— (506)

فهرست مطالب
1- فصل اول: کلیات پژوهش1
1-1- مقدمه2
1-2- معرفی پژوهش 2
1-3- ضرورت انجام پژوهش5
1-4- هدفهای پژوهش6
1-5- پرسش اصلی پژوهش7
1-6- پرسشهای فرعی پژوهش7
1-7- تعریفهای مفهومی و عملیاتی8
1-7-1- اصطلاحنامه8
1-7-2- استاندارد انسی8
1-7-3-اصطلاح مرجح8
1-7-4- اصطلاح نامرجح9
1-7-5- اصطلاح اعم9
1-7-6- اصطلاح اخص9
1-7-7- اصطلاح راس9
1-7-8- اصطلاح وابسته9
1-7-9- یادداشت دامنه10
1-7-10- توضیحگر10
1-7-11- رابطه ترادف10
1-7-12- رابطه سلسلهمراتبی10
1-7-13- رابطه وابستگی10
1-7-14- نمایش روابط اصطلاحنامهای11
1-7-14-1- نمایش الفبایی11
1-7-14-2- نمایش سلسلهمراتبی11
1-7-14-3- نمایش گردان11
2- فصل دوم: پیشینه و مبانی نظری پژوهش12
2-1- مقدمه13
2-2- تعریف اصطلاحنامه13
2-3- تاریخچه15
2-4- اهمیت و ضرورت تدوین اصطلاحنامه17
2-5- اهداف اصطلاحنامه18
2-6- تفاوت اصطلاحنامه با سرعنوانهای موضوعی19
2-7- تفاوت اصطلاحنامه با واژهنامه20
2-8- تفاوت اصطلاحنامه با طرحهای ردهبندی21
2-9-روابط اصطلاحنامهای21
2-9-1- رابطه ترادف22
2-9-2-رابطه سلسلهمراتبی22
2-9-3-رابطه وابستگی23
2-10- انواع نمایش اصطلاحنامه23
2-10-1- نمایش الفبایی23
2-10-2- نمایش گردان24
2-10-3- نمایش دقیق اصطلاح25
2-10-4- نمایش سلسلهمراتبی25
2-10-4-1- نمایش سلسلهمراتبی چندسطحی25
2-10-4-2- ساختار درختی25
2-10-4-3- ساختار اصطلاح راس26
2-10-4-4- ساختار سلسلهمراتبی دوسویه26
2-10-4-5- نمایش مقولههای عام26
2-10-4-6- نمایش چهریزهای26
2-10-5- نمایش ترسیمی27
2-11- شیوههای تدوین27
2-11-1- رویکرد کمیتهای27
2-11-1-1- بالا به پایین27
2-11-1-2- پایین به بالا28
2-11-2- رویکرد تجربی28
2-11-2-1- روش قیاسی28
2-11-2-2- روش استقرایی28
2-11-3- رویکرد تلفیقی29
2-12- انواع اصطلاحنامه29
2-12-1- اصطلاحنامه خرد29
2-12-2- اصطلاحنامه کلان29
2-12-3- اصطلاحنامه نمایهسازی29
2-12-4- اصطلاحنامه کاوش30
2-12-5- اصطلاحنامه تکزبانه30
2-12-6- اصطلاحنامه چندزبانه30
2-12-7- اصطلاحنامه چاپی30
2-12-8- اصطلاحنامه الکترونیکی30
2-12-9- اصطلاحنامه تحت وب30
2-12-10- نرمافزار اصطلاحنامه31
2-13- استانداردهای تدوین اصطلاحنامه31
2-14- مشاوران اصطلاحنامه32
2-15- گردآوری اصطلاحات و مفاهیم33
2-16- مدیریت و روزآمدسازی اصطلاحنامه35
2-17- ارزیابی اصطلاحنامه37
2-17-1- ارزیابی ساختاری38
2-17- 2- ارزیابی موضوعی38
2-17- 3- ارزیابی الگویی38
2-17- 4- ارزیابی بازیابی39
2-17- 5- ارزیابی تطبیقی39
2-17-6- مدلسازی تطبیقی39
2-18- نرمافزار تدوین اصطلاحنامه40
2-19- چالشهای مطرح در حوزه اصطلاحنامهنگاری41
2-20- پیشینه پژوهش در خارج از کشور42
2-21- پیشینه پژوهش در داخل کشور48
2-22- استنتاج از مرور نوشتار58
3- فصل سوم: روش انجام پژوهش59
3-1- مقدمه60
3-2- نوع و روش پژوهش60
3-3- حوزه موضوعی اصطلاحنامه61
3-4- گردآوری و گزینش اصطلاحات62
3-5- استاندارد تدوین اصطلاحنامه62
3-6- نوع اصطلاحنامه63
3-7- شیوه تدوین اصطلاحنامه63
3-8- نمایش اصطلاحنامه63
3-9- قالب فیزیکی اصطلاحنامه64
3-10- ابزار انجام پژوهش64
3-11- دشواریها و محدودیتهای پژوهش64
4- فصل چهارم: اصطلاحنامه زبانشناسی66
4-1- مقدمه67
4-2- پیشدرآمدی بر اصطلاحنامه زبانشناسی67
4-3- نمایش الفبایی اصطلاحنامه72
4-4- نمایش سلسلهمراتبی اصطلاحنامه241
4-5- نمایش گردان اصطلاحنامه258
4-6- یافتههای پژوهش275
5- فصل پنجم: نتیجهگیری279
5-1- مقدمه280
5-2- مروری بر آثار پیشین280
5-3- یافتههای پژوهش284
5-4- پیشنهاداتی برای پژوهشهای بیشتر285
6- فهرست منابع287
7- واژهنامه فارسی به انگلیسی295
8- واژهنامه انگلیسی به فارسی298
9- چکیده انگلیسی301
1
2494280191135000کلیات پژوهش
فصل اول
1 – 1 –مقدمه
فصل حاضر به عنوان نخستین فصل این پژوهش به معرفی پژوهش، ضرورت، هدفها، پرسشهای اصلی و فرعی و تعریفهای عملیاتی آن میپردازد.
1-2- معرفی پژوهش
امروزه به علت افزایش چشمگیر حجم اطلاعات، پژوهشگران و دانشجویان هر رشته علمی به منظور تحقیق و پژوهش و دستیابی به آخرین یافتههای علمی، مجبور به استفاده از بازیابی خودکار اطلاعات یعنی رجوع به شبکه وب، فهرستهای رایانهای و برخط کتابخانهها و یا پایگاههای اطلاعرسانی هستند. مسلماً با گسترش روزافزون علم، وجود انبوه کتابها و مقالات، دیگر رجوع شخصی به کتابخانهها و بررسی و جستجوی دستی اطلاعات، نه امکانپذیر و نه مقرون به صرفه است چرا که این عمل بسیار وقتگیر است و علاوه بر این هزینه مادی زیادی را تحمیل میکند و حال آنکه هر پژوهشگر میتواند در منزل و یا محل کار خود و یا حداکثر با مراجعه به یک بانک اطلاعاتی و فقط با زدن چند کلید ساده از آخرین یافتهها، پژوهشها، کتابها و مقالات حوزه مورد نظر خود مطلع شود. اما ذکر این نکته ضروری است که این اطلاعات و دادهها به خودی خود در شبکه قرار نگرفته بلکه در پشت صحنه این کاوشهای چند دقیقهای و بازیابی چند ثانیهای اطلاعات، ساعتها کار مداوم و خسته کننده نیروی متخصص انسانی صورت گرفته است. مطمئناً تا متخصصان کتابداری و اطلاعرسانی و یا نمایهسازان به طبقهبندی و ردهبندی دقیق اطلاعات علمی نپردازند و آنها را وارد شبکهها و پایگاههای اطلاعرسانی خود نکنند، این بازیابی اطلاعات صورت نخواهد گرفت. علاوه بر این باید توجه داشت که منظور از ورود اطلاعات به بانکهای اطلاعاتی و پایگاهها، صرف قرار دادن آن مدرک در آن پایگاه نیست، بلکه قبل از آن باید مدرک مورد نظر بر اساس قوانین خاص ردهبندی، تعیین موضوع و تعیین ربط شده و سپس در پایگاه قرار گیرد تا به هنگام جستجو توسط کاربر امکان بازیابی آن وجود داشته باشد و دچار ریزش کاذب نشود. سؤالی که در اینجا مطرح میشود این است که این اطلاعات چگونه ردهبندی میشوند. در پاسخ باید گفت که نمایهسازان و متخصصان به هنگام دریافت کتاب، مقاله و پایاننامه بر اساس عنوان، فصلها و کلیدواژههای آن مدارک تصمیم میگیرند که با چه کلیدواژههایی آن مدرک را وارد پایگاه اطلاعرسانی کنند. مسلماً موتورهای کاوش فقط بر اساس آن کلیدواژهها، مدرک مورد نظر را بازیابی خواهند کرد. حال تصور کنید که مدرکی توسط کلیدواژههای مناسب ذخیره نشده باشد، در این صورت مدرک هنگام جستجو یا اصلاً بازیابی نخواهد شد و دچار ریزش کاذب میشود و یا در صورت بازیابی، ممکن است مطابق با نیاز کاربر نباشد (مدرک نامرتبط) و یا این ربط، بسیار اندک باشد. با اطمینان کامل میتوان گفت که همه کاربران در تمام دفعات جستجوی اطلاعات مورد نظر خود از طریق وب جهانگستر و یا پایگاههای اطلاع رسانی با چنین تجربهای روبرو شدهاند. قبل از پرداختن به راه حل، ذکر این نکته لازم است که بازیابی یافتههای علمی از دو بخش مجزا اما مرتبط یعنی ذخیره، و بازیابی اطلاعات، تشکیل میشود که ذخیره غالباً از دید کاربر پنهان است و مسئولیت دشوار و زمانبر ذخیره مدارک، رتبهبندی، طبقهبندی و تعیین میزان ربط آنها و ورود دقیق کلیدواژههای مناسب در پشت صحنه و توسط متخصصان اطلاعرسانی یعنی نمایهسازان صورت میگیرد و بخش دیگر همان جستجو و بازیابی اطلاعات است که مشهود بوده و کاربر در طی زمانی بسیار کوتاه با دادن چند کلیدواژه به آنها دست مییابد که البته در اغلب موارد باید مدارک مورد نظر را بررسی و از بین آنها مدارک مربوط را انتخاب کرده و مدارک نامربوط را حذف کند. اطلاعرسانان مدام در سعی و تلاشند که ذخیره اطلاعات به بهترین نحو و با بیشترین دقت صورت گیرد تا موفقیت بازیابی اطلاعات توسط کاربر افزایش یابد. ذخیره و بازیابی اطلاعات میتواند با دو زبان طبیعی و یا کنترل شده صورت گیرد. زبان کنترل شده در واقع همان شیوهای است که نمایهساز برای بهبود ذخیره و بازیابی اطلاعات به کار میگیرد (ایچسن، گلکریست و بادن، 1382، ص 11). یکی از انواع زبان کنترل شده اصطلاحنامه است. اصطلاحنامه یا گنجواژه، مجموعهای از واژهها است که میان آنها روابط ترادف، وابستگی و سلسلهمراتبی برقرار شده و توانایی آن را دارد که موضوع آن رشته را با همه جنبههای اصلی و فرعی وابسته به گونهای نظام یافته و به منظور ذخیره و بازیابی اطلاعات ارائه دهد. اصطلاحنامه مجموعه اصطلاحات استاندارد شده یک حوزه علمی است که نقشه معنایی آن حوزه را نشان میدهد. اصطلاحنامه بهینهترین شیوه برای نمایش حداکثر اطلاعات و مفاهیم یک رشته با حداقل حشو است و بهترین وسیله برای ذخیره و بازیابی اطلاعات تلقی میشود. ارزش اصطلاحنامه در فراهم آوردن مجموعهای غنی از اصطلاحات، مترادفها و اصطلاحات اعم به منظور افزایش احتمال بازیابی مدارک بیشتر (افزایش جامعیت) و اصطلاحات اخص ، به منظور کاهش مدارک بازیابی شده و افزایش ربط آنها (افزایش مانعیت) است (ایچسن، گلکریست و بادن، 1382، ص 10). مهمترین هدف از تدوین اصطلاحنامه ذخیره و بازیابی اطلاعات است چرا که حجم اطلاعات و پیشرفت علمی دیگر امکان بررسی و جستجوی دستی را باقی نگذاشته است لذا نمایهسازان با استفاده از اصطلاحنامه مدارک را با دقت و متخصصانه ذخیره میکنند تا کاربران بتوانند آنها را بازیابی کنند. اما متأسفانه علی رغم تمام پیشرفتهای صورت گرفته در این زمینه در کشور ما چندان به اهمیت

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *