های خبری این مخاطبان را مورد بررسی قرار می دهد.
سیاست گذاران و دست اندرکاران رسانه ملی با استفاده از یافته های این پایان نامه می توان مهمترین عوامل اعتماد مخاطب به اخبار شبکه استانی و نیاز های شهروندان شهرستانی استان تهران را که پر جمعیت ترین شهرستانهای کشور را در خود جای داده است را به عنوان نمونه خوبی برای سایر استانهای کشور به منظور شناخت نیازهای مخاطب ، جلب اعتماد و نگهداری توجه مخاطب به رسانه ملی در جهت تقویت انسجام و همبستگی ملی معرفی کرد .
1-4- اهداف مشخص تحقیق
الف : هدف کلی و اصلی این تحقیق پیمایشی عبارت است از:
شناخت عوامل موثر بر اعتماد مخاطبان جنوب شرق استان تهران به اخبار تلویزیونی استان تهران بخش 30/18
ب : اهداف فرعی
شناخت تاثیر اعتبار منبع خبر پخش شده در ایجاد اعتماد مخاطبان
شناخت تاثیر کامل بودن و جامعیت خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان
شناخت تاثیر صحت خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان
شناخت تاثیر بی طرفی و عدم جانبداری خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان
شناخت تاثیر سرعت انتقال خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان
شناخت تاثیر تصاویر ( مستند و با صدا) همراه خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان
شناخت تاثیر تخصصی بودن خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان
شناخت تاثیر استفاده از گوینده و کارشناسان مجرب خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان
شناخت تاثیر خبرهای محلی مخاطب در ایجاد اعتماد مخاطبان
10-شناخت تاثیر ویژگی های مخاطب(سن، جنس وتحصیلات) بر توجه آنان به خبر وایجاد اعتماد مخاطبان
1-5- سؤالات تحقیق
الف : سوال کلی
– چه عواملی بر جلب اعتماد مخاطبان جنوب شرق استان تهران از خبر30/18شبکه 5 سیما تاثیر دارد.؟
ب : سوالات جزئی و خرد
1-آیا اعتبار منبع خبر پخش شده در جلب اعتماد مخاطب موثر است؟
2- آیا کامل بودن و جامعیت خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان موثر است ؟
3- آیا صحت خبر پخش شده در ایجاد اعتماد مخاطبان موثر است ؟
4- آیا بی طرفی و عدم جانبداری خبر پخش شده در ایجاد اعتماد مخاطبان موثر است ؟
5- آیا سرعت انتقال خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه موثر است ؟
6- آیا بین تصاویر ( مستند و با صدا) همراه خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان موثر است ؟
7- آیا بین جذابیت شکلی (دکور و نور) و بخش خبری در ایجاد اعتماد مخاطبان موثر است ؟
8- آیا استفاده از گوینده و کارشناسان مجرب خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان موثر است ؟
9- آیا پخش خبرهای محلی مورد نیاز مخاطب در ایجاد اعتماد مخاطبان موثر است ؟
10- آیا ویژگی های مخاطب( جنسیت،تحصیلات ، سن و ..) در ایجاد اعتماد مخاطبان موثر است ؟
11 – آیا پخش نیازهای خبری مخاطب در جلب اعتماد مخاطبان موثر است؟
12 – آیا عدم سانسور خبر پخش شده در جلب اعتماد مخاطب موثر است؟
1-6- فرضیه‏های تحقیق
الف :فرضیه کلی
– به نظر مرسد بین عوامل موثربر خبر (که در مدل ذکر شده) و اعتماد مخاطبان جنوب شرق استان تهران به خبر30/18شبکه 5 سیمارابطه وجوددارد.
ب : فرضیه جزئی و خرد
1- به نظر می رسد بین پخش خبرهای محلی مورد نیاز مخاطب در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
2- به نظر می رسد پخش ارائه نظرات و نیازهای خبری مردم در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه وجود دارد.
3- به نظر می رسد بین بی طرفی و عدم جانبداری خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
4- به نظر می رسد بین عدم سانسور خبرپخش شده در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
5- به نظر می رسد بین سرعت انتقال خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
6- به نظر می رسد بین صحت خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
7-به نظر می رسد بین تازگی و به روز بودن خبر و اعتماد مخاطب رابطه معنی داری وجود دارد.
8-به نظر می رسد بین اعتبار منبع خبر پخش شده (نقل قول خبر از یک منبع معتبر) و اعتماد مخاطب رابطه معنی داری وجود دارد.
9- به نظر می رسد بین اعلام منبع خبر پخش و اعتماد مخاطب رابطه معنی داری وجود دارد.
10- به نظر می رسد بین ارائه خبر همراه با گزارش تصویری در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
11- به نظر می رسد بین کامل بودن و جامعیت خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
12- به نظر می رسد بین جذابیت شکلی(دکوراسیون ونور) و بخش خبری در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
13- به نظر می رسد بین استفاده از گوینده و کارشناسان مجرب خبر در ایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
14- به نظر می رسد بین تحصیلات مخاطب وایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.
15- به نظر می رسد بین سن مخاطب وایجاد اعتماد مخاطبان رابطه معنی داری وجود دارد.

1-7- تعریف نظری مفاهیم
مفهوم خبر
در زبان های اروپایی بین خبر های معمولی که همان کلمه information به آنها اطلاق می شود و (news) یا تازها اختلاف وجود دارد. در خبر عنصرنو بودن اهمیت بیشتری دارد.به طوری که اگر این خبرها بلافاصله انتشار نیابد دیگر برای روز بعد یا حتی ساعات یا دقایق بعد قابل استفاده نیستند . به همین سبب است که خبر های تازه را به فاسد شدنی ترین کالا ها مثل سبزی و میوه ها تشبیه کرده اند که اگر در همان روز ورود به بازار مصرف نشود ، مصرف نشوند برای روز بعد فاسد می شوند و دیگر قابل استفاده نیست.(معتمد نژاد 1371،ص46)
تعریف خبر
اعلام و بیان وقایع جالب زندگی و نقل عقاید و افکار عمومی است (معتمد نژاد 1362،ص18).
خبر ،گزارش عینی از واقعیت هاست که دارای یک یا چند ارزش خبری بوده و احتمالا تحت تاثیر عوامل درون سازمانی و برون سازمانی شکل گرفته است (محسنیان راد ،1378،ص13).
خبر انتشار منظم جریان وقایع و آگاهی ها و دانش های انسانی و نقل عقاید و افکار عمومی است ( شکر خواه ،1374،ص5).
تلویزیون
منظور رسانه دیداری وشنیداری است که در ایران به سیمای جمهوری اسلامی ایران معروف است تلویزیون جمهوری اسلامی ایران هم اینک دارای چندین بخش خبری است که به منظور آگاهی شهروندان در داخل کشور پخش می شود.تلویزیون جمهریری اسلامی ایران هم اینک در طول 24 ساعته برنامه پخش می کند که بخش ها یقابل توجهی از این برنامه ها به خبر اختصاص دارد .
اعتبار
به معنای لغوی عبارت است از : پند گرفتن ، به اندیشه فرو شدن ، منزلت ، آبرو و ارزش (معین ،1378،ص123).
در اینجا باید لغت اعتبار بررسی شود : اعتبار یک بعد یا وزن اجتماعی دارد .اعتبار منبع یا رسانه برابری فرد را مطرح می کند .اگر بخواهیم فرد را ملاک قرار دهیم ، اعتماد و اطمینان یک مقدار جنبه فردی پیدا می کند ، ولی وقتی می گوییم منبعی اعتبار دارد یا یک رسانه معتبر است یا خیر ،یک اجتماع مطرح می شود و از فردیت بیرون می آید (ساروخانی ،1370،ص843).
مخاطبان : مراد دریافت کنندگان پیام های ارسالی از جانب وسایل ارتباط جمعی نظیر روزنامه ،رادیو و تلویزیون و… می باشد (ساروخانی ،1370،ص198).
رسانه
هر ابزار یا روشی که بتواند برای انتقال پیام به کار رود (پور محمدی ، 1377،ص80).
صحت و درستی خبر: به آن دسته از خبرهایی که بدون دخالت و دستکاری مطالب با واقعیت بیان شده باشد اخبار دارای صحت و درستی است .
تازگی خبر
یعنی در حداقل زمان ، پس از وقوع به اطلاع مخاطب برسد
عدم جانب داری (سوگیری )
یعنی در تنظیم خبر یا انتقال خبر هیچ گونه عقاید شخصی یا گروهی را دخالت ندهیم و گرایش خاصی نداشته باشیم .
منبع خبر
شخص ،خبرگزاری ها ، رادیو ، تلویزیون های مختلف در جهان ، روزنامه ها هر کدام می توانند جزء منابع خبری باشند .که اول بار موجب انتشار خبر می شوند و یا نقل قول می کنند کلیه این موارد منابع خبری محسوب می شوند. ما در این تحقیق ، تلویزیون ایران را به عنوان منبع خبری قرار می دهیم .
ویژگی های شخصیتی گوینده خبر : ویژگی های شخصیتی گوینده خبر را در این پژوهش شامل سن، جنسیت، لحن بیان و ظاهر گوینده درنظر گرفته شد .
سه قانون کلی حاکم بر منابع خبری :
خبر بدون منبع اعتبار و شخصیت خبری ندارد و تا زمانی که منبع خبر ناشناخته باشد عمق و نفوذ خبر در مخاطبان ناچیز خواهد بود ، منبع خبر یکی از مهمترین عوامل جلب اعتماد مخاطبان می باشد .
سه قانون کلی حاکم بر منابع خبری عبارتند از :
1- منبع خبر از خود خبر مهمتر است .
2- خبری که برای مخاطب منبع ندارد و یا حداقل یک منبع شناخته شده قابل قبول (رسمی )ندارد ، اصلاً خبر نیست (ولو آنکه در داخل شهر و یا حتی در همسایگی ما اتفاق افتاده باشد )منابعی از قبیل ، گفته شد ، اطلاع دارند ، مسافرانی که از جایی آمده اند گفته اند ، ناظران آگاه ، منابع مطلع و … هیچ کدام نمی توانند حالت یک منبع شناخته شده قابل قبول در یک رسانه معتبر را داشته باشد .
3- منابع رسمی و شناخته شده خبری هرگز دروغ نمی گویند یا سعی می کنند خبر دروغ را منتشر و یا اعلام نکنند . زیرا اگر خبر دروغی بدهند ، در صورتی که ظرف ذی مدخل خبر آن را تکذیب کرد ، ناچار باید تکذیبش را منتشر کنند و این امر اگر چند بار تکرار شود به اعتبار و حیثیت منبع خبری در نزد مخاطب صدمه وارد می شود . بنابراین منابع رسمی معتبر خبری همواره سعی دارند عامل انتشار خبرهایی نباشند که احتمال تکذیب کردنش وجود دارد . اشاعه و انتشار اخبار دروغ و غیر واقعی همیشه از سوی منابعی صورت می گیرد که حالت غیر رسمی ، ناشناخته و یا اصولاً هویت مجهول و غیر واقعی دارند (امیر کافی ، 1380) .
4- منابع رسمی و شناخته شده خبری طوری دروغ می گویند که متهم به دروغگویی نشوند. تمام هنر خبر شناسی در همین حالت و اگر کسی بتواند حیله های منابع خبری برای جعل خبر و اشاعه اخبار نادرست و غیر واقعی را بداند یک خبر شناس واقعی محسوب می شود . حلیه های منابع خبری به شکل های گوناگون صورت می گیرد که عمده ترینش به قرار زیر است :
الف) نقل خبر از قول منابع شناخته شده
ب) القاء تفسیرهای غیر واقعی در مورد خبرهای واقعی
ج) اتصال در خبر واقعی برای القاء یک خبر غیر واقعی
د) اختفاء منبع اصلی غیر موثق در پشت یک منبع فرعی موثق
هـ) انتشار عمدی یک خبر دروغ
و) تظاهر به بی طرفی
ز) نفی برای اثبات
ح) پاره حقیقت گویی
ط) تغییر معنای کلمات در ترجمه
و اما شاخص هایی که برای معتبر بودن خبر می توان بر شمرد را از سه منظر منبع پیام و شخص پی خواهیم گرفت (کلهر ، 1370).
اعتبار منبع
اگر قرار باشد اعتبار منبع را که یک مفهوم ارتباطی است با سایر مفاهیم ارتباطی ، ارتباط دهیم بدون شک ورود به این عرصه از طریق «عناصر»مدل لاسول خواهد بود و تمام نظریه های دیگر ارتباطی که در رابطه با این 5عنصر قرار گرفته اند.
همگنی اعتبار منبع و مخاطب
همگنی عبارت است از شباهت در ویژگی هایی مانند باورها ، ارزشها ، آموزش و منزلت اجتماعی بین دو فرد که در ارتباط با یکدیگر هستند در موقعیتی که امکان گزینش وجود دارد و منبع می تواند با تعدادی گیرنده رابطه داشته باشد تمایل شدیدی به انتخاب گیرنده ای دارد که بیشتر به خودش شبیه است برای اصل همگنی دلایل زیادی وجود دارد .
غالباً افراد شبیه هم ، با یکدیگر زندگی می کنند و تحت تاثیر علایق مشترکی هستند. این گونه نزدیکی ها فیزیکی و اجتماعی ، نوع ارتباط همگن را باعث می شود . چنانکه گفته اند کبوتر با کبوتر باز با باز ، ارتباط زمانی موثر است که منبع و گیرنده همگن باشند .
اعتبار منبع و گزینشگری خبر
اگر انتخابهایی که گزینشگر انجام می دهد درجهت تامین نیازهای خبری بیننده یا خواننده باشد بیننده و خواننده آن اخبار را مطابق نیازهای خود می بیند و از توسل به راههای ارتباطی دیگر ، جهت کسب خبر صرف نظر می کند .
به این ترتیب ، روزنامه یا تلویزیون به عنوان یکی از مهمترین رسانه های خبری اعتبار بدست می آورد و در نتیجه مردم از آن به عنوان یک « منبع قابل اعتماد»سخن خواهد گفت . در رادیو و تلویزیون نیز وضعیتی مشابه حاکم است (ادیب هاشمی ، 1372).
عوامل کسب اعتبار
الف :اعتبار منبع
12شاخص برای اعتبار منبع :
1-انصاف و عدالت
2-بی غرض
3-گفتن تمام ماجرا
4-صحت
5-محترم شمردن زندگی خصوصی افراد
6-مراقبت از طرفداران
7-داشتن موضوعات مربوط به بهتر شدن وضع اجتماعی
8-جدایی واقعیت
9-قابل اعتماد بودن
10- در ارتباط با موضوعات مورد علاقه مردم بودن
11-واقعی بودن
12-داشتن گزارش های موثق (ادیب هاشمی ، 1372)
ب:اعتبار پیام (اعتبار خبر)
هر پیامی معمولاً چند مقوله از مقوله های ذکر شده ذیل را در خود دارد و با این خصوصیات است که پیام اعتبار پیدا می کند :
1-مرتفع کننده نیاز های خبری مخاطب
2-هماهنگی بین تصاویر و اصوات
3-استفاده از تکنیک های خبری
4-گویا بودن تصاویر و کلمات
5-هماهنگی بین خبر و وسیله پخش آن
6-کامل بودن عناصر خبری
7-تازگی و به روز بودن
8-هیجان انگیز بودن خبر
9-سرگرم کنندگی خبر و … که می توان ده ها عامل دیگر نیز ذکر کرد (بابایی راد ، 1382).
ج-اعتبار شخصی
بحث اعتبار شخصی زمانی مطرح می شود که ما قائل به اعتبار مجری خبر باشیم چیزی که در این تحقیق هم بر آن نظری داشته ایم چرا که در اکثر مواقع مجری،مصاحبه گر ، گزارشگر ، مفسر و تحلیل گر از عوامل تاثیر گذار بر خبر و مخاطب هستند و به طور مثال مخاطبان بیشتری به یک مجری خبر (گوینده خبر)نسبت به دیگران نشان می دهند که این خاکی از میزان اعتباری است که آن مجری کسب کرده است و اصولاً شبکه های بزرگ خبری بر روی اعتبار مصاحبه گرها گزارشگرها و خود حداکثر فعالیت و دقت نظر را دارند .
دوم اینکه اگر یک شبکه یا خصوصیات اعتبار آشنا باشد برای انجام مصاحبه ، پخش سخنرانی و… به سوی کسانی می روند که از اعتبار بیشتری در نزد مردم و مخاطبان برخوردار باشند و اگر با این خصوصیات آشنا باشند کسانی را بر می گزیند که در نزد مردم بیگانه و بی اعتبار هستند که تاثیر خبر را از بین خواهد برد .(پور محمدی ، 1377) .
جامعیت خبر
هرچه رویداد های جامعه به طور کامل و بدون گزینش از طریق رسانه ارائه شود این رسانه برای مردم منبع معتبری است .
پخش کردن به موقع رویداد، مطرح کردن خبر به صورت کامل ، ارائه خبر بدون گزینش ، پخش مهمترین رویداد های داخلی و خارجی و واقعی بودن از مهمترین ویژگی های جامعیت خبر است به طور خلاصه جامعیت یعنی خبر بدون هیچ کم وکاستی و یا افزایشی عینا مطرح شود و کامل باشد .
سرعت انقال خبر
کمترییین فاصله بین لید خبر و اعلام آن به مخاطبان را سرعت انتقال خبر گویند .
اعتماد
اعتماد در کتاب ” رسانش نو آوری و رهیافتی میان فرهنگی” چنین تعریف شده است: میزان اطمینان و ارزشی است که گیرنده برای یک منبع و یا کانال ارتباطی قائل است (راجرز و شومیکر،1369،ص 262).
اعتماد در زبان فارسی به معنای تکیه کردن ، متکی شدن به کسی و کاری را بی گمان به او سپردن و واگذشتن کار به کسی کی باشد (عمید،1369،ص201). در فرهنگ های مختلف انگلیسی زبان، اعتماد به اشکال مختلفی معنا شده است . فرهنگ فلسفه رایج، اعتماد را بخشی از عشق و دوستی و مستلزم هر برنامه جمعی شمرده است. در این فرهنگ اعتماد ،احساسی نسبت به امر مورد قبول ، نگرش مثبت نسبت به فرد یا امری قلم داد شده است. همچنین فرهنگ آکسفورد اعتماد را به عنوان «اتکا یا اطمینان به نوعی کیفیت یا صفت یک شخص یا یک چیز یا اطمیان به حقیقت یک گفته» تو صیف می کند (گیدنز ،1377،ص37).
در بعد روانشناختی ، کولبرگ (1370) اعتماد را پیروی از قواعد فوق فردی، قانون و عمل برطبق انتظارات دیگر و اریکسون ( 1373) ان را رابطه عاطفی با دیگران و نشانه نوعی همسازی اجتماعی به منظور دستیابی به احساس ایمنی و درک ثبات و قابلیت و پیش بینی دیگران می شمارد که از تجربیات اولیه دوران کودکی حاصل می شود در بعد سیاسی،اعتماد عمدتا در رابطه با نهاد دولت تعریف می شود وبرای مثال پوتنام (1996) حدود دخالت دولت را به میزان مشارکت مدنی و پیوندهای اجتماعی مرتبط می شماردو اعتماد در برداشت اندیشمندانی نظیر فوکویاما (1379) بعد اقتصادی دارد.ولی اعتماد را مشارکت و ارزش ها و هنجارهای غیر رسمی در میان اعضای گروهی که همکاری و تعاون میانشان مجاز است می داند .
تنوع تعاریف در نزد جامعه شناسان یا آن دسته از نظریه پردازان که رویکرد جامعه شناختی دارند ،بسیار بیشتر است.وینگنشتاین اعتماد را موضوعی فرهنگی می شمارد که در آن ما به کسانی که به صورت چشمگیری به ما شبیه هستند و ارزش های فرهنگی مشترکیدارند ، اعتماد می کنیم.
زاک و گلد (1998) اعتماد را انتظار رعایت و پاسخگویی مطمئن به نیاز های فعلی و آتی خود قابلیت اتکا و نهایتا ایمان به دیگری می دانند . کوهن (1996) اعتماد را دریافت حس نیت مداوم از سوی امین و انجام رفتار به قاعده شرافتمندانه و مشارکت جویانه بر اساس هنجارهای مشترک از سوی دیگران می شمارد .
الیسون و فایر ستون (1974) اعتماد را واگذاری منابع به دیگران می دانند ، با این انتظار که آنها به گونه ای عمل خواهند کرد که نتایج منفی به حداقل ممکن کاهش می یابد و دستیابی به اهداف میسر می گردد.
براور و همکاران (2000) اعتماد را باور به حسن نیت و صداقت دیگران در روابط دو جانبه می شمارد.
این مفهوم با تعریف زیمل از اعتماد همخوانی دارد که اعتماد را شکلی از ایمان و وابستگی مطمئن به یک نفر با یک اصل تعریف می کند .گیدنز ضمن تایید دیدگاه زیمل ، اعتماد را به عنوان اطمینان یا اتکا به ماهیت یا خاصیت شخص یا چیزی با صحت گفته ای تو صیف می کند . به اعتقاد او ، مفهوم اطمینان و اتکا در تعریف فوق به وضوح با آن ایمانی که زیمل آن را توصیف کرده در پیوند و ارتباط است.
پیشینه تاریخی مفهوم اعتماد
به لحاظ تاریخی ، همواره اعتماد به منزله اعتماد یک سویه نظیر ، اعتماد زیر دست به بالا دست ، اعتماد محکوم به حاکم ، اعتماد ضعیف به قوی و … مطرح بوده است به نحوی که نقش اعتماد در تاسیس و بقا نظام های دانش تجربی (1)به معنای واقعی اش به منزله تمدن بزرگ (2)مرتبط است که بدین وسیله شرایطی را اعطا می کند که دیگرا (کشورهای قدرتمند تر)می توانند افکار ما را تحت مستمره خود (3)در آورده و از آن طریق انتظار وضعیتی را داشته باشیم که ما را به استعمار آنها (کشورهای ضعیف تر)مجاز سازد . قدیمی ترین تعاریف از اعتماد را در نظریه های افلاطون و ارسطو سپس به طور مشروح در نظریات هابز و لاک و روسو در (زمینه های فلسفی )می توان جستجو کرد . تاکید بر اعتماد به منزله عنصر اساسی رفاه متقابل ما و فراتر از آن به عنوان یک بعد از جنبه های ارزنده زندگی هم در علوم سیاسی و هم متون جامعه شناسی مفهوم مشترک است .
زیرا بدون وجود اعتماد ، زندگی اصلاً امکان پذیر نیست .در علوم سیاسی به ویژه در قرون معاصر توکویل نیز سهم به سزایی در پرورش مفهوم اعتماد بر عهده داشته است (پورمحمدی ، 1377 ).
دیدگاه گوناگون راجع به اعتماد
غالبا مفهوم اعتماد که تمامی جنبه های زندگی بشری را شکل می دهد ، در روشی بسیار مبهم و نامنظم درک شده است . نکته اساسی در تعریف اعتماد ، چند گانگی در تعریف آن ازیک سو و عدم وفق بر روی هسته اصلی این مفهوم است . رشته های مختلفی در علوم اجتماعی ، سعی در مطالعه مفهوم اعتماد داشته اند ، یا حداقل در این زمینه ابراز وجود کرده اند . اما بدون توجه به مفهوم سازی آن ، بررسی متون مربوط به مفهوم اعتماد ، در برگیرنده پژوهش علوم اجتماعی بر روی معنای اعتماد اگر چه در سالهای اخیر با اغتشاش مستمری در افزایش ترکیب رهیافت ها و دیدگاه ها همراه بوده است ولی بیشتر از دیدگاه دانشمندان علوم اجتماعی بررسی شده است . آنان سعی کرده اند از طریق تفکر در مقاصد اکتشافی و به منظور آزمون گذراندن مفهوم اعتماد در یک شرایط تجربی ویژه ، به یک پدیده معین دست بیابند . این بدان معناست که آنان نخواسته اند صرفاً به یک مفهوم انتزاعی به لحاظ فلسفی دست بیابند .
به همین نحو، در روانشناسی ، مفهوم اعتماد نیز به عنوان یک خصلت روانشناختی در شخصیت ، به وسیله روانشناسان تجربی در محیط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفته است مشابه با دیدگاه جامعه شناسان ، تعداد بی شماری تحقیقات در مورد اعتماد به وسیله دانشمندان علوم سیاسی که به عوامل تاثیر گذار اطمینان اجتماعی برنظام های سیاسی و رهبران آن نظام ها توجه داشته اند،انجام شده است .
در متون جامعه شناختی ، اعتماد گاه به منزله مشخصه افراد گاه به منزله مشخصه روابط اجتماعی یا مشخصه نظام اجتماعی که با توجه به رفتار مبتنی بر کنش ها و جهت گیری ها در سطح فردی مفهوم سازی می شود ، توصیف شده است (پور محمدی ، 1377).
در ادامه نظرات اندیشمندان سیاسی اجتماعی و ارتباطی درباره اعتماد را توضیح خواهیم داد .
آنتونی گیدنز
گیدنز در کتاب پیامدهای مدرنیته ، اعتماد را از عناصر اصلی مدرنیته معرفی می کند . گیدنز در ابتدای بحث پیرامون اعتماد به عنوان نقطعه شروع ، اعتماد را مطابق فرهنگ آکسفورد چنین تعریف می کند «اطمینان با اتکا بر کیفیت یا ویژگی یک شخص یا چیز با حقیقت یا عبارت (یا گفته)از نظر او «اطمینان»2 و «اعتماد»3به طور واضحی با هم مربوطند »(بر خلاف نظر لاهمن )(1992، Giddens).
گیدنز بر این عقیده است که اعتماد در جامعه مدرن جایگاه خاصی دارد اما منبع و منشا ایجاد اعتماد در زمان قدیم و جدید را متفاوت می داند و عنوان می کند برای دستیابی به اعتماد باید شیوه های متفاوتی اتخاذ کرد .
وی اعتماد را عامل ایجاد امنیت در جوامع مدرن می داند . او جامعه ای در نظر می گیرد که احتمال خطر در آن بسیار زیاد است و در واقع در چنین جوامعی ریسک و احتمال خطر،بخشی از زندگی روزمره محسوب می شده است که قابل کنترل و مهار کردن هم نمی باشد .
به عقیده او شرایط جدید زندگی فرصت های تازه ای را برای افزایش فعالیت اجتماعی فراهم می سازد وی اعتقاد دارد که تجدید و نوگرایی نه تنها مردم را ناتوان و ضعیف نمی کند بلکه آنها را قدرتمند و با مهارت می کند و فرصت هایی رابرای فعالیت های اجتماعی فراهم می کند .
دیدگاه گیدنز ، رابطه متقابلی را بین تغییرات اجتماعی و طرز تفکر و نگرش افراد برقرار می کند . گیدنز با برقراری یک رابطه میان اهمیت فزاینده اعتماد و تفسیر در واقعیت های اقتصادی سیاسی و اجتماعی در واقع به مفهوم اعتماد جان دوباره می بخشد .(1996 )
اعتماد از دیدگاه ارتباطی
اما اعتماد از دیدگاه ارتباطی نیز مبحثی است که سنخیت زیادی با تحقیق دارد . «کنت آسپ » و «جی وسترسال » دو دانشمندی هستند که اعتماد از دیدگاه آنها را بررسی خواهیم نمود .
1- کنت آسپ
کنت آسپ در کتابی در زمینه قدرت رسانه های گروهی ، بین سه نوع ارزشی که می توانند به یک محتوای مشخص از رسانه های گروهی نسبت داده شوند ، تمایز قائل می شود .
این ارزشها به ترتیب ارزشهای توصیفی ، ارزشهای اطلاعاتی و ارزشهای پیامی نامیده می شوند . عملاً آنچه که آسپ با واژه آورده است ، همان چیزی است که ما در اینجا «کیفیت» می خوانیم . با آنکه در اصل در زمینه نقش رسانه های گروهی در فرآیندهای شکل گیری افکار عمومی ، در بررسی های آسپ ، سه کیفیت متصور شده است .
ولی تقریباً این سه کیفیت به آسانی می تواند کلیت یابند و به طور کلی به بحث های کیفیت محتوای رسانه ها اطلاق شوند .
سه نوع کیفیت که توسط آسپ متمایز شده اند ، به وسیله سه نوع ارتباط تعریف شده اند .
این ارتباط به ترتیب عبارتند از :
-محتوای رسانه ها و واقعیت
-محتوای رسانه ها و دریافت کنند ه
-محتوای رسانه ها و فرستند ه
در حالی که واژه «ارزش پیام»آسپ بیش از حد وسیع است ، واژه «ارزش اطلاعاتی »نیز بیش از حد محدود است .
هدف ما نیز نه تنها شامل دست آوردهای اطلاعاتی بالقوه که چیزی به گیرنده می افزاید ، است بلکه شامل پدیده هایی نظیر رشد شخصیتی و عاطفی بالقوه پیام گیر نیز است و در نتیجه بر این مبنا واژه نیزباید وسعت یابد .
در قیاس با واژه ای که پیشنهاد شد می توان این واژه را نیز «کیفیت استفاده کننده »نامید تا این واژه نیز آنچه را کمورد نظر ماست ، در بر بگیرد .
در نتیجه چهار نوع اصلی کیفیت برنامه سازی ارائه می شود :
1-کیفیت توصیفی (پیام ارتباط – واقعیت )
2-کیفیت مورد استفاده فرستنده (پیام ارتباط – فرستنده )
3-کیفیت مورد استفاده دریافت کننده (پیام ارتباط – دریافت کننده )
4-کیفیت حرفه ای (پیام ارتباط – صلاحیت حرفه ای )
2- جی وسترسال
در سال 1983، جی وسترسال نظریه پرداز علوم سیاسی ، برای ارزیابی بی طرفی یا تعادل در نظام سخن پراکنی دولتی سوئد ، طرحی از مولفه های گوناگون مفهوم و عینیت گرایی را ارائه کرد . این طرح بیانگر آن است که «گزارشگری عینی یا خبر رسانی باید در ارتباط با ارزش ها و حقایق باشد .»از نظر وی حقایق دارای نشانه های سنجشی و قابل تبدیل به داده های کمی هستند .
مولفه های اصلی عینیت اخبار از نظر وسترسال

عینیت گرایی

بی طرفی واقعی بودن
خنثی بودن تعادل مرتبط بودن درستی
در این طرح واقعی بودن 2دلالت بر شکلی از گزارشگری دارد که عاری از اظهار است و می توان اخبار و اظهارات مختلف را در برابر گفته های منابع خبری مورد بررسی قرار داد و بی طرفی دال بر اتخاذ یک نگرش خنثی ، برحسب مسکوت گذاردن هر نوع قضاوت یا توجیه شخصی یا ذهنی در جهت منظور خاص به وسیله گزارشگر است ، «واقعی بودن»چند معیار دیگر را نیز شامل می شود .
برای مثال کامل بودن گزارش ، صحت عدم تمایل به منحرف کردن یا تحمیل نظرات ، از جمله معیارهایی است که بر کیفیت اطلاع رسانی تاثیر می گذارند .
«مرتبط بودن»بیش از آنکه به قالب یا نحوه ارائه مربوط باشد ، وابسته به فراگرد گزینش است . گزینش باید بر اساس اصول منسجم و مشخص میزان اهمیت برای دریافت کننده و یا جامعه فرضی انجام شود .
به طور کلی ، آنچه که بیشتر مردم را دربلند مدت یا کوتاه مدت تحت تاثیر قرار می دهد و داشتن آن بیش از موضوعات دیگر برای مردم دارای فایده است ، باید «مرتبط تر» تلقی شود . «بی طرفی»از طریق ترکیبی از «تعادل »یعنی اختصاص زمان و فضای مساوی و تاکید برابر بین تفسیرها و دیدگاه های مخالف و «خنثی بودن »نحوه ارائه به دست می آید .
«معیار خنثی بودن»به ویژه بر پرهیز از به کارگیری میان احساس یا سایر شگردها برای برانگیختن واکنش دلخواه ازسوی مخاطب تاکید می کند .
تعریف مخاطب
مخاطب کسى است که داوطلبانه به محتوى یا رسانه معینى روى مى آورد.
اما از نظر روابط عمومى، مخاطب گروهى از افراد است که ارتباط گر مى خواهد به آنان دسترسى داشته باشد و با آن ارتباط برقرار کند.
مخاطب به شخصی گفته می‌شود که پیام به وی خطاب شود.
به عبارت دیگر در یک ارتباط دو یا چند طرفه، به شخص یا اشخاصی که به او سخنی گفته می‌شود، مخاطب می‌گویند.
مخاطب رسانه‌ای
مخاطب رسانه‌ای به طور کلی به خوانندگان، بینندگان و شنوندگان کانال‌های رسانه‌ای یا هر محتوا و نمایشی گفته می‌شود. از دیدگاه رسانه‌ای، مخاطب در عین حال که واژه‌ای ساده به نظر می‌آید، اما به صورت روزافزون در حال دگرگونی، پیچیده تر شد نو متنوع تر شدن است.
مخاطب رسانه‌های جمعی، اغلب جز به صورت پراکنده و غیرمستقیم، قابل مشاهده نیست.(ویکی پدیا)
گزارش خبری تلویزیونی
یک بسته گزارش خبری شامل نریشن ، صفحه های گرافیکی و ساندبایتها است که روی یک نوار ویدیویی ویرایش می شود. همچنین در این بسته ها پلاتو نیز وجود دارد ، پلاتو فرصتی است برای گزارشگر تا خود را نشان دهد(عابدینی،1385، ص58).
گزارش خبری تلویزیونی،یک داستان خبری است که به جای اینکه با تخیل سروکار داشته باشد با واقعیت سر وکار دارد. این نوع گزارش بر دو نوع است : 1-عمیق 2- خبری (میرفخرایی،1386).
“گزارشهای خبری را معمولا یا خبرنگار از محل از رویداد ارسال می کند که به آن پکیج گفته می شود یا دبیران در اتاق خبر آن را تهیه می کنند که وی سی (vc) خوانده می شود” (عابدینی، 1385، ص 59).
بسته خبری
شامل خود داستان ، مقدمه اصلی متن گوینده و در برخی مواقع معرفی گزارشگر است” (عباسی،1380)
صدای محیط وتصویر
عکس ، صدا وتصویر متحرک از عوامل کمک کننده به باور پذیر شدن خبر است ، این موضوع به اعتماد مخاطب به رسانه کمک می کند.
بنگاههای خبری نوشتاری با قرار دادن عبارتهای درون گیومه به خواننده القا می کنند که این عبارت به صورت دقیق از گفته سخنران یا مصاحبه شونده گرفته شده است ، رادیو نیز با پخش صدا به عینی کردن موضوع کمک می کند.
صدای اصلی افراد جزیی از ساختار گزارش خبری تلویزیونی است ، دست کم دو مصاحبه در گزارشهای خبری بایستی وجود داشته باشد .مدت زمان هر یک حدود 15 ثانیه است.دو مصاحبه از یک فرد در گزارش خبری جالب نیست.
برخی مواقع لازم است مخاطب در فضای گزارش قرار گیرد ارائه تصویر و صدای محیط بدون دخالت خبرنگار شگردی است که دراین زمینه مورد استفاده قرار می گیرد. صدایی که در این مرحله در گزارش خبری تلویزیونی ارائه می شود صدای طبیعی می گویند.
کارکرد صدای طبیعی روی مخاطب چنانچه مناسب انتخاب شده باشد عالی است. انسان از طریق حس های پنجگانه اطلاعات محیطی را دریافت می کند . این اطلاعات از طریق رشته های عصبی به مغز ارسال می شود. ( عابدینی ،1386)
بیننده با شنیدن صدای اصلی سخنران یا مصاحبه شونده که بعضا توام با صدای محیط است نسبت به خبر احساس نزدیکی بیشتری می کند. صدای طبیعی از محرک های موثری است که می تواند مخاطب را با روند گزارش همراه و حتی برخی مواقع همدل کند.
برای جذاب تر کردن گزارش خبری تلویزیونی تا حد امکان باید از صدای واقعی در طول گزارش بهره برد این حالت خبرنگار را از به کارگیری موسیقی زاید و دروغین برای پذیرفتنی کردن گزارش بی نیاز می کند.
گزارش خبری
گزارش خبری یا رویداد مدار عمدتا واکنشی است ، یعنی رویدادی اتفاقی می افتد و بعد روزنامه ها و رادیو وتلویزیون از آن گزارش خبری تهیه می کنند. در حالیکه گزارشهای موضوعی یا فرایند مدار می توانند از پیش فعال باشند. خبرنگار ، سوژه و موضوع مورد نظر خود را باتوجه به مسائل روز انتخاب می کند وسپس در قالب گزارش توصیفی یا تحقیقی به آن می پردازد.( توکلی، 1376)
گزارش خبری برخلاف گزارش موضوعی متکی به زمان بوده و از فوریت برخوردار است بطوریکه اگر در همان روز وقوع رویداد پخش نشود ، خبری سوخته تلقی می شود.البته این فوریت به معنی خبرهای فوری که باید در همان لحظه اتفاق به مخاطب اطلاع داد ، نیست
گزارش موضوعی
در این نوع گزارشهای فرایند مدار، معمولا نقاط قوت و ضعف موضوعی خاص از زوایای مختلف بررسی و راه حل ارائه می شود. داشتن عنصر تحقیق و نویسندگی به عنوان مشخصه بارز آن معرفی شده است .تحقیقی که منجر به پرداختن به لایه های پنهان و عمیق سوژه خبری شود.
“مدت زمان گزارش موضوعی که ممکن است بافت انتقادی نیز داشته باشد از مدت زمان گزارش خبری بیشتر و گاهی ممکن است سه تا پنج دقیقه باشد.” ( عباسی،1380،ص 27)
اخبار 30/18 شبکه 5 سیما
این شبکه در ساعت 30/18 یک بخش خبری برای استان تهران پخش می کند. بخش خبری 30/18 به مدت 30 دقیقه به اخبار و گزارشهای خبری و موضوعی استان تهران اختصاص دارد.در برخی از استانها که دارای شبکه استانی هستند در ساعات متفاوتی خبر پخش می شود.(نصرالهی، 1382، ص 26)

1-8- تعریف عملیاتی مفاهیم
مفهوم خبر
در این پژوهش خبر با ویژگی تازه بودن، مهم بودن ،تخصصی و جذاب بودن ، کامل بودن و مورد نیاز مخاطب تعریف شده است .
میزان اعتماد مخاطب
در این پژوهش اعتماد مخاطب به بخش خبر30/18 شبکه 5 سیما با پرسشنامه و ارائه گویه هائی برای پاسخگویان میزان موافقت با طیفهای کاملا موافق، نسبتا موافق،نسبتا مخالف،مخالف و کاملا مخالف برسی می شود.
جامعیت خبر
تازه ترین خبرهایی که بدون گزینش و به طور کامل ارائه شود و تمام جوانب و دیدگاههای موافق و مخالف ارائه شود.
در گزارشها نیز دیدگاه مسئولان به همراه دیدگاه کارشناسان ارائه شود.
نیازهای خبری مخاطب
در این پایان نامه اولویت و نیاز مخاطب به خبر سیاسی،اجتماعی،فرهنگی،ورزشی ،اقتصادی،خارجی و اخبار محلی را نیاز خبری مخاطب می نامیم.
اعتبارمنبع خبر :
شخص خبرنگار، خبرگزاریها ، روزنامه ها ، هر کدام جزئ منابع خبری هستند که برای اول بار خبر را انتشار می دهد ذکر منبع خبر از سایت محلی و یا سایر خبرگزاری ها تحت عنوان منبع خبر در اعتماد بخشی به بخش خبر شبکه 5 مورد بررسی قرار می گیرد که میتواند منبع مشاهدات خود خبرنگار باشد یا سایر منابع
عدم سانسور
انتشار تمام خبر بدون حذف و گزینشگری را عدم سانسور می گوئیم.
عدم جانب داری (سوگیری ):
در تنظیم خبر و انتشارآن عقاید شخصی و گروهی را دخالت ندهیم ، ارائه ندادن اخبار خاص ، انتشار دادن اخبارتمامی منابع خبری بدون دخل و تصرف و تغییر ملاک بررسی این تحقیق در عدم جانب داری است.
سرعت انعکاس خبر :
ارائه سریع اخبار زودتر از سایر خبرگزاری های رقیب وعقب نماندن و تاخیر در ارائه خبر را تازگی یا سرعت انعکاس خبر می نامیم
مخاطب خبر30/18 شبکه 5
منظور از مخاطب فردی است که اکثر اوقات،همیشه،بعضی اوقات،بندرت تماشاگر بخش خبر 30/18 شبکه 5 سیما می باشد.
گوینده و خبرنگار چهره
گوینده و خبرنگاری که بیشتر مخاطبان آن را بشناسند و گزارش و خبرهای تهیه شده آن را بخاطر داشته باشند
مستند بودن
استفاده از تصاویر خبری با صدای محیط که مرتبط با موضوع گزارش است را جذابیت ومستد بودن خبرمی گوئیم.
صحت خبر
درستی و راست بودن خبرهای ارائه شده از دیدگاه مخاطبان
جذابیت در اخبار تلویزیونی
جذابیت شکلی : به شکل و ظاهر برنامه خبری اعم از نحوه اجرا، مصور بودن خبرها و تنوع و تعدد گزارشهای خبری مربوط می شود.
مهمترین موارد: 1- خلاصه خبر ها 2- تنوع موضوعات خبری 3- قالب ارائه خبرها 4- تنوع گزارشهای خبری 5- نحوه اجرای گوینده 6- پخش تصاویر برای هر خبر 7- میزان استفاده از مولفه های تصویری مثل گرافیک و عکس 8 – استفاده از صدای اصلی در گزارش.
تعادل
خبرهایی که در ان به نظرات کارشناسان اعم از موافق و مخالف به یک میزان توجه
و بی طرفی در آن رعایت شود و دلایل و چرائی خبر برای مخاطب بیان شود.
اخبار محلی
خبرهای که مربوط به حوزه جغرافیای محل سکونت مخاطبان باشد بعنوان اخبار محلی در نظر گرفته شده است.
فصل دوم: مبانی نظری تحقیق
بررسی تحقیقات پیشین
نظریه های مرتبط با تحقیق
چهار چوب نظری تحقیق
2-1- بررسی تحقیقات پیشین
تحقیق در باره رسانه ها، بویژه اخبار رسانه های تصویری درکشور اندک است .حتی تعداد کتابهایی که در زمینه اعتماد و نیاز مخاطب تلویزیونی ترجمه و تالیف شده است به اندازه انگشتان دو دست نیست.
اغلب منابع و کتابهایی که تاکنون درزمینه اخبارو گزارش در داخل کشورتالیف و ترجمه شده است بیشتر درباره حرفه روزنامه نگاری است ودرباره گزارش تلویزیونی تنها در چند سال اخیر حدود سه کتاب تالیف شده است .
با مراجعه به کتابخانه ها و بانک اطلاعاتی اسناد و مدارک دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ، دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی ، دانشگاه علامه طباطبایی ، دانشکده صداو سیما ، مرکز تحقیقات صداو سیما، کتابخانه اداره کل امو زش و پژوهش معاونت سیاسی سازمان صداو سیما تحقیق مشابه ای را با موضوع کاوش خود نیافتم اما چندین تحقیق و پایان نامه که اندکی با موضوع اعتماد مردم به رسانه مرتبط بود معرفی می شوند.
2-1-1- تحقیقات انجام شده داخل کشور- میزان اعتماد مردم به بخش خبری رسانه ها- سمیرا کلهر ، عباس عبدی 1370
این بررسی با هدف شناسایی عوامل بی اعتمادی به اخبار رسانه ها و با روش پیمایش انجام شده است .
جامعه آماری این پژوهش افراد 20-34 سال ساکن شهرهای تهران ، مشهد ، تبریز ، بندر عباس و بوشهر بوده است که تعداد726 نفر به عنوان نمونه آماری از بین آنها انتخاب شده اند .
نتایج این بررسی نشان می دهد :
دو عامل جنسیت و تحصیلات در نحوه خبر گیری تعیین کننده است . چنانچه زنان و کسانی که سطح تحصیلات پایین تری دارند بیشتر از وسایل ارتباطی شنیداری و دیداری ( رادیو و تلویزیون ، دوستان و همسایه ) استفاده می کنند و مردان و کسانی که سطح تحصیلات بالاتر دارند از رسانه های نوشتاری (روزنامه ) خبر کسب می کنند .
بیشترین میزان علاقه پاسخگویان به اخبار سیاسی و کمترین میزان علاقه به اخبار هنری است . مهمترین عامل در علاقه به اخبار اقتصادی جنسیت است و مردان بیشتر از زنان به اخبار اقتصادی علاقه مند هستند .
کسانی که کمتر روزنامه مطالعه می کنند به تناقض گویی در رادیو و تلویزیون و مطبدعات کمتر معتقدند.
زنان بیشتر از مردان به تناقض گویی ، مبالغه و اغراق و تحریف در اخبار معتقدند و مردان نسبت به سانسور خبری با اعتمادتر از زنان هستند .
ساکنین شهر تهران در مقایسه با چهار شهر دیگر بی اعتماد تر به رسانه هاهستند که می تواند ناشی ار اطلاع و آگاهی بیشتر ساکنین شهر تهران نسبت به این امور باشد.
– نظر سنجی از مردم تهران درباره استفاده و میزان اعتماد افراد از اخبار سیما (نبئی ، 1379)
این پژوهش بر پایه روش پیمایشی حال نظر 703 نفر (حجم نمونه ) از مردم 15سال به بالای مناطق بیست و دو گانه شهر تهران است .
اهداف این پژوهش عبارت است از :
الف- آگاهی از میزان صرف وقت مردم برای تماشای اخبار تلویزیون .
ب- آگاهی از نوع شبکه مورد استفاده پاسخگویان برای تماشای اخبار .
ج- بررسی نظر مردم درباره نوع رویدادهایی که اخبار تلویزیون به آنها می پردازد و شناخت نوع اخبار مورد توجه آنها .
د- ارزیابی پاسخگویان از جنبه های مختلف کارکرد حرفه ای خبر رسانی توسط شبکه های مختلف .
هـ- ارزیابی پاسخگویان از روند کیفیت خبررسانی تلویزیون نسبت به گذشته .
و- شناخت دیدگاه پاسخگویان نسبت به تسلط و آگاهی گویندگان خبری میزان اهمیت دادن تلویزیون به نیازهای خبری مخاطبان ، میزان تاثیر اخبار تلویزیون بر مردم ، میزان فعالیت حرفه ای ، بخش خبر و سوگیری خبری در تلویزیون .
خلاصه ای از یافته های این پژوهش عبارت است از :
پاسخگویان هر روز به طور متوسط 53دقیقه اخبار تماشا می کنند . میانگین صرف وقت مردان 56دقیقه و زنان 51دقیقه است .
از نظر سنجی پاسخگویان ، رویدادهای سیاسی و اجتماعی ، پوشش خبری بیشتری در شبکه های مختلف تلویزیون دارند .
ارزیابی عملکرد خبری شبکه های مختلف سیمای جمهوری اسلامی ایران نشان دهنده رضایت بیشتر مردم از شبکه یک است .
از نظر دو سوم پاسخگویان ، کیفیت اخبار تلویزیون نسبت به چند سال گذشته بهتر شده است .
7/46درصد پاسخگویان، میزان آگاهی گویندگان خبری را از رویدادهای مختلف مورد تایید نسبی قرار داده اند .
بیش از نیمی از پاسخگویان (3/ 53درصد )معتقدند که تلویزیون به نیازهای خبری مخاطبان خود اهمیت می دهد .
با آنکه بیشتر پاسخگویان (5/46درصد )معتقدند که تلویزیون به کیفیت حرفه ای خبر رسانی خو د اهمیت می دهد اما تنها 42درصد آنها بر این باورند که در عمل تلویزیون «بسیار حرفه ای عمل می کند .»
تعداد قابل توجهی از پاسخگویان (5/41درصد) معتقدند که تلویزیون در گزارش های خبری خود از لحاظ سیاسی جهت دار و مغرضانه عمل می کند .
– بررسی عوامل موثر بر اعتماد دانشجویان رشته ارتباطات دانشگاه های تهران نسبت به بخش خبری 30: 20شبکه دوم سیما .(گودینی ، 1386)
در این پژوهش از روش پیمایشی که یکی از کارآمدترین و معمول ترین شیوه های تحقیق در علوم اجتماعی است بهره گرفته شده است . جامعه آماری تحقیق کلیه دانشجویان رشته ارتباطات دانشگاه های تهران می باشد که از طریق نمونه گیری و با استفاده از پرسشنامه حضوری نظرات آنها جویا شده است .
با توجه به نتایج بررسی ، مشاهده می شود مدت زمان تماشایاخبار تلویزیون در بین دانشجویان 32دقیقه بوده است همچنین 7/86درصد از دانشجویان بیان کرده اند که بیننده اخبار تلویزیون هستند و در مقابل 3/13درصد دانشجویان اذعان کرده اند که بیننده اخبار تلویزیون نیستند عمده ترین دلیل آنها برای تماشا نکردن اخبار تلویزیون اعتماد نداشتن آنها به اخبار تلویزیون و بعد از آن دریافت اطلاعات از سایر رسانه های خبری بوده است 8/96درصد دانشجویان بیننده اخبار گفته اند که به نحوی بیننده اخبار 20:30شبکه دوم سیما هستند .
همچنین نتایج این تحقیق نشان می دهد بیان کردن واقعیت 6/73درصد پخش اخبار جدید 7/74درصد سانسور نکردن اخبار 9/67درصد مناسب نبودن زمان پخش 8/65درصد ارائه نظرات مردم 61درصد عدم تناقض گویی 59درصد بی طرفی در انتشار اخبار 58درصد سرعت در انتشار اخبار 7/60در حد خیلی زیاد و زیاد بر اعتماد مردم به بخش خبری 20:30تاثیر داشته 6/53درصد از دانشجویان بخش خبری 20:30را یک استثنا در مورد برنامه های خبری تلویزینی . 3/52درصد رویکرد این بخش خبری به بیان واقعیت های جامعه دانسته اند .
4/51درصد معتقدند بخش خبری 20:30بیشتر اوقات افکار خاص را به مردم القا می کند و 2/51درصد هم گفته اند ویژه های این بخش خبری دارای جهت گیری سیاسی است .
نتایج این تحقیق نشان داد که در زنان به بخش خبری 20:30نگرش مثبت تری نسبت به مردان وجود دارد ارزیابی دانشجویان درباره نحوه خبر رسانی در زمینه های مختلف نشان داده که میزان تسلط گویندگان خبر 8/79درصد در حد خیلی خوب و خوب خوب بوده است در حالی که 3/78درصد از دانشجویان ظاهر آراسته و مرتب گویندگان 78درصد صدای رسای گویندگان8/76درصد مناسب بودن نحوه ارائه خبر توسط گویندگان را خیلی خوب وخوب دانسته اند .
– بررسی میزان اعتماد دانشجویان به رسانه های خبری – نعیم بدیعی 1374
این بررسی به منظور سنجش میزان اعتماددانشجویان دانشکده علوم اجتماعی انشگاه علامه طباطبایی نسبت به اخبار داخلی و خاجی رسانه های جمعی ( روزنامه ،رادیو و تلویزیون ) و ارتباط میان فردی صورت گرفته است . روش این تحقیق پیمایش بوده است .
برخی از نتایج این بررسی عبارتند از :
الف: در مورد اخبار داخلی تفاوت معنا داری بین میزان اعتماد دانشجویان نسبت به خبرهای داخلی رسانه های کشور ( روزنامه ،رادیو و تلویزیون ) مشاهده نمی شود . میانگین میزان اعتماد پاسخگویان در حد متوسط و کمتر است.
ب- در خصوص اخبار خروجی ، میزان اعتماد دانشجویان نسبت به خبرهای خارجی تلویزیون ( سیمای جمهوری اسلامی ایران ) و روزنامه ها بیش از رادیو( سیمای جمهوری اسلامی ایران ) است .
میزان اعتماد آنان به اخبار این سه رسانه بیش از اعتماد آنان به اخباری است که از طریق ارتباط میان فردی ( دوستان و بستگان ) به آنان منتقل میشود .
ج-دانشجویان بر این باورند که بیان واقعیت ها ، صداقت و راستگویی در انعکاس اخبار مهم ترین عامل اعتماد به اخبار رسا نه های کشور است .
– بررسی میزان اعتماد مردم به منابع ارتباطی با تاکید برتلویزیون و مطبوعات – رضا سالک 1378
این پژهش بر پایه روش پیمایشی حاصل نظر 628 نفر ( حجم نمونه ) از مردم 15 سال به بالای مناطق بیست و دو گانه شهر تهران درباره اعتماد به منابع ارتباطی با تاکید به تلویزیون و مطبوعات می باشد.
نتایج این بررسی نشان می دهد ،63 درصد به اخبار و اطلاعات تلویزیون اعتماد دارند . در بررسی تحلیل شاخص های اعتبار رو شن شد که اکثزیت نسبی پاسخگویان بر کارکردهای حرفه ای تلویزیون بیشتر از مطبوعات صحه می گذارند . بیش از 53 درصد معتقدند که تلویزیون تازه ترین اخبار را ارائه می دهد همچنین کمتر از نیمی از ایشان بر درستی و صحت



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

NameEmailWebsite

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *