— (515)

وزارت علوم تحقیقات و فناوری

دانشگاه پیام نور
واحد سرپل ذهاب
پروژه تحقیقاتی:
جهت دریافت مدرک کارشناسی در رشته علوم تربیتی
گرایش(مدیریت وبرنامه ریزی آموزشی)
موضوع پژوهش:
بررسی و مقایسه تأثیر میزان استفاده از ICT بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی از دیدگاه دبیران شهرستان سرپل ذهاب در سال 90-89
پاییز 90
فصل اول
مقدمه :
بسیاری از متخصصان و صاحب نظران حوزه های علوم مختلف اینترنت را شبکه جهانی شبکه ها تعریف کرده اند.شبکه ای که امکان ارتباط با یکدیگر و دسترسی به منابع اطلاعاتی را در سطح جهانی فراهم می کند.پژوهشگران و نویسندگان زیادی معتقدند تاثیر بالقوه واقعی شبکه های الکترونیکی بر جنبه های مختلف رفتار و کردار انسان عصر حاضر می باشند.(آصفی زاده، 1385،ص15)
از سوی دیگر باید پذیرفت که فناوری اطلاعات و ارتباطات موجب نگرانی هایی در آموزش و پژوهش گردیده است.در عصر نو، اهداف جدیدی پیش روی آموزش و پرورش قرار داده ات.رویکردهای جدید یاددهی-یادگیری در مقابل رویکردهای سنتی قرار گرفته، از تغییر نقش معلم فراگیرنده سخن به میان آمده و عقیده بر این است که بطور کلی، استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای دستیابی به هدف های یادگیری با کیفیت برای همه اجتناب ناپذیر است.(عطاران، 1386، ص56)
جریان بکارگیری فناوری های گوناگون در نظام های تعلیم و تربیت، از سوی دیگر، ظرفیت های واقعی و قابلیت تاثیر گذاری بسیار محدود از آنچه بر او تصور می شده است بوده و انتظارات را تعدیل کرده است.به عبارت دیگر به مرور زمان رویارویی ناشی از شیفتگی و مبالغه که فناوری جدید در حلال تمام مشکلات و نارسایی های نظام آموزشی می دانسته و جای خود را به واقع اندیشی و رویارویی هوشمندانه به این پدیده، داده است.(مهر محمدی، 1383،ص 1)
بیان مسأله :
کامپیوتر و اینترنت ادعای ساده کردن ، آسان کردن و در نتیجه ارضا کننده تر کردن زندگی ما را دارند.بطور فیزیکی و روانی در طول قرن ها به بسیاری از رفتارها به اصول پایبند و وابسته شده اند.این الگوی گریز ناپذیر منعکس کننده یک مزیت علمی است.بلکه از یک الگو هدایت شده و برای استفاده تشکیل شده است که دائماً در حال گسترش است.به طوری که بر زندگی ما به خصوص کودکان و نوجوانان اثر منفی می گذارد.حالات ارتباطی تلاشی برای ایجاد رابطه موجودات انسانی دیگر هستند.هر نوع ارتباطی از جمله اینترنت شامل ایجاد یک تجربه شبه واقعی در روابط بین شخصی است.(مهر محمدی،1386، ص75)
دو عامل باعث می شود که کودکان و نوجوانان تسلط بیشتری بر دنیای فناوری دیجیتالی داشته باشند.اول اینکه در این دوره یادگیری کامپیوتر به مسئله ی ضروری بدل شده است.و بون داشتن تسلط کافی بر کامپیوتر، اینترنت کار و زندگی امکانپذیر نیست.و دوم اینکه نوجوانان نسبت به افراد میانسال از اشتیاق و جرأت بیشتری برای کنجکاوی در کامپیوتر و اینترنت برخوردارندو راحت تر با پندارها و باورها کنار می آیند.هنوز بسیاری از خانواده ها که امکان دسترسی به اینترنت را برای فرزندان خود فراهم کرده اند تصور صحیحی از فطرت این موضوع ندارند علت این امر ناآگاهی خانواده هاست که بسیاری از کاربران را اسیر خود می سازد و جذابیت های خاص اینترنت باعث می شود تا نوجوانان وجوانان مجذوب آن شده و ساعت ها وقت خود را پای کامپیوتر بگذرانند.و امروزه سایت های غیراخلاقی یک معضل جدی در اینترنت است.(آیتی،1383، ص51)
در این پژوهش به بررسی و مقایسه تاثیر میزان استفاده از ICT بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی از دیدگاه دبیران شهرستان سرپل ذهاب در سال 90-89 پرداخته می شود.
اهمیت و ضرورت پژوهش :
اینترنت به عنوان فضایی جدید برای بسط فعالیت های تجاری، نقل و انتقالات مالی، بازاریابی و ابزاری برای جستجوی مصرف کنندگان مورد توجه واقع شده است.هیچ کس تصور نمی کرد که روزی جنبه ی اجتماعی آن به صورت کاربرد اصلی اینترنت درآید، قوه محرکه این امر، نیازی عمیق و برآمده از جامعه ای برای پیدا کردن یا ایجاد جمعی همدل و همنوا است.که اهداف و آرمان ها و انگیزه ها و عواطف مشترک یا شبیه به هم داشته باشند و این چنینی گروهی را در اصطلاح علوم اجتماعی “اجتماع” می خوانند.(افتخارزاده،1380،ص 358)
امروزه نقش اینترنت در زندگی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، جایگاه ویژه ای به فناوری1 اطلاعات داده است.اینترنت موجب کاهش فاصله طبقاتی شده است و در فضای مجازی پایگاه اجتماعی جدیدی به کاربران اعطا می کند، و حتی تفاوت های جنسیتی را کاهش می دهد.افزایش توانایی اعمال قدرت، همگن سازی سلیقه ها، نزدیکی خواست ها و انتقادات افراد، افزایش مشارکت اجتماعی، گذراندن اوقات فراغت و ورود به مفاهیم جدید زندگی روزمره، امکان برقراری ارتباط، اطلاع از اخبار و رویدادهای جهان، تبادل فرهنگی، دستیابی به اطلاعات، افزایش میزان آگاهی عمومی و غیره و آثار اجتماعی و روانی مانند: اعتیاد به مواد مخدر، اکس، سیگار، اعتیاد به اینترنت در بین جوانان و نوجوانان نیز با علائمی چون افزایش نوسانات اخلاقی، سخن نگفتن با دیگران، قطع روابط اجتماعی، کم خوابی، نگرانی و استرس در کنار ضعف بینایی همراه است.کودکان و نوجوانان که به اینترنت وابستگی دارند در حقیقت به آن معتاد هستند ، برای ارضای خود ساعت های متوالی بدون وقفه روی خط باقی می مانند و هرزمانی که در امکان دسترسی به اینترنت را نداشته باشند دچار فکر کردن و خیال پردازی می شوند.وقتی که یک نوجوان در محیط خانواده معتاد به استفاده از اینترنت باشد فرصت فرد هرروز بیشتر از گذشته از نظر عاطفی و روانی با سایر افراد خانواده فاصله بگیرد و به تنهایی خو کرده و آنها را از دست بدهد.(اینترنت1)
رایانه ها به عنوان ابزاری مناسب موجب آماده کردن دانش آموزان برای پذیرش تغییر و تحول بازدهی آموزشی و تقویت عملکرد دانش آموزان در کلاس های درس می گردند.توسعه فناوری اطلاعات هر چنذ نیازمند همکاری بخش های آموزش و پرورش است اما هیچ حوزه ای معلمان و برنامه ریزی نیروی انسانی نقشی اساسی در این امر را به عهده ندارند.یعنی در نظام آموزش و پرورش حتماً اگر بهترین راهکارها، برنامه ها، منابع و امکانات پیش بینی شود اما نقش محوری معلمان نادیده گرفته شود باید طوری جدی آن را به عنوان تهدید اساسی تلقی نمود.معلمان همچنان که در توسعه و تحول می توانند نقش کلیدی ایفا نمایند، در توقف و با مقاومت در برابر تحول نیز نقش کلیدی دارند.(عبادی،1383،ص 60)
اهداف تحقیق :
هدف کلی: بررسی و مقایسه تاثیر میزان استفاده از ICT بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی از دیدگاه دبیران شهرستان سرپل ذهاب در سال 90-89
اهداف جزئی :
1-بررسی و تاثیر چت2 کردن بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
2–بررسی و تاثیر استفاده از سرویس های خبری بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
3-بررسی و تاثیر ایمیل3 بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
4-بررسی و تاثیرموتور جستجوی مقاله بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
5-بررسی و تاثیر شبکه های اجتماعی بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
6-بررسی و تاثیرنرم افزارهای آموزشی بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
7-بررسی و تاثیر بازیهای کامپیوتری بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
8-بررسی و تاثیر word4 بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
9-بررسی و تاثیر پاور پوینت5 بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
10-بررسی و تاثیر فوتوشاپ بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
11-بررسی و تاثیر ICDL بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
12-بررسی و تاثیر اکسل6 بر رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر مقطع راهنمایی.
13-مقایسه رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر
سوالات تحقیق :
1-آیا بین استفاده از چت کردن و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
2- آیا بین استفاده از سرویس های خبری و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
3- آیا بین استفاده ایمیل و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
4-آیا بین استفاده از موتورهای جستجوی مقاله و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
5-آیا بین استفاده از شبکه های اجتماعی و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
6-آیا بین استفاده از نرم افزارهای آموزشی و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
7-آیا بین استفاده از بازی های کامپیوتری و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
8-آیا بین استفاده از word و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
9-آیا بین استفاده از پاور پوینت و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
10- آیا بین استفاده از فوتوشاپ و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
11- آیا بین استفاده از اکسل و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد؟
12- آیا رشد اخلاقی دانش آموزان دختر و پسر متفاوت است؟
فرضیات :
1-بین استفاده از چت کردن و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد.
2-بین استفاده از سرویس های خبری و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
3-بین استفاده از ایمیل و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
4-بین استفاده از موتورهای جستجوی مقاله و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
5-بین استفاده از شبکه های اجتماعی و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
6-بین استفاده از نرم افزارهای آموزشی و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
7-بین استفاده از بازی های کامپیوتری و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
8-بین استفاده از فوتوشاپ و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
9-بین استفاده از پاورپوینت و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
10-بین استفاده از اکسل و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
11-بین استفاده از word و رشد اخلاقی دانش آموزان رابطه معناداری وجود
12-رشد اخلاقی دانش آموزان دختر بیشتر از پسر است.
متغیرها :
متغیر : یک مفهوم است که بیش از دو یا چند ارزش یا عدد به آن اختصاص داده می شود.و ویژگی هایی را که پژوهشگر مشاهده یا اندازه گیری می کند متغیر نامیده می شود.(دلاور،1367،ص 35)
متغیر مستقل : به متغیری گفته می شود که از طریق آن متغیر وابسته تبیین یا پیش بینی می شود.(همان منبع،ص 35)
متغیر وابسته : متغیر وابسته ، متغیر پاسخع برونداد یا ملاک است.عبارت است از وجه یا جنبه ای از رفتار یک ارگانیزم تحریک شده است.و متغیر وابسته متغیری است که مشاهده یا اندازه گیری می شود.
متغیر تعدیل کننده : متغیر کیفی یا کمی است که جهت یا میزان رابطه میان متغیرهای مستقل و وابسته را تحت تاثیر قرار می دهد.(سرمد، 1377، ص44)
متغیر کنترل : در یک تحقیق اثر تمام متغیرها را بر یکدیگر نمی توان به طور همزمان مورد مطالعه قرار داد.و بنابراین محقق می تواند اثر برخی از متغیرهاا را کنترل نمود و آن را خنثی کند متغیر کنترل می نامند.(همان منبع، ص44)
متغی مداخله گر : متغیری است که محقق برای استنتاج از نحوه تاثیر مستقل بر متغیر تابع مورد نظر قرار می دهد.(همان منبع، ص45)
متغیر مستقل : میزان استفاده از ICT
متغیر وابسته : رشد اخلاقی
متغیر تعدیل کننده : جنسیت
متغیر کنترل : مقطع تحصیلی
متغبر مزاحم : شرایط اجتماعی و فرهنگی و هوش است.
تعاریف عملیاتی :
فناوری اطلاعات و ارتباطات ICT : منظور استفاده از اینترنت،کامپیوتر، پروژکتور اورهد و سایر امکانات ICT در فرایند یاددهی-یادگیری است که میزان کارایی آنها در بهبود آموزش توسط پرسشنامه محقق ساخته به دست می آید.
اینترنت : اینترنت خطوط ارتباطی است که توانایی آن را دارد که صدها انسان را در سراسر جهان برای گفتگو یا گپ زدن اینترنتی به هم متصل کند و از این طریق می توان با فرهنگ ها و زبان های مختلف در جهان آشنا شد یا حتی اطلاعات روز دنیا را از طریق اینترنت به دست آورد.
دانش رایانه : اطلاع داشتن از قسمت های سخت افزار رایانه و بعضی از برنامه های کاربردی نظیر ورد و غیره که قسمت های سخت افزار رایانه قسمتی است که فیزیکی و قابل لمس باشد و اطلاع داشتن از اینکه این قسمت ها چه کاربردی دارند.
کاربرد ICT در آموزش : فناوری اطلاعات و ارتباطات تاثیر زیادی بر آموزش دارد و از این طریق می توان اطلاعات زیادی را کسب کرد و آن اطلاعات را به دیگران یاد بدهیم.ما می توانیم با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات روزانه عده ی زیادی را از آموزش های مهم علمی بهره مند کنیم و از این طریق می توانیم آموزش ببینیم واز این فناوری استفاده زیادی ببریم.
رشد اخلاقی : نمره ای که فرد در آزمون استاندارد رشد اخلاقی واینلند کسب می کند.
تعاریف مفهومی :
فناوری اطلاعات : فناوری اطلاعات به معنی و مفهوم بسیار ساده یعنی علم استفاده از یک سری ابزار که این ابزار همان پردازش، نگهداری، جمع آوری، ذخیره، توزیع، انتفال و امنیت است.که برروی اطلاعات اعمال می شود.(جهانگرد،1388،ص 15)
ICT (فناوری اطلاعات و ارتباطات) : راهی برای دانستن و فرایندی جهت اکتشاف و آزمایش است.جستجوی تکنولوژی شامل کاربرد روش های شنااخته شده در فرایند های طراحی با استفاده از مفاهیم و خط مشی هاست.(زمانی،1383،ص 25)
اینترنت : اینترنت را شاید بتوان قوی ترین و مهم ترین اختراعی دانست که تاکنون به ثبت رسیده است.شبکه ای که اتصال میلیون ها کامپیوتر از طریق خطوط تلفن و فیبرهای نوری و ماهواره به وجود آمده است.و اینترنت امکان ارتباط پویا و باز را برای مکالمه تعداد زیادی از مردم در یک زمان فراهم می کند.(محمدی منش،1390،ص 1)
رشد اخلاقی : رشد اخلاقی در برگیرنده آن دسته از قوانین و مقررات اجتماعی است که تعیین می کند که انسان ها در رابطه با یکدیگر چگونه رفتار کنند.(موسوی،1370،ص 52)
شبکه رشد : با قابلیت اتصال همزمان 128 خط تلفن به شبکه، طراحی یک پایگاه اطلاعاتی مناسب با محتوای آموزشی شامل مقالات علمی، پرسش و پاسخ، سرگرمی هاو فروشگاه کتاب، مناسبت های ملی، مذهبی، پایگاه های آموزش و پرورش، برگزاری آزمون های الکترونیک و آموزش الکترونیک مدارس.(زمانی،1383،ص 15)
فصل دوم
مقدمه :
قرن 21 با تغییر شکل دراماتیک اجتماع توسط شبکه کامپیوتری شروع شده است.شیوه زندگی، شیوه کارکردن، اقدامات و فعالیت های رفاهی و سرگرمی ماهیت روابط انسانی به طور معنی داری تغییر یافته است.(احدیان، 1385، ص 74)
وظایف و تکالیف معلمان و شاگردان، چگونگی انجام آن،زمان و مکان وقوع یادگیری، ماهیت و تجارب یادگیری نیز تغییر یافته است.در طول زمان مشخص گردیده است که کاربرد کامپیوتر ICT چه تاثیری در آموزش داشته است.اما کاربرد این فناوری تنها در آموزش خلاصه نمی شود و اخلاق و چگونگی تاثیر گذاری بر اخلاق را نیز شامل می شود.اما اعتقاد داریم که فناوری ICT ابر وسایلی هستند که راه های ارتباط و تبادل اطلاعات را هموار ساخته و شخصیت فرد را تحت تاثیر گذاشته و آنچه معلمان و فراگیران را تحت تاثیر گذاشته توانمندی تعامل الکترونیکی و جستجو در خرمن های وسیع اطلاعاتی می باشد که اگر در راه درست از آن استفاده شود باعث تعاملات درست که خود زیر شاخه اخلاق است می باشد که اگر در جهت غیر اخلاقی استفاده شود باعث تخریب افراد و در نهایت منجر به تخریب جامعه می شود.( همان منبع، ص 96)
تردید عمومی در مورد مطلوب بودن کوتاه مدت و بلند مدت استفاده از این فناوری های وجود دارد.این تردید به صورت تکنوخیلی (دوست داشتن تکنولوژی) و نکنوفوبی (تکنوگریزی) می باشد.بسیاری از این افراد ادعا دارند که اتکای بیش از اندازه به تکنولوژی موجب یک جریان کشنده و دانش آموزان را از مسیر اخلاقی خارج و به محیط های غیر اخلاقی می کشاند..راین به معنی تخریب دانش آموزان است که در نهایت تخریب اجتماع را به دنبال دارد.و دیگران معتقدند که استفاده از این فناوری ها جاده ای به سمت جهان رویایی می باشد و اغلب مردم آن را پذیرفته اند و با ارزش های کاربردی آن مواجهه شده اند و آن را نه مخرب و نه رویایی می دانند و در مورد استفاده از این فناوری نگرانی فقط در یک مبحث متمرکز می باشد آیا این فراگیران می توانند بدون تجزیه تعاملات واقعی و رودر رو آینده در اجتماع خوب جلو بروند؟(همان منبع،ص 98)
نوع بشر علاوه بر نیازهای فیزیکی غذا، هوا و سرپناه، نیاز اساسی دیگری تیز دارد که همان ایجاد ارتباط با انسان های دیگر است و ارتباط خود به نوعی می تواند زیر شاخه ای از اخلاق باشد.این میل به ارتباط یکی از نیازهای عمده بشر اولیه و در جوامع امروزی یکی از ضروریات تداوم بقا است و ارتباط خود عوامل مختلف از جمله تغییر در ظاهر شخصی فرد استفاده کننده از تکنولوژی مهیاست که باعث می شود فرد ظاهر خود را تغییر دهد و عوامل دیگر فساد اخلاقی است که در جامعه ممکن است روی دهد و ارتباطاات نامشروع که از طریق اینترنت شکل می گیرد.عکس ها و فیلم هایی که غیر اخلاقی هستند توسط بعضی از دانش آموزان تهیه و در معرض دید بقیه دانش آموزان قرار گیرد و لحن و کلام فرد استفاده کننده از این فناوری را هم تغییر می دهد و گاهی هم ممکن است این تغییرات در جهت مثبت اعمال شود و دانش آموزان را به تعامل بهتر و ارتقای سطح ارزش های فردی، آموزشگاهی و جامعه وادار نماید.(همان منبع، ص60)
ادبیات و چهارچوب نظری :
در هزاره جدید فناوری اطلاعات و ارتباطات به سرعت جهان را در نوردید؛ بر بسیاری از ابعاد زندگی بشر تاثیر داشته است.آموزش و پرورش نیز که یکی از نیازهای اساسی محسوب می شوداز این تاثیر مستثنی نبوده است.در بسیاری از کشورهای دنیا گسترش فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش مورد توجه قرار گرفته است.و بررسی آمار و اطلاعات موجود در مورد میزان گسترش فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش کشورهای جهان در می یابیم که در بسیاری از کشورهای دنیا از جمله کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه برای تجهیز مدارس با امکانات گوناگون همچون رایانه و اینترنت برنامه های جامعی وجود دارد.(جلالی و عباسی، 1383، ص14)
با توجه به گسترش روز افزون فناوری و اطاعات7 و تاثیر فزاینده ی آن بر زندگی انسان آشنایی دانش آموزان و معلمان با این فناوری اطلاعات و نیز تسلط در استفاده از ابزارهای آن از ضروریات است به همین منظور برخی از کشورهای دنیا ضمن اینکه امکانات لازم را در اختیار دانش آموزان و معلمان قرار می دهند و آموزش آنها نیز می پردازد و آنها را برای زندگی در دنیای الکترونیکی آماده می کند.(همان منبع، ص15)
تعریف فناوری اطلاعات و ارتباطات ICT :
فناوری اطلاعات و ارتباطات به معنی و مفهوم بسیار ساده یعنی علم استفاده از یک سری ابزار و راهی برای دانستن و فرایندی جهت اکتشاف و آزمایش است و این ابزارها شامل همان پردازش، نگهداری، جمع آوری، ذخیره، توزیع، انتقال، امنیت است.که بر روی اطلاعات اعمال می شود.(آزرنگ، 1379، ص7)
اطلاعات و ارتباطات منشأ دانایی و بصیرت در انسان است.و هدف از به کارگیری فناوری اطلاعات افزایش آگاهی در انسان و نظم در اجراست.
سه محور اصلی در فناوری اطلاعات سخت افزار، نرم افزار و فکرافزار (مدیریت دانش) می باشد.به طور کلی با پدید آمدن این رشته، رشته کامپیوتر با تحولی عظیم روبه رو شد و این در حالی است که فناوری اطلاعات و ارتباطات سرآمد رشته کامپیوتر است و جایگاه کاملاً مستقل برای خود دارد.هم اکنون نیز فناوری اطلاعات با شتابی فزاینده در حال تغییر و تحول جهان است و این تغییرات در کلیه عرصه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مشهود است.بدین ترتیب تکنولوژی بیشتر از مجموعه قسمت های مختلف تشکیل دهنده آن است عبارت است از 1-روش های منظم طراحی-اجرا-ارزیابی کل فرایند با استفاده از هدف های بخصوص و بهره گیری از یافته های پژوهشی در روانشناسی و ارتباط انسانی و بکارگیری ترکیبی از منابع انسانی و غیر انسانی به منظور ایجاد یادگیری مؤثر عمیق تر و پایدارترند. (احدیان، 1385، ص3)
نقش ICT در کیفیت زندگی دانش آموزان :
زندگی هر فردی فرصتی تکرار نشدنی است و منحصر به فرد. یعنی هر فرد فقط یکبار در تاریخ هستی انسان متولد می شود.و آن فرصتی است بسیار کوتاه و طول عمر است که در تاریخ کیهان لحظه ای بیش به حساب نمی آید. باید این درنگ کوتاه را خردمندانه زیست و مدیریت کرد. (شمس زاده-پروین و شیرازی نژاد-آزاده، دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت فناوری اطلاعات، بهار 1388)
می توان کیفیت زندگی کاری را در دو بعد یعنی هیجان واقعی و ذهنی (جهان متصور) طبقه بندی کرد. ابعاد معینی را مواردی چون شغل مناسب، درآمد، مسکن، آموزش و دسترسی به فرصت ها و پرورش قابلیت ها، سلامت بهداشت، درمان، کیفیت محیط که در آن زندگی می کنند.خدمات، امنیت و محیط زیست بر شمرده ترکیب و تنوع نیازها برداشت فرد از واقعیت ها و احساس امنیت و آسایش برخورداری از آنچه برای فرد اهمیت دارد احساس رشد و پیشرفت، احساس عقب ماندن از زمانه نگاه فرد به زندگی، رنج، درد- مرگ، بیماری، محدودیت، مسأله آینده به پایداری، طبیعت و از همه مهمتر عشق از جمله ابعاد ذهنی این مفهوم است.برای تأمین رفاه و سلامت روانی و دانش آموزان و نوع برخوردشان با وظایف دینی و اجتماعی از عوامل تأثیر گذار بر کیفیت زندگی می باشد.(همان منبع، ص 5)
رشد اخلاقی :
چون انسان فطرتی خدا آشنا دارد و تنها برای مسائل مادی کار نمی کند و صرف والایی دارد در واقع رشد اخلاقی در سنین پایین آغاز می شود اما درک صحیح اخلاق او از هنگامی است که به سن تکلیف رسیده و به درجه ای از شعور و آگاهی می رسد و مسئول خوب و بر اعمال خود شناخته می شود.نکته جالب توجه در مقایسه اخلاق مذهبی با سایر مکاتب آن است که به نظر اسلام حدودی برای تکامل اخلاق و سن مشخص برای کمال اخلاق تعیین شده است. انسان در تمام طول عمر خود می تواند از نظر اخلاقی و برای رسیدن به اخلاق مطلق اسلامی رشد کند برخی در سن پایین و برخی در سننین بالا به رشد اخلاقی مطلق می رسند.(اینترنت2)
رشد اخلاقی در برگیرنده آن دسته از قوانین است که تعیین می کنند انسانها در رابطه با دیگر مردم چگونه رفتار کنند در ضرورت پژوهش و رشد اخلاقی باید گفت اخلاقی است که آیا آدمی را از مخمصه های بزرگ نجات می دهد و نیرویی است نیرومند در جهت کنترل انسان از وارد شدن از مفاسد و لغزشها. (قائمی، 1370، ص107)
به فرموده حضرت علی (ع) شر اندرون در وجود آدمی لانه دارد و فضیلت ها باید بر آدمی تحمیل گردد و نفوذهای اخلاقی دارای اثرات طولانی و دراز مدت است و کسب سیرت و رفتارهای کریمانه لازم خواهد بود و بالاخره رشد اخلاقی دانش آموزان ضروری است از آن بابت که آنها نیز در حال ورود به جامعه هستند و می خواهند با مردم بجوشند. (همان منبع، ص146)
در یک نگاه کلی افعال اختیاری آدمی به دو دسته تقسیم می شود افعال ارزشی یا اخلاقی و افعال غیر ارزشی و غیر اخلاقی.افعال ارزشی یا اخلاقی به آن دسته از کارها گفته می شود که در نظر آدمی مقدس، گرانمایه و تحسین برانگیز است. مانند سخن حق که در برابر حاکمی ستمگر بر زبان می آید هرچند زیان فراوانی به بار آورد.یا بذل غذایی که شخص روزه دار جز آن را برای افطار ندارد به گرسنه، یتیم، اسیر و بی هیچ چشم داشتی و تنها برای خشنودی خداوند.و پا پیش گرفتن از دیگران برای گام نهادن بر میدان مین و دفاع از ارزش های ملی و دینی.افعال غیر ارزشی یا غیر اخلاقی، کارهایی است که فاقد چنین قداستی است و ارزش به این خوبی ندارد.به اهم از آن که نفرت انگیز و نکوهیده باشد مانند تملق گفتن از قدرتمندان به طمع کسب جاه و مقام که در این صورت ضد اخلاقی خواهد بود یا آن که خنثی باشد همچون قدم زدن در خیابان و استراحت برای رفع خستگی.حاصل آنکه افعال اخلاقی ارزشمند برتر از ارزش های مادی است.به گونه ای که هر انسانی در برابر آن خضوع و احترام می کند هرچند خود نتوانسته باشد بدان عمل کند.درک و احساس و اذعان به این ارزش و قداست امری است شایع و همگانی که در هسته ی زمان ها و مکان ها با همه تنوع فرهنگی، فکری و اجتماعی آشکارا ظهور کرده است و همین امر ضرورت تأمل و تعمق بیشتر در این باره را نمایان می سازد.. (شیروانی، 1382،ص 20)
مفهوم فناوری و اثرات آن :
سالهاست که به فناوری به عنوان عاملی که کلیه امور زندگی اجتماعی و فردی را تحت تأثیر قرار می دهند توجه شده است. و در سالهای اخیر این امر به عنوان موضوع اساسی بحث درباره ی ملت ها و آینده بشر در آمده است. کشورهای در حال توسعه برای جبران عقب ماندگی ها و زندگی بهتر و کشورهای توسعه یافته برای قدرت بیشتر در رقابت های بین المللی و حفظ سلطه خود به کسب و ارتقاء فناوری پرداخته اند اگر چه فناوری تنها در بعد صنعتی و در فرایند تولید در اذهان متصور می شود ولی تحولات فناورانه فراتر از آنهاست و کلیه فعالیت ها و تلاش های آدمی را در بر می گیرد.فناوری با تغییر وسایل زندگی و ایجاد سهولت در کارها تغییر الگوهای رفتاری و شیوه های ارتباطی در جامعه را به دنبال داشته و بهره برداری از طبیعت به صورتی بهتر امکان پذیر می شود و سرانجام به لحظه زمانی و ابزاری امکانات بیشتری را جهت تفحص و شناخت بیشتر از نظام هستی در اختیار انسان قرار داده است. (علی احمدی، 1370، ص5)
فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان هدف :
کاربرد اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش به صورت یک هدف به یادگیری مجدد فناوری اطلاعات و کاربرد آن در جامعه اشاره دارد و عمدتاً به دروس خاصی از قبیل آموزش رایانه یا انفورماتیک محدود نمی شود. بلکه فناوری اطلاعات و ارتباطات به صورت یک هدف به طور وسیعی در برنامه های درسی مدار به ویژه در مدارس راهنمایی و متوسطه به کار برده می شود با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات به مثابه یک هدف درسی دانش آموز را با مهم ترین دروندادها و بروندادهای فناوری اطلاعات که پدیده ای مهم ولی پنهان در جامعه است آشنا می شود و هدف از آموزش آن جلوگیری از بی سوادی در رایانه9 است. (جلالی و عباسی، 1383، ص178)
فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان ابزار‌:
نمونه ای از کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات معطوف به سازمان و مدیریت در یک نظام دانش آموز محور است. در این مورد فناوری اطلاعات و ارتباطات فرایندیادگیری را تشکیل نمی دهد. اما استفاده از آن در کلاس درس یا مدرسه مورد حمایت دست اندرکاران نظام تعلیم و تربیت قرار می گیرد. (دهباشی، 1386، 117)
کاربرد در تدریس، پیشبرد رشد اخلاقی :
رشد اخلاقی بخشی اجتناب ناپذیر از فرایند آموزشگاهی است.وقتی معلمان و مدیران درباره ی رشد اخلاقی بیشتر بدانند توانایی بیشتری برای گرفتن تصمیمات آموزشی خوب در زمینه مسائل اخلاقی خواهد داشت که شامل دستورالعمل هایی است از جمله از مسائل اخلاقی پرهیز نکنیددانش آموزان را باید تشویق کرد تا مسائل اخلاقی را در مدرسه و در جای دیگر که در زندگی ایشان رخ می دهد به بحث بگذارند.
2ـسطح رشد اخلاقی دانش آموزان را در نظر بگیرید تحقیق دقیق سطح استدلال اخلاقی کودکان و دانش آموزان ضرورتی ندارد ولی دبیران باید درمورد نوع استدلال اخلاقی که احتمال دارد دانش آموزبه کارگیرد آمادگی ذهنی داشته باشد معلمان با درک سطح استدلال اخلاقی دانش آموزان بهتر است آن رابه سطوح پیچیده تر استدلال اخلاقی رهنمون شوند.3ـ برانتخاب دیدگاه اصرار ورزیدن تشویق کنید؛ که مسائل را ازدیدگاه افراد مختلف موجود نگاه کنند. در مورد کودکان و دانش آموزان سایر مقاطع مفید است که از ایشان بخواهید نقش برخی افراد موجود در مسئله را بازی کننند.4ـ کنش متقابل دانش آموزان را بر می انگیزد.تشویق کنیدکه به یکدیگر و نه به شما کنش متقابل داشته باشند. استفاده از گروههای کوچک و چیدن صندلی ها به صورت دایره این فرایند را آسان می کند و سطح رشد اخلاقی دانش آموزان را نیز در برمی گیرد. تشخیص دقیق سطح استدلال اخلاقی دانش آموز ضرورتی ندارد و مربیان باید برای استدلال اخلاقی که احتمال دارد دانش آموز به کار گیرد آمادگی ذهنی داشته باشد و به طوح پیچیده اخلاقی رهنمون شود. (عبادی، 1383، ص 45)
تأثیرات ICT بر رشد اخلاقی دانش آموزان :
بررسی ها نشان داده است که استفاده از فناوری ICT تنها تأثیر منفی روی اخلاق دانش آموزان ندارد و در برخی موارد به رشد اخلاقی آنها می انجامد.تحلیل گران ژاپنی میزان تأثیرات استفاده از کامپیوتر و… که جزئی از فناوری ICT است را مورد مطالعه قرار داده اند و معتقدند که این ابزارها تأثیرات مثبت و منفی بر رشد اخلاقی دانش آموزان دارد و برخی موارد به رشد اخلاقی آنها کمک می کند نکته مهم و قابل توجه این است که تأثیرات منفی آن از تأثیرات مثبت آن بیشتر است. به عبارت دیگر چون نمی توان به طور کامل استفاده دانش آموزان از فناوری ICT را کنترل و سازماندهی کرد اثرات سوء آن نکات مثبت را خنثی می کند در برخی موارد در مدارس استفاده از ابزارهای IT و ICT را به عنوان وسیله ی کمک آموزشی که هم در رشد تحصیلی و هم در تهذیب اخلاقی مؤثر است به کار می برند و سوالات و تست های مختلف را از طریق سرویس های گوناگون در اختیار دانش آموزان قرار می دهند. (حمیدی زاده، 1382، ص2)
با وجود این مسئله ای که در حال حاضر بسیار شایع است استفاده های غیراخلاقی دانش آموزان مبنی بر تهیه عکس ها و فیلم های غیراخلاقی و نمایش آن برای دیگران می باشد و چون کنترل قطعی این اعمال توسط والدین و مسئولان آموزشی تقریباً غیرممکن است مربیان و اولیاء مدارس از خیر منفعت های آموزشی فناوری ICT از جمله (موبایل) گذشته و آن را ممنوع کردند. (همان منبع، ص3)
ICT علاوه بر جنبه های مثبتی که برای پیشرو اخلاقی دانش آموزان دارد باعث عدم پیشرفت اخلاقی آنها نیز می شودکه در اینجا به تعدادی از آنها اشاره خواهیم کرد که نمونه بارز این صدمات اخلال است.اخلال در گفتار، اخلال در رفتاردانش آموزان که به ترتیب هر کدام از آنها را توضیح خواهیم داد.(تهرانی، 1381، ص40)
1-اخلال در گفتار : گمراه کردن به صورت معمول با سخن گفتن پدید می آید. آدمی با استفاده از زبان، دیگران را از سیر حق خارج و به وادی سرگشتگی وارد می سازد از این روست که اخلال از آنان زیان شمرده می شود به اخلال زبان نیز به نوعی متأثر از استفاده نابجا از این فناوری هاست که لحن و رفتار آدمی را تغییر می دهد و باعث تغییر رفتار افراد نیز می شود و این سخن گفتن را نیز به نوعی می توان گفت که لحنی کامپیوتری دارند و زبانی ناشایست که تحت تأثیر این فناوری ها قرار گرفته اند.
2- اخلال در نوشتار : نوشتن مقالات و کتابهای گمراه کننده را اخلال نوشتاری گویند.استفاده نابجا از کامپیوتر باعث می شود فرد اطلاعات غیراخلاقی را در اختیار بگیردبا قلم خویش به منحرف ساختن دیگر دانش آموزان و خوانندگان بپردازد و از آنجا که نوشته ها عمری بسیار طولانی تر از گفته ها دارند این اخلال بزرگتر از اخلال گفتاری است.
3- اخلال رفتاری : کامپیوترها و رایانه ها هر کدام به نوعی بر رفتار دانش آموزان تأثیر گذار هستند و آن هم دلیل کم تجربه بودن و زود منحرف شدن آنها است و رفتار کامپیوتری دانش آموزان نیز به نوعی به رفتار دیگر دانش آموزان تأثیر خواهد داشت سخن گفتن از دین، ایمان و پاکی از سویی و عمل نکردن یا بد عمل کردن به آنها از سویی دیگر و سستی اعتقادات و باورهای دانش آموزان به دین و ایمان و نفوذ تردید در ایمان آنها را در پی خواهد داشت و باعث گمراهی ایشان می شود. چه بسیار گمراهی ها که از دین تفاسیر میان دین پدید آمده و در مقابل ، چه بسیار هدایت ها که با دیدن عمل گوینده به گفتارش به وجود آمده است. نحوه ی پوشش، آرایش و دیگر رفتارها، نقش مهم و به سزایی در گمراهی یا هدایت دیگران داشته و چه بسا اثر آنها بسیار شدیدتر از گفتار باشد.و این عوامل همگی متأثر از فناوری های ICT می تواند باشد. (همان منبع، ص40)
اثرICT بر روی شخصیت دانش آموزان: یکی از عقاید این است که ICT از راههای گوناگون بر روحیه و شخصیت دانش آموزان تأثیر دارد. چنین تأثیری ممکن است موقت یا دائمی باشد و ممکن است در مورد دانش آموزان سال های اول، دوم و سوم راهنمایی که فرایند رشد و تکامل روانی و عاطفی آنان در حال تکوین است بیش از دانش آموزان سال آخر صحت داشته باشد. مهمترین جنبه ی این تأثیرات رشد شخصیت است. (نیل پستمن ترجمه دکتر طباطبایی، 1382، ص71)
علاوه بر تأثیر ICT بر رشد اخلاقی و رشد شخصیت به شکل مؤثری در تحول جنبه اجتماعی شخصیت یا صلاحیت و شایستگی اجتماعی فرد اثر داشته است.ICT عموماً انباشته ای از فرصت های مناسب جهت برخورد با موانع و مشکلات و اتخاذ شیوه های مناسب برای رفع آنهاست. و این وضعیت از نظر سلامت روانی دانش آموزان بسیار مهم است. در واقع غلبه و تسلط بر موانع باعث می شود در برخورد با موانع و مشکلات روحیه ای مقاوم داشته باشد.مشکلات ICT ممکن است احساس شخصی فرد را از شایستگی و کنترل خود افزایش داده و شخصیت او را به شکلی بسیار مثبت تحت تأثیر قرار دهد.)همان منبع، ص23)
تحلیل فناوری در مورد ICT و رشد اخلاقی :
1-زمانی را که دانش آموزان صرف کار با رایانه می کنند بسیار اندک است و همچنین این امر باعث می شود تأثیر مهمی بر عملکرد اخلاقی دانش آموزان نداشته باشد.
2-تأثیر رایانه ها به دلیل نیاز به ایجاد دستیابی برابر برای همه دانش آموزان تضعیف شده است.
3-رایانه ها بیشترین نفع را برای دانش آموزانی دارند که در منحنی عملکرد در طرف پایین جا دارند.
4ـ گنجایش کلاس،موفقیت استفاده از رایانه را محدود می کند.
5ـ رایانه می تواند ابزار مؤثری برای وحدت بخشی به استانداردهای آموزش اخلاق باشد.
6ـ مدرسه ها دچار کمبود نرم افزار نیستند بلکه از برنامه های نرم افزاری اشباع شده اند ولی زمان کافی برای ارزشیابی و استفاده از این برنامه را در اختیار ندارند.
7ـ بسیاری از معلمان ترسی از رایانه ندارند اما توان آن را هم ندارند که در آموزش از رایانه به طور مؤثری استفاده کنند و آن را چون ابزار تولید به کار گیرند.
8ـ تجربه معلمان و مدیران تعیین می کند که به چه چیز فکر شود از وقت چگونه استفاده شود و هزینه چگونه صرف شود.
9ـ هنگامی که فناوری به بهترین شکل مورد استفاده قرار می گیرد که از یکسو اصل تعهد به استفاده ی اخلاقی از آن در مدرسه حاکم باشد و از سوی دیگر مدرسه مدیر فناوری تمام وقت داشته باشد. (عبادی، 1383، ص40)
ویژگی های فناوری اطلاعات :
یکی از ویژگی های مهمی که پدیده ی فناوری اطلاعات و ارتباطات از آن برخوردار است این است که باعث می شود ارتباط انسان به انسان کامل گردد و همچنین انسان با محیط تسهیل یافته و ارتقاء یابد. فناوری اطلاعات و ارتباطات به دلیل قدرت تحول پذیری و توانایی برقراری ارتباط پویا که می تواند با دانش آموزان داشته باشد. از نقش مهمی در انتخاب دانش برخوردار است. درباره تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه تعلیم و تربیت دو دیدگاه وجود دارد. رویکرد اول که به رویکرد اصلاح10 گرا نام گرفته، بر این باور است که اثر فناوری های جدید (اطلاعات وارتباطات) بر آموزش و پرورش تدریجی بوده این پدیده باعث می شود آموزش به شیوه سنتی ، تنها به گونه ای کارامدتر انجام شود به عبارت دیگر ICT باعث تسریع اطلاعات در آموزش و پرورش می شود. در کنار این رویکرد تحول گرا مطرح است که معتقد به تحول زایی ICT در آموزش و پرورش می باشد و بر این باور است که فناوری اطلاعات و ارتباطات ابزارها و حتی خط مشی ها و اهداف تعلیم و تربیت را به صورت اساسی تغییر داده و متحول می کند. این مقاله تلاش دارد با بیان نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه تعلیم وتربیت، به بررسی تأثیر این پدیده بر روی برنامه درسی بپردازد برنامه درسی را می توان دستور کار آموزش دانست. بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در برنامه درسی فواید فراوانی به همراه دارد از جمله اینکه امکان بهره گیری از یک برنامه درسی تلفیق را برای معلم و دانش آموزان فراهم می آورد. این برنامه درسی بخواهد دانش معینی را به دانش آموزان القا می کند و قابلیت های فردی دانش آموز را افزایش می دهد (ماهنامه تخصصی IT، 1388، 41)
دو واژه ی فناوری اطلاعات و ارتباطات از یک مفهوم تشکیل شده اند و معمولاً بجای یکدیگر استفاده می شوند. اگرچه در منابع اطلاعات کشور آمریکا معمولاً از فناوری اطلاعات در منابع اروپایی از فناوری اطلاعات و ارتباطات استفاده می شود امروزه بهره گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات، تشکیل جوامع نوینی را نوید می دهد.که از آن به نام جامعه ی اطلاعاتی یاد می شود، بشر را به عصر جدیدی وارد کرده است که در آن ابعاد مکانی و زمانی کمرنگ و تعاملات انسانی پیش از پیش تقویت می شود. فناوری اطلاعات به عنوان محور چنین جامعه ای در مقایسه با فناوری مولد جامعه صنعتی است از ویژگی های خاصی برخوردار است. (همان منبع، ص48)
تکنولوژی های جدید ارتباطی :
کشورهای توسعه یافته غرب به دلیل برخورداری از تکنولوژی وسایل ارتباط جمعی و پیشرفت در زمینه ی علوم کامپیوتر و بخش های نرم افزار و سخت افزاری دائماً به سلطه ی اختیار خود بر ملل توسعه نیافته حاکمیت آنان را دچار تزلزل کردند. وسایل تله ماتیک یا رسانه های بزرگ نظیر ماهواره ها و اقمار مصنوعی و همچنین وسایل اتنو ترونیک یا وسایل رسانه های کوچکتر مانند ضبط صوت یا ماشین حساب به عنوان “سیبرنیک” قدرت را در دست کشورهای توسعه یافته قرار داده است. (حفاظی، 1379، ص51)
فناوری اطلاعات و ارتباطات :
بررسی های اخیر، فناوری اطلاعات را یکی از عوامل تولید دانسته به منزله ی دارایی محسوب ی کند. به طوری که هزینه های مترتب برآن نوعی سرمایه گذاری محسوب می شود و حتی برخی آن را جزء اصلی عوامل تولید می دانند. به عبارت دیگر فناوری اطلاعات را مبنی بر افزایش توان بهینه سازی عواملی چون نیروی انسانی، ابزار و سرمایه تلقی نموده و نتیجه گیری می کنند که بدون این منبع ارزشمند عوامل مذکور به صورت استاتیک عمل خواهند کرد و حرکت پویایی نخواهند داشت. به عبارت دیگر فناوری اطلاعات را می توان در خدمت نیل به جامعه اطلاعات تعریف کرد. در این صورت می باید گفت که تمدن حاصل فعالیت های آموزشی و پرورشی است و در جنبه مثبت آن بیش از اینکه به زمین، سرمایه و ماده اولیه متکی باشد متکی بر خلاقیت نیروی بشری، نبوغ و ابتکار او متکی است. (عطاران، 1381، ص37)
توجه به تفاوت های فردی و منطقه ای :
فناوری اطلاعات و ارتباطات علاوه بر رفع موانع و محدودیت های نظام آموزش مدرسه ای به آموزش و پرورش کمک می کند تا در ارائه خدمات آموزشی دانش آموزان مستعد برای تسریع در پیشرفت تحصیلی و اخلاقی آنها و آموزش برای کسانی که امکان تحصیل به روش سنتی را ندارند و یا لحاظ محدودیت های ناشی از معلولیت های جسمی قادر به برخورداری از آموزش عادی نیستند و همچنین اصلاح فرصت های یادگیری بزرگسالان و ارائه خدمات آموزشی متناسب با فرهنگ ها، قوم ها، و نژادهاا و محدودیت های ناشی از موقعیت های اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی برنامه ریزی کند. (لوپز به نقل از چاویدی کلانتر، 1386، ص43)
بهبود نظام مدیریت :
بی شک ورود فناوری در عرصه ی آموزش و پرورش، نظام مدیریت آموزشی موجود در آن را تحت تأثیر قرار داده و به شکلی مطلوب عملکرد آن را ارتقاء خواهد داد و فرصت مناسبی را فراهم خواهد نمود که مدیران با دقت و سرعت بیشتری به وظایف مدیریتی خود بپردازند. استفاده از رایانه موجب خواهد شد که مدیران واحدهای آموزشی با اختصاص زمان و هزینه ای کمتر بتوانند سازماندهی مناسب تر به فعالیت های خود بدهند. به شرطی که بخواهند مهارت های خود را ارتقاء بدهند و به آموخته های قبلی خود بسنده نکنند. (همان منبع، ص43)
فناوری اطلاعات و ارتباطات در نظام آموزشی ایران :
الف) اهداف کاربردی ICT در نظام آموزشی ایران :
1ـافزایش خلاقیت ها و رشد اخلاقی و قابلیت های دانش آموزان کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش با محور قرار دادن دانش آموزان به عنوان یکی از عناصر فرایند یاددهی و یادگیری11 حجم زیادی از اطلاعات و استفاده ی آنها از کامپیوتر در زمینه های واژه پرداز تحقیق ایجاد ارتباط و مدیریت داده ها کمک می کند، آنها از گیرنده ی غیرفعال آموزشی به یادگیرنده ی فعال آموزشی تغییر نقش داده و با بهره گیری از اساتید مجرب و فرصت های یادگیری با کیفیت بالا خلاقیت بالا و رشد اخلاقی بالا و قابلیت های خود را در زمینه های زیر افزایش دهند :
1ـ تغییر نقش دانش آموزان از گیرنده غیرفعال آموزشی به شرکت کنده های فعال در روند یادگیری.
1-2ـآماده کردن دانش آموزان برای دنیای دیجیتال12 ، اطلاعات و کار.
1-3ـ آماده کردن دانش آموزان برای دسترسی مؤثر بر اطلاعات و مبادله به کارگیری آن در زمینه های مختلف.
1-4ـ ایجاد زمینه برای دانش آموزان در استفاده از کامپیوتر در زمینه های واژه پردازی، تحقیق، ایجاد ارتباط و رشد فکری.
1-5ـ یادگیری بیشتر و درک بهتر مطالب با استفاده از حجم انبوهی از اطلاعات.
1-6ـ پرورش مهارت های لازم دانش به صورت همکاران و متفکران فعال.
1-7ـ آماده کردن دان آموزان برای نیازهای یادگیری و آموزش طولانی مدت نیازهای آینده دانشگاه و استخدام. (آصفی املشی، 1387، ص27)
آی. سی. تی ( ICT) و جرائم و بزهکاری های کامپیوتری :
رشد دنیای تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات (ICT) جنبه های منفی نیز دارد. بدین معنی که امکان رفتارهای ضد اجتماعی و مجرمانه را به وجود آورد که پیش از این به هیچ وجه امکان پذیر نبوده است.سیستم های کامپیوتری فرصت های تازه و بسیار و پیشرفته ای برای قانون شکنی در اختیار انسان قرار می دهد و توان بالقوه ارتکاب گونه های مرسوم و کلاسیک جرایم را به شیوه های غیر مرسوم و بسیار جدید سوق می دهد. روند رو به رشد جرائم کامپیوتری موجب بروز چالش ها و گوناگون در بین بعضی از دانش آموزان در جوامع مختلف شده است. جرائم از یک سمت می تواند شامل فعالیت های مجرمانه ای باشد شامل سرقت، کلاهبرداری، جعل، سوء استفاده های مالی و یا اینکه ماهیتی کاملاً نوین و غیر قابل پیش بینی که توانسته است حقوق جزاء کلاسیک، آئین دادرسی را به چالش انداخته و متحول نماید. ویژگی جرائم کامپیوتری را با سایر جرائم را می توان در جند مورد خلاصه کرد. اول آنکه شیوه ی ارتکاب آنها است، با مبالغ اندکی خسارات هنگفتی می توانند وارد نمایند و شاید به همین دلیل است که بسیاری از دانش آموزان که شاید به دلیل وضعیت بد مادی باشد. دست به این بزهکاری می زنند و ریشه اجتماع را نابود می نمایند و در اینجا لازم است چند تعریف از جرائم کامپیوتری مرتبط با اخلاق را بیان کرد. (باستانی، 1352، ص3-2)
تعاریف جرائم اینترنتی مربوط به بزهکاری های اخلاقی :
1ـتعریف ارائه شده از سوی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی :
سوء استفاده از کامپیوترها شامل هر رفتار غیر قانونی، غیر اخلاقی یا غیر مجاز مربوط به پردازش خودکار و انتقال داده هاست. در این تعریف صراحتاً از واژه ی (سوء استفاده از کامپیوتر) به جای واژه حقوقی (جرم) استفاده شده است و شامل کلیه رفتارهای غیر قانونی، غیر مجاز وغیراخلاقی است.
2ـ شورای اروپا :
“هر عمل مثبت غیر قانونی که کامپیوتر در آن ابزار یا موضوع جرم باشد جرم کامپیوتری است.”از کلمات مثبت این تعریف یکی آن است که عبارت است از (عمل مثبت غیر قانونی) را به عنوان عنصر مادی جرم لحاظ نموده است.
3ـ تعریف متخصصان بعضی کشورها :
الف) یک پرفسور اتریشی (جرم کامپیوتریعبارت است از هر عمل مجرمانه و غیر اخلاقی که کامپیوتر وسیله ارتکاب یا راه ارتکاب آن باشد.
ب) تعریف قانونگذارکشور فنلاند : جرمی است در برگیرنده سیستم داده ها یا واحدهای نرم افزار و سخت افزار به عنوان یک هدف با یک ابزار یا یک رکن عمل مجرمانه است. (باستانی،1373، ص22-21)
مشکلات استفاده از اینترنت به عنوان فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) :
استفاده از اینترنت در ایران جنبه سیاسی گرفته است از آنها که اینترنت سیستمی چند منظوره است و علاوه بر منابع اطلاعاتی فراوانی که در یان شبکه وجود دارد بر مسائل فرهنگی جامعه نیز تأیر دارد و تأثیر دیگر بر مسائل اخلاقی است برخوردهای آگاهانه در برخورد با این پدیده در کشور صورت گرفته است طیف نگرش و استفاده از این شبکه تا آن حد متفاوت است که برخی از افراد استفاده و بهره گرفتن از این شبکه را بسیار ضروری دانسته و عده ای دیگر استفاده از این شبکه را حاصل گستر فرهنگ ، اخلاق ، دانش و فن می دانند و برخی دیگر آن را به عنوان عاملی برای تحقیق گمراهی، تهاجم فرهنگی غرب می پندارند. همیشه ظهور هر فن آوری نکات مثبت و منفی آن را بزرگنمایی کرده اند و مورد توجه قرار داده اند و به تجزیه و تحلیل آن پرداخته اند. عده ای با بهره گیری از نکات مثبت باعث ایجاد تحول جدید در کشور شده و برخی نیز با بهره گیری از نکات منفی باعث اطلاعات زیادی به کشور شده اند. هم اکنون در ایران تهیه کنندگان مختلف خدمات اینترنتی با اعمال سلیقه های مشخصی محذوذیت های را در شبکه برای کاربران سایت های مختلف به وجود آورند و با ایجاد سدهای که به دیوار آتش معروف است عبور کاربران را به سایت های مختلف محدود می کنن که این عمل نیز به صورت ناقص عمل می پذیرد و اکنون استفاده مناسب و مثبت از این فناوری بسیار عمومی و فراگیر است و در مقایسه، استفاده منفی از این دستگاه بسیار ناچیز است باید فرهنگ استفاده فناوری ها را افزایش دهیم.و در روش برخورد با آن صحیح تر و منطقی تر روش را انتخاب کنیم. (تقوی، 1344، ص252)
کاربرد آی.سی.تی در آموزش و پرورش :
تغییر چهارم یا مرحله چهارم بعد از انقلاب کشاورزی و صنعتی عصر اطلاعات و ارتباطات تولید دیدگاه آرمانی می باشد. دیدگاه آرمانی با رونمایی مشخصی می تواند انگیزه لازم را در همسو کردن فعالیت های یک سازمان برای انجام رسالتی خاص بوجود بیاورد. دیدگاه آرمانی با برنامه اجرای در زمینه بکارگیری آی.سی.تی باشد. (اصنافی، 1383، ص7)
مشخص بودن دیدگاه آرمانی در آموزش و پرورش این امکان را می دهد که حرکتی هدفمند و جهت دار در ایجاد آموزش و پرورش و همکاری ملی و جهانی به وجود آید. در آغاز هزاره سوم جوامع در یک موقعیت بسیار حساس از نظر فضای آموزش و پرورش قرار دارد. فضای که مرتب با تغییرات و تحولات قرار می گیرد. لذا نیازمند یک شناسنامه جدید برای تولید آموزش و پرورش نوین و آرام می باشد این شناسنامه جدید ICT است.ICT زمینه ساز جامعه اطلاعاتی و ارتباطاتی است که مرزی به شدت به سمت تمام کشورها ادامه دارد. قرن جدیدی که روی بال اطلاعات و ارتباطات و آگاهی ها وشناخت ها سوار است. اگر مورد توجه قرار نگیرد این فضای جدید حرکتی را برای ارتقاء و تکامل جوامع باقی خواهد گذاشت. اگر جوامع با تکامل نوین به حرکت ارتقائی برای خود معتقد بوده باید ICT در آموزش و پرورش بها دهد. این بدان معنا است که آنچه به عنوان سنت در سیستم آموزش و پرورش گذشته گذشت. امروزه با یک حرکت نوین جامعه اطلاعاتی و ارتباطی در برخورد هدف ایجاد فضای نوین دینامیک را در اطلاعات جهانی در داخل جامعه است وقوف جامعه به این امر موجب می گردد که بهترین روش و سیاست را برای بقاء و ادامه حیات از طریق فضای آموزش و پرورش برای خود فراهم کند. (همان منبع، ص 43)
فناوری اطلاعات و ارتباطات هم تأثیرات مثبت دارد و ه تأثیرات منفی. و این اثرات را می توان در جامعه، خانواده، آموزش، دانش آموزان را مشاهده کرد اخلاق رایانه می تواند در وسیع ترین معنایش بر حسب شاخه ای از اخلاق کاربردی به شمار می آید که جنبه های اجتماعی و اخلاقی دان آموزان را بررسی می کند. اخلاق ممکن است در یک معنای گسترده به کار می رود. به طوری که شامل معیارهای فعالیت حرفه ای رمزهای ارتباطی، جنبه های عمومی اخلاق، در جامعه شناسی و روانشناسی رایانه قلمداد می شود. (اینترنت3)
افراد انسانی برای کسب قابلیت های لازم برای زندگی در قرن بیست و یکم که معلم از فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی است. باید علاوه بر موضوعات نظری و تخصصی یعنی کسب عمومی و علمی به سواد اخلاقی نیز مجهز شوند. یک فرد باسواد از نظر فناوری اطلاعات و ارتباطات را دارای توانایی های زیر است :
به خوبی می داند که پایه و اساس هرگونه تصمیم گیری هوشمندانه که منجر به تحقق هدف شود دسترسی و برخورد از اطلاعات دقیق است. بنابراین به ضرورت وجود اطلاعات برای انجام درست امور آگاهی دارند.
براساس نیاز و با توجه به اطلاعات موجود می تواند به طرح سوالات مناسب اقدام کند.
تحلیل ارزیابی و سازماندهی اطلاعات موجود برای او ممکن را آسان است.
برای آنکه فناوری اطلاعات و ارتباطات بتواند بهترین وجه ایفای نقش کند نباید به منظور مستقل و در خلأ مورد توجه قرار گیرد بلکه باید در تمام گستره محیط آموزشی وجود داشته باشند. (اینترنت4)
فناوری اطلاعات بر الگوهای زندگی شیوه های کار، روش های پژوهش، آموزش یادگیری، مدیریت و بسیاری از زمینه های دیگر زندگی انسان تأثیر می گذارد و دارای سودمندی های بسیاری است. قابلیت و توانایی خود سازی در بین دانش آموزان دختر و پسر از طریق استفاده از منابع و فناوری اطلاعات و ارتباطات ارزیابی و کاربرد بهینه آن اطلاعات به وسیله افراد، همان موارد اخلاقی یا سواد اخلاقی است که دانش آموزان اگر در فرایند یادگیری به این مطلوب مجهز شوند نو شدن افکار ذهنی و تقویت آموخته ها را موجب می شود. (حیدری زاده، 1382، ص41)
تحقیقات نشان می دهند که با ورود فناوری اطلاعات و ارتباطات در مجموع آموزش گیرندگان می توانند بارآورتر، چالش پذیر تر و مطمئن تر از قبل باشد. پیشرفت در فناوری اطلاعات و ارتباطات باعث می شود تا شخصیت13 دانش آموزان با هم شکل بگیرد یعنی شخصیت اخلاقی یکسان داشته باشند به اعتقاد دبیران در بعضی مواقع فناوری اطلاعات و ارتباطات باعث می شود که دانش آموزان دختر و پسر به اعتماد به سخن، راهبردهای مدیریت اطلاعات و مهارت های لازم را کسب کنند (همان منبع، ص42)
تأثیرات اینترنت بر دانش آموزان :
تغییرات به وجود آمده در زندگی فردی و اجتماعی هر فرد، با پیدایش پدیده اینترنت بر کسی پوشیده نیست. فناوری اینترنت از زوایای گوناگون بر زندگی فردی و اجتماعی دانش آموزان تأثیرات و تغییرات زیادی را ایجاد کرده است. در اکثر خانواده های امروزی حداقل یک کامپیوتر وجود دارد. ارتباط سریع با افراد مؤسسات سازمانها و ارگانهای خصوصی و دولتی و در نهایت رشد اجتماعی افراد و ارتقاء سطح آگاهی مردم از مهمترین دستاوردهای اینترنت به شمار می آید، اما آنچه قابل تأمل است پیامدهی فردی اجتماعی آنا است که اعتیاد به اینترنت از مهمترین آنهاست. اعتیاد به اینترنت باعث می شود که دانش آموزان را بجای استفاده از جنبه های مثبت و نقش اصلی کامپیوتر و اینترنت به طرف جنبه های منفی و عواقب بد و خطرناک بکشاند. (نوروزی، 1387، ص64)
رویکردها :
رویکرد اصلاح گرا : به طور کلی درباره تأثیرات ورود فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه ی تعلیم و تربیت دو دیدگاه وجود دارد. در این باره می توان به گستره ای از آراء اشاره کرد که همه آنها به این نکته قائلند که اثر فناوری های جدید بر آموزش و پرورش تدریجی است و این اثر سبب می شود بر این اساس ICT باعث تسریع اطلاعات در آموزش و پرورش می شود. (رویکرد اصلاح گرا) در کنار این رویکرد ، رویکرد دیگری وجود دارد که معتقد به تحول زایی ICT در آموزش14 و پرورش بوده و بر این باور است که فناوری جدید ابزارها وقتی اهداف تعلیم و تربیت را به ورت اساسی تغییر داده آنها را متحول می کند.
رویکرد تحول گرا : از جمله کسانی که دیدگاه اصلاح گرانه ICT را پذیرفته اند می توان به ماسون اشاره کرد او تاریخ شکل گیری فناوری جدید را تاریخ یک انقلاب ناکام می داند و ایده تحول بنیادی آموزش و پرورش بر اثر فناوری های جدید را رد می کند. به عبارت دیگر او معتقد است که فناوری جدید فرایند تعلیم و تربیت را تسریع می کند و نه متحول. در مقابل راست در دیدگاه تحول گرایانه خود معتقد است که فناوری اطلاعات و ارتباطات بر مرزهای ساختاری15 نظام آموزش سنتی فائق آمده است. در این رابطه بیگلم ویگرین معتقدند که ورود فناوری جدید به مدارس و محیط های آموزشی ، صرفاً منجر به کارامد کردن روش انتقال دانش نشده ، بلکه موجب خلق زمینه های جدید اجتماعی (واطلاعاتی) برای یادگیری شده است همچنین رزنیک به سه دیدگاه درباره اینترنت (به عنوان جزئی از فناوری اطلاعات و ارتباطات) اشاره می کند به زعم او عده ای اینترنت را به عنوان یک راه و روش جدیدی بر آموزش می داند (در اینجا با تأکید به رویکرد تحول گرایی ICT در آموزش و پرورش اعتقاد بر این است که اینترنت ، فرایند آموزشی را متحول کرده و اهداف آموزشی و متناسب با آن روش ای آموزش را تغییر می دهد. عده ای دیگر اینترنت را به عنوان یک پایگاه اطلاعاتی وسیع می دانند که برای دانش آموزان فرصت کشف کردن را فراهم می آورد. (این دیدگاه با تأکید بر دو رویکرد تحول گرانه و اصلاح گرانه ICT در آموزش و پرورش ، اینترنت را ابزاری می داند که به وسیله آن دانش آموزان امکان خود آموزی و خود محوری را به دست می آورند و در نتیجه آن امکان کشف پدیده های علمی برای آنها فراهم می شود. عده ای نیز آن را به عنوان یک رسانه جدید می بینند که فرصت جدید را برای دانش آموزان به منظور بحث و گفتگو و مشارکت و همکاری بر روی ساخت ها و موضوعات علمی فراهم می آورد. این دیدگاه با تذکید بر رویکرد اصلاح گرانه ICT در آموزش و پرورش معتقد بر این است که اینترنت سبب می شود که آموزش به همان شیوه سنتی ولی با ابزاری جدید که فرصت های مناسب تری را برای دانش آموزان فراهم می کند، انجام پذیرد.( شیری، 1380، ص 121-120)
بنابر آنچه گفته شد، توجه به این نکته حائز اهمیت است که در جهان امروز با وضعیتی که بر اثر حرکت به سوی دهکده جهانی به وجود آمده است، دیگر رویه های سنتی انتقال دانش از طریق متن، ورقه، تمرین و مانند آنها نمی تواند توجه جوانانی را که در جهان اشباع شده از رسانه ها به سر می برند را به خود معطوف کند. به نظر ضروری می رسد که عناصر اصلی نظام های آموزش به ویژه معلمان در معرض تحولات آموزش متناسب با پبشرفت های جهان امروز قرار گیرند و آگاهی بیشتری از قابلیت فناوری های جدید بیابند و به موازات آن راهبردهایی مطرح می شود که به ورود فناوری های جدید به کلاسها و محیط های آموزشی ، منجر به آموزش و یادگیری بهتر شود. و در عمل باعث شود که نقش معلم به عنوان منبع قدرت که اطلاعات تغیییر یابد. به موازات تغییراتی که در عناصر نظام آموزشی در نتیجه ورود فناوری اطلاعات به وجود می آید تغییرات در سطح مدارس نیز قابل توجه است. در این رابطه به هشت تغییر اساسی می توان اشاره کرد : (زمانی ،1386، ص29)
1ـتغییر در بصیرت افراد درون مدرسه : بصیرت به آرزوها و آرمانهای افراد درون مدرسه و درون نظام آموزشی به عنوان یک کل اشاره دارد با ورود فناوری های جدید به مدرسه رسالت ها شفاف تر می شود و مبنای روشن تری را برای تصمیم گیری فراهم می کنند. بیان واضح و روشن رسالت های به اعضای جامعه یادگیری این امکان را می دهد تا آرمان های مدرسه را برای آینده و اقدام موزون هماهنگ به طور متناسب تر مجسم نمایند.
2ـتغییر در فلسفه یادگیری و پداگوژی : نحوه ی تعامل معلمان و دانش آموزان و نحوه ارائه مدرسه برای یادگیری، بخشی از فلسفه یادگیری و پداگوژی مدرسه است. با ورود فناوری اطلاعات و ارتباطات به محیط مدرسه این فلسفه دچار تغییر شده و محیطی که در آن معلم به عنوان فراهم کننده اصلی محتوای آموزش شناخته می شود. (فلسفه معلم محور) به محیطی تبدیل می شود که در آن معلم نقش تسهیل کننده فرایند کسب اطلاعات توسط دانش آموزان را بر عهده دارد. (فلسفه دانش آموز محور، 1381)
3ـ تغییر در تدوین طرح ها و خط مشی ها، ورود فناوری اطلاعات به محیط مدرسه و تغییری که در نتیجه ی آن در فلسفه آموزش یادگیری در مدرسه به وجود می آید این زمینه فراهم می کند که خط مشی های آموزشی نیز دچار تغییر شوند با شکل گیری این تغییر رویه های دستیابی به اهداف کلی و جزئی نیز تغییر می کند.
4ـ تغییر در تسهیلات و منابع اطلاعات : علاوه بر تغییرات ساختاری که جهت آنها به سوی طراحی ارگوتومیک (امنیت و مهندسی محیط کار) می باشد. ورود فناوری های جدید به مدرسه این امکان را فراهم می آورد که دانش آموزان و معلمان بتوانند از اطلاعات روز جهان در سطح وسیع آگاهی یابد همچنین ابزارهای جانبی مانند میکروسکوپ های دیجیتالی، نرم افزارهای مختلف تحقیقی و … این امکان را فراهم می آورد که دانش آموزان ارتباط نزدیکتری با محتوای آموزشی برقرار نماید.
5ـ تغییر در توانایی های حرفه ای کارکنان مدرسه به ویژه معلمان : به موازات توسعه فناوری های اطلاعات در مدرسه این احساس نیاز در کارکنان شکل می گیرد که توانایی های خود را بالا آورده و به مهارت های اساسی در سطح وسیع دست یابد.(همان منبع، ص 124)
تغییر در میزان مشارکت جامعه : همانطور که مشخص است فناوری اطلاعات این امکان را فراهم می کند که تعامل میان مدرسه با جامعه به طور چشمگیری افزایش یابد.
7ـتغییر در شیوه ارزشیابی : ارزیابی هم شامل ارزیابی دانش آموزان و هم ارزشیابی کلی نظام آموزشی به عنوان دو جنبه ای که کاملاً در هم تنیده هستند ، می باشد.ارزشیابی کلی نظام آموزشی از طریق بررسی حجم تعاملات میان نظام آموزشی با ابعاد مختلف جامعه مانند صنعت، دانشگاه و … سنجیده می شود. فناوری اطلاعات این امکان را هم فراهم می کند که ارزیابی دانش آموزان به جای شیوه، قلم و کاغذ و روش ترکیبی و تحولی به گونه ای که متناسب با ویژگی های هر دانش آموز تهیه گردد. (نیک نژادیان، 1388، ص211)
فناوری اطلاعات و ارتباطات در حوزه ی تعلیم و تربیت :
فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) را می توان به بارانی تشبیه کرداگر در جای مناسب ببارد می توان باعث رویش و زنده شدن طبیعت شود ولی در صورتی که در جای نامناسب ببارد می تواند سبب جاری شدن سیل یا منشأ شکل گیری باتلاق شود. ورود این پدیده به حوزه ی تعلیم و تربیت نیز خخالی از این دو نقش نیست.بنابراین لازم است به این نکته توجه شود که پیش از فراهم کردن امکان آمیختگی این دو مقوله باید زمینه سازی فرهنگی- علمی مناسب برای آن صورت گیرد. (مرادی ور، 1387، ص51)
اگر اساس تعلیم و تربیت انتقال دانش و آگاهی است و دانش نیز چیزی جزء اطلاعات شناخته شده نمی باشد، پس لازم است برای انتقال اطلاعات به مهارت های مناسب برای این منظور توجه کرد.فناوری اطلاعات و ارتباطات در طی زمان کوتاه ، توانسته است به یکی از اجزای اساس تشکیل دهنده جوامع مدرن تبدیل شود به گونه ای که در بسیاری از کشورها به موازات خواندن ، نوشتن و حساب کردن ، درک فناوری اطلاعات و ارتباطات و تسلط بر مهارتها و مفاهیم پایه فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان بخشی از هسته ی مرکزی آموزش و پرورش این جوامع مورد توجه قرار گرفته است. (خواجویی ، 1385، ص211)
در حوزه ی تعلیم و تربیت ، فناوری اطلاعات و ارتباطات16 مجموعه وسایل و ترکیبات به کارگیری کامپیوتر و برقراری ارتباط است که به اشکال مختلف معلمان ، دانش آموزان ، فرایند یادگیری و گستره بالایی از فعالیت های آموزش را مورد حمایت قرار می دهند. (همان منبع،ص 213)
تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در برنامه درسی :
اگرچه تعاریف متعددی در رابطه با برنامه درسی وجود دارد . اما در تعریفی ابتدایی و ساده می توان آن را عبارت از موضوعات و مواد درسی دانست. که باید توسط معلم به دانش آموزان تدری شود و در این رابطه الکساندر وسیلور برنامه درسی را نقشه ای دانسته اند که در آن فرصت های مناسب یادگیری برای رسیدن به هدف های کلی و جزئی مربوط به آن برای جمعیت معین فراهم می شود. دکتر شریعت مداری معتقد است که کلیه تجربیات ، مطالعات ، بحث ها ، فعالیت های گروهی و فرد و سایر اعمالی که شاگرد تحت سرپرستی و راهنمایی مدرسه انجام می دهد ، برنامه درسب نام دارد. برنامه درسی را می توان دستور کاری آموزشی دانست، ان طرح کلی و کلان فعالیت آموزشی است که محتوای دوره ، انتظارات یا خواسته های فراگیران ، روش تدریس محتواع روش های تسهیل فرایند یادگیری ، نحوه ارزشیابی، میزان یادگیری و حتی چهاچوب زمانی فعالیت های آموزشی را مشخص می کند. به طور کلی برنامه درسی مشخص می کند که چه مطالبی باید آموزش داده شود و این مهم چگونه و با چه روشی باید انجام گیرد. بررسی روند تحولات برنامه درسی حکایت از این دارد که توجه به برنامه درسی به عنوان یک حوزه تخصصی و به عنوان محصول فرایند برنامه ریزی درسی ، عملاً در اوایل قرن بیستم و با انتشار کتاب برنامه درسی توسط فرانکلین بوبیت آغاز شد. در طول این زمان تا کنون محتوای برنامه درسی در اثر تحولات گوناگون تغییر بسیاری را نپذیرفته اند و همواره در خدمت نظام ها و حکومت ها برای دستیابی به اهداف آرمانهایشان بوده است؛ شامل نه مرحله است : ( آیتی ،1383، ص22)
مرحله اول : تعیین نیازهای آموزشی: برای آنکه محتوای آموزشی برنامه درسی بتواند از سوی فراگیران پذیرفته شود، می بایست یک تجزیه و تحلیل مناسب از نیازها صورت گیرد. برای این منظور می توان به بررسی تفاوت و یا ناهمخوانی میان عملکرد مطلوب و عملکرد واقعی فراگیران پرداخت و در نتیجه آن نیازها جهت تکمیل یا اصطلاح برنامه درسی مشخص گردد.
مرحله دوم : تعیین اهداف آموزشی : پس از آنکه نیازهای آموزشی مشخص شدند ، مورد تشریح قرار می گیرند تا از طریق آن اهداف آموزش مشخ شوند. اهداف آموزشی تعیین کننده جهت فعالیت های آموزشی هستند تا از این طریق بتوانند نیازهای آموزشی را مرتفع سازند.
مرحله سوم : سازماندهی محتوای آموزشی : هر یک از اهداف آموزشی دارای اطلاعات خاصی هستند



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

NameEmailWebsite

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *