— (593)

کلیه‌ی حقوق مالکیت معنوی این پایان‌نامه برای دانشگاه ادیان و مذاهب محفوظ است.

(غیرانتقاعی)
دانشکده ادیان
پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته فلسفه هنر
نسبت قبح اخلاقی با ارزش زیباشناختی فیلم
از منظر اخلاق‌گرایی میانه‌رو
استاد راهنما:
دکتر عبدالحسن پیروز
استاد مشاور:
دکتر مهدی اخوان
نگارش:
جواد امین خندقی
تیر 1393
چکیدهیکی از مهم‌ترین پرسش‌ها در زمینه‌ی نسبت اخلاق و فیلم این است که آیا می‌توان فیلمی را به واسطه‌ی داشتن قبح اخلاقی، فاقد ارزش زیباشناختی یا دارای نقص زیباشناختی دانست؟ در پاسخ به این پرسش از افلاطون تا کنون، دیدگاه‌های مختلفی همچون «اخلاق‌گرایی افراطی»، «اخلاق‌گرایی میانه‌رو»، «زیباگرایی»، «خودآیینی‌گرایی میانه‌رو»، «نااخلاق‌گرایی افراطی» و «نااخلاق‌گرایی میانه‌رو» وجود دارد. در این میان، «اخلاق‌گرایی میانه‌رو» به عنوان یکی از رویکردهای معاصر، مدعی است که تبیین شایسته‌تری ارایه می‌دهد. در این نوشتار، پس از ایضاح برخی از مفاهیم به عنوان پیش‌فرض همچون قبح اخلاقی و ارزش زیباشناختی فیلم، دیدگاه‌های میانه‌رو در سه نوعش بیان می‌شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که مهم‌ترین نقاط افتراق دیدگاه‌های افراطی و میانه‌روی اخلاق‌گرا در گستره‌ی پوشش ارزیابی اخلاقی، استفاده از اصول «تا آن‌جا که» و «از تمام جهات» و قایل بودن به کثرت ارزش‌ها است. دیدگاه‌های میانه‌روی اخلاق‌گرا در چند امر با هم اختلاف دارند. از منظر گستره‌ی پوشش ارزیابی اخلاقی در گونه‌های هنری و مصادیق آن‌ها، کرول آثاری را می‌پذیرد که جنبه‌ی اخلاقی آن‌ها در جذب یا مانع جذب شدن به اثر از سوی مخاطب دخیل باشند. گات آثاری را می‌پذیرد که بیان‌گر دیدگاهی اخلاقی و پاسخ‌های توصیه شده‌ی مرتبط با حوزه‌ی اخلاق باشند. کی‌یران فقط ارزیابی اخلاقی در برخی از آثار روایی را می‌پذیرد که جنبه‌ی اخلاقی آن‌ها با باورپذیری اثر در ارتباط باشد. تفاوت دوم استفاده از قید «گاهی» (کرول و کی‌یران) یا «همواره» (گات) برای ارتباط جنبه‌ی اخلاقی و زیباشناختی است. بر اساس دیدگاه‌های میانه‌رو می‌توان به الگویی برای تحلیل اخلاقی ـ زیباشناختی رسید که دیگر ارزش‌های زیباشناختی اثر را نیز لحاظ می‌کند. در بخش پایانی این الگو در دو فیلم «گریز» و «پرتقال کوکی» بررسی می‌شود و نشان می‌دهد که این فیلم‌ها تا آن‌جا که دارای جنبه‌های اخلاقاً معیوب هستند، دارای نقص زیباشناختی نیز به شمار می‌روند.
واژگان کلیدی: ارزش زیباشناختی، اخلاق‌گرایی میانه‌رو، خودآیینی‌گرایی، قبح اخلاقی، نااخلاق‌گرایی.
فهرست مطالب
TOC o “1-7” h z u چکیده PAGEREF _Toc398299684 h ‌أفصل اول: کلیات PAGEREF _Toc398299685 h 11ـ مقدمه PAGEREF _Toc398299686 h 21ـ1ـ طرح مسأله PAGEREF _Toc398299687 h 21ـ2ـ پرسش پژوهش PAGEREF _Toc398299688 h 41ـ3ـ فرضیات PAGEREF _Toc398299689 h 51ـ4ـ اهداف و روش پژوهش PAGEREF _Toc398299690 h 51ـ5ـ پیشینه‌ی پژوهش PAGEREF _Toc398299691 h 61ـ5ـ1ـ پیشینه‌ی داخلی PAGEREF _Toc398299692 h 61ـ5ـ2ـ پیشینه‌ی خارجی PAGEREF _Toc398299693 h 81ـ6ـ ساختار پژوهش PAGEREF _Toc398299694 h 102ـ ارزش و ارزش‌شناسی PAGEREF _Toc398299695 h 112ـ1ـ چیستی ارزش PAGEREF _Toc398299696 h 112ـ2ـ ارزش‌شناسی PAGEREF _Toc398299697 h 122ـ3ـ قبح اخلاقی فیلم PAGEREF _Toc398299698 h 182ـ3ـ1ـ تعریف‌گرایی PAGEREF _Toc398299699 h 192ـ3ـ1ـ1ـ طبیعت‌گرایی اخلاقی PAGEREF _Toc398299700 h 202ـ3ـ1ـ2ـ نظریه‌های مابعدالطبیعی PAGEREF _Toc398299701 h 212ـ3ـ2ـ ناتعریف‌گرایی، شهودگرایی PAGEREF _Toc398299702 h 222ـ3ـ3ـ ناشناخت‌گرایی، توصیف‌ناگرایی PAGEREF _Toc398299703 h 232ـ3ـ4ـ تعریف قبح اخلاقی فیلم PAGEREF _Toc398299704 h 242ـ4ـ ارزش زیباشناختی فیلم PAGEREF _Toc398299705 h 31فصل دوم: نسبت هنر با اخلاق PAGEREF _Toc398299706 h 341ـ ملاک تقسیم‌بندی دیدگاه‌ها PAGEREF _Toc398299707 h 351ـ1ـ ارتباط زیباشناختی PAGEREF _Toc398299708 h 351ـ2ـ نسبت ارزشی PAGEREF _Toc398299709 h 381ـ3ـ تحلیل و بررسی PAGEREF _Toc398299710 h 401ـ4ـ قرارداد اصطلاحات PAGEREF _Toc398299711 h 422ـ خودآیینی‌گرایی PAGEREF _Toc398299712 h 432ـ1ـ زیباگرایی PAGEREF _Toc398299713 h 432ـ2ـ خودآیینی‌گرایی میانه‌رو PAGEREF _Toc398299714 h 452ـ3ـ تحلیل و بررسی PAGEREF _Toc398299715 h 463ـ نااخلاق‌گرایی PAGEREF _Toc398299716 h 493ـ1ـ نااخلاق‌گرایی افراطی PAGEREF _Toc398299717 h 493ـ2ـ نااخلاق‌گرایی میانه‌رو PAGEREF _Toc398299718 h 503ـ3ـ تحلیل و بررسی PAGEREF _Toc398299719 h 514ـ اخلاق‌گرایی PAGEREF _Toc398299720 h 514ـ1ـ اخلاق‌گرایی افراطی PAGEREF _Toc398299721 h 514ـ1ـ1ـ افلاطون‌گرایی PAGEREF _Toc398299722 h 524ـ1ـ2ـ آرمان‌شهرباوری PAGEREF _Toc398299723 h 534ـ1ـ3ـ اخلاق‌گرایی متغیر جامع PAGEREF _Toc398299724 h 554ـ1ـ4ـ تحلیل و بررسی PAGEREF _Toc398299725 h 584ـ2ـ دیدگاه‌های میانه‌رو PAGEREF _Toc398299726 h 604ـ2ـ1ـ وجه تمایز دیدگاه‌های افراطی و میانه‌رو PAGEREF _Toc398299727 h 614ـ2ـ2ـ اخلاق‌گرایی میانه‌رو PAGEREF _Toc398299728 h 634ـ2ـ3ـ اصالت اخلاق PAGEREF _Toc398299729 h 754ـ2ـ4ـ میانه‌روترین اخلاق PAGEREF _Toc398299730 h 88فصل سوم: نسبت قبح اخلاقی با ارزش زیباشناختی فیلم PAGEREF _Toc398299731 h 971ـ تحلیل فیلم بر اساس دیدگاه میانه‌رو PAGEREF _Toc398299732 h 981ـ1ـ ملاک انتخاب فیلم PAGEREF _Toc398299733 h 991ـ2ـ مدل تحلیل فیلم PAGEREF _Toc398299734 h 1032ـ تطبیق مبانی نظری بر موردهای مطالعاتی PAGEREF _Toc398299735 h 1122ـ1ـ گریز PAGEREF _Toc398299736 h 1132ـ1ـ1ـ تبیین جنبه‌های اخلاقی فیلم PAGEREF _Toc398299737 h 1142ـ1ـ1ـ1ـ خشونت PAGEREF _Toc398299738 h 1152ـ1ـ1ـ2ـ چگونگی رابطه‌ی زناشویی PAGEREF _Toc398299739 h 1192ـ1ـ1ـ3ـ اروتیسم PAGEREF _Toc398299740 h 1222ـ1ـ1ـ4ـ تبهکاری PAGEREF _Toc398299741 h 1242ـ1ـ2ـ تحلیل بر اساس دیدگاه‌های میانه‌رو PAGEREF _Toc398299742 h 1262ـ2ـ پرتقال کوکی PAGEREF _Toc398299743 h 1292ـ2ـ1ـ تبیین جنبه‌های اخلاقی فیلم PAGEREF _Toc398299744 h 1302ـ2ـ1ـ1ـ خشونت PAGEREF _Toc398299745 h 1302ـ2ـ1ـ2ـ اروتیسم PAGEREF _Toc398299746 h 1362ـ2ـ1ـ3ـ آزادی اراده PAGEREF _Toc398299747 h 1372ـ2ـ1ـ4ـ رفتار حکومت PAGEREF _Toc398299748 h 1402ـ2ـ1ـ5ـ رفتار کلیسا PAGEREF _Toc398299749 h 1412ـ2ـ1ـ6ـ تبهکاری PAGEREF _Toc398299750 h 1422ـ2ـ2ـ تحلیل بر اساس دیدگاه‌های میانه‌رو PAGEREF _Toc398299751 h 1433ـ نتیجه‌گیری PAGEREF _Toc398299752 h 1474ـ آینده‌ی بحث PAGEREF _Toc398299753 h 148پی‌نوشت‌ها PAGEREF _Toc398299754 h 149منابع و مآخذ PAGEREF _Toc398299755 h 150منابع برای مطالعه‌ی بیشتر PAGEREF _Toc398299756 h 157
فصل اول: کلیات

1ـ مقدمه1ـ1ـ طرح مسألهنسبت «اخلاق» با «زیباشناسی» * در میان فیلسوفان، همچون دیگر اندیشمندان علوم انسانی، همواره با تفاوت دیدگاه همراه بوده است و جریان‌های مختلفی در باب این مسأله شکل گرفته است. در برخی از هنرها همچون فیلم، مسأله‌ی نسبت اخلاق با هنر در حادترین درجه‌ی خود مطرح می‌شود. در جامعه‌ی مدرن تأثیرات محتمل فیلم بر جامعه، از تأثیرات محتمل هنرهای دیگر بیشتر است. دلیل این امر را باید در تعداد مخاطب سینما در مقایسه با مخاطبان دیگر هنرها جست‌وجو کرد و باید به این امر نیز عنایت داشت که فیلم دو حس بینایی و شنوایی را همزمان مشغول می‌کند و همین امر سبب درگیر شدن بیشتر با فیلم نسبت به دیگر آثار هنری می‌شود. تجربه‌ی صد ساله‌ی سینما نیز این امر را به خوبی نشان می‌دهد که مخاطبان به چه اندازه از سینما تأثیر می‌پذیرند و فیلم‌ها چه نقشی در شکل‌گیری گرایش و کنش آن‌ها موثر است.
ضرورت پژوهش در این زمینه را زمانی می‌توان به خوبی درک کرد که نگاهی به نزاع‌ها و بحث‌های مطرح شده نسبت به مضامین غیراخلاقی حاکم بر برخی از فیلم‌ها همچون «آخرین تانگو در پاریس» (1972)، «کشتار با اره برقی در تگزاس» (1974) و «قاتلان بالفطره» (1994) داشت و یا جریان نزاع‌های مرتبط با فیلم‌های سینمایی در ایران که نمونه‌ای از آن را می‌توان نسبت به اکران پنج فیلم «من مادر هستم»، «زندگی خصوصی»، «من همسرش هستم»، «پل چوبی» و «برف روی کاج‌ها» (1390) در سال 1391 دنبال کرد.
از منظر فلسفی در وهله‌ی نخست ممکن است اخلاق و زیباشناسی دو حوزه‌ی کاملاً جدا تصور شوند، اما ارتباط زیباشناسی و اخلاق زمانی بهتر آشکار می‌شود که ملاحظه می‌کنیم ارزیابی اخلاقی و هنری از مفاهیم مشترکی همچون «خوب» و «بد» و «ارزشمند» و «بی‌ارزش» سود می‌جویند و هر دو در شاخه‌ای به نام «نظریه‌ی ارزش» یا «ارزش‌شناسی» جای می‌گیرند. از سوی دیگر همین امر می‌تواند وجه تمایز هم باشد، زیرا جایگاه ارزیابی و قضاوت در این دو با یکدیگر متفاوت است و قضاوت در اخلاق امری تردیدناپذیر و در هنر در خور تردید و حتی ناممکن شمرده شده است. اما در هر حال از دوران یونان باستان تاکنون، نوعی جریان فلسفی قایل بدان بوده است که میان کیفیت اخلاقی آثار هنری و ارزش زیباشناختی آن‌ها پیوندی نزدیک و متقابل برقرار است. در این میان، گروهی به نوعی از نسبت میان هنر و اخلاق قائل‌اند که تمام ارزش‌های هنری را نادیده می‌گیرند. این دیدگاه خریدار چندانی نداشته است، اما نوع پیچیده‌تر آن که کیفیت اخلاقی را فقط یکی از ملاک‌های قضاوت آثار هنری قلمداد می‌کند، بسیار تأثیرگذار بوده است. چنان‌که می‌توان گفت تفکر انتقادی و

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *