— (578)

2249901-466844
دانشکده شیعه شناسی
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته شیعه شناسی
بررسی انشعابات ایجاد شده در میان امامیه
(از نیمه‌ی دوّم قرن سوّم هجری- پایان غیبت صغرا)
استاد راهنما: جناب آقای دکتر خدامراد سلیمیان
استاد مشاور: جناب آقای امیرمحسن عرفان
نگارش: طیبه نقی ‌پور
تابستان 1392
بهار1392

398780233045

-812801301115

تقدیم به :
با خود می‌اندیشیدم که این اثر را به مولایم بقیه الله الاعظم (روحى له الفداء) تقدیم نمایم….
از سویی در دل داشتم بهترین‌هایم را به پدر و مادرم تقدیم نمایم…
دل مانده بود بین ولّی و ولّی..
پس این اثر ناچیز را از طرف پدر و مادرم به مولایم تقدیم می‌نمایم…
به امید یاوری در غیابش و شهادت در رکابش.
اللهم ارزقنا.

من لم یشکر مخلوق لم یشکر الخالق
باسپاس:
از: ربّ الارباب و چهارده ستاره‌ی هادی که دستان حمایتشان همواره دستگیر، در تمام مراحل زندگی‌ام بوده است.
از: پدر ومادرم که همواره در راه به ثمر رسیدن فرزند ناچیزشان در تلاش بوده‌اند.
از: اساتید محترم و گرامیم که زبان از تقدیر آن‌ها قاصر است.اساتیدی که جهت هرچه پرثمرتر شدن این اثر از ابتدا تا به پایان در نهایت تواضع از هیچ زحمتی دریغ ننموده و یاری‌گر بنده با تمام وجود بوده‌اند. جناب حجت الاسلام و المسلمین دکتر سلیمیان و جناب آقای عرفان.«اجرکم عندالله».
از: اساتید محترم دانشگاه که پیشرفت علمی خود را مدیون آن‌ها هستم.
از: آقایان دکتر ایمانی و دکتر آقانوری که از راهنمایی آن‌ها بهره برده‌ام.
از: کادر اداری دانشگاه ادیان، جناب آقای فرخ و جناب آقای مهدوی که زحمات فراوانی را متحمل شده‌اند.
از: خانواده‌ی محترم و دوستان گرامیم که حضورگرمشان آرام بخش بوده.

چکیده:
تاریخ اهل بیت را به لحاظ حضور ظاهری و غیبت امامان معصوم می‌توان به دو دوره تقسیم نمود: دوره‌ی حضور؛ و دوره‌ی غیبت. هر یک از این دوره‌ها، دارای ویژگی‌هایی متمایز از دوره‌ی دیگر است. دوره‌ی نخست به مدد حضور ظاهری معصومین، زمینه‌ی هدایت به سوی حق بیشتر و زمینه‌ی انحرافات و بی‌راهه‌ها کمتر بود اما در دوره‌ی دوم با غیبت امام زمینه‌ی جریان‌های انحرافی رو به گسترش گذاشت. بنابراین یکی از دوره‌های حساس تاریخ شیعه که به واسطه‌ی عدم حضور ظاهری امام معصوم در جامعه فرقه‌ها و جریان‌های انحرافی در آن گسترش یافت، عصر غیبت و به ‌ویژه دوران غیبت صغرا است. در تعداد این فرقه‌ها میان فرقه‌نگارن اختلاف نظر هست، اما با وجود این اختلافات، می‌توان آن‌ها را پنج گروه واقفیه، جعفریه، محمدیه، قائلین به انقطاع امامت و قطعیه دانست. عوامل مختلفی در پدید آمدن این فرقه‌ها، نقش داشتند که مهمترین آن‌ها را می‌توان جو خفقان و حیرت حاکم بر فضای جامعه، بروز پاره‌ای جاه طلبی‌ها و فاصله گرفتن از خط امامت اصیل دانست. اما در کنار این فرقه‌ها، تنها گروهی که توانست حضور قاطع خود را در مرکز خلافت اسلامی حفظ نماید، امامیه-اثنی عشریه بودند که حضرت حجت بن الحسن العسکری را آخرین امام منصوص الهی می‌دانستند، که این امر معلول عواملی بود از جمله هدایت‌گری‌های امام مهدی، اقدامات نائبان و فعالیت‌های علمای این عصر و همچنین زمینه‌سازی‌های ائمه و این حقیقت روشن می‌شود که غیبت حضرت جزئی است و هرچند ایشان در پرده‌ی غیبت بسر برده اما آثار وجودی ایشان در هدایت جامعه آشکار است. نگارنده در این رساله با روش توصیفی-تحلیلی در صدد اثبات این فرضیه‌ است که در روزگار غیبت صغرا، به علت عدم اعلام عمومی ولادت حضرت مهدی، فشار سیاسی حاکم بر جامعه‌ و مواجهه با چالش « غیبت» شیعیان دچار شک و حیرت شدند و انشعاباتی در میان امامیه شکل گرفت. البته این انشعابات با رهبری امام زمان، روشنگری‌های نائبان خاص وتلاش علمای زمان و همچنین زمینه‌سازی‌های معصومین بسیار محدود و کم اثر بوده است و منجر به تشکیل هیچ جنبش یا قیام و یا حکومتی در جامعه نشد.
واژه‌گان کلیدی: شیعه، غیبت، فرقه، مهدویّت، واقفیه، جعفریه، محمدیه، انقطاع، قطعیه.
یک

فهرست مطالب صفحه
فصل اول: مقدمه وکلیات TOC o “1-3” h z u
1. مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… PAGEREF _Toc359624007 h 31.1 بیان مسأله PAGEREF _Toc359624008 h 31.2 اهمیت و ضرورت تحقیق: PAGEREF _Toc359624009 h 31.3 سؤالات تحقیق: PAGEREF _Toc359624010 h 31.3.1 سؤال اصلی: PAGEREF _Toc359624011 h 31.3.2 سؤال‌های فرعی: PAGEREF _Toc359624013 h 31.4 اهداف تحقیق: PAGEREF _Toc359624014 h 31.4.1 هدف اصلی: PAGEREF _Toc359624015 h 31.4.2 اهداف فرعی: PAGEREF _Toc359624016 h 31.4.3 اهداف کاربردی: PAGEREF _Toc359624017 h 31.5 فرضیه‌ی تحقیق: PAGEREF _Toc359624018 h 31.6 پیشینه‌ی تحقیق: PAGEREF _Toc359624019 h 31.7 معرفی منابع: PAGEREF _Toc359624020 h 31.8 سازماندهی تحقیق: PAGEREF _Toc359624021 h 31.9 جنبه‌ی نوآوری وجدید بودن تحقیق: PAGEREF _Toc359624023 h 31.10 مفاهیم اصلی تحقیق: PAGEREF _Toc359624024 h 31.11 روش و رویکرد تحقیق: PAGEREF _Toc359624025 h 31.12 تنگناها: PAGEREF _Toc359624026 h 32. کلیات…………………………………….. PAGEREF _Toc359624027 h 32.1 بازتبیین مفاهیم کلیدی PAGEREF _Toc359624029 h 31.2.1 معنا شناسی شیعه و تشیُّع PAGEREF _Toc359624030 h 31.2.2 معنا شناسی مهدی و مهدویت: PAGEREF _Toc359624031 h 3دو
1.2.3 معنا شناسی غیبت: PAGEREF _Toc359624032 h 31.2.4 معنا شناسی انشعاب: PAGEREF _Toc359624033 h 31.2.5 معنا شناسی فرقه PAGEREF _Toc359624034 h 32.2 گستره‌ی اندیشه‌ی منجی موعود در اسلام: PAGEREF _Toc359624035 h 32.2.1 آموزه‌ی مهدویت از نظرگاه قرآن کریم: PAGEREF _Toc359624036 h 32.2.2 آموزه‌ی مهدویت از نظرگاه اهل سنت: PAGEREF _Toc359624037 h 32.2.3 آموزه‌ی مهدویت در اندیشه‌ی شیعه امامیه- اثناعشریه : PAGEREF _Toc359624038 h 32.3 اولین اندیشه‌های فرقه‌گرایی در اسلام: PAGEREF _Toc359624039 h 32.4 بازتبیین علل و زمینه‌های فرقه‌گرایی دراسلام: PAGEREF _Toc359624040 h 32.4.1 سیاست و سیاست مداران: PAGEREF _Toc359624041 h 32.4.2 تبادل فرهنگی با فرهنگ‌های موجود: PAGEREF _Toc359624042 h 32.4.3 تعصُّبات قبیله‌ای : PAGEREF _Toc359624043 h 32.4.4 اختلافات فردی: PAGEREF _Toc359624044 h 3فصل دوم: زمانه‌شناسی روزگار غیبت صغرا
1. زمینه سازی معصومین در باورپذیری غیبت: PAGEREF _Toc359624045 h 31.1 غیبت در آینه‌ی کلام معصوم: PAGEREF _Toc359624046 h 31.2 غیبت در آینه‌ی عمل معصوم PAGEREF _Toc359624047 h 32. بازتاب باورداشت غیبت در آینه‌ی تاریخ: PAGEREF _Toc359624048 h 32.1 بازتاب باورداشت اندیشه‌ی غیبت (از قرن اول تا قبل از غیبت صغرا): PAGEREF _Toc359624049 h 33. غیبت صغرا………………………………………………………………………………………………………………… PAGEREF _Toc359624050 h 33.1 ویژگی‌های غیبت صغرا PAGEREF _Toc359624051 h 33.2 دورنمایی از اوضاع شیعیان در عصر غیبت صغرا: PAGEREF _Toc359624052 h 33.2.1 موقعیت سیاسی شیعیان PAGEREF _Toc359624053 h 33.2.2 موقعیت اجتماعی PAGEREF _Toc359624054 h 3سه
3.2.3 موقعیت علمی و فرهنگی PAGEREF _Toc359624055 h 3فصل سوم: بررسی انشعابات ایجاد شده در روزگار غیبت صغرا
1. سیر تاریخی انشعابات ایجاد شده در میان امامیه: PAGEREF _Toc359624056 h 31.1 واقفیه: PAGEREF _Toc359624057 h 31.1.1 دیدگاه گروه اول: PAGEREF _Toc359624058 h 31.1.2 دیدگاه گروه دوم: PAGEREF _Toc359624059 h 31.1.3 دیدگاه گروه سوم: PAGEREF _Toc359624060 h 31.1.4 واقفیه در آئینه‌ی نقد و بررسی: PAGEREF _Toc359624061 h 31.2 جعفریه: PAGEREF _Toc359624062 h 31.2.1 دیدگاه گروه اول: PAGEREF _Toc359624063 h 32.2.2 دیدگاه گروه دوم: PAGEREF _Toc359624064 h 32.2.3 دیدگاه گروه سوم : PAGEREF _Toc359624065 h 34.2.2 دیدگاه گروه چهارم: PAGEREF _Toc359624066 h 32.2.5 جعفریّه در آیئنه‌ی نقد و بررسی: PAGEREF _Toc359624067 h 31.3 محمّدیه PAGEREF _Toc359624068 h 31.3.1 محمّدیه درآئینه‌ی نقد و بررسی: PAGEREF _Toc359624069 h 31.4 انقطاع امامت (عسکریّه): PAGEREF _Toc359624070 h 31.4.1 دیدگاه گروه اول: PAGEREF _Toc359624071 h 31.4.2 دیدگاه گروه دوم: PAGEREF _Toc359624072 h 31.4.3 عسکریّه در آیئنه‌ی نقد و بررسی : PAGEREF _Toc359624073 h 31.5 قطعیه: PAGEREF _Toc359624074 h 31.5.1 دیدگاه گروه اول: PAGEREF _Toc359624075 h 31.5.2 دیدگاه گروه دوم: PAGEREF _Toc359624076 h 31.5.3 دیدگاه گروه سوم: PAGEREF _Toc359624077 h 31.5.4 دیدگاه گروه چهارم: PAGEREF _Toc359624078 h 3چهار
1.5.5 دیدگاه گروه پنجم: PAGEREF _Toc359624079 h 31.5.6 دیدگاه گروه ششم: PAGEREF _Toc359624080 h 31.5.6 امامیه در آئینه‌ی نقد و بررسی: PAGEREF _Toc359624081 h 31.5.7وجوه تشابه و تمایز امامیه با سایر انشعابات: PAGEREF _Toc359624082 h 3فصل چهارم: تحلیل و بررسی انشعابات ایجاد شده در روزگار غیبت صغرا
1. زمینه‌ها و عوامل شکل گیری انشعابات PAGEREF _Toc359624083 h 31.1 عوامل زمینه ساز PAGEREF _Toc359624084 h 31.1.1 حیرت حاکم بر فضای جامعه: PAGEREF _Toc359624085 h 31.1.2 فاصله گرفتن از خط اصیل امامت PAGEREF _Toc359624086 h 31.1.3 نجات باوری مهدوی: PAGEREF _Toc359624087 h 31.2 عوامل تسهیل کننده PAGEREF _Toc359624088 h 31.2.1 زمینه‌های فرهنگی PAGEREF _Toc359624089 h 31.2.2 نابسامانی اجتماعی و اقتصادی: PAGEREF _Toc359624090 h 31.2.3 باورهای غلط PAGEREF _Toc359624091 h 31.2.4 نگاه سطحی و عاطفی به آموزه مهدویت: PAGEREF _Toc359624092 h 31.2.5 برداشت‌های نادرست از روایات: PAGEREF _Toc359624093 h 31.2.6 ناآگاهی دینی: PAGEREF _Toc359624094 h 31.3 عوامل شتاب زا PAGEREF _Toc359624095 h 31.3.1 شبهه PAGEREF _Toc359624096 h 31.3.2 پشتیبانی خلافت

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *