— (503)

2228850-12382500

دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت
دانشکده مدیریت وحسابداری
گروه آموزشی مدیریت
پایاننامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته: مدیریت بازرگانی- گرایش مالی
عنوان:
نقش اقلام تعهدی درارزیابی وپیش بینی جریان های نقدی درشرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادارتهران
استاد راهنما:
دکتر محسن محمدنوربخش لنگرودی
نگارش:
حسین امساک پور
شهریور1393
سپاسگزاری
باسپاس فراوان ازخداوندمتعال که به این بنده ناچیزنعمت تحصیل علم راعطافرمود، از زحمات
استاد ارجمندم
دکترمحسن محمدنوربخش لنگرودی
تشکروقدردانی می نمایم.
تقدیم به:
همسرعزیزم
و
فرزند دلبندم.
فهرست مطالب
چکیده …………………………………………………………………………………………………………………………………1
فصل اول
مقدمه 3
بیان مسئله و چگونگی برگزیدن موضوع پژوهش 3
اهمیت و ضرورت پژوهش 4
مروری بر ادبیات پژوهش 5
اهداف پژوهشی 9
فرضیه‌های پژوهش 10
متغیرها و مدل پژوهش 10
روش پژوهش 15
روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات 15
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات 16
قلمرو پژوهش 16
جامعه و نمونه آماری پژوهش 17
تعاریف واژگان کلیدی 17
ساختار پژوهش 18
خلاصه فصل 19
فصل دوم
مقدمه 21
مفهوم وجوه نقد 23
اهمیت جریان وجه نقد 24
رویکردهای تحقیقی درارتباط با سودمندی اقلام تعهدی در پیش بینی جریانهای نقـدی 26
عوامل موثر بر پیش بینی جریانهای نقدی 29
تعریف مدیریت سود 30
اهمیت مدیریت سود .30
مدیریت سود یا تقلب 31
انگیزه های مدیریت سود 32
کشف مدیریت سود 37
تعریف اقلام تعهدی 39
کیفیت اقلام تعهدی 40
مدل های موجود برای بررسی کیفیت اقلام تعهدی 41
کیفیت اقلام تعهدی به عنوان معیاری برای اندازه گیری کیفیت سود 43
ﻧﺴﺒﺖ ﺟﺮﯾﺎﻧﺎت ﻧﻘﺪی ﺑﻪ ﺳﻮد‬‬‬ 44
ﺗﻐﯿﯿﺮات در ﮐﻞ اﻗﻼم ﺗﻌﻬﺪی‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ 44
ﺑﺮآورد ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ارﺗﺒﺎط اﻗﻼم ﺗﻌﻬﺪی ﺑﺎ ﻧﻘﺪ‬‬‬ 45
ارﺗﺒﺎط ﻣﻔﯿﺪ ﺑﻮدن در ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﯿﺮی و اراﺋﻪ ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪ 45
مدیریت سود و مدیریت اقلام تعهدی 47
تحقیقات انجام شده در خارج از کشور 50
تحقیقات انجام شده در داخل کشور 53
فصل سوم
3-1- مقدمه 57
3-2( جامعه آماری پژوهش 57
3-3) تعیین حجم نمونه پژوهش 57
3-4) اهداف مشخص تحقیق 59
3-5) سوال‌های پژوهش 60
3-6) فرضیه‌های پژوهش 60
3-7) روش پژوهش 61
3-8) روش و ابزار جمع‌آوری اطلاعات 61
3-9) تعریف متغیرها و نحوه محاسبه آن ها 62
3-10) مدل‌های پژوهش 66
3-11) اعتبار درونی و برونی پژوهش 67
3-12) روش واکاوی مدل‌ها و آزمون فرضیات 67
3-13) روش داده‌های پانل 68
3-14) روش اثراث ثابت 69
3-15) آزمون چاو یا F مقید 70
3-16) آزمون هاسمن 71
3-17) آزمون معنی دار بودن مدل 71
3-18) آزمون معنی دار بودن ضرایب 71
3-19) آزمون مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها 72
3-20) آزمون‌های مربوط به مفروضات مدل رگرسیون خطی 72
3-21) فرض نرمال بودن باقیمانده‌ها 72
3-22) فرض عدم وجود هم‌خطی بین متغیرهای مستقل 73
3-23) فرض مستقل بودن باقیمانده‌ها 74
3-24) فرض عدم وجود ناهمسانی واریانس ها میان باقیمانده‌ها 74
3- 25) فرض عدم وجود خطای تصریح مدل و خطی بودن مدل 75
فصل چهارم
4-1) مقدمه 77
4-2) آمار توصیفی متغیرهای تحقیق 77
4-3) آزمون نرمال بودن توزیع متغیر وابسته تحقیق 79
4-4)آزمون ایستایی متغییرهای پژوهش …………………………………………………………………………………..82
4-5) بررسی همبستگی میان متغیرهای تحقیق 83
4-6) بررسی هم‌خطی میان متغیرهای مستقل 86
4-7) نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌های تحقیق 86
4-8) خلاصه فصل 96
فصل پنجم
5-1) مقدمه 98
5-2) خلاصه پژوهش 98
5-3) نتایج آزمون فرضیه 99
5-4)نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………..100
5-5) محدودیت‌های تحقیق 100
5-6) پیشنهادهایی مبتنی بر نتایج تحقیق 101
5-7) پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده 101
5-8) خلاصه فصل 102
منابع و مآخذ 103
پیوست……………………………………………………………………………………………………………………………….111
فهرست جداول
فصل 2
جدول 2- 1 نمایندگان اقلام تعهدی……………………………………………………………………………………………..49
جدول 2-2 خلاصه تحقیقات انجام شده درخارج ازکشور……………………………………………………………….50
جدول2-3 خلاصه تحقیقات انجام شده در داخل کشور………………………………………………………………….53
فصل 3
جدول3 -1 روندانتخاب نمونه آماری ………………………………………………………………………………………….58
جدول 3-2 فراوانی اعضای نمونه به تفکیک نوع صنعت ………………………………………………………………..59
فصل 4
جدول 4-1 آمارتوصیفی متغییرهای تحقیق ……………………………………………………………………………………79
جدول 4-2 نتایج آزمون نرمال بودن متغییرارزیابی وپیش بینی جریان های نقدی آتی …………………………80
جدول 4-3 نتایج آزمون نرمال بودن بعدازنرمال سازی ……………………………………………………………………82
جدول 4-4 آزمون مانایی داده ها ………………………………………………………………………………………………..84
جدول 4-5 ماتریس ضرایب همبستگی ………………………………………………………………………………………..85
جدول 4-6 نتایج آزمون چاو وهاسمن برای مدل اول……………………………………………………………………..87
جدول 4-7 نتایج آزمون های مربوط به مفروضات آماری مدل اول…………………………………………………..88
جدول 4-8 نتایج آزمون فرضیه اول………………………………………………………………………………………………89
جدول 4-9 نتایج آزمون چاو وهاسمن برای مدل دوم……………………………………………………………………..91
جدول 4-10نتایج آزمون های مربوط به مفروضات آماری مدل دوم………………………………………………….91
جدول 4-11 نتایج آزمون فرضیه دوم…………………………………………………………………………………………..93
جدول 4-12نتایج آزمون چاووهاسمن برای مدل سوم…………………………………………………………………….94
جدول 4-13نتایج آزمون های مربوط به مفروضات آماری مدل سوم………………………………………………..95
جدول 4-1.نتایج آزمون فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………….95
پیوست
جدول الف-1 فهرست شرکتهای نمونه آماری تحقیق…………………………………………………………………..113
فهرست نمودارها
فصل 4
نمودار4-1 نمایش عدم نرمال بودن توزیع متغییروابسته……………………………………………………………………81
نمودار4-2 نمایش نرمال بودن توزیع متغییروابسته……………………………………………………………….83
چکیده:هدف این پژوهش، بررسی نقش اقلام تعهدی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی شرکت‌ها است. این پژوهش از نوع مطالعه کتابخانه‌ای و تحلیلی- علی بوده و مبتنی بر تحلیل داده‌های تابلویی (پانل دیتا) است. در این پژوهش اطلاعات مالی 103 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره زمانی 1386 تا 1391 بررسی شده است (618 شرکت – سال). برای تجزیه و تحلیل نتایج به دست آمده‌ی پژوهش از نرم‌افزار 7 Eviews استفاده شده است. نتایج تحقیق در ارتباط با تایید فرضیه اول پژوهش نشان از آن داشت که اقلام تعهدی اختیاری تاثیر معنادار و مستقیمی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی دارند. همچنین با توجه به تجزیه و تحلیل‌های صورت گرفته در ارتباط با فرضیه دوم پژوهش به این نتیجه رسیدیم که اقلام تعهدی غیر اختیاری تاثیر معناداری در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی ندارند. در نهایت نتایج پژوهش در ارتباط با تایید فرضیه سوم پژوهش حاکی از آن بود که اقلام تعهدی کل تاثیر معنادار و مستقیمی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی دارند.بطورمختصر نتایج حاصل ازپژوهش بیانگرآنست که اقلام تعهدی اختیاری وکل تاثیرمعنی دارومستقیمی در پیش بینی جریان های نقدی آتی دارند، اما اقلام تعهدی غیراختیاری تاثیرمعنی داری در پیش بینی جریان های نقدآتی ندارند.
واژه های کلیدی:
اقلام تعهدی اختیاری، پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی، اقلام تعهدی غیر اختیاری، اقلام تعهدی کل و پانل دیتا.

فصل اولکلیات تحقیق
مقدمه
در فصل اول پس از بیان مسئله و چگونگی برگزیدن موضوع پژوهش، اهمیت و ضرورت تحقیق و ادبیات تحقیق را مورد بررسی قرار می‌دهیم؛ سپس اهداف تحقیق را بیان نموده و در ادامه به بیان فرضیه‌ها، متغیرها و مدل پژوهش می‌پردازیم. همچنین روش، ابزار گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات، قلمرو و جامعه آماری پژوهش را در قالب بندهای جداگانه، بیان می‌کنیم. تعاریف عملیاتی واژگان کلیدی تحقیق نیز در این فصل آورده شده و در نهایت به ساختار کلی پژوهش اشاره شده است.
1-2- بیان مسئله و چگونگی برگزیدن موضوع پژوهش
پیش بینی جزء مهمی از فرآیند تصمیم گیری است، زیرا تصمیم گیری، آن‌چه در آینده رخ خواهد داد را منعکس می‌کند. در تصمیم گیری اقتصادی، پیش‌بینی مالی فعالیت مهمی محسوب می شود. نیاز به پیش بینی جریان وجوه نقد در تصمیمات اقتصادی مختلف وجود دارد زیرا جریان های نقدی مبنایی برای پرداخت سود سهام، بهره، بازپرداخت بدهی و… هستند (بارث، 2006). یکی از اطلاعات بدست آمده از سیستم های اطلاعاتی “اقلام تعهدی شرکت ها” است که بر مبنای تعهدی محاسبه گردیده و در صورتهای مالی نشان داده می‌شود (لرک و ویلنگر، 2008). از آنجایی که سود حسابداری بر مبنای تعهدی توسط بسیاری از استفاده‌کنندگان اطلاعات مالی برای اندازه‌گیری عملکرد شرکت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد، بنابراین به عنوان یک قلم مهم محسوب می‌شود (ارپوت و زنگ، 2009). اقلام تعهدی آسانتر از جریانات نقدی دستخوش تغییر و دستکاری می شوند، از این رو مدیریت می تواند منجر به افزایش زمینه اشتباهات دراقلام تعهدی گردد(کیم وهمکاران،2010).بااین حال، وجود مدیریت سود به معنای وجود اشتباهات در اقلام تعهدی، و در نتیجه، ثبات کمتر اقلام تعهدی نمی باشند (پون و گرنگر، 2003). اشتباه در اقلام تعهدی ناشی از دو موضوع می باشد. اول اینکه، برخی از اشتباهات به این دلیل می تواند رخ بدهد که برخی از اقلام تعهدی، تحت نظر برخی از قواعد حسابداری، از قابلیت اتکای بسیار پایینی برخوردارند و دوم اینکه، برخی از اشتباهات به دلیل برآورد از اثرات اقتصادی آتی رویدادهای جاری وگذشته بوجود می آیند (دیرکس و فرین، 2002). اولسن و همکاران (2005)، پیشنهاد کردند که توضیحات بیشر در ارتباط با رابطه بین اقلام تعهدی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی باید کانون توجه قرار گیرد و افشای لازم در ارتباط با آن‌ها صورت گیرد. بازار سرمایه محل تقابل دو گروه عمده سرمایه‌گذاران و سرمایه‌پذیران (شرکتها)است و در این میان حسابداری نقش رابط بین این دو گروه را ایفا می‌نماید (جکسون، 2008). با توجه به اهمیت به سزای جریان های نقدی، نیاز به پیش بینی جریان وجوه نقد در تصمیمات اقتصادی مختلف وجود دارد. اهمیت این پیش بینی توسط بنیادهای استانداردگذاری ملی و بین المللی حمایت شده و در این راستا محققین بطور مکرر از داده های حسابداری تعهدی و نقدی برای این پیش بینی استفاده نموده و نتایج متناقضی حاصل شده است. در تحقیقات انجام شده قبلی عمدتا” شرکت های مورد مطالعه بصورت مستقل جهت پیش بینی جریان های نقدی مورد بررسی قرار گرفته و آزمون های فرض مربوطه در تک تک شرکت ها انجام شده است، در حالی که در این تحقیق اطلاعات تعدادی شرکت بصورت یکجا باتوجه به سال مالی مورد بررسی خواهد گرفت. در این پژوهش تاثیر نقش اقلام تعهدی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به همین دلیل از متغیر ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی به عنوان متغیر وابسته و از متغیرهای اقلام تعهدی اختیاری، اقلام تعهدی غیر اختیاری و اقلام تعهدی کل به عنوان متغیرهای مستقل استفاده خواهیم کرد. همچنین برای تعیین یک رابطه مناسب و درست بین متغیرهای وابسته و مستقل از متغیرهای کنترلی مانند: متغیر مصنوعی‌ تقسیم سود، نسبت نوسانات درآمد کل، بازده سهام، نسبت زمانی قیمت و مانده وجوه نقد که بر روی متغیرهای مستقل به صورت غیر مستقیم تاثیر دارند، استفاده خواهیم کرد. هدف اصلی این تحقیق پاسخ به این پرسش است که آیا اقلام تعهدی در پیش بینی جریان های نقدی آتی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران تاثیرگذار است یا نه؟
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش
در تحقیقات اخیر، علاوه بر تفکیک اقلام تعهدی در پیش بینی جریانهای نقدی آتی، جریان‌های نقدی نیز به اجزای آن تفکیک گردیده‌اند و نقش آنها در بهبود توان توضیح دهندگی مدل‌های پیش‌بینی، بررسی شده است (فرانسیس و همکاران، 2013). پیش بینی جریان‌های نقدی و تغییرات آن به عنوان یک رویداد اقتصادی از دیر باز مورد علاقه سرمایه‌گذاران، مدیران، اعتبار دهندگان و محققین بوده است . این توجه ناشی از کاربرد جریان‌های نقدی در مدل های ارزش‌یابی سهام، ارزیابی توان پرداخت سود سهام، کارمزد و سایر تعهدات، ارزیابی ریسک، ارزیابی عملکرد واحد تجاری و وظیفه مباشرت مدیریت، ارزیابی نحوه انتخاب روش‌های حسابداری توسط مدیریت و استفاده از جریان‌های نقدی جهت اتخاذ تصمیمات سودمند و مرتبط با مدل‌های تصمیم‌گیری می‌باشد. حال اگر بتوان جریان‌های نقدی را به نحو مناسبی پیش بینی کرد، بخش قابل توجهی از نیازهای اطلاعاتی مرتبط با جریان‌های نقدی تامین خواهد شد (عرب مازار یزدی و صفر زاده، 1385). وضعیت نقدینگی آتی واحد تجاری، به توانایی واحد تجاری در تامین وجه نقد مورد نیاز به منظور تسویه تعهدات در سررسید و دیگر نیازهای نقدی بستگی دارد، که این موضوع بر قیمت های بازار اوراق بهادار واحد تجاری اثرگذار می باشد (دریک و فرین، 2002). بنابراین گزارش‌گری مالی باید اطلاعاتی فراهم سازد که سرمایه‌گذارن، اعتباردهندگان و سایر افراد ذی نفع بتوانند مبلغ، زمان بندی و عدم اطمینان موجود در رابطه با جریان های نقدی آتی را مورد ارزیابی قرار دهند (هیئت استانداردهای حسابداری مالی، 1987). اطلاعات تاریخی مربوط به جریان‌های نقدی می تواند در قضاوت نسبت به مبلغ، زمان و میزان اطمینان از تحقق جریان های نقد آتی به استفاده‌کنندگان صورتهای مالی کمک کند. اطلاعات مزبور بیانگر چگونگی ارتباط بین سودآوری واحد تجاری و توان آن جهت ایجاد وجه نقد و در نتیجه مشخص کننده کیفیت سود و کیفیت اقلام تعهدی تحصیل شده توسط واحد تجاری می باشد. علاوه بر این، تحلیل‌گران و دیگر استفاده کنندگان اطلاعات مالی اغلب به طور رسمی یا غیر رسمی مدل هایی برای ارزیابی و مقایسه ارزش فعلی جریان های نقد آتی با توجه به اقلام تعهدی شرکت‌ها به کار می برند (تاملینسون و مایر، 2009). اطلاعات تاریخی مربوط به جریان وجه نقد می تواند جهت کنترل میزان دقت ارزیابی های گذشته مفید واقع شود و رابطه بین فعالیت های واحد تجاری و دریافت ها و پرداخت های آن را نشان دهد. هم‌چنین ارزیابی فرصت ها و مخاطرات فعالیت تجاری و وظیفه مباشرت نیز با استفاده از جریان های نقد عملیاتی امکان پذیر می باشد (سازمان حسابرسی، 1381). در این پ‍‍ژوهش ما بر مبنای داده هایی از شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره بین سال‌های 1386 تا 1391 به بررسی نقش اقلام تعهدی در پیش بینی جریان های نقدی آتی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با توجه به اهمیت روزافزون توجه به نسبت جریان‌های نقدی شرکت‌ها خواهیم پرداخت.
1-4- مروری بر ادبیات پژوهش
در این بخش به صورت خلاصه به برخی از تحقیقات خارجی و داخلی پیشین به صورت زیر اشاره می‌گردد.
1-4-1- تحقیقات خارجی:
فرنسیس و همکاران در سال 2005 طی تحقیقی با عنوان “اقلام تعهدی و خطا در پیش بینی های جریان‌های نقدی عملیاتی” به بررسی تاثیر اقلام تعهدی بر بی دقتی در پیش بینی‌های جریان‌های نقدی عملیاتی پرداختند. شواهد اخیر نشان دهنده این است که پیش بینی‌های بی دقت مربوط به جریان‌های نقدی عملیاتی مربوط به میزان دقت در پیش بینی‌های مدل رگرسیونی می باشد. مطالعات جاری از شواهدی برای مقایسه اقلام تعهدی در دو بخش پیش بینی به صورت زیر مورد استفاده قرار دادند، 1-پیش بینی‌های غیر قابل تغییر خالص 2-پیش بینی های غیر قابل تغییر ناخالص که تعدیلات آن شامل تغییرات در حساب‌های دریافتنی، موجودی ها و حساب‌های پرداختنی است. نتایج آن‌ها نشان داد که هر اندازه میزان اقلام تعهدی بیشتر باشد به همان نسبت نیز از دقت پیش بینی جریان‌های نقدی کاسته می‌شود و رابطه بین اقلام تعهدی و دقت پیش بینی‌های جریان‌های نقدی عملیاتی، منفی می‌باشد. علاوه بر این نتایج تحقیق آنها نشان داد که مجموعه بزرگ اقلام تعهدی مثبت بیشتر برای پیش بینی جریان‌های نقدی عملیاتی مفید هستند تا مجموعه بزرگ اقلام تعهدی منفی. به طور کلی مطالعه آن‌ها برای بستانکاران، تحلیل گران و سایر استفاده کنندگان از گزارش‌های مالی، پیش نویس‌های مناسبی برای پیش بینی جریان‌های نقدی عملیاتی آتی فراهم آورد.
ریدیک و وایتد (2009)، اقدام به بررسی مجدد حساسیت جریان نقدینگی شرکت‌ها نسبت به میزان نقدینگی نمودند و در این بررسی از مدل‌های تجربی و نظری متفاوتی بهره گرفتند؛ این محققین موفق به یافتن رابطه‌ای منفی میان تغییرات دارایی‌های نقدی و جریان نقدینگی شدند. این محققین در وهله بعد اقدام به بررسی متقابل نتایج خود با نتایج حاصله در تحقیقات آلمیدا و همکاران که با نتایج آن‌ها از دو دیدگاه متفاوت بود پرداختند. اولاً، مدلی که آن‌ها در تحقیقات خود از آن استفاده نمودند نسبت به مدل و نظریه‌های مورد استفاده در تحقیقات آلمیدا و همکاران بیشتر به واقعیت نزدیک بود، چرا که مدل استفاده شده در این تحقیقات می‌توانست گستره پهناور‌تری از نرخ استهلاک سرمایه و شوک‌های جریان نقدینگی را که می‌توانند با بهره‌وری ارتباط داشته باشند پوشش دهد. دوماً، ریدیک و وایتد به درستی بیان داشتند که در هنگامی که متغیرهای توضیحی دارای خطای اندازه‌گیری هستند، امکان تغییر در علامت سایر متغیرهای تشریحی وجود دارد. این محققین بیان داشتند که حساسیت جریان نقدینگی نسبت به دارایی‌های نقدی در جایی که هیچ اصلاحی برای مولفه Q (متغیری شاهد در مدل تجربی) وجود نداشته باشد، مثبت می‌باشد. در پی اصلاح انحراف بوجود آمده در اثر خطای اندازه‌گیری Q با استفاده از تخمین GMM، یافته‌های آن‌ها نشان از حساسیت منفی جریان نقدینگی نسبت به نقدینگی داشت. با این وجود، در مدل تجربی ریدیک و وایتد جای خالی متغیرهای کنترلی نظیر اندازه شرکت‌، مخارج سرمایه‌ای، سرمایه در گردش غیر نقدی و میزان بدهی کوتاه مدت به چشم می‌خورد.(فرانسیس،2013)
هو و همکاران (2011)، در پژوهشی تحت عنوان “پیش بینی جریان های نقدی، هزینه سرمایه و بازده مورد انتظار ” به بررسی رابطه بین سه متغیر پرداختند. آن‌ها با توجه به پیش بینی های سود شرکت ها بر مبنای مدل هاوشاخص های مربوط به جریان های نقدی پیش بینی شده و برآوردی بر روی هزینه سرمایه شرکت ها تاکید و نمونه های بزرگی از شرکت ها را مابین سال های 1968 تا 2008 مورد بررسی قرار دادند. آن هادر یافتندکه پیش بینی های سود بر مبنای پیش بینی های دیگر در ارتباط با پیش بینی های جریان های نقدی بوده و بر گرفته از ضرایب مربوط به پیش بینی های سود است. همچنین در ارتباط با هزینه سرمایه و ارتباط آن با بازده مورد انتظار سهام به این نتیجه رسیدند که شاخص مرتبط با بازده مورد انتظار همان پیش بینی های مربوط به بازده سهام می باشد. آن ها همچنین به شواهدی در ارتباط با تایید رابطه معنادار بین سطح خصوصیات مربوط به بازده مورد انتظار شرکت و جریان های نقدی پیش بینی شده دست یافتند و آن را بر مبنای مدل پایه ای هزینه سرمایه تعدیل نمودند.
بالستا و میکا (2007)، از روش شناسی دیتاپنل برای آزمون کردن ارتباط بین ساختار مالکیت، اقلام تعهدی اختیاری و آگاه‌کنندگی سود استفاده کردند. نمونه آنها شامل شرکت‌های غیرمالی اسپانیایی پذیرفته شده در بورس مادرید در طی سال‌های 2002-1999 بود. نتایج آنها حاکی از وجود ارتباط غیرخطی بین مالکیت افراد درون سازمانی و اقلام تعهدی اختیاری و بین مالکیت افراد درون سازمانی و قدرت توضیحی سود برای بازده‌ها می‌باشد. این نتایج تاکیدی بر این فرض است که مالکیت افراد درون سازمانی به آگاه‌کنندگی سود کمک می‌کند و زمانی که درصد سهم نگهداری شده توسط افراد درون سازمانی خیلی زیاد نیست، موجب محدود کردن مدیریت سود می‌شود. اما زمانی که افراد درون سازمانی درصد سهم بیشتری را در شرکت مالک می‌شوند و در شرکت دارای جایگاه تثبیت شده‌ای می‌گردند، ارتباط بین مالکیت افراد درون سازمانی و مدیریت سود عکس می‌شود.
فلور و هاریس (2013)، در پژوهشی تحت عنوان “نقدینگی دارایی‌ها، سرمایه‌گذاری شرکتی و هزینه‌های تامین مالی داخلی” به بررسی رابطه بین سه متغیر پرداختند. آن‌ها تحلیل کردند که چطور حجم و سطح نقدینگی و سطح سرمایه‌گذاری شرکت‌ها بر روی هزینه‌های تامین مالی داخلی تاثیرگذار است. آن‌ها بر مبنای تئوری تجارت خاموش این موضوع را مورد بررسی قرار داده و بین هزینه‌های نقد شوندگی دارایی‌ها و هزینه‌های پایین دستی شرکتی دلالت بر این موضوع کردند که چطور نقدینگی دارایی‌ها بر حساسیت‌های سرمایه‌گذاری رابطه منفی داشته و وجوه نقد موجود در شرکت چطور با حجم نقدینگی بالا رابطه مثبت با حساسیت‌های سرمایه‌گذاری دارد. با توجه به یافته‌های آنان اگر دارایی‌های واقعی به طور قطعی قابلیت نقدشوندگی را دارا باشند هزینه‌های تامین مالی داخلی را کاهش خواهند داد و باعث از بین بردن نسبت سرمایه‌گذاری های جدید خواهند شد. یافته های پژوهش آن‌ها این موضوع را تایید کرد که در صورت ثابت بودن سایر شرایط اقتصادی حاکم بر شرکت‌ها حساسیت‌های پایین سرمایه‌گذاری در مقابل نقدینگی دارایی‌ها به طور معنادار بر هزینه‌های تامین مالی داخلی تاثیر خواهند داشت. در نهایت نتایج تحقیق آن‌ها نشان داد که نقدینگی دارایی‌ها در تعیین سطح و حجم سرمایه‌گذاری‌های جدید بسیار با اهمیت و تاثیر گذار است.
1-4-2- تحقیقات داخلی:
علی سعیدی و احسان قادری(1386)، این تحقیق باموضوع بررسی مربوط بودن سودحسابداری،ارزش دفتری وگردش وجوه نقدعملیاتی و سرمایه گذاری درمدل های ارزشیابی مبتنی برقیمت به بررسی توان پیش بینی کنندگی ارزش دفتری،سودخالص ، گردش وجوه نقدعملیاتی و سرمایه گذار ی به عنوان نماینده اطلاعات حسابداری در رابطه با ارزش بازار شرکتها پرداخته است.باتوجه به چهارمتغیر تحقیق،توان ترکیبی این متغیرها بایکدیگر بررسی و قویترین مدل در تبیین و پیش بینی ارزش بازار شرکتها گزینش شده است.آزمون فرضیه ها بااستفاده از داده های ترکیبی مربوط به سالهای 1380 تا 1384 پنجاه شرکت منتخب از میان شرکتهای پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران انجام شده است.یافته ها ی تحقیق نشان میدهد که ارزش دفتری و سود حسابداری اقلامی مربوط هستندو وارد نمودن گردش وجوه نقد(عملیاتی و سرمایه گذاری)درقدرت توضیح دهندگی مدل ها افزایش معنی داری ایجاد نمی کند.
مشایخی وهمکاران (1389)، اثر مخارج سرمایه ای و اقلام تعهدی بر بازده سهام را مطالعه کردند. آنها این موضوع را از طریق بررسی عملکرد پرتفوهای تشکیل شده بر اساس مخارج سرمایه ای و اقلام تعهدی با استفاده از سه مقیاس مختلف بازده آزمون نمودند.
تهرانی و حصارزاده (1388)، به بررسی تاثیر جریان های نقدی آزاد و محدودیت تامین مالی بر سطوح سرمایه گذاری در 120 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ی زمانی 1379-1385 پرداختند. نتایج پژوهش آن ها نشان می دهد که رابطه ی بین جریان های نقدی آزاد و سطوح بالای سرمایه گذاری، مستقیم و به لحاظ آماری، معنی دار است. بین محدودیت در تامین مالی و سطوح پایین سرمایه گذاری در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، رابطه ی معنی داری وجود ندارد.
HYPERLINK “http://journals.ut.ac.ir/page/search-page.html?jourId=29&text=%25%D8%B3%D9%8A%D8%AF%D8%AD%D9%8A%D8%AF%D8%B1+%D9%85%D9%8A%D8%B1%D9%81%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86%D9%8A%25&option=author”میرفخرالدینی و همکاران (1388)، به مقایسه توانایی جریان‌های نقدی و اقلام تعهدی در پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی پرداختند. نتایج تجربی آنها نشان داد که “سودهای گذشته”، “جریان‌های نقدی” و “جریان‌های نقدی و اجزای تعهدی سود” می‌توانند برای پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی شرکت‌های پذیرفته شده دربورس اوراق بهادار تهران استفاده شود، ولی توانایی متفاوتی بین سه مدل پیش‌بینی (مدل رگرسیون “سود”، “جریان‌های نقدی” و”جریان‌های نقدی واجزای تعهدی سود”) وجود ندارد. گذشته از این دوره‌های زمانی اضافی داده‌های حسابداری می‌تواند توانایی پیش‌بینی مدل را بهبود ببخشد.
1-5- اهداف پژوهشی
هدف این تحقیق تکمیل شکاف موجود در عرصه ادبیات موضوعی با بررسی پاسخ به این پرسش است که اقلام تعهدی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران چه تاثیری دارند. اهداف تحقیق در دو بخش شامل اهداف علمی و اهداف کاربردی به شرح زیر بیان می گردند.
1-5-1- اهداف علمی:
تحقیقات دانشگاهی زیادی چه در داخل کشور و چه در خارج از کشور در ارتباط با اقلام تعهدی و تاثیر عوامل مختلف بر آن صورت گرفته است، اما با این وجود بیشتر این تحقیقات معطوف به تاثیر عوامل و متغیرهای مختلف بر سیاست‌ها و قوانین درون شرکتی بوده و تا به‌حال تحقیقی در خصوص بررسی نقش اقلام تعهدی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، در ایران انجام نگرفته است، لذا این پژوهش کاملا جدید بوده و با جنبه نوآورانه خود به دنبال ارتقای مبانی نظری و غنی‌تر نمودن ادبیات موضوع حاضر است.
1-5-2- اهداف کاربردی:
پژوهش حاضر با شناخت و بررسی نقش اقلام تعهدی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، مبانی کاربردی برای بازیگران بازار سرمایه شامل سرمایه‌گذاران بالقوه و بالفعل و….. فراهم خواهد نمود. بدیهی است که به دنبال انجام هر تحقیقی تلاش بر این است نتایج به‌دست آمده مورد استفاده علاقمندان قرار بگیرد تا در اتخاذ تصمیمات موثر کارا و موثر باشد، لذا این تحقیق نیز مستثنی از این امر نخواهد بود. از طرف دیگر نتایج تحقیقات برای خود مدیران شرکت‌ها نیز قابل توجه خواهد بود تا نتایج مثبت بیشتری را رقم بزنند؛ بنابراین نتایج تحقیقات حاضر می تواند برای گروه‌های زیر قابل استفاده باشد:
سرمایه‌گذاران بخش خصوصی، مردم و دولت،
سهام‌داران شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران،
مدیران شرکت‌ها،
موسسات مالی و اعتباری و سرمایه‌گذاری،
متخصصین و تحلیل‌گران مالی و
محققان و دانشجویان.
1-6- فرضیه‌های پژوهش
پس از بررسی مساله تحقیق و مطالعات مقدماتی درباره جواب‌های ممکن، برای پاسخ به سوالات مطرح شده در قسمت بیان مسأله، فرضیه‌های زیر تدوین شده‌اند:
اقلام تعهدی اختیاری تاثیر معنادار و مستقیمی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی دارند.
اقلام تعهدی غیر اختیاری تاثیر معناداری در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی ندارند.
اقلام تعهدی کل تاثیر معنادار و مستقیمی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی دارند.
1-7- متغیرها و مدل پژوهش
1-7-1- متغیرهای پژوهش
متغیرهای این پژوهش به سه گروه زیر طبقه‌بندی شده‌اند:
1-7-1-1- متغیر وابسته
ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی شرکت i در سال t.
1-7-1-2- متغیرهای مستقل:
اقلام تعهدی اختیاری شرکت i در سال t.
اقلام تعهدی غیر اختیاری شرکت i در سال t.
اقلام تعهدی کل شرکت i در سال t.
1-7-1-3- متغیرهای کنترلی
متغیر مصنوعی‌ تقسیم سود شرکت i در سال t.
نسبت نوسانات درآمد کل شرکت i در سال t.
بازده سهام شرکت i در سال t.
نسبت زمانی قیمت شرکت i در سال t.
مانده وجوه نقد شرکت i در سال t+1.
1-7-2- مدل تحلیلی پژوهش
مدل تحلیلی پژوهش به صورت کلی به صورت زیر برآورد شده است.

مدل معنادار نیست.

مدل معنادار است.
در این پژوهش برای برآورد مدل اول تا سوم از پژوهش‌‌های یودر (2007) و لرک و ویلینگر (2011) به شرح زیر پیروی نموده‌ایم:
مدل اول مربوط به فرضیه اول:
مدل دوم مربوط به فرضیه دوم:

مدل سوم مربوط به فرضیه سوم:

1-7-3-تعاریف عملیاتی متغیر وابسته:
ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی ():
معیار جریان های نقدی که برابراست باجریان‌های نقدی حاصل از فعالیت‌های عملیاتی شرکت که از اطلاعات صورت جریان وجوه نقد قابل استخراج می‌باشد. برای محاسبه متغیر ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی از پژوهش لی و همکاران (2009)، پیروی کرده و از طریق زیر آن را محاسبه می‌کنیم:

جریان‌های نقدی عملیاتی در سال مابعدسال مورد بررسی
ارزش دفتری کل دارایی‌ها در سال جاری

1-7-4- تعاریف عملیاتی متغیرهای مستقل:
1-7-4-1- اقلام تعهدی غیراختیاری ():این اقلام بوسیله باقیمانده رگرسیون کل اقلام تعهدی بر فروش، اموال و ماشین آلات ( متغیرهای مستقل) محاسبه خواهد شد. جهت اندازه‌گیری اقلام تعهدی غیر اختیاری از مدل دچو و همکاران (1995)، که توسط کوهن و همکاران (2010)، توسعه و تعدیل شده است؛ استفاده خواهد شد. این مدل به شرح ذیل می باشد:

= برابر است با اقلام تعهدی غیراختیاری.
= برابر است با جمع کل ارزش دفتری دارایی‌های شرکت i در سال1- t.
= برابر است با تغییرات در فروش شرکت i در سال t و سال 1- t.
= برابر است با جمع کل دارایی‌های ثابت (اموال، ماشین‌آلات و تاسیسات) شرکت i در سال t .برابراست باتغییرات درحسابهای دریافتنی.
1-7-4-2- اقلام تعهدی اختیاری():اقلام تعهدی اختیاری با توجه به پژوهش کوهن و همکاران (2010)، به صورت زیر قابل محاسبه خواهد بود:

در این مدل:
جمع اقلام تعهدی که از طریق فرمول زیر محاسبه می‌گردد:

که در آن:
= برابر است با سود خالص عملیاتی پس از کسر مالیات شرکت i در سال t.
= برابر است با جمع جریان‌های نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی شرکت i در سال t.
1-7-4-3- اقلام تعهدی کل (): جمع اقلام تعهدی که طبق پژوهش هیریس و همکاران (2007) از طریق فرمول زیر محاسبه می‌گردد:

که در آن:
= برابر است با کل اقلام تعهدی شرکت i در سال t.
= برابر است با سود خالص عملیاتی پس از کسر مالیات شرکت i در سال t.
= برابر است با جمع جریان‌های نقدی ناشی از فعالیت‌های عملیاتی شرکت i در سال t.
1-7-5- تعاریف عملیاتی متغیرهای کنترلی:
1-7-5-1- متغیر مصنوعی‌ تقسیم سود ():
بر طبق پژوهش کداس و همکاران (2005)، متغیر مصنوعی‌ است که اگر شرکت در سال مورد بررسی سود سهام پرداخت کرده باشد برابر یک و در غیر این‌صورت برابر صفر خواهد شد.
1-7-5-2- نسبت نوسانات درآمد کل ():
طبق پژوهش الهدب و همکاران (2012)، نسبت نوسانات درآمد کل از رابطه زیر قابل محاسبه می‌باشد:

که در آن:
= برابر است با نسبت نوسانات درآمد کل.
= برابر است با نسبت سود تقسیم شده به درآمدسال جاری.
= برابر است با جریان‌های نقدی عملیاتی در سال جاری.
برابر است با جریان‌های نقدی که از دوره جاری به دوره بعدمنتقل می گردد.
1-7-5-3- بازده سهام ():
سازمان بورس برای اندازه گیری بازده واقعی اوراق بهادار از فرمول زیر استفاده می کند و ما نیز از این فرمول استفاده خواهیم کرد:

: بازده شرکت i دردوره زمانی t .
: قیمت هرسهم درپایان دوره زماننی t .
: قیمت هرسهم درپایان دوره زمانی t-1 .
: سود تقسیمی متعلق به هرسهم دردوره t .
: ارزش حق تقدم خرید سهام اعطایی دردوره زمانی t
1-7-5-4- نسبت زمانی قیمت ():طبق پژوهش اکسیو و همکاران (2012)، از مدل زیر برای محاسبه نسبت زمانی قیمت استفاده خواهیم کرد:

که در آن:
= برابر است با نسبت زمانی قیمت.
منظور از نسبت زمانی قیمت، همان نرخ رشد بازدهی شرکت با توجه به وجوه نقد ذخیره شده در شرکت‌ها می باشد.
= برابر است با نسبت وجوه نقد که نحوه محاسبه آن به صورت زیر می‌باشد:
مانده وجوه نقد در پایان سال
ارزش دفتری کل دارایی‌ها در پایان سال قبل
= برابر است با:

D = برابر است با سودتقسیم شده
1-7-5-5- نسبت مانده وجوه نقد ():
برابر است بانسبت مانده وجوه نقد در سال آتی.
برابراست بانسبت مانده وجوه نقد در پایان سال جاری.
نحوه محاسبه نسبت مانده وجوه نقد سال آتی به صورت زیر می‌باشد:
مانده وجوه نقد در پایان سال آتی
ارزش دفتری کل دارایی‌ها در پایان سال جاری
1-8- روش پژوهش
روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش از نوع تحقیقات همبستگی، از انواع تحقیقات توصیفی می‌باشد (در پژوهش توصیفی از نوع همبستگی، محقق به بررسی روابط بین دو یا چند متغیر می‌پردازد). شیوه استدلال پژوهش، قیاسی‌ـ استقرایی می‌باشد. قیاسی به این دلیل که برای چارچوب نظری و پیشینه پژوهش از مسیر کتاب‌خانه، مقالات و اینترنت استفاده شده است و استقرایی به دلیل آن‌که جمع‌آوری اطلاعات از مسیر داده‌های اولیه برای قبول یا رد فرضیهها انجام پذیرفته است. در این پژوهش با توجه به نوع داده و روش‌های تجزیه و تحلیل آماری موجود، از روش «داده‌های پانل دیتا» استفاده می‌شود. زیرا به ‌منظور بررسی رابطه‌ی بین نقش اقلام تعهدی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، متغیرهای پیش‌بینی و برآورد شده از دو جنبه متفاوت مورد بررسی قرار می‌گیرند. از یک سو، این متغیرها در میان شرکت‌های مختلف و از سوی دیگر، در دوره زمانی 1386-1391 آزمون می‌شوند.
1-9- روش‌ها و ابزار گردآوری اطلاعات
جمع‌آوری اطلاعات برای هر نوع پژوهشی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. در این پژوهش برای مطالعه مبانی نظری و بررسی پیشینه تحقیق، از روش کتابخانه‌ای با بهره‌گیری از کتب و مقالات تخصصی فارسی و لاتین و پایان نامه‌ها استفاده می‌شود. از آن‌جایی که اطلاعات مربوط به متغیرهای این پژوهش شامل بسیاری از اقلام حسابداری مندرج در صورت‌های مالی حسابرسی شده شرکت‌ها می‌باشد، داده‌های مورد نیاز از صورت‌های مالی موجود در سایت‌های مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی وابسته به سازمان بورس و اوراق بهادار به نشانی www.rdis.ir و شبکه کدال، سیستم‌های جامع اطلاع رسانی ناشران به نشانی www.codal.ir ، مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران به نشانی www.fipiran.com و لوح‌های فشرده سازمان بورس و اوراق بهادار به صورت دستی استخراج می‌شود.
1-10- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
تجزیه و تحلیل اطلاعات، فرآیندی چند مرحله‌ای است که طی آن داده‌هایی که از طریق ابزارهای جمع‌آوری در نمونه آماری، فراهم آورده‌اند خلاصه، کدبندی و دسته‌بندی می‌شوند و در نهایت پردازش می‌گردند تا برقراری انواع تحلیل و ارتباط‌ها بین این داده‌ها به منظور آزمون فرضیه‌ها فراهم آید. در مرحله تجزیه و تحلیل، مهم این است که پژوهش‌گر باید اطلاعات و داده‌ها را در مسیر هدف پژوهش، پاسخ‌گویی به سؤالات پژوهش و نیز ارزیابی فرضیه‌های پژوهش خود، مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد (حافظ نیا، 1385).
برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمون فرضیه‌ها، اطلاعات مورد نیاز از طریق صورت‌های مالی حسابرسی شده شرکت‌های مورد رسیدگی برای یک دوره شش ساله (1386-1391) جمع‌آوری خواهد شد. پس از جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز شرکت‌های مورد رسیدگی، فرضیه‌های تحقیق با استفاده از تحلیل همبستگی و رگرسیون و روش آماری پانل دیتا، مورد بررسی قرار گرفته و ابتدا محاسبات اولیه در صفحه گسترده نرم افزار اکسل انجام گرفته و داده‌ها برای تجزیه و تحلیل آماده خواهند گردید، سپس به منظور انجام تجزیه و تحلیل‌های نهایی از نرم‌افزارهای 20 Spss، Eviews 7 و Minitab16، استفاده می‌گردد.
1-11- قلمرو پژوهش
1-11-1- قلمرو موضوعی: بررسی نقش اقلام تعهدی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران.
1-11-2- قلمرو زمانی: قلمرو زمانی این تحقیق در برگیرنده سال‌های 1386 الی 1391 می‌باشد.
1-11-3- قلمرو مکانی: از آن‌جایی که شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران مشمول مقررات خاص سازمان بورس می‌باشند، انتظار می‌رود اطلاعات تهیه شده از سوی این شرکت‌ها از انسجام، قابلیت اعتماد و کیفیت بالاتری برخوردار باشند. لذا قلمرو مکانی یا همان جامعه آماری این تحقیق شامل شرکت‌های فعال در بورس اوراق‌بهادار تهران بوده، که طی دوره زمانی تحقیق کلیه اطلاعات مالی آن‌ها در بورس ارائه شده است.
1-12- جامعه و نمونه آماری پژوهش
در تحقیق حاضر کلیه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در یک بازه زمانی شش ساله، از سال 1386 تا 1391، جامعه آماری تحقیق می‌باشند، نمونه تحقیق به روش حذفی، پس از اعمال پیش فرض‌ها انتخاب می‌گردد.
1-13- تعاریف واژگان کلیدی
برخی از واژه‌ها و اصطلاحاتی که به طور رایج در این تحقیق مورد استفاده قرار می‌گیرند، به صورت زیر تعریف می‌شوند. تعریف اصطلاحات از یک سو موجب جهت‌دهی بحث و از سوی دیگر موجب پیش‌گیری برداشت‌های متفاوت خوانندگان از اصطلاحات کاربردی می‌شود.
1-13-1- مدیریت سود:
دی جورج (1999) ، مدیریت سود را نوعی دست‌کاری مصنوعی سود توسط مدیریت، جهت حصول به سطح مورد انتظار سود برای بعضی از تصمیم‌های خاص، مثل پیش‌بینی تحلیل‌گران و یا برآورد روند سودهای قبلی برای پیش‌بینی سودهای آتی تعریف کرده است(عرب مازاریزدی وهمکاران،1385)
1-13-2- اقلام تعهدی اختیاری:
اقلام تعهدی اختیاری به درآمدها و هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که مستلزم ورود یا خروج وجه نقد به شرکت نبوده و مدیریت یک واحد انتفاعی می‌تواند براساس ابزارهای حسابداری که در چارچوب و مطابق با استانداردهای حسابداری است، آنها را کم یا زیاد کند و از این طریق سود واحد انتفاعی را کمتر یا بیشتر از واقع نشان دهد. مانند هزینه استهلاک دارایی‌های استهلاک پذیر و هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول (لی و همکاران، 2009).

1-13-3- اقلام تعهدی غیر اختیاری:
اقلام تعهدی غیر اختیاری به درآمدها و هزینه‌هایی اطلاق می‌شود که مستلزم ورود یا خروج وجه نقد به شرکت نبوده ولی مدیریت نمی‌تواند از طریق آن اقلام اقدام به دست‌کاری سود نماید و سود واحد انتفاعی را تحت تأثیر تمایلات شخصی خود قرار دهد (کوهن و همکاران، 2010).
1-13-4- ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی آتی:
معیار جریان های نقدی که برابر است با جریان‌های نقدی حاصل از فعالیت‌های عملیاتی شرکت که از اطلاعات صورت جریان وجوه نقد قابل استخراج می‌باشد (لی و همکاران، 2009).
1-14- ساختار پژوهش
فصل اول: همان‌طوری که از نظر گذشت، در این فصل هدف تحقیق به عنوان گامی در جهت توسعه تحقیقات اثباتی برای درک بهتر نقش اقلام تعهدی در ارزیابی و پیش‌بینی جریان‌های نقدی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، بیان و سپس موضوع تحقیق تشریح و توجیه اهمیت آن مطرح گردید. در نهایت خلاصه‌ای از روش انجام تحقیق، ارائه شد.
فصل دوم: این فصل به طور فشرده نگاهی به مبانی نظری پشتوانه‌ی انجام این تحقیق دارد و با بررسی یافته‌های تجربی درباره موضوع این تحقیق و موارد مشابه به بررسی اهمیت و تشریح تئوریک متغیرهای مورد استفاده پرداخته شده و سپس پیشینه مختصری از تحقیقات انجام شده قبلی در ارتباط با موضوع تحقیق در سطح داخلی و بین‌المللی ارائه می‌شود.
فصل سوم: در این فصل به تبیین روش تحقیق پرداخته می‌شود. فرضیه‌های تحقیق، تعریف عملیاتی متغیرها، جامعه آماری، روش پردازش داده‌ها، مدل مورد استفاده و روش تجزیه و تحلیل داده‌ها توضیح داده خواهند شد.
فصل چهارم: این فصل به تجزیه و تحلیل یافته‌ها و اطلاعات اختصاص می‌یابد و در دو بخش آماره‌های توصیفی و استنباط آماری، ابتدا نگاهی کوتاه به آماره‌های پراکندگی داده‌های جمع‌آوری شده خواهد داشت و سپس مدل‌های مختلف تجزیه و تحلیل رگرسیون ارائه و نتایج آزمون‌های آماری بیان می‌گردد.
فصل پنجم: در این فصل ابتدا نتایج تشریح و مورد ارزیابی قرار گرفته، و با یافته‌های تحقیقات مشابه قبلی مقایسه می‌شود. سپس محدودیت‌های احتمالی برای تعمیم نتایج ارائه می‌گردد. در خاتمه زمینه‌هایی برای تحقیق‌های آتی مطرح می‌گردد.
1-15- خلاصه فصل
در این فصل موضوع تشریح شد و مسأله ارائه گردید و ضمن تبیین اهمیت و ضرورت آن، اهداف تشریح شد. در ادامه با طرح فرضیه و روش اجرای تحقیق، برخی از اصطلاحات کلیدی مورد استفاده تعریف گردید و در پایان خلاصه‌ای از ساختار کلی تحقیق بیان شد.

فصل دوم:
مبانی نظری و پیشینه تحقیق

مقدمهنقش اصلی اطلاعات حسابداری در بازارهای مالی فراهم کردن زمینههای لازم برای تخصیص بهینهی منابع است. در پی رسواییهای مالی اخیر، اطمینان و اعتماد سرمایهگذاران به سیستم گزارشگری مالی ضعیف شده و کیفیت سود به عنوان یک عامل مهم در تعیین اعتبار و قابلیت اعتماد ارقام گزارش شده پدیدار گشت. در نتیجه، تعیین کیفیت اطلاعات حسابداری و نتایج حاصل از آن، مورد علاقهی سرمایهگذاران، مدیران، قانونگذاران و تدوینکنندگان استانداردها است. تحلیلگران مالی، مدیران و سرمایهگذاران در سالهای اخیر به گزارش سودآوری شرکتها توجه زیادی داشتهاند. مدیران علاقهمند به حفظ رشد سود هستند زیرا، پاداش آنان اغلب به سود شرکت وابسته است. سود حسابداری و اجزای آن از جمله اطلاعاتی محسوب میشود که در هنگام تصمیمگیری توسط افراد در نظر گرفته میشود. سود حسابداری مبتنی بر ارقام تعهدی از نظر بسیاری از کاربران اطلاعات صورتهای مالی، ابزاری برای سنجش عملکرد شرکتها محسوب می شود. منظور از ارزیابی عملکرد شرکتها ارزیابی کلی وضعیت مالی و نتایج عملیات برای تصمیمگیریهای منطقی است.
سهامداران که مهمترین گروه کاربران اطلاعات صورتهای مالی هستند منافع خود را در اطلاعات سود جستجو میکنند . یکی از اجزای اصلی سود حسابداری اقلام تعهدی هستند. کیفیت اقلام تعهدی میتواند در گزارشگری مالی اطمینان سرمایهگذاران را در بازارهای مالی تحت تاثیر قرار دهد. از عوامل مهم مؤثر در کیفیت اقلام تعهدی میتوان به روشهای متعدد حسابداری، نارساییهای موجود در فرآیند برآوردها و پیش بینیها، اختیار عمل مدیران و تاثیرپذیری این اقلام از مبانی گزارشگری و صلاحدید مدیران اشاره کرد. عبارت کیفیت اقلام تعهدی به توانایی مدیران در استفاده از اقلام تعهدی اختیاری در اندازهگیری و گزارشگری سود اشاره دارد. اقلام تعهدی اختیاری ممکن است شامل انتخاب از بین اصول یا استانداردهای حسابداری و به کارگیری برآوردها و زمانبندی معاملات برای شناسایی اقلام غیرعادی در سود باشد.
در طول سه دهه اخیر بحث کیفیت اقلام تعهدی مورد توجه خاص پژوهشگران قرار گرفته و تلاش بر این بوده است که با دست یافتن به یک روش منطقی و معتبر، کیفیت این اقلام مورد ارزیابی قرار گرفته و عوامل تاثیرگذار بر آن شناسایی شود (دسای و همکاران، 2009).
باتوجه به مطالب ذکرشده،دراین فصل مبانی نظری و پیشینه پژوهش در قالب گفتارهای زیر تدوین یافته است:
گفتار نخست : مبانی نظری جریانات نقدی و پیش ‌بینی‌های مربوطه؛
گفتار دوم: مبانی نظری مدیریت سود؛
گفتار سوم: مبانی نظری کیفیت اقلام تعهدی؛
گفتار سوم: پیشینه تحقیقات انجام شده.
گفتار نخست: مبانی نظری جریانات نقدی
مفهوم وجوه نقدوجه نقد از منابع مهم و حیاتی هر واحد اقتصادی بوده و ایجاد توازن بین وجوه نقد موجود و نیازهای نقدی یکی از مهمترین عوامل سیاست اقتصادی و تداوم فعالیت در بنگاه اقتصادی است. افزون بر این، جریانهای نقدی در بسیاری از تصمیم گیریهای مالی، مدلهای ارزیابی اوراق بهادار، روشهای ارزیابی طرحهای سرمایه ای و برخی تجزیه و تحلیل های سنتی و جدید مدیریت مالی، نقشی محوری دارند. به این ترتیب از دید درون سازمانی، توانایی پیش بینی فعالیتهای آتی، خصوصاً جریانهای نقدی، اداره امور را در کارآترین شکل خود ممکن ساخته و به اتخاذ تصمیم های عملیاتی بهینه، سرمایه گذاری و تامین مالی منجر می شود. از طرف دیگر، بسیاری از تصمیمات استفاده کنندگان برون سازمانی نیز مبتنی بر اطلاعات جریانهای نقدی آتی است (ثقفی وهمکاران، 1383)
در چارچوب نظری حسابداری مالی کشورهای مختلف، توجه خاصی به اهمیت جریانهای نقدی و پیش بینی آن شده است. این تاکید تا حدی بوده که در اکثر کشورها این مهم به عنوان یکی از اهداف حسابداری و گزارشگری مالی تعریف شده است. موارد ذیل تنها نمونه هایی است که در آنها تدوین کنندگان استانداردها بر اهمیت جریانهای نقدی برای تصمیم گیری افراد استفاده کننده تاکید نموده اند.
اطلاعات تاریخی جریانهای نقدی میتواند در قضاوت نسبت به مبلغ، زمان بندی و میزان اطمینان از تحقق جریانهای نقدی آتی به استفاده کنندگان صورتهای مالی کمک کند. اطلاعات مزبور بیان گر چگونگی ارتباط بین سودآوری واحد تجاری و توان آن برای ایجاد وجه نقد و در نتیجه مشخص کننده ی کیفیت سود تحصیل شده توسط واحد تجاری است. علاوه بر این، اطلاعات تاریخی مربوط به جریان وجوه نقد برای کنترل میزان دقت ارزیابی های گذشته مفید واقع شده و رابطه ی بین فعالیتهای واحد تجاری و دریافتها و پرداخت های آن را نشان دهد و ارزیابی فرصتها و مخاطرات فعالیتهای اقتصادی و وظیفه مباشرت مدیریت نیز با استفاده از جریان‏های نقدی عملیاتی امکان پذیرمیباشد(باون و همکاران ،1987).
وجود اطلاعات در خصوص منابع اقتصادی، تعهدات و خالص منابع یک سازمان، تا حد زیادی نشان دهنده توان بالقوه جریان های نقدی منابع سازمان و وجوه مورد نیاز برای تامین بسیاری از تعهدات آن میباشد. سنجش توان بالقوه جریان های وجوه حائز اهمیت است، زیرا به صورت مستقیم به توانایی بنگاه اقتصادی در فراهم کردن کالاها و خدمات برای افراد برون سازمانی مربوط می شود (یاسک،1993).
حسابداری تعهدی جزئی از گزارشگری مالی است که میتواند به استفاده کنندگان اطلاعات مالی در پیش‏بینی‏های جریان وجوه نقد کمک نماید.“ ارزیابی توان ایجاد وجه نقد از طریق تمرکز بر وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریان‏های نقدی واحد تجاری و استفاده از آنها در پیش بینی جریانهای نقدی مورد انتظار و سنجش انعطاف پذیری مالی، تسهیل می گردد” . (سازمان حسابرسی،1381)
هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی برای تاکید بر این موضوع میگوید که سوداقتصادی براساس حسابداری تعهدی (نسبت به اطلاعات محدود شده به دریافت ها و پرداخت نهای نقدی) عموماً شاخص بهتری از توانایی جاری و مداوم برای پیش بینی وجه نقدمیباشد.(فاسب،1978).
« پیش بینی ایجاد جریان نقد ، خود نیازمند اطلاع و تحلیل صحیحی از جریان های نقدی سال جاری و سالهای قبل است. هنگامی می‏توان موضوعی را با خطای کمتری پیش بینی نمود که شناخت صحیح و دقیقی از گذشته و حال آن موضوع داشته باشیم. در طی سالیان متمادی صورتهای مالی اساسی شرکتها تنها شامل ترازنامه و صورت سود و زیان بوده و توجه کافی به وجوه نقد نشده است، به گونه ای که ممکن بود شرکت از سوددهی خوبی برخوردار باشد ولی وجه نقد کافی در شرکت وجود نداشته باشد. سود حسابداری براساس مبنای تعهدی شناسایی و گزارش می شود و همین امر موجب متفاوت شدن میزان سود عملیاتی گزارش شده با خالص جریان های نقدی حاصل از عملیات و گزارش یکسری اقلام تعهدی در صورت های مالی خواهد شد. سود مذکور به دو جزء نقدی و تعهدی قابل تجزیه است که جزء تعهدی نیز قابل تجزیه به اجزای دیگری است.
اهمیت جریان وجه نقدامروزه سازمانهای اقتصادی برای پیشبرد اهداف خود به شناسایی تک تک عوامل تأثیرگذار بر توسعه آن سازمان می پردازند. یکی از عواملی که میتواند تأثیر بسزایی در دستیابی به اهداف سازمانی داشته باشد، وجه نقد است و عدم برنامه ریزی در رابطه با آن میتواند مشکلات عدیده ای را برای یک واحد اقتصادی به وجود آورد.
گزارشگری مالی باید استفاده کنندگان از صورتهای مالی را قادر به پیش بینی دقیق تر جریان نقدی سازد. این موضوع در چارچوب نظری گزارشگری مالی که تعیین کننده اهداف گزارشگری مالی است به صراحت تائید شده است. در بیانیه مفاهیم حسابداری شماره یک هیات تدوین استانداردهای حسابداری مالی عنوان شده است که “گزارشگری مالی باید به منظور کمک به سرمایه گذاران بالفعل و بالقوه، اعتباردهندگان و دیگر استفاده کنندگان در برآورد مبلغ، زمان و عدم اطمینان دریافتهای آتی، اطلاعاتی را فراهم نماید( هالیسترو همکاران ،2008).
براساس آنچه که چارچوبهای نظری بر آن تاکید دارند، نمی توان تنها از جریانهای نقدی جاری برای پیش بینی استفاده نمود و به کارگیری اقلام تعهدی در پیش بینی جریانهای نقدی آتی نسبت به زمانی که تنها از جریانهای نقدی جاری استفاده می شود، قابلیت پیش بینی را افزایش می دهد.
با توجه به آنچه که بیان گردید و تاکیدی که چارچوبهای نظری در ارتباط با بکارگیری صورتهای مالی و مفید بودن آن در پیش بینی جریان‏های نقدی آتی و مبلغ و زمان این وجوه دارند، میتوان به توجه خاص حرفه حسابداری به این مقوله پی برد.
تاکید چارچوب های نظری بر این است که بکارگیری اقلام تعهدی در پیش بینی جریانهای نقدی آتی نسبت به زمانی که تنها از جریانات نقدی جاری استفاده می شود، قابلیت پیش بینی را افزایش می‏دهد.بر اساس آنچه که در مفاهیم چارچوبهای نظری بیان شده است جریانهای نقدی به تنهایی نمیتوانند پیش بینی کننده های خوبی باشند.
به منظور بررسی توانایی اقلام صورتهای مالی در پیش بینی جریانهای نقدی، پژوهشهای مختلفی صورت گرفته و نتایج متفاوتی به دست آمده است. که در بخش ادبیات پژوهش به طور مفصل به آنها پرداخته شده است. به عنوان مثال در حالی که پژوهش دچو و همکاران، بارث و همکاران بیانگر برتری سودهای جاری در مقایسه با جریانهای نقدی جاری در پیش بینی جریانهای نقدی آتی است، نتیجه ی پژوهش العطار و حسین عکس این مطلب را نشان داده و بیانگر آن است که جریانهای نقدی جاری در پیش بینی جریانهای نقدی آتی از قابلیت بیشتری برخوردار هستند.
همین امر محققین را بر آن داشت تا در پژوهشی توانایی سود، جریانهای نقدی و اقلام تعهدی (کوتاه مدت و بلند مدت) را در پیش بینی جریانهای نقدی آتی مورد بررسی قرار داده و به معرفی مدلهای کارآمد برای پیش بینی جریانهای نقدی کمک نمایند.
تاکید مفاهیم نظری بر قابلیت اقلام تعهدی در پیش بینی جریانهای نقدی
حسابداری تعهدی جزئی از گزارشگری مالی می باشد که می تواند به استفاده کنندگان اطلاعات مالی در پیش بینی های جریان وجوه نقد کمک کند. “ارزیابی توان ایجاد وجه نقد از طریق تمرکز بر وضعیت مالی، عملکرد مالی و جریانهای نقدی واحد تجاری و استفاده از آنها در پیش بینی جریانهای نقدی مورد انتظار و سنجش انعطاف پذیری مالی، تسهیل می گردد. ” (سازمان حسابرسی1381)
همچنین هیئت استانداردهای حسابداری مالی(FASB) برای تأکید بر این موضوع بیان نموده است که”اطلاعات درباره سود شرکت براساس حسابداری تعهدی عموماً شاخص بهتری از توانایی جاری و مداوم شرکت در خلق جریان نقد نسبت به اطلاعات محدود شده به دریافتها و پرداختهای نقد فراهم می آورد(فاسب، 1978).
این موضوع بر تأکید FASB در رابطه با بکارگیری حسابداری تعهدی دلالت دارد. همچنین با توجه به بند بالا، FASB باور دارد در پیش بینی جریانهای نقدی آتی، سود نسبت به دریافتها و پرداختهای آتی شاخص مطلوب تری است. به این ترتیب پیش بینی جریانهای نقدی زمینه ساز انجام تحقیقات گسترده ای شده است به گونه ای که تعداد زیادی از محققان، رابطه میان اجزاء سود و معیارهای انعطاف پذیری آتی را مورد بررسی قرار داده اند، که در بخش های بعد به صورت کامل در رابطه با تحقیقات آنها بحث خواهد شد. ولی آنچه که از تحقیقات بر می آید آن است که با توجه به حجم نمونه و روش شناسی بکار رفته در هر تحقیق پاسخ های متفاوتی در رابطه با قدرت پیش بینی کنندگی اقلام تعهدی ارائه شده است.
تأکید چارچوب های نظری بر این است که بکارگیری اقلام تعهدی در پیش بینی جریانهای نقدی آتی نسبت به زمانی که تنها از جریانهای نقدی جاری استفاده می شود، قابلیت پیش بینی را افزایش می دهد. بر اساس آنچه که چارچوب های نظری بر آن تاکید دارند نمی توان تنها از جریانهای نقدی جاری برای پیش بینی استفاده نمود.

رویکردهای تحقیقی در ارتباط با سودمندی اقلام تعهدی در پیش بینی جریانهای نقدی آتیفرض اساسی تحقیقات در محتوای اطلاعاتی سودها و ادبیات پیش بینی سود بر این است که سودهای حسابداری یک جایگزین خوب برای جریانهای نقد آتی می باشند. با این حال از آنجائی که سودهای حسابداری شامل اقلام تعهدی حسابداری هستند و از فعالیت های سرمایه گذاری مجزا می باشند، تنها تحت شرایطی خاص (یا نشدنی) سودهای حسابداری مورد انتظار برابر جریانهای نقد آتی می شوند(واتس و زیمرمن، 1978). به علاوه نظر و صلاحدید مدیران در انتخاب روشهای تعهدی، قابلیت اعتماد سودها را به عنوان جایگزین جریان نقد عملیاتی کاهش می دهد(دیچو و همکاران ، 1998)
مشکلات پیش بینی سود های آتی و دستکاری مدیریت در این سودها باعث گردید تا محققان اقدام به پیش بینی جریانهای نقدی به صورت مستقیم نمایند و پیش بینی جریانهای نقدی آتی را بدون استفاده از جایگزینی به نام سود انجام دهند. سه رویکرد تحقیقی برای ارزیابی تجربی سودمندی اقلام تعهدی در ارتباط با جریانهای نقدی آتی، مورد استفاده قرار گرفته است. این طبقه بندی بر گرفته از تحقیق یودر می باشد(یودر و تیموتی ، 2007). 2-4-1- رویکرد ارتباط ارزشیاین رویکرد بر ارتباط ارزشی اقلام تعهدی به واسطه رابطه شان با ارزش اوراق بهادار به طور همزمان تکیه دارد. استفاده از رویکرد ارتباط ارزشی برای ارزیابی سودمندی اقلام تعهدی بر دو فرض استوار است، کارائی بازار و کنترل کافی و مناسب ریسک.
بعضی از محققان مانند دیچو (1994) دریافتند که بین اجزای مختلف سودهای تعهدی با بازده سهام همبستگی وجود دارد. در این شاخه از مطالعات ، از اطلاعات مربوط به سودها و اجزایشان استفاده می‏شود. به عنوان مثال آنها از متغیرهای وابسته به بازار (قیمتها و بازده) در ازای معیارهای حسابداری (جریانهای نقد آتی) استفاده نمودند.
بارث و همکاران برتری مدل سودهای مجزایشان را نسبت به وجه نقد و سودهای کل با R2 بالاتر، هنگامی که ارزش بازار سهام به عنوان یک متغیر وابسته عمل می کند نشان دادند.(بارث و همکاران، 2001). در مقابل، تحقیقات دیگری توانایی پیش بینی ارقام حسابداری را با توجه به جریانهای نقدی آتی و ارتباط شان با ارزش بازار سهام براساس خطای پیش بینی خارج از نمونه مورد آزمون قرار دادند. نزدیکترین تحقیق در این رابطه به وسیله لو و همکاران(لو و همکاران ، 2009) انجام شده است.
لو و همکاران گزارش نمود که اقلام تعهدی مشارکت با اهمیتی در پیش بینی جریانهای نقـدی آتـی انجام نمی دهند. آنها استنتاج کردند که مشارکت اقلام تعهدی از دیدگاه سرمایه گذاران اهمیت اقتصادی ندارد. در حقیقت آنها دریافتند که بازدهی یک تا سه سال حاصل از یک پرتفوی کنترل شده که در آن برای پیش بینی جریانهای نقدی آزاد آتی و سودها از جریانهای نقدی و اقلام تعهدی استفاده می شد از پرتفوئی که از اقلام تعهدی به عنوان پیش بینی کننده استفاده نمی کرد، بیشتر نبود(لو و همکاران ، 2009) .
رویکرد محتوای اطلاعاتیتحقیقات انجام شده در این رویکرد بر ارزیابی سودمندی اقلام تعهدی با تکیه بر رابطه میان اقلام تعهدی، جریانهای نقدی آتی و سودهای آتی تاکید می نماید. دیچو و همکاران ، بارث و همکاران و کیم وهمکاران رابطه میان اقلام تعهدی دوره جاری و جریانهای نقدی دوره بعد را با استفاده از رگرسیون جریان نقدی در دوره بر جریانهای نقدی و اقلام تعهدی دوره t پیش بینی کردند(دیچو و همکاران ،1998) ( بارث و همکاران ، 2001)(کیم وهمکارن،2010).نتایج آزمونها، نشان دهنده قدرت تبیین رگرسیون بود.
دیچو و همکاران از رویکرد همبستگی میان اقلام تعهدی دوره t و جریانهای نقدی در دوره بعد استفاده نموده اند(دیچو و همکاران ،2002). دیچو و همکاران در سال 1998 با ارائه یک مدل جدید در رابطه با پیش بینی جریانهای نقدی آتی بیان نمودند که سودها بهتر از جریانهای نقدی جاری، جریانهای نقدی آتی را پیش بینی می کنند(دچو و همکاران ،1998) .
رویکرد توان پیش بینیتحقیقات انجام شده در این رویکرد مفید بودن اقلام تعهدی را با تکیه بر قابلیت پیش بینی اضافی شان نسبت به جریانهای نقدی آتی و سودها ارزیابی می کند. چندین مطالعه قابلیت پیش بینی اضافی سود (عرب مازار یزدی؛ 1385) نسبت به جریانهای نقدی را مورد بررسی قرار داده اند. باون و همکاران هیچ گونه شواهدی پیرامون این موضوع که سودهای قبل از اقلام غیر مترقبه پیش بینی کننده بهتری از جریانهای نقد عملیاتی آتی نسبت به مدل گام تصادفی جریانهای نقدی می باشند را نیافتند(باون و همکاران ،1987).
در مقابل تحقیق دیچو و همکاران نشان داد، سود قبل از اقلام غیر مترقبه و عملیات متوقف شده، پیش بینی بهتری از جریانهای نقدی براساس مدل گام تصادفی را در بردارد(دچو و همکاران، 1998). فینگر با بکارگیری تکنیک های سری زمانی، شواهدی را مبنی بر اینکه سودهای گذشته بیش از جریانهای نقدی گذشته قابلیت پیش بینی جریانهای نقدی آتی را دارند، نیافت(فینگر ،1994) .
گرینبرگ و همکاران دریافتند که سودهای کل، ارتباط بیشتری با جریانهای نقد آتی نسبت به جریانهای نقد جاری نشان می دهد (در اکثر شرکتهای نمونه). با استفاده از مدلهای پیش بینی که ادعای FASB را به صورت مستقیم تفسیر می کرد، گرینبرگ و همکاران شواهدی را فراهم نمودند که از ادعای FASB حمایت می کرد(گرینبرگ و همکاران ،1986). در جهت عکس باون نتایجی را گزارش نمود که ادعایی که سودها ارتباط بیشتری با جریانهای نقدی آتی نسبت به معیارهای متفاوت جریان نقد جاری دارند را حمایت نمی کرد(باون و همکاران،1987).
به طور مشابه با استفاده از یک نمونه بزرگتر بارث و همکاران دریافتند که جریانهای نقدی جاری نسبت به سودهای جاری ارتباط قوی تری با جریانهای نقدی آتی دارند. با این حال، آنها مستند نمودند که سودهای جاری تفکیک شده به جریـان نقـد عملیاتی و اجـزاء اقـلام تعهدی ارتباط با اهمیت تری با جریانهای نقدی آتی نسبت به چندین وقفه از سودها و جریان نقد جاری به تنهایی دارد(بارث و همکاران ، 2001).
عوامل موثر بر پیش بینی جریانهای نقدی
ویژگی های شرکت
دیچو و دایچو در تحقیق خود ویژگی های شرکت را به عنوان عوامل تأثیر گذار بر کیفیت اقلام تعهدی و پیش بینی جریانهای نقدی آتی مورد بررسی و آزمون قرار دادند. آنها بیان نمودند که ویژگی‌های شرکت می تواند به عنوان ابزاری برای ارزیابی کیفیت اقلام تعهدی استفاده شود(دیچو و همکاران ، 2002) .از جمله ویژگی های شرکت می توان به طول چرخه عملیات، انحراف استاندارد فروش، جریان نقد، اقلام تعهدی و سود عملیاتی اشاره نمود.
با توجه به اینکه ویژگی های شرکت می تواند بر قابلیت پیش بینی مدل های اقلام تعهدی و مدلهای جریان نقد تأثیر بگذارد در این تحقیق اقدام به بررسی دو ویژگی شرکت به عنوان ویژگی‌های اصلی تأثیر گذار بر قابلیت پیش بینی مدلها شده است. این دو ویژگی عبارتند از تغییر پذیری فروش‌ها و سودهای عملیاتی و اندازه شرکت.
تغییر پذیری فروش ها و سودهای عملیاتی
تغییر پذیری فروش و سودهای عملیاتی عموماً از ادبیات پیش بینی سود و تأثیرات این تغییر پذیری بر روی پیش بینی سود برگرفته شده است. این گونه ارتباط را می توان با اثرات تغییرات سود بر روی اقلام تعهدی و در نتیجه بر روی پیش بینی های جریان نقد آتی شرکت مورد بررسی قرار داد. تغییر پذیری فروش ها و سودهای عملیاتی، منعکس کننده تغییر پذیری محیط عملیاتی شرکت می باشد. شرکتهای بزرگ عملیات پایدار و قابل پیش بینی دارند و بنابراین خطای پیش بینی کمتر و کوچکتری خواهند داشت(دچو و همکاران ، 2002).
اندازه شرکت
یکی دیگر از ویژگی های شرکت که می تواند در پیش بینی جریانهای نقدی تأثیر گذار باشد اندازه شرکت است. شرکتهای بزرگتر احتمالاً پارامترهای با ثبات تری برای مدلهای اقلام تعهدی از قبیل مشتریان و فروشندگان گوناگون دارند. برای شرکتهای کوچک، پارامترهای مدل ممکن است به گونه ای با اهمیت از مشتریان و یا قراردادها تأثیر بپذیرد.
هر چه اندازه شرکت بزرگتر باشد از دست دادن مشتریان و یا قراردادها نمی توانند تأثیر با اهمیتی بر توانایی خلق سود شرکت بگذارد و در نتیجه نمی تواند جریانهای نقدی شرکت را تحت تأثیر قرار دهد. براساس موارد ذکر شده اندازه شرکت احتمالاً همبستگی منفی با تغییر پذیری جریانهای نقدی دارد. بنابراین انتظار می رود که قابلیت پیش بینی مدلهای پیش بینی جریانهای نقدی با اندازه شرکت افزایش یابد.
گفتار دوم: مبانی نظری مدیریت سود
تعریف مدیریت سود
مدیریت سود موضوع بسیاری از تحقیقات حسابداری بوده، لیکن تاکنون تعریف واحدی از آن ارائه نشده است و از دیدگاههای مختلف تعاریف متعددی از آن بعمل آمده است
هیلی و والن (1999)، مدیریت سود را به اینصورت تعریف می‌کنند:
“قضاوت در گزارشگری مالی و شکل دهی معاملات به منظور دستکاری گزارشات مالی با هدف گمراه نمودن برخی افراد ذینفع در رابطه با عملکرد اقتصادی شرکت و یا تأثیرگذاری بر نتایج قراردادهایی که به ارقام حسابداری گزارش شده بستگی دارند.”
به نظر دچو و همکاران (1996) مدیریت سود شکلی از دستکاری سود است که احتمال دارد قابلیت اتکای سودها را کاهش دهد. هرچه سودها قابلیت اتکای کمتری داشته باشد حاوی اطلاعات مفید کمتری نیز هستند. از سوی دیگر، زمانی که مدیریت سود فرصت طلبانه با استفاده از سیستم های نظارتی کنترل شود، سودهای حسابداری قابل اتکاتر بوده و حاوی اطلاعات مفیدتری هستد.
هرچند که این تعریف ها در سطح وسیعی مورد پذیرش است، اما کاربرد عملیاتی این تعریف ها کمی دشوار است، زیرا موضوع اصلی قصد، نیت و انگیزه مدیریت است که قابل مشاهده نیست. در ادبیات حسابداری ارائه تعریف روشن از مدیریت سود دشوار است، زیرا مرز بین مدیریت سود و تقلب های مالی مشخص نمی باشد. اگرچه برای حد نهایی مدیربت سود که همانا تقلب محسوب می شود تعریف مشخصی (بر حسب انگیزه مدیر) وجود دارد.
اهمیت مدیریت سود بررسی ادبیات مرتبط با مدیریت سود، بیانگر تلاش محققین در فهم این مطلب است که چرا مدیران به دنبال دستکاری سود هستند، چگونه سود را مدیریت می‌کنند و تبعات اینگونه رفتار چیست. پاسخ به این سؤالات بخش اعظمی از تحقیقات تجربی در حوزه حسابداری را به خود اختصاص داده است.
مدیریت سود موضوع بسیاری از تحقیقات حسابداری در طی سه دهه گذشته بوده است. فرض زیربنای مدیریت سود این است که ارقام حسابداری اطلاعاتی هستند که بر ارزش‌گزاری بازار سرمایه تأثیر می‌گذارند.واتز و زیمرمن (1990) مدیریت سود را بکارگیری آزادی عمل مدیر بر روی ارقام حسابداری با فرض وجود یا عدم وجود محدودیت در این زمینه می‌دانند. همچنین اسکات (2003)، مدیریت سود را انتخابی می‌داند که براساس سیاست‌های حسابداری شرکت صورت می‌گیرد تا شرکت به برخی از اهداف خاص مدیریت دست یابد.
نکته‌ای که وجود دارد این است که روش‌های متعددی برای مدیریت سود وجود دارد و مدیر برای مدیریت سود خالص گزارش شده در چارچوب استانداردهای حسابداری، آزادی عمل وسیعی دارد. همچنین برای بسیاری از اقلام تعهدی، کشف مدیریت سود اعمال شده توسط حسابرسان شرکت مشکل خواهد بود. حتی اگر حسابرسان به این موضوع پی ببرند، گاهی نمی‌توانند مخالفت کنند، زیرا بسیاری از تکنیک‌های مدیریت سود در محدوده استانداردهای حسابداری می‌باشد (اسکات 2003).
تلاش برای حداکثر و یا حداقل نشان دادن سود گزارش شده جنبه‌ای از مدیریت سود را نشان می‌دهد که آن را از رفتار هموارسازی سود به عنوان تلاش برای کاهش نوسانات سود گزارشی، متفاوت می‌سازد. از این جنبه از مدیریت سود در تحقیقات با نام مطالعات «مدیریت سود» یاد می‌شود.
به نظر می‌رسد که مدیریت سود معمولاً از استفاده مدیران از مزایای اطلاعات نامتقارن سهامداران ناشی می‌شود. دی (1991) در یک مقاله کاملاً نظری، مباحث مربوط به منافع را عنوان کرده است. این مسئله، کانون تعریف ارائه شده توسط اسکات (1997) است. دی، در مباحث مذکور، حداقل دو مسئله مهم را مطرح نموده است. اولاً، برای افزایش پاداش مدیران که توسط سرمایه‌گذاران فراهم می‌شود، سود مورد دستکاری قرار می‌گیرد. ثانیاً، سرمایه‌گذاران بالفعل تمایل دارند که بازار برداشت بهتری از ارزش شرکت داشته باشد.بنابراین، یک انتقال ثروت بالقوه از سرمایه‌گذاران جدید، به سرمایه‌گذاران قدیمی که ایجاد کننده یک تقاضای داخلی برای مدیریت سود هستند، به وجود می‌آید. (زمانی قورتولیش،1388).
مدیریت سود یا تقلب
موضوع اصلی در مدیریت سود نیت و انگیزه مدیر است که قابل مشاهده نیست. تقلب عبارت است از هرگونه اقدم عمدی یا فریبکارانه یک یا چند نفر از مدیران، کارکنان یا اشخاص ثالث برای برخورداری از یک مزیت ناروا یا غیر قانونی. هدف برخی از تقلبات ممکن است تحریف صورتهای مالی نباشد. تقلبی که با دخالت یک یا چند نفر از مدیران واحد مورد رسیدگی روی می دهد به عنوان “تقلب مدیران” و تقلبی که تنها توسط کارکنان واحد مورد رسیدگی صورت می پذیرد به عنوان “تقلب کارکنان” نامیده می شود. در هر دو حالت ممکن است تبانی با اشخاص ثالث خارج از واحد مورد رسیدگی نیز وجود داشته باشد (سازمان حسابرسی،1381). به طور کلی تقلب مالی، حذف و یا دستکاری عمدی واقعیات اصلی یا داده های حسابداری است که در کنار سایر داده های موجود باعث تغییر قضاوت و یا تصمیم گیری استفاده کنندگان از داده ها می شود(داوری نژاد مقدم، 1389)
انگیزه های مدیریت سود
شرکت از دیدگاه قانونی یک شخصیت حقوقی مستقل و جداگانه محسوب می‌شود. اما واتز و زیمرمن (1986) معتقدند که شرکت می‌تواند بعنوان مجموعه‌ای از قراردادها میان طرف‌های مختلف تلقی شود. مهم‌ترین این قراردادها، قرارداد میان مدیران و



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

NameEmailWebsite

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *