— (606)

centertop
دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی
پایاننامه‌ کارشناسی ارشد در رشته حسابداری
بررسی رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی ورشد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران
به‌وسیله
محسن صالحی‍نیا
استاد راهنما
دکتر شکراله خواجوی
شهریورماه 1393

“تقدیم به محضر مولا و آقا امام زمان عجل الله “تقدیم به مادر فداکارم که از اول آفرینش، هیچ واژه‌ای نتوانسته مهر او را معنی کند؛
تقدیم به پدر بزرگوارم که با غیرت خود الفبای زندگی را به من آموخت؛
آنان که بی‌صدا شکستند
تا طلوع سپیده را نظاره‌گر باشند؛
و تقدیم به همسر عزیزم به‌پاس قدردانی از قلبی آکنده از عشق و معرفت که محیطی سرشار از سلامت و امنیت و آرامش و آسایش برای من فراهم آورده است؛همو که با واژه‌ی نجیب و مغرور تلاش; آشنایی دارد و تلاش راستین را می‌شناسد و عطر رویایی آن را استشمام می‌کند و مرا در راه رسیدن به اهداف عالی یاری می‌رساند؛همو که حس تعهد و مسئولیت را در زندگی‌مان تلالویی خدایی داده است.
سپاسگزاری
سپاس خدای را که سخنوران، در ستودن او بمانند و شمارندگان، شمردن نعمت‌های او ندانند و کوشندگان، حق او را گزاردن نتوانند؛ و سلام و درود بر محمّد و خاندان پاک او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرین پیوسته بر دشمنان ایشان تا روز رستاخیز…بدون شک جایگاه و منزلت معلم، اجّل از آن است که در مقام قدردانی از زحمات بی‌شائبه‌ی او، با زبان قاصر و دست ناتوان، چیزی بنگاریم.اما ازآنجایی‌که تجلیل از معلم، سپاس از انسانی است که هدف و غایت آفرینش را تأمین می‌کند و سلامت امانت‌هایی را که به دستش سپرده‌اند، تضمین؛ برحسب وظیفه و از باب من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکر اللَّه عزّ و جلّ:از مادر و پدر عزیزم این دو معلم بزرگوارم که همواره بر کوتاهی و درشتی من، قلم عفو کشیده و کریمانه از کنار غفلت‌هایم گذشته‌اند و در تمام عرصه‌های زندگی یار و یاوری بی چشم‌داشت برای من بوده‌اند؛از استاد با کمالات و شایسته؛ جناب آقای دکتر شکراله خواجوی که در کمال سعه‌صدر، با حسن خلق و فروتنی، از هیچ کمکی در این عرصه بر من دریغ ننمودند و زحمت راهنمایی این رساله را بر عهده گرفتند؛از استاد صبور و باتقوا، جناب آقای دکتر جواد مرادی، که زحمت مشاوره این رساله را در حالی متقبل شدند که بدون مساعدت ایشان، این پروژه به نتیجه مطلوب نمی‌رسید؛و از استاد فرزانه و دلسوز؛ جناب آقای دکتر امین ناظمی که زحمت داوری این رساله را متقبل شدند؛ کمال تشکر و قدردانی را دارم.
همچنین مراتب سپاس و قدردانی را از دیگر اساتید محترم و عالیقدر بخش حسابداری آقایان دکتر نمازی، دکتر مهدوی، دکتر ستایش، دکتر محمودآبادی که افتخار شاگردی در محضر این اندیشمندان عرصه علم و پژوهش داشتم، ابراز میدارم. باشد که این خردترین، بخشی از زحمات آنان را سپاس گوید.
چکیده
بررسی رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد شرکت‌های
پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران
به وسیله‌:
محسن صالحی‌نیا
صورت‌های مالی تجدید ارائه‌شده به‌صورت شفاف و صریح، پیام و علامتی پیرامون قابل‌اتکا نبودن صورت‌های مالی دوره‌های گذشته به استفاده‌کنندگان ارسال می‌کنند. ازاین‌رو تجدید ارائه صورت‌های مالی اثرات مخربی در پی خواهد داشت. این پژوهش به بررسی رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد‌ شرکت‌های‌ پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌پردازد. به همین منظور 70 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی بازه زمانی 1384 تا 1392 مورد بررسی قرار گرفت. از تحلیل آماری رگرسیون خطی چند متغیره برای آزمون فرضیههای پژوهش استفاده‌شده است. با توجه به نتایج آزمون فرضیه‌ها بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد فروش شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه منفی معناداری وجود دارد؛ اما شواهدی از وجود رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد سود خالص، رشد دارایی‌ها و رشد قابل‌تحمل مشاهده نشده است. همچنین نتایج فرضیه‌ها نشان می‌دهد که اندازه و سودآوری شرکت با شاخص‌های رشد رابطه مستقیمی دارند؛ اما سود تقسیمی شرکت با اکثر شاخص‌های رشد رابطه معکوسی دارند.
واژه‌های کلیدی: تعدیلات سنواتی، رشد دارایی‌ها، رشد سود خالص، رشد فروش، رشد قابل‌تحمل.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u فصل اول: کلیات پژوهش PAGEREF _Toc398059408 \h 11-1- مقدمه PAGEREF _Toc398059410 \h 21-2- مسئله پژوهش PAGEREF _Toc398059411 \h 21-3- اهمیت و ضرورت پژوهش4
1-4- اهداف پژوهش PAGEREF _Toc398059413 \h 41-5- سؤال پژوهش PAGEREF _Toc398059414 \h 41-6- فرضیه‌های پژوهش PAGEREF _Toc398059415 \h 51-7- روش انجام پژوهش PAGEREF _Toc398059416 \h 51-7-1- روش پژوهش و گردآوری داده‌ها PAGEREF _Toc398059417 \h 51-7-2- متغیرهای پژوهش5
1-7-3- جامعه آماری و نمونه پژوهش PAGEREF _Toc398059419 \h 61-7-4- روش تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها PAGEREF _Toc398059420 \h 61-7-5- استفاده‌کنندگان از نتایج پژوهش PAGEREF _Toc398059421 \h 61-8- تعریف واژه‌های کلیدی PAGEREF _Toc398059422 \h 71-9- ساختار پژوهش PAGEREF _Toc398059423 \h 7فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش8
2-1- مقدمه PAGEREF _Toc398059426 \h 92-2- مبانی نظری پژوهش PAGEREF _Toc398059427 \h 92-2-1- مفهوم گزارشگری اطلاعات مالی PAGEREF _Toc398059428 \h 92-2-2- تجدید ارائه صورت‌های مالی، دلایل و تقسیمبندی آن PAGEREF _Toc398059429 \h 102-2-3- مسائلی در رابطه با تجدید ارائه صورت‌های مالی PAGEREF _Toc398059430 \h 122-2-3-1- اعتبار پایین مدیریت PAGEREF _Toc398059431 \h 132-2-3- 2- شکاف ادراک PAGEREF _Toc398059432 \h 132-2-3-3- اثر آشکار شدن بخشی از ابهامات در مورد تجدید ارائه (تأثیر بر گستره‌ای وسیع) PAGEREF _Toc398059432 \h 132-2-3- 4- اختلال در ارتباط و واکنش شرکت PAGEREF _Toc398059434 \h 132-2-3- 5- عدم همسویی بین مدیریت، حسابرسان و سایر مسئولان14
2-2-4- پیامدهای تجدید ارائه صورت‌های مالی14
2-2-4-1- واکنش بازار به تجدید ارائه15
2-2-4-2- تغییرات حاکمیت شرکتی16
2-2-4-3- کاهش اعتماد جامعه نسبت به اظهارنظر حسابرسان PAGEREF _Toc398059439 \h 162-2-4-4- کاهش رشد شرکت17
2-2-5- تجدید ارائه و رشد شرکت PAGEREF _Toc398059441 \h 172-3- پیشینه و تاریخچه موضوع پژوهش PAGEREF _Toc398059442 \h 182-3-1- پیشینه خارجی پژوهش PAGEREF _Toc398059443 \h 182-3-2- پیشینه داخلی پژوهش PAGEREF _Toc398059444 \h 202-4- خلاصه فصل PAGEREF _Toc398059445 \h 23فصل سوم: روش اجرای پژوهش24
3-1- مقدمه25
3-2- روش انجام پژوهش25
3-3- فرضیه‌های پژوهش PAGEREF _Toc398059450 \h 253-4- متغیرهای پژوهش PAGEREF _Toc398059451 \h 263-4-1- متغیر مستقل PAGEREF _Toc398059452 \h 263-4-2- متغیرهای وابسته PAGEREF _Toc398059453 \h 263-4-3- متغیرهای کنترلی PAGEREF _Toc398059454 \h 273-5- الگوی پژوهش PAGEREF _Toc398059455 \h 283-6- قلمرو پژوهش PAGEREF _Toc398059456 \h 293-7- جامعه آماری و نمونه پژوهش PAGEREF _Toc398059457 \h 293-8- روش گردآوری داده‌ها PAGEREF _Toc398059458 \h 303-9- روش تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها PAGEREF _Toc398059459 \h 303-10- ابزار تجزیه‌ و تحلیل داده‌ها PAGEREF _Toc398059460 \h 303-11- خلاصه فصل PAGEREF _Toc398059461 \h 31فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‌ها PAGEREF _Toc398059462 \h 324-1- مقدمه PAGEREF _Toc398059464 \h 334-2- آمار توصیفی PAGEREF _Toc398059465 \h 334-3- ایستایی (پایایی) متغیرهای پژوهش PAGEREF _Toc398059466 \h 344-4- آزمون فرضیه‌های پژوهش PAGEREF _Toc398059467 \h 354-4-1- آزمون فرضیه اول PAGEREF _Toc398059468 \h 354-4-2- آزمون فرضیه دوم PAGEREF _Toc398059469 \h 374-4-3- آزمون فرضیه سوم PAGEREF _Toc398059470 \h 384-4-4- آزمون فرضیه چهارم39
4-5- خلاصه فصل41
فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری42
5-1- مقدمه43
5-2- مروری بر نتایج به‌دست‌آمده از پژوهش43
5-3- ایستایی یا پایایی43
5-4- خلاصه نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌ها44
5-4-1- خلاصه نتایج حاصل از آزمون فرضیه اول44
5-4-2- خلاصه نتایج حاصل از آزمون فرضیه دوم44
5-4-3- خلاصه نتایج حاصل از آزمون فرضیه سوم44
5-4-4- خلاصه نتایج حاصل از آزمون فرضیه چهارم45
5-5- نتایج کلی پژوهش45
5-6- پیشنهادی‌های پژوهش46
5-6-1- پیشنهادهایی ناشی از نتایج پژوهش46
5-6-2- پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آینده46
5-7- محدودیت‌های پژوهش46
منابع48
الف) منابع داخلی48
ب) منابع خارجی50

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 4-1: آمار توصیفی متغیرهای پژوهش34
جدول 4-2: آزمون ایستایی متغیرهای پژوهش34
جدول 4-3: آزمون چاو فرضیه اول35
جدول 4-4: آزمون هاسمن فرضیه اول36
جدول 4-5: آزمون بروش‌پاگان فرضیه اول36
جدول 4-6: نتایج آزمون رگرسیون برای فرضیه اول36
جدول 4-7: آزمون چاو فرضیه دوم37
جدول 4-8: آزمون هاسمن فرضیه دوم37
جدول 4-9: آزمون بروش‌پاگان فرضیه دوم37
جدول 4-10: نتایج آزمون رگرسیون برای فرضیه دوم38
جدول 4-11: آزمون چاو فرضیه سوم38
جدول 4-12: آزمون هاسمن فرضیه سوم39
جدول 4-13: نتایج آزمون رگرسیون برای فرضیه سوم39
جدول 4-14: آزمون چاو فرضیه چهارم40
جدول 4-15: آزمون هاسمن فرضیه چهارم40
جدول 4-16: آزمون بروش‌پاگان فرضیه چهارم40
جدول 4-17: نتایج آزمون رگرسیون برای فرضیه چهارم41
فصل اولکلیات پژوهش1-1- مقدمهطبق مفاهیم نظری گزارشگری مالی ایران، هدف صورت‌‌های مالی ارائه اطلاعاتی تلخیص و طبقه‌بندی‌شده درباره وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری است که برای طیفی گسترده‌ از استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی مفید واقع گردد. خصوصیات کیفی اصلی مرتبط با محتوای اطلاعات، “مربوط بودن ” و “قابل‌اتکا بودن ” و خصوصیات کیفی اصلی مرتبط با ارائه اطلاعات، “قابل‌مقایسه بودن ” و “قابل‌فهم بودن ” است. اطلاعاتی که فاقد این خصوصیات باشد، مفید نبوده و یا دارای فایده محدودی است. ازآنجاکه خصوصیات کیفی قابل‌مقایسه بودن و قابل‌فهم بودن، بر مفید بودن اطلاعات می‌افزاید، وجود ثبات رویه حسابداری در روش‌های حسابداری بکار گرفته‌شده و افشاء مناسب اطلاعات الزامی است (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388: 14). استانداردهای حسابداری ایران مقرر می‌کند که شرکت‌ها باید ارقام صورت‌های مالی را به‌صورت مقایسه‌ای همراه با ارقام سال جاری ارائه و افشا کنند (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388). بر این اساس ارقام سال قبل در سال جاری، بار دیگر از سوی شرکت و حسابرس مورد بازبینی و طبقه‌بندی قرارگرفته و در صورت وجود اشتباهی بااهمیت در ماهیت و نحوه طبقه‌بندی و نیز مبالغ سال قبل، می‌بایست در سال جاری تجدید ارائه شوند. بدین ترتیب تجدید ارائه می‌تواند به معنای وجود یک نقص یا اشکال تعبیر شود که در سال جاری کشف‌شده است؛ البته به‌شرط آنکه ناشی از تغییر در رویه‌های حسابداری نباشد. مطالعات نیز نشان می‌دهند که درصد بالایی از تجدید ارائه در ایران، به دلیل اصلاح اشتباهات حسابداری بوده است (کردستانی و همکاران، 1389).
ایجاد فضای بی‌اعتمادی در بازار سرمایه، غیرقابل ‌اتکا تصور شدن صورت‌های مالی، تلاش برای دسترسی به اطلاعات در خارج از بورس، زیان ناشی از تصمیم‌گیری‌های اشتباه استفاده‌کنندگان از صورت‌های مالی و درنهایت تضییع منابع عمومی جامعه، بخشی از پیامدهای این امر است (همان). بنابراین، تجدید ارائه مستمر اقلام در دوره‌های پی‌درپی و رواج آن میان شرکت‌های ایرانی، به اعتبار صورت‌های مالی، آسیب می‌زند و موجب تخصیص و توزیع ناکارآمد ثروت و کاهش اعتماد مردم به بازارهای سرمایه می‌شود (بهار مقدم و دولت‌آبادی، 1391).
1-2- مسئله پژوهشمفاهیم نظری گزارشگری مالی بیان می‌کند که استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی باید بتوانند صورت‌های مالی واحد تجاری را طی زمان جهت تشخیص روند تغییرات در وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری مقایسه نمایند. استفاده‌کنندگان ‌همچنین باید بتوانند صورت‌های مالی واحدهای تجاری مختلف را مقایسه کنند تا وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی آن‌ها را نسبت به یکدیگر بسنجند. بدین ترتیب ضرورت دارد اثرات معاملات و سایر رویدادهای مشابه در داخل واحد تجاری و در طول زمان برای آن واحد تجاری باثبات رویه اندازه‌گیری و ارائه شود و بین واحدهای تجاری مختلف نیز هماهنگی رویه در باب اندازه‌گیری و ارائه موضوعات مشابه رعایت گردد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388: 767). اما به دلیل تغییرات مستمر و مداومی که در شرایط اقتصادی و اجتماعی صورت می‌گیرد، تغییر در اصول و روش‌های حسابداری، و به علت پیچیدگی و حجم بالای معاملات تجاری بروز اشتباه در گزارشگری مالی، و در نتیجه تجدید ارائه صورت‌های مالی منتشرشده اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد (نویسی و همکاران، 1384). بند 40 استاندارد حسابداری شماره 6 ایران الزام می‌کند که چنانچه در رویه حسابداری تغییری صورت گیرد، ارقام مقایسه‌ای سنوات قبل باید بر مبنای رویه جدید ارائه مجدد شود. همچنین بند 42 همین استاندارد بیان می‌دارد که اصلاح اشتباه باید با ارائه مجدد ارقام صورت‌های مالی سال (های) قبل همراه باشد. بند 39 استاندارد حسابداری شماره 1 ایران نیز الزام می‌کند که در مواردی که نحوه ارائه یا طبقه‌بندی اقلام در صورت‌های مالی اصلاح می‌شود، به‌منظور اطمینان از قابلیت مقایسه اقلام صورت‌های مالی، مبالغ مقایسه‌ای باید تجدید طبقه‌بندی شود مگر این‌که این امر ممکن نباشد.
از دیدگاه سرمایه‌گذاران اخبار تجدید ارائه فقط بیانگر مشکلات عملکرد دوره گذشته نیست، بلکه نوعی پیش‌بینی مشکلات آتی برای شرکت و مدیریت آن نیز محسوب می‌شود. به‌عبارت‌دیگر موجب سلب اطمینان سرمایه‌گذاران نسبت به اعتبار و شایستگی مدیریت و کاهش کیفیت سودهای گزارش‌شده می‌گردد. در حقیقت، صورت‌های مالی تجدید ارائه‌شده به‌صورت شفاف و صریح، پیام و علامتی پیرامون قابل‌اتکا نبودن صورت‌های مالی دوره‌های گذشته و کیفیت پایین آن‌ها ارائه می‌نماید. بنابراین متعاقب تجدید ارائه، انتظارات سرمایه‌گذاران در ارتباط با جریان‌های نقدی آتی و نرخ بازده مورد انتظار آن‌ها تغییر می‌یابد (کاظمی، 1390). تجدید ارائه صورت‌های مالی به رابطه‌ی قراردادی بین شرکت و اعضای بیرونی از قبیل مشتریان و عرضه‌کنندگان شرکت آسیب می‌رساند، که این امر اثری منفی بر جریان‌های نقدی شرکت دارد. این اثر منفی بر جریان‌های نقدی، میزان منابع داخلیِ وجه نقد در دسترس برای سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد، که این کاهش سرمایه‌گذاری موجب کاهش رشد شرکت می‌شود. همچنین تجدید ارائه، رشد شرکت را به دلیل افزایش هزینه تأمین مالی خارجی کاهش می‌دهد (البرینگ و همکاران، 2013). ازاین‌رو این سؤال مطرح می‌شود که آیا بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه معناداری وجود دارد یا خیر؟
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهشدر اکثر پژوهش‌های خارجی، شرکت‌های دارای تجدید ارائه مالی فقط بین 3 تا 7 درصد کل جامعه آماری پژوهش را شامل می‌شوند (هی و سندفور،2007؛ سازمان عمومی حسابداری، 2002)، اما طی دوره 1383 تا 1389 بیش از 70 درصد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، صورت‌های مالی خود را تجدید ارائه کرده‌اند (نیکبخت و رفیعی، 1391: 181). تجدید ارائه در صورتهای مالی شرکتهای ایرانی به‌گونه‌ای رایج شده است که از تعدیلات سنواتی بهعنوان یکی از عناصر نسبتاً پایدار در گردش حساب سود (زیان) انباشته یاد میشود. افزایش تجدید ارائه مبین این موضوع است که صورت‌های مالی منتشرشده دوره یا دوره‌های قبل، که مورد تائید استفاده‌کنندگان جهت اتخاذ تصمیم واقع‌شده است، به‌طور نادرست ارائه‌شده و غیر قابل‌اتکا است (ویلسون، 2008). از طرف دیگر افزایش درآمد و رشد سود یکی از راه‌کارهای برای جلب سرمایه‌گذاران به سمت شرکت است (فخاری و یوسف‌نژاد، 1385: 90) و رشد مقدمه‌ای برای دستیابی به سودآوری پایدار است. بنابراین انجام پژوهشی با محوریت رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد شرکت بااهمیت است.
1-4- اهداف پژوهشگراهام و همکاران (2008) استدلال می‌کنند که تجدید ارائه به‌طور بالقوه برای شرکت‌های دست‌اندرکار بسیار هزینه‌بر است. تجدید ارائه ممکن است که اعتماد سرمایه‌گذاران را نسبت به مورد اعتماد بودنِ افشاسازیِ شرکت متزلزل کند، تقاضا برای اوراق بهادارِ شرکت را از رونق اندازد و فرصت‌های پیش روی شرکت را محدود کند و در نتیجه به صدمه‌ی چشم‌گیری در ارزش بازار شرکت بینجامد. با توجه به پیامدهای منفی تجدید ارائه صورت‌های مالی، هدف این پژوهش بررسی رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران است.
1-5- سؤال پژوهشبرای رسیدن به اهداف پژوهش، سؤال‌های‌ زیر طراحی‌شده است:
آیا بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد سود خالص شرکت رابطه معناداری وجود دارد یا خیر؟
آیا بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد فروش شرکت رابطه معناداری وجود دارد یا خیر؟
آیا بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد دارایی‌ها شرکت رابطه معناداری وجود دارد یا خیر؟
آیا بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد قابل‌تحمل شرکت رابطه معناداری وجود دارد یا خیر؟
1-6- فرضیه‌های پژوهشدر خصوص دستیابی به اهداف پژوهش و پاسخگویی به سؤال‏های پژوهش، فرضیههای پژوهش به شرح زیر طراحی و تدوین‌شده است:
فرضیه اول: بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد دارایی‌های شرکت رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه دوم: بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد سود خالص شرکت رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه سوم: بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد فروش شرکت رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه چهارم: بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد قابل‌تحمل شرکت رابطه معناداری وجود دارد.
1-7- روش انجام پژوهش1-7-1- روش پژوهش و گردآوری دادههابه‌طورکلی هدف از انجام این پژوهش بررسی رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد شرکت‌ها است. بنابراین، این پژوهش از نوع پژوهشهای کمی است که از روش علمی ساخت و اثبات تجربی استفاده میکند و بر اساس فرضیهها و طرحهای پژوهش از قبل تعیین‌شده انجام میشود. از این دسته پژوهشها زمانی استفاده میشود که معیار اندازه‌گیری دادهها کمی است و برای استخراج نتیجهها از فنهای آماری استفاده میشود (نمازی، 1382: 64).
در این پژوهش برای جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای و میدانی استفاده‌شده است. برای نگارش و جمعآوری اطلاعات موردنیاز بخش مبانی نظری و پیشینه تجربی پژوهش، به گونه عمده از مجلات تخصصی داخلی و خارجی، و برای گردآوری سایر داده‌ها و اطلاعات موردنیاز عمدتاً از طریق بانکهای اطلاعاتی سازمان بورس اوراق بهادار تهران و نرمافزار تدبیر پرداز استفاده‌شده است.
1-7-2- متغیرهای پژوهشدر این پژوهش تجدید ارائه صورت‌های مالی به‌عنوان متغیر مستقل، انواع شاخص‌های رشد (رشد سود خالص، رشد فروش، رشد دارایی‌ها و رشد قابل‌تحمل) به‌عنوان متغیرهای وابسته و اندازه، اهرم مالی، سود تقسیمی و سودآوری شرکت به‌عنوان متغیرهای کنترلی هستند.
1-7-3- جامعه آماری و نمونه پژوهشجامعه آماری پژوهش حاضر کلیه شرکتهای پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی بازه زمانی 1384 الی 1392 است. در پژوهش حاضر از نمونهگیری آماری استفاده‌نشده است اما شرکتهای مورد بررسی بر اساس محدودیتهای زیر انتخاب‌شده‌اند:
سال مالی آن‌ها منتهی به پایان اسفند ماه و در بازده زمانی مورد بررسی تغییر سال مالی نداشته باشند. تا شاخص‌های محاسبه‌شده در پایان سال مالی دارای تطابق زمانی لازم باشند.
به دلیل تفاوت نوع فعالیت شرکتهای سرمایهگذاری، واسطهگری مالی، هلدینگ، بانک و لیزینگ این شرکت‌ها از نمونه خارج‌شده‌اند.
اطلاعات مالی موردنیاز بهمنظور استخراج دادههای موردنیاز در دسترس باشد.
1-7-4- روش تجزیه‌ و تحلیل داده‌هادر این پژوهش، برای تجزیه‌ و تحلیل اولیه دادهها و محاسبه متغیرهای پژوهش از نرم‌افزار 2013 Excel و به‌منظور انجام آزمون‌های آماری مطرح‌شده از نرم‌افزار 7 Eviews استفاده‌شده است. فرضیههای پژوهش با استفاده از روش تحلیل رگرسیون خطی چندگانه مورد آزمون قرارگرفته‌اند.
1-7-5- استفاده‌کنندگان از نتایج پژوهشنتایج این پژوهش می‌تواند برای سازمان‌ها و اشخاص زیر مفید واقع شود:
1. اعتباردهندگانی که برای تعیین ارزش شرکت بر برنامه‌ریزی مالی و رشد شرکت تکیه می‌کنند.
2. سهام‌داران، سرمایه‌گذاران و سایر استفاده‌کنندگان از صورت‌های مالی که نگران پیامدهای منفی تجدید ارائه و چشم‌انداز آینده‌ی شرکت خواهند بود.
3. تدوین‌کنندگان استانداردهای حسابداری و حسابرسی، زیرا از دیدگاه تنظیم مقررات و استانداردها، داشتن درک گسترده‌ای از پیامدهای منفی تجدید ارائه ازجمله کاهش رشد شرکت سودمند است.
4. سازمان بورس اوراق بهادار تهران به‌عنوان نهاد ناظر بر شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس.
5. مدیران شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران.
6. تحلیلگران مالی و کارگزاران بورس.
7. دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و پژوهشگران.
1-8- تعریف واژه‌های کلیدیتعدیلات سنواتی: تعدیلات‌ سنواتی‌ تعدیلاتی‌ بااهمیت‌ است‌ که‌ به‌ سنوات‌ قبل‌ مربوط‌ می‌شود و از تغییر در رویه‌ حسابداری‌ یا اصلاح‌ اشتباه‌ ناشی‌ می‌گردد. تعدیلات‌ سنواتی‌، اصلاحات‌ تکرارشونده‌ معمول‌ و تعدیل‌ برآوردهای‌ انجام‌شده‌ در سنوات‌ قبل‌ را شامل‌ نمی‌شود (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388: 155).
رشد دارایی‌ها: رشد دارایی‌ها عبارت‌اند از تفاوت بین دارایی‌های سال جاری و سال قبل تقسیم بر دارایی‌های سال قبل (دارابی و کریمی، 1389).
رشد سود خالص: رشد سود خالص عبارت‌اند از تفاوت سود خالص سال جاری و سال قبل تقسیم بر سود سال قبل (نمازی و زراعت‌گری، 1388).
رشد فروش: رشد فروش عبارت‌اند از تفاوت فروش سال جاری و سال قبل تقسیم بر فروش سال قبل (نمازی و زراعت‌گری، 1388).
رشد قابل‌تحمل: رشد قابل‌تحمل بیانگر حداکثر نرخ رشدی است که از طریق جریان‌های نقدی، بدهی‌های کوتاه‌مدت و بدهی‌های بلندمدت می‌توان کسب کرد (البرینگ و همکاران، 2013).
1-9- ساختار پژوهشدر این فصل کلیاتی درباره پژوهش شامل مقدمه‌، مسئله پژوهش، اهمیت و ضرورت پژوهش، هدف پژوهش، سؤال‌های پژوهش، فرضیه‌های پژوهش، متغیر‌های پژوهش و روش انجام پژوهش بیان شد. در بخش مربوط به روش انجام پژوهش به تشریح جامعه آماری پژوهش، محدوده زمانی، روش گرد‌آوری داده‌ها و روش‌های آماری مورد استفاده برای تجزیه‌ و تحلیل اطلاعات پرداخته شد. در ادامه، استفادهکنندگان از نتایج پژوهش تشریح و واژه‌های کلیدی مورد استفاده در این پژوهش تعریف گردید. به‌منظور انعکاس چارچوب این پژوهش در این بخش، مختصری از مطالب عنوان‌شده در هر یک از فصول آتی مطرح میشود:
در فصل دوم، مبانی نظری تجدید ارائه و رشد شرکت بررسی می‌شود و سپس خلاصه‌ای از پژوهش‌های انجام‌شده در این زمینه ارائه میشود.
در فصل سوم، روش پژوهش و آزمون فرضیهها عنوان‌شده است. به‌گونه‌ای که در ابتدا فرضیات به‌تفصیل تشریح شده و سپس متغیرهای پژوهش تعریف میشوند و درنهایت روشهای آماری مورد استفاده در پژوهش معرفی می‌گردد.
در فصل چهارم، تجزیه‌ و تحلیل و آزمون فرضیههای پژوهش و تفسیر نتایج حاصل با استفاده از نرم‌افزارهای 2013 Excel و 7 Eviewsعنوان‌شده است. با توجه به خروجیهای به‌دست‌آمده از نرمافزار 7 Eviews اقدام به تأیید یا رد فرضیه‌های پژوهش شده و سپس در کنار این موضوع، سایر نتایج جانبی به‌دست‌آمده نیز تشریح می‌شود.
در فصل پنجم، تفسیر نتایج به‌دست آمده از آزمون فرضیه‌ها، پیشنهادهای ناشی از نتایج فرضیه‌ها و پیشنهادهای برای پژوهش‌های آینده ارائه شده است و سپس محدودیت‌های موجود در حین پژوهش بیان گردید.فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه پژوهش2-1- مقدمهدر فصل قبل مطالبی پیرامون پژوهش از قبیل تشریح و بیان موضوع پژوهش، اهمیت و اهداف پژوهش، ضرورت انجام پژوهش و روش پژوهش بیان شد. در این فصل مفهوم گزارشگری اطلاعات مالی، تجدید ارائه صورت‌های مالی، دلایل و تقسیم بندی آن، مسائلی در رابطه با تجدید ارائه صورت‌های مالی، پیامدهای منفی تجدید ارائه صورت‌های مالی و تجدید ارائه و رشد مورد بررسی قرارگرفته است. در بخش آخر فصل نیز خلاصه‌ای از پژوهش‌های داخلی و خارجی انجام‌شده در زمینه تجدید ارائه صورتهای مالی، رشد شرکت و ارتباط بین آن دو ارائه‌شده است.
2-2- مبانی نظری پژوهش2-2-1- مفهوم گزارشگری اطلاعات مالیبه‌طورکلی، اطلاعات به‌مثابه آگاهی یا دانشی است که شناخت استفادهکنندگان را شکل داده یا تغییر میبخشد و درنهایت به تصمیمگیری آگاهانه و یا به بازنگری در تصمیمهای اتخاذشده در گذشته، منجر میشود (سازمان بورس و اوراق بهادار، 1386: 1). از دیدگاه نیازهای استفادهکنندگان، گزارشگری مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی سودمند به‌وسیله فراهم کردن اطلاعات مربوط برای استفادهکنندگان صورتهای مالی و کاهش عدم تقارن اطلاعاتی بین مدیریت و سرمایهگذاران بالفعل و بالقوه، نقش بسیار مهمی ایفا میکند (آن، 2009: 44). صورت‌های مالی محصول نهایی سیستمهای حسابداری و گزارشگری برون‌سازمانی شرکتها است که پس از اندازهگیری در اختیار عموم قرار میگیرند (باشمن و اسمیت، 2001: 2).
آن (2009) با بیان اینکه جریان درست اطلاعات در بازار سرمایه، بهعنوان موتور محرکه اقتصاد، منجر به اتخاذ تصمیم‌های صحیح و منطقی از سوی مشارکتکنندگان میشود و نهایتاً، توسعه اقتصادی و بهبود رفاه اجتماعی را به ارمغان میآورد؛ گزارشگری مالی را بهعنوان یک ابزار ارتباطی اصلی بین یک شرکت و گروههای مختلف ذینفع در شرکت (برای نمونه، سهام‌داران، بستانکاران، کارکنان و …) معرفی میکند (آن، 2009: 44).
ولک و همکاران (2004) معتقدند که هدفهای گزارشگری مالی، از نیازها و خواستههای اطلاعاتی استفاده‌کنندگان برونسازمانی سرچشمه میگیرد. به اعتقاد آن‌ها هدف اصلی گزارشگری مالی، بیان آثار اقتصادی رویدادها و عملیات مالی بر وضعیت و عملکرد واحد تجاری برای کمک به اشخاص برون‌سازمانی برای اتخاذ تصمیم‌های مالی در ارتباط با واحد تجاری است.
بر اساس بخش مفاهیم نظری گزارشگری مالی استانداردهای حسابداری ایران (1376)، صورتهای مالی‌، بخش‌ اصلی‌ فرایند گزارشگری‌ مالی‌ را تشکیل‌ می‌دهد. همچنین هیأت تدوین استانداردهای حسابداری ایران (1376) بر این عقیده است که:
هدف کلی گزارشگری مالی، فراهم آوردن اطلاعاتی است که آثار مالی معاملات، عملیات و رویدادهای مالی مؤثر بر وضعیت مالی و نتایج عملیات یک واحد انتفاعی را بیان و از این طریق سرمایه‌گذاران، اعطاکنندگان تسهیلات مالی و سایر استفادهکنندگان برون‌سازمانی را در قضاوت و تصمیمگیری نسبت به امور یک واحد انتفاعی یاری دهد (هیأت تدوین استانداردهای حسابداری ایران، 1376: بند 40).
فاستر (1986) معتقد است که اطلاعات حسابداری در بازار سرمایه دو نقش کلی ایفا میکند (فاستر، 1986: 300):
1. نقش سرمایهگذار فردی: تمرکز این نقش بر انتخاب پرتفویی از اوراق سهام، بدهی یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری برای یک فرد، شرکت یا مؤسسه است.
2. نقش تجمعی (گروهی) در بازار: تمرکز این نقش بر قیمتگذاری تعادلی اوراق سهام، بدهی یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری است. این نقش، شامل قیمتگذاری نسبی و مطلق اوراق سهام، بدهی یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری است.
2-2-2- تجدید ارائه صورتهای مالی، دلایل و تقسیمبندی آنطبق بند 13 بیانیه هیأت اصول حسابداری امریکا تجدید ارائه سود و سایر اطلاعات مالی سالهای گذشته شرکت‌ها به علت اشتباهات ناشی از محاسبات ریاضی، اشتباهات در بهکارگیری رویههای حسابداری و همچنین تعبیر نادرست یا نادیده گرفتن واقعیتهای موجود در زمان تهیه صورتهای مالی ضرورت پیدا میکند (لو، 2003: 38). در ادبیات حسابداری تجدید ارائه به‌عنوان انجام اصلاحاتی در صورتهای مالی به دلیل عدم رعایت اصول پذیرفته‌شده حسابداری تعریف شده است (پالمرس و شولز، 2000: 3؛ مایرز و همکاران، 2003 ب: 9 و افندی و همکاران، 2007: 7). هرلی (2012) تجدید ارائه را به معنی اصلاح اشتباهات و عدم رعایت مقررات میداند (هرلی،2012: 37). البته تجدید ارائه ممکن است در نتیجه بهکارگیری استاندارد جدید نیز انجام گیرد (شولز، 2008: 7). طبق بند 39 استاندارد حسابداری شماره 1 ایران، در مواردی که نحوه ارائه یا طبقهبندی اقلام در صورتهای مالی اصلاح میشود، بهمنظور اطمینان از قابلیت مقایسه اقلام صورتهای مالی، مبلغ مقایسهای باید تجدید طبقهبندی شود مگر اینکه این امر ممکن نباشد. همچنین ماهیت، مبلغ و دلیل تجدید طبقهبندی باید افشا گردد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388: 23). همچنین طبق الزامات‌ استاندارد حسابداری‌ شماره‌ 6 با عنوان‌ گزارش‌ عملکرد مالی‌، چنانچه‌ در رویه‌ حسابداری‌ تغییری‌ صورت‌ گیرد ارقام‌ مقایسه‌ای‌ دوره‌ (های‌) قبل‌ باید بر مبنای‌ رویه‌ جدید تجدید ارائه شود (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1388: 24).
به اعتقاد شولز (2008) دلایل اصلی تجدید ارائه عبارت‌اند از درآمدها (مثلاً شناسایی نادرست یا سؤال برانگیز درآمد)، هزینهها (مثلاً به‌اشتباه سرمایهای کردن مخارج) و طبقهبندی مجدد و افشا (مثلاً طبقهبندی بازپرداخت بدهیها به‌عنوان سرمایهگذاری) (شولز، 2008: 14 و 15). هریبار و جنکینز (2004) معتقدند که شرکتهای تجدید ارائهکننده صورتهای مالی به دلیل مسائل مربوط به شناسایی درآمد، بهای تمام شده، هزینههای عملیاتی، داراییها و موجودیها اقدام به تجدید ارائه صورتهای مالی خود میکنند (هریبار و جنکینز، 2004: 342). بر اساس پژوهش کراس و همکاران (2004) مهم‌ترین علل تجدید ارائه صورتهای مالی، شامل شناسایی درآمدها، ذخایر، بیش ‌از اندازه گزارش کردن داراییها، سرمایهای کردن نادرست برخی از مخارج، مخارج تجدید ساختار، ارائه کمتر از واقع بدهیها یا کاهش ارزش داراییها است (برگرفته از شریعت پناهی و کاظمی، 1389: 8-6). بنابراین تجدید ارائه صورتهای مالی را بر اساس دلایل آن، میتوان به سه دسته کلی تقسیم کرد.
1. تجدید ارائه ناشی از مسائل مربوط به شناسایی درآمدها و هزینهها؛
2. تجدید ارائه ناشی از مسائل مربوط به شناسایی داراییها، بدهیها و ذخایر؛
3. تجدید ارائه ناشی از مسائل مربوط به طبقهبندی اقلام صورتهای مالی.
در یکی دیگر از روشهای طبقهبندی، موارد تجدید ارائه صورتهای مالی به سه دسته منفی یا بد، مثبت یا خوب و خنثی یا مختلط تقسیم میشوند. تجدید ارائه در صورتی بهعنوان بد یا منفی طبقهبندی خواهد شد که اثر آن بر صورتهای مالی منفی باشد، بهعنوان نمونه تجدید ارائه، سود خالص یا درآمد را برای دورههای تجدید ارائه‌شده کاهش دهد (فریدر و شانثیکومار، 2008: 14). اگر اثر تجدید ارائه بر صورتهای مالی مثبت باشد، مثلاً موجب افزایش سود خالص یا درآمد دورههای تجدید ارائه‌شده شود، این تجدید ارائه به‌عنوان تجدید ارائه مثبت طبقهبندی میشود. تجدید ارائه خنثی به حالتی گفته میشود که چند تغییر خوب و بد رخ میدهد و یکدیگر را خنثی میکنند (همان).
گرتسن و همکاران (2006) تجدید ارائه صورتهای مالی را بر اساس نیت مدیریت و درجه تحریف مربوط بودن اطلاعات، تقسیم‌بندی کردهاند. درجه تحریف، اشاره به میزان کاهش ارزش شرکت در نتیجه تأثیر تجدید ارائه دارد؛ و نیت مدیریت اشاره به آن دارد که آیا مدیریت عمداً و با هدف قبلی اطلاعات مالی را طوری اندازهگیری و افشا مینماید تا احتمال تجدید ارائه آن وجود داشته باشد (گرتسن و همکاران، 2006: 432). بر این اساس اگر میزان تحریف بیاهمیت بوده و با نیت بد مدیران ‌همراه نباشد، گرتسن و همکاران (2006) این نوع تجدید ارائه را به‌منزله دروغهای کم‌ضرر تلقی میکنند. درصورتی‌که میزان تحریف بااهمیت بوده ولی با نیت بد مدیریت همراه نباشد، اغفال نامیده میشود. این نوع تجدید ارائه احتمالاً به دلیل کاهش عملکرد شرکت، باعث تغییر انتظارات پیرامون پیشبینی آینده میشود؛ اما به اعتبار گزارشهای مالی شرکت آسیبی نمیرساند. چنانچه تجدید ارائه معرف سطح پایینی از تحریف عمدی باشد، بهعنوان حقه حسابداری خاکستری و کم‌اهمیت در نظر گرفته میشود. این حالت موجب تغییر انتظارات در ارتباط با پیشبینی آینده نمیشود؛ اما اعتماد سرمایهگذاران را نسبت به صحت و درستی گزارشهای مالی آینده شرکت کاهش داده و باعث عدم اطمینان بازار به پیشبینیهای شرکت میشود (همان). سرانجام، جدیترین نوع تجدید ارائه تقلب و نیرنگ است که شامل تحریف بااهمیت و عمدی صورتهای مالی است. در این حالت هم پیشبینی آینده و هم اعتبار شرکت پیرامون گزارشهای مالی آتی تنزل مییابد (گرتسن و همکاران، 2006: 433).
پالمرس و شولز (2004) انگیزههای تجدید ارائه هدفمند صورتهای مالی را به سه دسته تقسیم کردهاند: گروه نخست، انگیزه شرکتهایی است که دارای مشکل کم بودن سودآوری و نقدینگی هستند. این شرکتها تمایل بیشتری دارند تا با انجام اقدامات متقلبانه و مرتکب شدن اشتباهات عمدی، نتایج مالی خود را بهبود بخشند. گروه دوم، انگیزه شرکتهایی است که تمایل دارند با انجام تقلب و اشتباهات عمدی، انتظارات و پیشبینیهای بازار را برآورده سازند. گروه سوم، انگیزه ناشی از برخی قراردادهاست. قراردادهای پاداش وابسته به ارزش سهام و عملکرد شرکت نمونهای از این قراردادها هستند.
2-2-3- مسائلی در رابطه با تجدید ارائه صورتهای مالیگرتسن و همکاران (2006) پنج مسئله را ذکر میکنند که میتوانند به افزایش درک نیت تجدید ارائه و سطح تحریف آن از سوی بازار و ذینفعان کمک کند (گرتسن و همکاران، 2006: 433). این پنچ مسئله به شرح زیر است.
2-2-3-1- اعتبار پایین مدیریتاعتبار مدیریت سرمایه ارزشمندی است اما به‌آسانی میتواند در شرایط تجدید ارائه صورتهای مالی آسیب ببیند. آسیب به اعتبار مدیریت یکی از دلایلی است که سرمایهگذاران به تجدید ارائه واکنش منفی نشان میدهند. در حقیقت خدشهدار شدن اعتبار مدیریت بهشدت بر درک بازار از انگیزه تجدید ارائه و تحریف ناشی از آن اثر گذاشته و در نتیجه ارزش بازار شرکت را تحت تأثیر قرار میدهد (گرتسن و همکاران، 2006: 434).
2-2-3- 2- شکاف ادراکمعمولاً، تفاوت اساسی بین تجدید ارائه ناخواسته که ناشی از ارائه اشتباه سهوی است و تجدید ارائه تعمدی که از سوءنیت ناشی میشود، بهدرستی درک نمیشود. بر این اساس، تفسیرهای ناعادلانهای انجام میگیرد. در حقیقت، اگر مدیر نتواند توضیحات و افشای لازم پیرامون تجدید ارائه داشته باشد، سوء تدبیر و عدم اطمینان در بازار ایجاد شده و کاهش ارزش بازار شرکت را به همراه خواهد داشت. بنابراین توانایی مدیریت برای برقراری ارتباط بهموقع و صحیح بین طبقات و تفاوتهای جزئی در مورد تجدید ارائه، انگیزه و تحریف درک شده از سوی عموم را به میزان قابل ملاحظهای تحت تأثیر قرار خواهد داد (همان).
2-2-3-3- اثر آشکار شدن بخشی از ابهامات در مورد تجدید ارائه (تأثیر بر گستره‌ای وسیع)
شواهد تجربی حاکی از آن است که بسیاری از موارد تجدید ارائه دارای اثرات گستردهای هستند. حتی یک مورد تجدید ارائه ممکن است منجر به زیر سؤال رفتن سایر رویههای حسابداری و افشای اطلاعات شرکت گردد. در بسیاری از موارد، حتی یک تجدید ارائه بیاهمیت اعتبار شرکت را کاملاً از بین میبرد. بنابراین عدم کارایی صحیح حسابداری و افزایش احتمال اشتباه، باعث خدشهدار شدن اعتبار شرکت در بازار میشود (گرتسن و همکاران، 2006: 435-434).
2-2-3- 4- اختلال در ارتباط و واکنش شرکتدر شرایط بحرانی که ممکن است به دلیل تجدید ارائه صورتهای مالی ایجاد شود، ترس و فقدان تجربه مدیریت بهطور ناخودآگاه باعث اتخاذ راهبرد تدافعی ارتباطات توسط مدیریت یا حتی در شرایط حادتر باعث از بین رفتن ارتباط کامل مدیریت با ذینفعان خواهد شد. قطع ارتباط شرکت با ذینفعان مختلف در دوره زمانی قابل‌توجه موجب بدتر شدن قصد کلی تجدید ارائه درک شده از سوی بازار شده و اثرات آن را تقویت خواهد نمود (گرتسن و همکاران، 2006: 436-435).
2-2-3- 5- عدم همسویی بین مدیریت، حسابرسان و سایر مسئولانپس از تجدید ارائه صورتهای مالی، عدم همسویی بین مدیریت، حسابرسان و سایر مسئولان میتواند شرایط را بدتر کند. همسویی اشاره به دیدگاهی کلی دارد که چگونه گروههای مذکور با اجماع به حل مشکل میپردازند. گروههای مختلف به دلیل دیدگاهها و تجربیات متفاوت، از واژگان، زبان، نظریهها و طرحهای خاص خود استفاده میکنند و رفتارهای ارتباطی متفاوتی از خود بروز میدهند. این عوامل آن‌ها را قادر میسازد تا مشکلات را تعیین و حل نمایند. در حقیقت، در اغلب موارد تجدید ارائه صورتهای مالی از طریق سلب شهرت مدیران باعث ایجاد فشار بر آن‌ها میشود. در نتیجه امکان تغییر ناگهانی قواعد و دستورالعملهای داخلی شرکت وجود خواهد داشت. در چنین شرایطی، همسویی بین گروههای مختلف دارای اهمیت زیادی است. عدم همسویی ممکن است از فقدان جریان اطلاعات از جانب مدیریت به هیأت مدیره و حسابرسان ایجاد گردد، به عبارتی عدم پاسخگویی مدیریت به پیشنهادهای مطرح‌شده از سوی حسابرسان باعث عدم همسویی میان مدیریت و حسابرسان میشود. این عدم همسویی ممکن است برای سرمایهگذاران حاوی این پیام باشد که در شرکت کنترل وجود ندارد و مدیرعامل در طرح مشکلات نقش دارد. بنابراین، سرمایهگذاران به‌قصد و نیت مدیریت مظنون خواهند شد. ظن و تردید سرمایه‌گذاران، موجب ایجاد عدم اطمینان در بازار شده و کاهش ارزش شرکت در بازار را بههمراه خواهد داشت. در حقیقت عدم همسویی، مشکلات مربوط به تجدید ارائه را افزایش میدهد. لذا، این احتمال وجود دارد که پس از تجدید ارائه صورتهای مالی، اعضای هیأت مدیره و یا حسابرسان تغییر کرده و افراد جدیدی جانشین آن‌ها شوند (گرتسن و همکاران، 2006: 437-436).
2-2-4- پیامدهای تجدید ارائه صورتهای مالیتعدیلات سنواتی و تجدید ارائه صورتهای مالی دورههای قبل، پیامدهای منفی متعددی را به همراه دارد. رقم سود خالص، مبنای محاسبه مواردی نظیر پاداش هیأت مدیره، مالیات و سود تقسیمی به سهام‌داران است. علاوه بر این، سود هر سهم و نسبت قیمت به سود هر سهم ازجمله شاخصهایی است که مورد استفاده تحلیلگران و سرمایه‌گذاران قرار میگیرد. در نتیجه ارائه نادرست سود و اصلاح آن در دورههای بعد، یعنی پس از گرفتن تصمیم‌های مربوط، آثار مالی و اقتصادی برای افراد مختلف خواهد داشت (نیکبخت و رفیعی، 1390: 169). در ادامه برخی از پیامدهای تجدید ارائه صورتهای مالی توضیح داده شود.
2-2-4-1- واکنش بازار به تجدید ارائهبسیاری از صاحبنظران اعتقاد دارند که تجدید ارائه موجب نگرانی در مورد کیفیت گزارشگری مالی شده است (لویت، 1998؛ پالمرس و شولز، 2000: 3) و بازار به خبر تجدید ارائه، واکنش منفی نشان میدهد (ریچاردسون و همکاران، 2002: 2؛ اخیجب و همکاران، 2005: 327). اداره پاسخ‌گویی دولتی ایالات متحده که بهعنوان بازوی حسابرسی، بازرسی و تحقیقاتی قوه مقننه امریکا (کنگره ایالات متحده) عمل میکند؛ پژوهشهایی در سالهای 2002 و 2006 برای بررسی واکنش قیمتهای سهام به خبر تجدید ارائه صورتهای مالی انجام داد. نتایج این پژوهشها حاکی از آن است که قیمتهای سهام تنها چند روز پس از مشخص شدن تجدید ارائه به میزان قابل‌توجهی سقوط کردند (اداره پاسخ‌گویی دولتی ایالات متحده، 2002: 25 و 2006: 23). همچنین، اگرچه تعیین اثر بلندمدت تجدید ارائه بسیار مشکل است، اما به نظر میرسد اثر بلندمدت آن‌هم منفی باشد (اداره پاسخ‌گویی دولتی ایالات متحده، 2002: 5).
نتایج بررسیهای انجام‌شده توسط پالمرس و همکاران (2004) نشان میدهد که واکنش بازار سرمایه به تجدید ارائه در اثر تنزل چشمانداز آتی شرکت و افزایش عدم اطمینان در مورد این چشمانداز صورت میگیرد (برگرفته از گرتسن و همکاران، 2006: 431). معمولاً چشمانداز آتی شرکت زمانی تنزل مییابد که از طریق تجدید ارائه صورتهای مالی، سود خالص آن کاهش پیدا کند. تجدید ارائه علاوه بر خدشه‌دار کردن روند مطلوب آینده شرکت‌ها باعث ایجاد حس عدم اطمینان پیرامون اعتبار مدیریت و سیستم گزارشگری شرکتها بهویژه در زمانی میشود که کلاهبرداری صورت میگیرد. اگر مدیریت سعی در گمراه کردن سهام‌داران داشته باشد، اعتماد آن‌ها به اطلاعات ارائه‌شده از سوی مدیریت کاهش مییابد و به دنبال آن دیدگاه سرمایهگذاران نسبت به شرکت تغییر می‌کند (گرتسن و همکاران، 2006: 432-431). هریبار و جنکینز (2004) معتقدند که تجدید ارائه موجب کاهش سودهای مورد انتظار آتی و افزایش هزینه سرمایه شرکت میشوند (هریبار و جنکینز، 2004: 337). به عبارتی می‌توان گفت تجدید ارائه هم از طریق کاهش جریانهای نقدی و سود مورد انتظار آتی و هم از طریق افزایش نرخ تنزیل استفاده‌شده از سوی سرمایهگذاران باعث کاهش ارزش بازار شرکت میشود. واکنشهای بازار به همه تجدید ارائهها یکسان نیست، زیرا ویژگیهای تجدید ارائهها از چندین جهت مهم با هم تفاوت دارند. تجدید ارائه ممکن است بر حسابهایی تأثیر بگذارد که از نظر سرمایهگذاران برای ارزیابی شرکت بااهمیت تلقی میشوند (مثل درآمد) یا بر حسابهایی که اهمیت کمتری دارند (مثل سرقفلی). ارائههای اشتباهی که منجر به تجدید ارائه میشوند ممکن است به علت اشتباهات غیرعمدی یا انتخابهای هدفمند رویههای حسابداری باشند (پالمرس و همکاران،2001: 2). اصلاح درآمد دورههای گذشته میتواند بر توان سودآوری آتی شرکت نیز اثرگذار باشد؛ بنابراین تجدید ارائه ناشی از اصلاح درآمد دورههای گذشته دارای تأثیرات مخربتری نسبت به تجدید ارائه به دلیل سایر موارد است. به‌بیان‌دیگر، شواهد حاکی از آن است که سرمایهگذاران به تجدید ارائه صورتهای مالی به دلیل اصلاح اشتباه ناشی از شناسایی درآمد نسبت به سایر دلایل، واکنش شدیدتری نشان میدهند. بنابراین، پیشبینی میشود تجدید ارائه به دلیل اصلاح اشتباه ناشی از شناسایی درآمد واکنش منفیتری از جانب بازار سرمایه، در پی داشته باشد (گرتسن و همکاران، 2006؛ وو، 2002). شولز (2008) هم اعتقاد دارد که شدت واکنش منفی بازار در مواردی شدیدتر است که تجدید ارائه صورتهای مالی در مواد مرتبط با تقلب یا اثرگذار بر درآمد شرکت باشد. برای نمونه نتایج پژوهش پالمرس و همکاران (2004) نشان میدهد که اگر به دلیل تجدید ارائه، سود کاهش یابد واکنش بازار در تاریخ اعلان خبر ارائه مجدد، منفی خواهد بود. آن‌ها یافتند که میانگین نرخ بازده غیرعادی انباشته در طی دوره دو روزه بعد از اعلان خبر تجدید ارائه 9 درصد کاهش یافته است. نتایج پژوهشهای اداره پاسخ‌گویی دولتی ایالات متحده (2002 و 2006) نشان میدهد که قیمتهای سهام تنها چند روز پس از مشخص شدن تجدید ارائه به میزان قابل توجهی سقوط کردند.
2-2-4-2- تغییرات حاکمیت شرکتیاستقلال و تجارب مالی اعضای هیأت مدیره و کمیته حسابرسی با گزارش نادرست صورتهای مالی ارتباط منفی دارد. به‌بیان‌دیگر، در شرکتهایی تجدید ارائه صورتهای مالی پایین است که اعضای کمیته حسابرسی و هیأت مدیره آن‌ها مستقل و غیر اجرایی هستند و در حوزه حسابداری از تجارب ارزشمندی برخوردارند. در حقیقت، استقلال اعضای هیأت مدیره و کمیته حسابرسی بر فرایند گزارشگری مالی تأثیر میگذارد (ثقفی و همکاران، 1390: 17). اگر تجدید ارائه باعث کاهش سودهای گزارششده قبلی گردد، این موضوع بیانگر عملکرد ضعیف شرکت خواهد بود و احتمالاً تغییرات حاکمیت شرکتی به دنبال تجدید ارائه رخ خواهد داد (روتنستین، 2008). گرتسن و همکاران (2006) نیز معتقدند عدم همسویی بین مدیریت و حسابرسان، مشکلات مربوط به تجدید ارائه را افزایش میدهد. لذا، این احتمال وجود دارد که پس از تجدید ارائه صورتهای مالی، اعضای هیأت مدیره و یا حسابرسان تغییر کرده و افراد جدیدی جانشین آن‌ها شوند (گرتسن و همکاران، 2006: 437-436). برای نمونه نتایج پژوهش لییو (2007) نشان میدهد که سهام‌داران شرکتهایی که صورتهای مالی خود را تجدید ارائه کردهاند، به تغییر حسابرس، مدیرعامل و مدیر مالی شرکت رأی مثبت میدهند. همچنین لییو (2007) به این نتیجه رسید که اعلان تجدید ارائه بهطور معناداری موجب افزایش احتمال برکناری و تغییر حسابرسان میشود.
2-2-4-3- کاهش اعتماد جامعه نسبت به اظهارنظر حسابرسانیکی دیگر از پیامدهای منفی تجدید ارائه و تعدیلات سنواتی، اثر آن بر اعتبار حسابرس است. هدف حسابرسان اعتباربخشی به صورت‌های مالی است و زمانی که صورتهای مالی حسابرسی شده دورههای گذشته به دلیل اشتباهات حسابداری قابل توجه بارها تجدید ارائه شود، اعتماد جامعه نسبت به اظهارنظر حسابرسان کاهش مییابد (نیکبخت و رفیعی، 1390: 169).
2-2-4-4- کاهش رشد شرکتتجدید ارائه‌ می‌تواند توانایی شرکت را در تأمین مالی خارجی با هزینه‌ پایین به تأخیر اندازد. ناتوانی در دسترسی به تأمین مالی خارجی با هزینه‌ پایین می‌تواند سرمایه‌گذاری‌های شرکت را محدود کند و موجب کاهش رشد شرکت، مخصوصاً رشد خارجی شود (البرینگ و همکاران، 2013). برای این ادعا چندین استدلال وجود دارد. نخست اینکه، تجدید ارائه مورد اعتماد بودن گزارشگری مالی شرکت را با عدم اطمینان مواجه می‌کند، زیرا تجدید ارائه سرمایه‌گذاران را از این امر آگاه می‌کند که آن‌ها از اطلاعات نادرستی درباره‌ی ارزش شرکت استفاده می‌کرده‌اند (کارپوف و همکاران، 2008). در نتیجه تجدید ارائه می‌تواند باعث شود که سرمایه‌گذاران دیگر جنبه‌های عملیات و عملکرد گزارشگری شرکت را زیر سؤال ببرند (گراهام و همکاران، 2008). دوم اینکه، فرض می‌شود که تجدید ارائه منجر به بازبینی اعتماد به جریان‌های نقدی آینده‌ شرکت می‌شود. گراهام و همکاران (2008) بیان می‌کنند که تجدید ارائه اعداد مالی تاریخی را تغییر می‌دهد، بنابراین پیش‌بینی‌های مبتنی بر این اعداد تغییر می‌کند. با این فرض که اکثریت تجدید ارائه‌ها سودها را کاهش می‌دهند، تجدید ارائه می‌تواند بر قابلیت شرکت در فراهم کردن وجوه خارجی تأثیر منفی داشته باشد چرا که تجدید ارائه بدین معنی است که شرکت در شرایط بدتری از آنچه تصورِ آن می‌رفت، قرار دارد. سوم اینکه، تجدید ارائه می‌تواند منجر به مسائل دادخواهی شود که این امر می‌تواند چشم‌انداز آینده‌ شرکت را بدتر کند (پالمرس و شولز، 2004). به نوبه‌ی خود این مسائل می‌تواند شرکت را از دست‌یابی به تأمین مالی خارجی با هزینه‌ پایین به تأخیر اندازد. همچنین تجدید ارائه می‌تواند به شهرت شرکت صدمه بزند، که این امر می‌تواند تأثیراتی منفی بر جریان‌های نقدی واقعی ایجاد کند و در نتیجه ارزش‌گذاری شرکت را پایین آورد (گراهام و همکاران، 2008). برای نمونه، احتمال دارد که سرمایه‌گذاران، مشتریان و تأمین‌کنندگان شرایط تجاری (قراردادی) خود را تغییر دهند و جریان نقدی شرکت را کاهش می‌دهد. این کاهشِ در جریان نقدی شرکت می‌تواند بر رشد شرکت، به ویژه رشد داخلی شرکت تأثیر منفی داشته باشد. (البرینگ و همکاران، 2013).
2-2-5- تجدید ارائه و رشد شرکتبه‌طور خلاصه در مورد دلایل رابطه بین تجدید ارائه و رشد شرکت، می‌توان استدلال‌های زیر را بیان کرد.
1. تجدید ارائه می‌تواند توانایی شرکت را در تأمین مالی خارجی با هزینه‌ پایین به تأخیر اندازد. ناتوانی در دسترسی به تأمین مالی خارجی با هزینه‌ پایین می‌تواند سرمایه‌گذاری‌های شرکت را محدود کند و موجب کاهش رشد شرکت، مخصوصاً رشد خارجی شود (البرینگ و همکاران، 2013).
2. تجدید ارائه می‌تواند موجب تخریبِ روابط قراردادی مانند روابط میان شرکت و تأمین‌کنندگان و مشتریانش شود (کارپوف و همکاران، 2008). تا حدی، این امر به‌عنوان تأثیرات منفیِ تجدید ارائه بر شهرت و اعتبار شرکت دیده می‌شود و جریان نقدی شرکت را کاهش می‌دهد. هم‌چنین این کاهشِ در جریان نقدی شرکت می‌تواند بر رشد شرکت، به ویژه رشد داخلی شرکت تأثیر منفی داشته باشد. (البرینگ و همکاران، 2013).
3. فرض می‌شود که تجدید ارائه منجر به بازبینی اعتماد به جریان‌های نقدی آینده‌ شرکت می‌شود. گراهام و همکاران (46:2008) بیان می‌کنند که تجدید ارائه اعداد مالی تاریخی را تغییر دهد، بنابراین پیش‌بینی‌های که به این اعداد مبتنی هستند را دچار تغییر می‌کند. با این فرض که اکثریت تجدید ارائه‌ها سودها را کاهش می‌دهند، تجدید ارائه می‌تواند بر قابلیت شرکت در فراهم کردن وجوه خارجی تأثیر منفی داشته باشد چرا که تجدید ارائه بدین معنی است که شرکت در شرایط بدتری از آنچه تصورِ آن می‌رفت قرار دارد.
4. تجدید ارائه مورد اعتماد بودن گزارشگری مالی شرکت را با عدم اطمینان مواجه می‌کند، زیرا تجدید ارائه سرمایه‌گذاران را از این امر آگاه می‌کند که آن‌ها از اطلاعات نادرستی درباره‌ی ارزش شرکت استفاده می‌کرده‌اند (کارپوف و همکاران،596،2008). در نتیجه تجدید ارائه می‌تواند باعث شود که سرمایه‌گذاران دیگر جنبه‌های عملیات و عملکرد گزارشگری شرکت را زیر سؤال ببرند (گراهام و همکاران،2008).
5. درآمد حاصل از فروش کالا و خدمات، مرکز ثقل توانایی شرکت برای رشد و پیشرفت است. چنانچه شرکتی درآمد دوره‌های گذشته خود را بیش از میزان واقعی گزارش نماید، نه‌تنها عملکرد گذشته آن اغراق‌آمیز بوده است بلکه ممکن است رشد آینده شرکت نیز متزلزل شود. به‌بیان‌دیگر، از منظر سرمایه‌گذاران، در خصوص روند آتی شرکت ابهام ایجاد خواهد شد. لذا، نگرانی سرمایه‌گذاران پیرامون رشد آتی شرکت باعث تجدیدنظر در ارزش شرکت خواهد شد که به‌صورت تقلیل ارزش ظاهر خواهد شد (کراس و همکاران، 2004).
6. درنهایت اینکه تجدید ارائه می‌تواند منجر به مسائل دادخواهی شود که این امر می‌تواند چشم‌انداز آینده‌ شرکت را بدتر کند (پالمرس و شولز، 2004). به نوبه‌ی خود این مسئله می‌تواند شرکت را از دست‌یابی به تأمین مالی خارجی با هزینه‌ پایین به تأخیر اندازد.
2-3- پیشینه و تاریخچه پژوهشمطالعات در زمینه تجدید ارائه صورت‌های مالی را می‌توان در سه گروه طبقه‌بندی کرد: 1. مطالعات مربوط به پیامدهای منفی تجدید ارائه صورت‌های مالی 2. مطالعات مربوط به عوامل و انگیزه‌های تجدید ارائه صورت‌های مالی 3. مطالعات برای تشخیص و پیش‌بینی تجدید ارائه صورت‌های مالی (نیکبخت و رفیعی، 1391: 170). در ادامه خلاصه‌ای از مطالعات یاد شده ارائه می‌شود.
2-3-1- پیشینه خارجی پژوهشریچاردسون و همکاران (2002) مفید بودن اطلاعات حسابداری تجدید ارائه‌شده در پیش‌بینی مدیریت سود، را در شرکت‌های که در فاصله زمانی 1971 الی 2000 اقدام به تجدید ارائه سود سالیانه خود نمودند، آزمون کرد. نتایج این پژوهش نشان داد که یکی از عوامل ایجاد انگیزه برای تجدید ارائه سود، سطح بالای بدهی‌های معوق است. به همین دلیل، واکنش قیمت سهام در تاریخ اعلان تجدید ارائه سود با بزرگی و حجم بدهی‌ها ارتباط دارد. در حقیقت، شرکت‌هایی که بدهی‌های زیادی دارند در تاریخ اعلان تجدید ارائه سود، کاهش بیشتری را در قیمت سهام تجربه می‌کنند.
کالن و همکاران (2002) بیان می‌کنند شرکت‌هایی که به دلیل اشتباهات حسابداری به ویژه اشتباهات ناشی از شناسایی، ادغام و تحصیل درآمد به تجدید ارائه صورت‌های مالی مبادرت می‌ورزند نسبت به شرکت‌هایی که به دلیل تغییر در اصول و رویه‌های حسابداری صورت‌های مالی تجدید ارائه‌شده منتشر می‌نمایند، دارای عمر کوتاه‌تری هستند. این مسئله بیانگر آن است که احتمالاً شرکت‌های مزبور از کنترل‌های ناکافی مدیریت در طول مراحل رشد برخوردارند و یا در مراحل رشد اولیه خود اقدام به دست‌کاری حساب‌ها به‌خصوص حساب درآمد می‌نمایند که این امر به‌نوبه خود بر سود و جریان‌های نقدی آتی اثرگذار خواهد بود.
اداره پاسخ‌گویی دولتی ایالات متحده طی پژوهش‌هایی در سال‌های 2002 و 2006 به بررسی واکنش قیمت‌های سهام به خبر تجدید ارائه صورت‌های مالی پرداخت و به این نتیجه رسید که قیمت‌های سهام تنها چند روز پس از مشخص شدن تجدید ارائه به میزان قابل توجهی سقوط کردند (اداره پاسخ‌گویی دولتی ایالات متحده، 2002: 25 و 2006: 23). اگرچه تعیین اثر بلندمدت تجدید ارائه بسیار مشکل است، اما به نظر می‌رسد اثر بلندمدت آن‌هم منفی باشد (اداره پاسخ‌گویی دولتی ایالات متحده، 2002: 5).
پژوهش پالمرس و همکاران (2004) کاهش قابل توجه ارزش بازار بلافاصله پس از تجدید ارائه صورت‌های مالی را نشان دادند. آن‌ها استدلال می‌کنند که از دست دادن ارزش بازار را می‌توان به چندین عامل نسبت داد: 1. تجدیدنظر در مورد انتظارات از سودهای گذشته و مورد انتظار آینده 2. تجدیدنظر در مورد انتظارات از چشم‌انداز رشد شرکت3. ارزیابی مجدد از صداقت مدیران و تجدیدنظر در مورد ادراک از کیفیت گزارشگری مالی شرکت.
هریبار و جنکینز (2004) تأثیر تجدید ارائه صورت‌های مالی بر برآورد هزینه سرمایه را مورد بررسی قرار دادند و یافتند که تجدید ارائه موجب کاهش سودهای مورد انتظار آتی و افزایش هزینه سرمایه شرکت می‌گردد. در حقیقت، تجدید ارائه سود موجب کاهش اطمینان سرمایه‌گذاران نسبت به اعتبار و شایستگی مدیریت و کاهش کیفیت سود می‌گردد. بنابراین، نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران افزایش می‌یابد که درنهایت منجر به افزایش هزینه سرمایه شرکت می‌گردد. نتایج این دو پژوهشگر نشان داد با توجه به روش مورد استفاده برای محاسبه هزینه سرمایه، بلافاصله متعاقب تجدید ارائه نرخ هزینه سرمایه در ماه به‌طور میانگین بین 7 الی 19 درصد افزایش می‌یابد.
هیرشی و همکاران (2005) پژوهشی تحت عنوان «عدم واکنش بلندمدت بازار به تجدید ارائه صورت‌های مالی» انجام و نشان داد شرکت‌هایی که از طریق تجدید ارائه، سودهای گذشته خود را بیشتر گزارش نموده‌اند دارای بازده آتی کمتری هستند. به‌بیان‌دیگر، ارتباط منفی بین افزایش سودهای گذشته به دلیل تجدید ارائه با بازده آتی بعد از اعلام وجود دارد.
خورانا و همکاران (2006) یافتند که شرکت‌های که سیاست افشا‌گری گسترده‌ی را اتخاذ کرده‌اند میزان رشد خارجی بیشتری را نشان داده‌اند.
‌مور (2007) در مجموع تأثیر چهارده متغیر مستقل بر تجدید ارائه صورت‌های مالی (به‌عنوان متغیر وابسته) را مورد آزمون قرار داد، که یازده مورد آن نسبت‌های مالی و سه مورد نیز متغیرهای کیفی است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که احتمالاً تجدید ارائه صورت‌های مالی با تغییر در برخی از نسبت‌های مالی، تغییر حسابرس و تغییر مدیران اجرایی افزایش می‌یابد.
گراهام و همکاران (2008) بر بازار وام تمرکز کردند و مشاهده کردند که پس از تجدید ارائه، تفاوت قیمت خرید و فروشِ وام و حق‌الزحمه‌ها افزایش یافت و یافتند که این اثرات برای شرکت‌های تجدید ارائه‌کننده‌ی تقلبی نسبت به غیر تقلبی شدیدتر است.
بورن (2008) با استفاده از متغیرهای نسبت حساب‌های دریافتنی به فروش، حاشیه سود ناخالص، نسبت رشد فروش، کیفیت دارایی‌ها و کل اقلام تعهدی الگویی برای پیش‌بینی تجدید ارائه صورت‌های مالی ارائه نمود.
بارنیو و کاُ (2009) تجدید ارائه را به‌عنوان واسطه‌ای برای عدم اطمینان اطلاعاتی استفاده کردند و دریافتند که سرمایه‌گذارانِ شرکتِ تجدید ارائه‌کننده، بیشتر بر مشخصه‌های تحلیلی مرتبط با صحتِ پیش‌بینی تکیه می‌کنند.
کراوِت و شولین (2010) یافتند که پس از تجدید ارائه، هزینه ریسک اطلاعات اختیاری افزایش می‌یابد که این امر منجر به افزایش هزینه مورد انتظار سرمایه‌گذاران می‌شود.
پلاملی و یوهن (2010) پژوهشی با هدف بررسی دلایل اصلی تجدید ارائه صورت‌های مالی انجام دادند، و به این نتیجه رسیدند که در بیشتر موارد، دلیل تجدید ارائه صورت‌های مالی، اشتباهات رخ داده از جانب شرکت‌ها است.
چان و همکاران (2012) نشان دادند که پس از اعمال برخی قوانین مثل کلاوبکس (بخش 304 قانون ساربنز – اکسلی) تعداد موارد تجدید ارائه صورت‌های مالی کاهش می‌یابد.
البرینگ و همکاران (2013) به بررسی تأثیر تجدید ارائه صورت‌های مالی بر رشد شرکت‌ها پرداختند. نمونه‌ آزمایشی آن‌ها شامل 1044 شرکتِ تجدید ارائه‌کننده طی دوره 1997 تا 2009 و نمونه کنترلی شامل شرکت‌هایی فاقد تجدید ارائه بوده است. در این پژوهش از رشد فروش خالص و رشد قابل‌تحمل استفاده‌شده، و به‌طورکلی یافتند که در پی تجدید ارائه رشد شرکت‌ها کاهش می‌یابد.
2-3-2- پیشینه داخلی پژوهشپژوهشی که همزمان به بررسی رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته باشد، مشاهده نشد. با این وجود، در اینجا به بیان پاره‌ای از پژوهشهای تجربی اشاره میشود که درزمینه تجدید ارائه صورت‌های مالی یا رشد شرکتها انجام‌شده و به نحوی به موضوع پژوهش ارتباط پیدا می‌کنند. افزون بر این، برخی از پژوهشها به‌منظور ایجاد پشتوانه برای به‌کارگیری متغیرهای این پژوهش بیان شده است.
شریعت پناهی و کاظمی (1389) تأثیر تجدید ارائه صورت‌های مالی بر محتوای اطلاعاتی سود را مورد بررسی قرار دادند. آن‌ها تعداد 185 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران را طی سال‌های 1378 الی 1386 مورد آزمون قرار دادند. نتایج حاکی از آن است که تجدید ارائه صورت‌های مالی موجب کاهش محتوای اطلاعاتی سود می‌شود.
مهرآذین و رحیمی (1389) به بررسی تأثیر رشد شرکت بر محافظه‌کاری حسابداری بر اساس مدل محافظه‌کاری باسو پرداختند. در این پژوهش تعداد 81 شرکت به‌عنوان نمونه آماری در دوره نه ساله 1379 الی 1387 بررسی شدند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که مدل تعدیل شده باسو با در نظر گرفتن رشد شرکت از نظر آماری معنی‌دار است. اما برخلاف پیش‌بینی‌ها، بالا رفتن رشد شرکت تأثیری بر میزان محافظه‌کاری حسابداری ندارد.
دارابی و کریمی (1389) رابطه بین نرخ رشد دارایی‌های ثابت و بازده سهام در دوره‌ زمانی 1383 تا 1387 شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران را مورد بررسی قرار دادند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که رابطه منفی معناداری بین افزایش در نرخ رشد دارایی‌های ثابت با بازده سهام کوتاه‌مدت و بلندمدت وجود دارد.
حیدر پور و ازوجی (1389) عوامل مؤثر بر تجدید ارائه سود هر سهم را در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1380 الی 1386 مورد بررسی قرار دادند. بر این اساس تأثیر متغیرهای مستقل شامل اندازه شرکت، رشد فروش، نسبت اهرم مالی، بازده دارایی‌ها، شاخص محافظه‌کاری حسابداری، شاخص کیفیت سود، تغییر حسابرس و نسبت جریان نقدی عملیاتی به سود بر متغیر وابسته (تفاوت سود هر سهم تجدید ارائه‌شده و نشده) مورد آزمون قرار گرفت. نتیجه اصلی این پژوهش بیانگر آن است که از بین متغیرهای مستقل در نظر گرفته‌شده، تنها عامل مؤثر بر تجدید ارائه سود هر سهم، شاخص کیفیت سود هر سهم است.
پیری و همکاران (1390) اثر دوره‌های مختلف چرخه عمر بر سودآوری و رشد بنگاه‌های تجاری را بررسی کردند. با استفاده از روش بررسی میدانی و اسناد کاوی، اطلاعات واقعی 149 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، در بازه زمانی 1379 تا 1388 استخراج شده و با استفاده از روش‌های آمار توصیفی، الگوی داده‌های تابلویی و آزمون آماری ویلکاکسون مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته‌اند. نتایج پژوهش نشان‌دهنده مؤثر بودن چرخه عمر در رشد و سودآوری بنگاه‌های تجاری است. به این ترتیب، با در نظر گرفتن متغیر چرخه عمر در مدل‌های پیش‌بینی سودآوری، توان تخمین این مدل‌ها نسبت به مدل اولیه، بیش از 40 درصد افزایش می‌یابد.
جهانشاد و همکاران (1390) به بررسی تأثیر درصد تغییرات سود سهام پرداختی بر رشد آتی پرداختند. این پژوهش دارای یک متغیر مستقل (درصد تغییرات سود سهام پرداختی) و یک متغیر وابسته (رشد سود آتی) و 5 متغیر کنترلی شامل اندازه شرکت، اهرم مالی، بازده دارایی‌ها، نسبت سود به قیمت و رشد سود با وقفه زمانی است. دوره زمانی این پژوهش از 1384 الی 1388 است. برای آزمون فرضیه پژوهش از روش رگرسیون چند متغیره استفاده‌شده و نتایج پژوهش نشان دهنده تأثیر مثبت درصد تغییرات سود سهام پرداختی بر رشد سود آتی است.
ثقفی و همکاران (1390) به بررسی کاهش بلندمدت محتوای اطلاعاتی سود متعاقب تجدید ارائه صورت‌های مالی پرداختند. در این پژوهش 185 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی سال‌های 1378 الی 1387 مورد آزمون قرار گرفتند. آن‌ها یافتند که متعاقب تجدید ارائه صورت‌های‌ مالی، کاهش بلندمدت در محتوای اطلاعاتی سود رخ داده است.
نیکبخت و رفیعی (1391) به تدوین الگوی عوامل مؤثر بر تجدید ارائه صورت‌های مالی در ایران پرداختند. بدین منظور نخست از طریق مصاحبه با 50 نفر از خبرگان، عوامل مؤثر بر تجدید ارائه صورت‌های مالی شناسایی، و سپس با روش رگرسیون لجستیک الگوی موردنظر برآورد شده است. به‌منظور برآورد الگو، از داده‌های مربوط به 202 شرکت بورسی طی سال‌های 1384 تا 1388 استفاده‌شده است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سودآوری، اهرم مالی، طول دوره تصدی مدیریت، تغییر مدیریت، تغییر حسابرس و اندازه موسسه حسابرسی بر وقوع تجدید ارائه صورت‌های مالی مؤثر است.
بولو و همکاران (1391) به بررسی رابطه تجدید ارائه صورت‌های مالی با مدیریت سود و کیفیت سود پرداختند. جامعه آماری پژوهش، شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1383 الی 1388 بوده و رابطه مذکور در 10 صنعت شامل 211 شرکت مورد بررسی قرارگرفته است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که بین تجدید ارائه صورت‌های مالی با مدیریت سود رابطه معنی‌داری وجود دارد و نوع رابطه نشان می‌دهد که هرچه شدت تجدید ارائه صورت‌های مالی افزایش می‌یابد، مدیریت سود (سطح اقلام تعهدی اختیاری) نیز افزایش می‌یابد. همچنین، بین تجدید ارائه صورت‌های مالی با پایداری سود رابطه معنی‌داری وجود دارد و نوع رابطه نشان می‌دهد که هرچه شدت تجدید ارائه صورت‌های مالی افزایش می‌یابد، پایداری سود کاهش پیدا می‌کند.
رحمانی و تومرایی (1391) ارتباط تجدید ارائه صورت‌های مالی و قیمت‌گذاری ریسک اطلاعاتی را بررسی کردند. دوره بررسی این پژوهش سال‌های 1384 الی 1389 و شامل 144 شرکت است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که بعد از تجدید ارائه صورت‌های مالی، ریسک اطلاعاتی اختیاری افزایش می‌یابد و همچنین تجدید ارائه حساب‌های اصلی در مقایسه با حساب‌های غیر اصلی باعث افزایش بیشتر در ریسک اطلاعاتی ذاتی می‌شود، اما با افزایش ریسک اطلاعاتی اختیاری همراه نیست. همچنین شرکت‌هایی که بیشتر از یک‌بار تجدید ارائه داشته‌اند نسبت به شرکت‌هایی که فقط یک‌بار تجدید ارائه داشته‌اند، افزایش ریسک اطلاعاتی ذاتی را تجربه می‌کنند.
بهار مقدم و دولت‌آبادی (1391) به بررسی مقایسه‌ای بین کیفیت سود گزارش‌شده با سود تجدید ارائه پرداختند. برای این منظور 144 شرکت پذیرفته در بورس اوراق بهادار تهران، طی دوره زمانی 1381 تا 1388 مورد بررسی قرارگرفته است. در این پژوهش برای اندازه‌گیری کیفیت سود از دو معیار قابلیت پیش‌بینی و پایداری سود استفاده گردید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که کیفیت سود تجدید ارائه‌شده در مقایسه با سود گزارش‌شده اولیه از پایداری و قابلیت پیش‌بینی بیشتری برخوردار است.
ساعی و همکاران (1392) فراوانی و اهمیت تجدید ارائه صورت‌های مالی را مورد بررسی قرار دادند. در این پژوهش با استفاده از اطلاعات مالی 229 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در سال‌های 1380 تا 1387، مشخص گردید، بیشترین فراوانی تجدید ارائه‌ها مربوط به بدهی‌ها؛ صنعت خودرو و قطعات، و سال 1384 است. یافته‌های پژوهش نیز نشان می‌دهد که نسبت توزیع فراوانی تجدید ارائه‌ها، در سال‌ها، و صنایع مختلف، معنی‌دار است. علاوه بر آن، با بررسی اختلاف میانگین‌ها، معنی‌داری تفاوت ارقام اولیه و تجدید ارائه‌شده به تائید رسید.
آقایی و همکاران (1392) کیفیت اقلام تعهدی شرکت‌های تجدید ارائه‌کننده طی سا‌ل‌های 1380 الی 1389 مورد بررسی قرار دادند. معیار کیفیت سود در این پژوهش، کیفیت اقلام تعهدی مبتنی بر مدل دیچو و دچو (2002) است. یافته‌های پژوهش نشان داد که کیفیت سود (اقلام تعهدی) به‌طور معناداری از دوره تحریف تا دوره بعد از اطلاعیه تجدید ارائه افزایش‌یافته است.
خواجوی و قدیریان آرانی (1393) به بررسی تجربی کیفیت سود شرکت‌های تجدید ارائه‌کننده صورت‌های مالی پرداخت. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که گر چه کیفیت سود گزارش‌شده اولیه شرکت‌های تجدید ارائه‌کننده صورت‌های مالی به گونه معناداری پایین‌تر از کیفیت سود شرکت‌هایی است که صورت‌های مالی خود را تجدید ارائه نکرده‌اند؛ اما بین کیفیت سود تجدید ارائه‌شده شرکت‌های تجدید ارائه‌کننده صورت‌های مالی و کیفیت سود شرکت‌هایی که صورت‌های مالی خود را تجدید ارائه نکرده‌اند تفاوت معناداری وجود ندارد. همچنین در سطح شرکت‌های تجدید ارائه‌کننده صورت‌های مالی، کیفیت سود تجدید ارائه‌شده به‌طور معناداری بالاتر از کیفیت سود گزارش‌شده اولیه است.
خواجوی و همکاران (1393) به بررسی رابطه دو سویه رشد و سودآوری 173 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، در بازه زمانی 1390-1382 پرداختند. در این پژوهش برای اندازه‌گیری رشد شرکت از رشد دارایی‌های شرکت استفاده‌شده است و با انجام آزمون علیت گرنجری، وجود رابطه دو سویه میان این دو متغیر به تائید رسید و پس از آن، سیستم معادلات همزمان با استفاده از روش رگرسیون دومرحلهای برآورد شد. نتایج برآورد حاکی از وجود یک رابطه دو سویه بین رشد و سودآوری شرکتهای پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران است.
2-4- خلاصه فصلاین فصل به مبانی نظری و پیشینه تجربی پژوهش اختصاص داشت. در این فصل، ابتدا به تبیین مفهوم تجدید ارائه صورت‌های مالی، تقسیم‌بندی تجدید ارائه، پیامدهای تجدید ارائه و رابطه تجدید ارائه و رشد شرکت پرداخته شد. در انتها، خلاصه برخی از پژوهش‌های داخلی و خارجی انجام‌شده در ارتباط با موضوع پژوهش، ارائه شد.
موضوع فصل بعد، تشریح روش اجرای پژوهش است. بدین ترتیب که، ابتدا به بیان روش پژوهش و گردآوری داده‌ها، فرضیه‌ها، متغیرها و قلمرو پژوهش پرداخته می‌شود. سپس، جامعه و نمونه آماری، روش تجزیه و تحلیل دادهها و نحوه آزمون فرضیه‌های پژوهش تشریح می‌شود.فصل سوم
روش اجرای پژوهش3-1- مقدمهپایه هر علمی، روش شناخت آن است و اعتبار و ارزش قوانین هر علمی به روش‌شناختی مبتنی است که در آن علم به کار میرود. از اصطلاح روش پژوهش معانی خاص و متمایزی در متون علمی استنباط میشود. این استنباطها گاه دارای همپوشانی و وابستگیهایی هستند و در مواردی هم روش پژوهش و نوع پژوهش مترادف در نظر گرفته‌شدهاند (عبدالخلیق و آجینکیا، 1379: 35).
فصل قبل به بیان مبانی نظری و پیشینه پژوهش اختصاص داشت و در این فصل، روش پژوهش شامل فرضیه‌های پژوهش، متغیرهای پژوهش، قلمرو پژوهش، جامعه آماری پژوهش، روش گردآوری دادهها، تجزیه‌ و تحلیل دادهها، روش استفاده از داده‌ها و آزمون فرضیهها نیز تشریح خواهد شد.3-2- روش انجام پژوهشپژوهش حاضر به بررسی رابطه بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران میپردازد. بنابراین، این پژوهش از نوع پژوهشهای کمی است که از روش علمی ساخت و اثبات تجربی استفاده میکند و بر اساس فرضیهها و طرحهای پژوهش از قبل تعیین‌شده انجام میشود. از این دسته پژوهشها زمانی استفاده میشود که معیار اندازهگیری دادهها کمی است و برای استخراج نتیجهها از فنهای آماری استفاده میشود (نمازی، 1382: 64).
3-3- فرضیه‌های پژوهشدر این قسمت بهمنظور دستیابی به اهداف پژوهش و بر اساس مبانی نظری و پیشینه تجربی مطرح‌شده در فصل قبل، فرضیههای پژوهش به شرح زیر طراحی و تدوین‌شده است:
فرضیه اول: بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد دارایی‌های شرکت رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه دوم: بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد سود خالص شرکت رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه سوم: بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد فروش شرکت رابطه معناداری وجود دارد.
فرضیه چهارم: بین تجدید ارائه صورت‌های مالی و رشد قابل‌تحمل شرکت رابطه معناداری وجود دارد.
3-4- متغیرهای پژوهشاولین گام برای آزمون فرضیه‌های پژوهش، ارائه تعریف دقیق و مناسبی از متغیرهایی است که امکان اندازه‌گیری خصوصیات مورد توجه در این پژوهش را میسر می‌سازند. در این پژوهش تجدید ارائه صورت‌های مالی به‌عنوان متغیر مستقل، انواع شاخص‌های رشد (رشد سود خالص، رشد فروش، رشد دارایی‌ها و رشد قابل‌تحمل) به‌عنوان متغیرهای وابسته و اندازه، اهرم مالی، سود تقسیمی و سودآوری شرکت به‌عنوان متغیرهای کنترلی هستند.
3-4-1- متغیر مستقلتجدید ارائه صورت‌های مالی (Rest)
همانند پژوهش‌های البرینگ و همکاران (2013)، ماند و مینگسو (2013) و وانگ و هو (2011) تجدید ارائه صورت‌های مالی به‌عنوان یک متغیر دو وجهی در نظر گرفته‌شده است، که برای شرکت‌هایی که تجدید ارائه انجام داده‌اند عدد «یک» و برای شرکت‌هایی که تجدید ارائه انجام نداده‌اند عدد «صفر» لحاظ شده است.
3-4-2- متغیرهای وابستهدر این پژوهش برای



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

NameEmailWebsite

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *