— (617)

موضوع: انس با قرآن در قرآن وحدیث چگونه تبیین شده استفصل اول:
کلیات تحقیق
1-1-بیان مسئله
قرآن کریم کتاب بزرگ مسلمانان ،یکی از دو ثقل مهم بیان شده در سخن پیامبر بزرگ اسلام و راهنمای زندگی مسلمانان است .برای بهره مندی از نور این کتاب و یافتن راه و عملکرد صحیح درزندگی،باید انسان در هر لحظه از زندگیش به آیات الهی آن تمسک جسته و آنچه را مایه سعادت اوست به دست بیاورد .لازمه ی این مهم ،انس همیشگی با قرآن است. به گونه ای که انسان تمام افکار واندیشه ورفتار خود را در زندگی،بر اساس آن سامان دهد.
با بررسی سخنان گهربار ائمه معصومین (علیهم السلام) ورهروان راستین آنها یعنی علمای بزرگ اسلام در یافته می شود که انس با قرآن دارای اهمیت فراوان است؛و ازجهات مختلف قابل بررسی و کاربردی کردن درزندگی افرادو جامعه اسلامی می باشد.
از جمله مهم ترین منابع بررسی این موضوع مهم می توان به سخنان امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری (مد ظله)اشاره نمود. ناگفته پیداست بررسی سخنان راهبردی این بزرگواران که همانا جایگاه رفیع راهبری جامعه شیعی-اسلامی در ایران –وبلکه در جهان-را برعهده داشته ودارند ؛واز سرچشمه زلال وپاک تعالیم اسلام تعالی یافته اند؛ منجر به یافتن شیوه ی صحیح در برخورد با قرآن وفهم دقیق معنای انس با آن وابعاد وجنبه های مختلف مرتبطش وعملیاتی کردن دستورات آن در زندگی فردی واجتماعی می گردد.
1-2-اهمیت وضرورت مسئله
پیش از آنکه به بحث انس با قرآن پرداخته شود؛سخن از اهمیت وضرورت انس با قرآن ضروری می نماید.زیرا که با بیان این مطلب عظمت وبزرگی قرآن وبه تبع آن اهمیت وظیفه خطیر ما مسلمانان در قبال این امانت الهی بیشتر وبهتر شناخته می شود.این کتاب شریف خود به معرفی خویش پرداخته است.برخی از صفات قرآن کریم که در آیات بیان شده است به قرار زیر می باشد:
احسن الحدیث‏ ( الزمر- 23)،برهان(النساء- 173) ، بشرى (النحل- 89 )، بشیرونذیر (فصلت- 4)،بیان (آل عمران- 138)،تبیان (النحل- 89)،تذکره (الحاقه- 48 )، حکیم ( یونس- 1 )،ذکر ( انبیاء- 50 )،رحمه (یونس- 57)،شفاء (یونس- 57)،عربى ( الزمر- 28)،عزیز (فصلت- 41)،غیر ذى عوج ( زمر- 28)،کریم (واقعه- 77)،المبین (دخان- 2)،مجید (البروج- 21)،هادى ( اسراء -9)،هدى (یونس- 57).
آیات قرآن به خوبی بیانگر عظمت وجایگاه والای قرآن ونقش مهم آن در زندگی دنیوی واخروی مسلمانان است.
پس از آیات قرآن،شایسته است به سخن مفسران حقیقی آن ،که پیامبر بزرگوار اسلام(صلی الله علیه وآله وسلم) وائمه معصومین (علیهم السلام) هستند، توجه کنیم:
پیشوای متقین،امام علی( علیه السلام)،در سخنی موجزورسا اهمیت قرآن را چنین بیان نموده اند:«خدا را خدا را در باره قرآن در نظر بگیرید. در عمل به آن دیگران از شما سبقت نگیرند.»(نهج البلاغه،نامه 47)
در جایی دیگر به بیان صفات قرآن وجایگاه والا وارزشمند آن پرداخته می فرمایند:
« قرآن را بیاموزید، که بهترین گفتار است و آن را نیک بفهمید که‏ بهار دل‏هاست. از نور آن شفا و بهبودى خواهید که شفاى سینه‏هاى بیمار است ، و قرآن را نیکو تلاوت کنید که سود بخش‏ترین داستان‏هاست .» (دشتی، 1379ش،ص211)
مولای متقین کتاب خدا را چنین وصف میفرمایند:
«کتاب خدا، قرآن، در میان شما سخنگویى است که هیچ گاه زبانش از حق گویى کند و خسته نمی شود و همواره گویاست ، خانه‏اى است که ستون‏هاى آن هرگز فرو نمى‏ریزد ، و صاحب عزّتى است که یارانش هرگز شکست ندارند.»( همان، ص251)
  و درجای دیگری فرموده اند:« قرآن فرماندهى باز دارنده، و ساکتى گویا، و حجّت خدا بر مخلوقات است. خداوند پیمان عمل کردن به قرآن را از بندگان گرفته، و آنان را در گرو دستوراتش قرار داده است. نورانیّت قرآن را تمام، و دین خود را به وسیله آن کامل فرمود، و پیامبرش را هنگامى از جهان برد که از تبلیغ احکام قرآن فراغت یافته بود. » (همان، ص 353)
«قرآن نورى است که خاموشى ندارد، چراغى است که درخشندگى آن زوال نپذیرد،دریایى است که ژرفاى آن درک نشود، راهى است که رونده آن گمراه نگردد، شعله‏اى است که نور آن تاریک نشود ، جدا کننده حق و باطلى است که درخشش برهانش خاموش نگردد، بنایى است که ستون‏هاى آن خراب نشود، شفا دهنده‏اى است که بیمارى‏هاى وحشت انگیز را بزداید، قدرتى است که یاورانش شکست ندارند، و حقّى است که یارى کنندگانش مغلوب نشوند. قرآن، معدن ایمان و اصل آن است، چشمه‏هاى دانش و دریاهاى علوم است، سرچشمه عدالت، و نهر جارى دل است، پایه‏هاى اسلام و ستون‏هاى محکم آن است، نهرهاى جارى زلال حقیقت، و سرزمین‏هاى آن است. دریایى است که تشنگان آن، آبش را تمام نتوانند کشید، و چشمه‏اى است که آبش کمى ندارد، محل برداشت آبى است که هرچه از آن برگیرند،کاهش نمى‏یابد. منزلى است که مسافران راه آن را فراموش نخواهند کرد، و نشانه‏هایى است که روندگان از آن غفلت نمى‏کنند، کوهسار زیبایى است که از آن نمى‏گذرند.خدا قرآن را فرو نشاننده عطش علمى دانشمندان، و باران بهارى براى قلب فقیهان، و راه گسترده و وسیع براى صالحان قرار داده است. قرآن دارویى است که با آن بیمارى وجود ندارد، نورى است که با آن تاریکى یافت نمى‏شود، ریسمانى است که رشته‏هاى آن محکم، پناهگاهى است که قلّه آن بلند ، و توان و قدرتى است براى آن که قرآن را برگزیند، محل امنى است براى هر کس که وارد آن شود، راهنمایى است تا از او پیروى کند، وسیله انجام وظیفه است براى آن که قرآن را راه و رسم خود قرار دهد، برهانى است بر آن کس که با آن سخن بگوید، عامل پیروزى است براى آن کس که با آن استدلال کند ، نجات دهنده است براى آن کس که حافظ آن باشد و به آن عمل کند، و راهبر آن که آن را به کار گیرد، و نشانه هدایت است براى آن کس که در او بنگرد، سپر نگهدارنده است براى آن کس که با آن خود را بپوشاند، و دانش کسى است که آن را به خاطر بسپارد، و حدیث کسى است که از آن روایت کند، و فرمان کسى است که با آن قضاوت کند.»( همان، ص 419)
در سخنان سلاله پاک وپیرو راستین ائمه معصومین (علیهم السلام)،بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران، امام خمینی (ره)، نیز به وفور، به اهمیت والای قرآن کریم پرداخته شده است.
ایشان در بیان عظمت وجایگاه والای قرآن می فرمایند:«قرآن‏ یک کتابى است که نمى‏شود در اطراف او با این زبان‏هاى الکن صحبت کرد. قرآن‏ یک سفره گسترده‏اى است از ازل تا ابد که از او همه قشرهاى بشر استفاده مى‏کنند و مى‏توانند استفاده کنند. منتها هر قشرى که یک مسلک خاصى دارد، روى آن مسلک خاص تکیه مى‏کند؛ فلاسفه روى مسائل فلسفى اسلام، عرفا روى مسائل عرفانى اسلام، فقها روى مسائل فقهى اسلام، سیاسیون روى مسائل سیاسى و اجتماعى اسلام تکیه مى‏کنند، لکن اسلام همه چیز است و قرآن‏ همه چیز. قرآن‏ یک رحمتى است براى همه بشر و پیغمبر اسلام یک رحمتى است براى عالمین که در همه امور رحمت است.»(خمینی، بی تا، ج‏19 ،ص112)
امام خمینی قرآن را تجلی گاه اسماء وصفات خداوند تعالی وبزرگتر، رحمت الهی دانسته وتوصیه می کنند:«ذات مقدس حق تعالى که غیب است و در عین حال ظاهر است، مستجمع همه کمال به طور غیر متناهى است، در رسول اکرم متجلى است به تمام اسماء و صفات و در قرآن‏ متجلى است به تمام اسماء و صفات.قرآن‏ است که کتاب همه اعصار است.» (همان، ج‏12 ،ص 420)
«بزرگتر رحمتهاى الهى قرآن است، تو اگر به رحمت ارحم الرّاحمین طمع دارى و آرزوى رحمت واسعه دارى، از این رحمت واسعه استفاده کن.» (خمینی،1388 ،ص 31)
ایشان در توصیه به فرزندشان در مورد قرآن می فرمایند:
«فرزندم! با قرآن‏ این بزرگ کتاب معرفت آشنا شو اگر چه با قرائت آن؛ و راهى از آن به سوى محبوب باز کن و تصوّر نکن که قرائت بدون معرفت اثرى ندارد که این وسوسه شیطان است. آخر، این کتاب از طرف محبوب است براى تو و براى همه کس، و نامه محبوبْ محبوب است اگر چه عاشق و محبّ مفاد آن را نداند و با این انگیزه حبّ محبوب که کمال مطلوب است به سراغت آید و شاید دستت گیرد. ما اگر در تمام لحظات عمر به شکرانه این که قرآن‏ کتاب ما است به سجده رویم از عهده برنیامده‏ایم .»(همان،ج‏16،ص207)
در جای دیگر در مورد هدف نزول قرآن می فرمایند:«آیات شریفه قرآن‏ در هر ذره ذره از آن نکات هست. این طور نیست که بى‏جهت مثل یک نویسنده باشد، که مقدم و مؤخر بودن ممکن است که در نظر نباشد. تلاوت آیات شریفه، خوب، همان، «رسالت» است. یعنى رسول آمده است که آیات قرآن‏ را بر مردم تلاوت کند. تلاوت براى چى؟ تلاوت کند و مردم را «تزکیه» کند، نفوس مردم را تزکیه کند؛ تطهیر کند(همان،ج‏8، ص254)
ایشان در بیان جامعیت قرآن فرموده اند:
«هر کس قرآن‏ را مشاهده کند، مى‏بیند همه چیزهاى ماده در آن هست لکن نه به عنوان مادى. همه‏اش به عنوان یک مرتبه دیگرى؛ تعلیم به یک مرتبه دیگرى.» (همان، ج‏8،ص435)
رهبر کبیر انقلاب قرآن را تربیت کننده ی انسان واصلاح کننده ی جامعه معرفی نموده ،آن را چنین توصیف می کنند:«مربّى همه، قرآن‏ است و آن که براى همه است قرآن‏ است؛ و آن که باید زیر سایه او همه ما باشیم آن عبارت از قرآن‏ است.»( همان، ج‏9 ،ص362)
«انسان غیر محدود است و مربى انسان غیر محدود است و نسخه تربیت انسان که قرآن‏ است غیر محدود است؛ نه محدود به عالَم طبیعت و ماده است، نه محدود به عالَم غیب است، نه محدود به عالَم تجرد است، همه چیز است.»( همان، ج‏12 ،ص : 421)
«قرآن‏ آیات الهى است و انگیزه بعثت آوردن این کتاب بزرگ است و تلاوت کردن این کتاب بزرگ و آیه عظیم الهى است. گرچه همه عالم آیات حق تعالى هستند، لکن قرآن‏ کریم فشرده از تمام خلقت و تمام چیزهایى است‏ که در بعثت باید انجام بگیرد.»( همان،ج‏14،ص386)
« قرآن‏ کتابى است براى انسان‏سازى، در تمام مراحلى که انسان طى مى‏کند، قرآن‏ در همه مراحلش دعوت دارد و راه دارد. و تمام قصه‏هایى که در قرآن‏ نقل شده است- گاهى هم تکرار شده است، براى این بوده است که مسأله اهمیت داشته است- این قصه‏ها راهنماى مردم بوده است و براى تهذیب بوده است. قرآن‏ کتاب احکام نیست؛ کلیات را، کلیات احکام را، اصولش را ذکر فرموده است آن‏هم نه به طور تمام آن. قرآن‏ کتاب دعوت است و کتاب اصلاح یک جامعه است .»( همان، ج‏15،ص504)
با توجه به شان بالای قرآن در تربیت انسانها ایشان هدف نهضت مردم ایران را چنین بیان می کنند:«ما نهضت را براى آن کردیم که اسلام و قوانین اسلام و قرآن‏ و قوانین قرآن‏ در کشور ما حکومت کند. و هیچ قانونى در مقابل قانون اسلام و قرآن‏ عرض وجود نکند، و نخواهد کرد.»( همان، ج‏9 ،ص165)
به بیان امام خمینی تاثیرشگفت انگیز قرآن در عصر جاهلیت خود نشانه مهمی در اعجاز وعظمت قرآن است:«این کتاب عزیز در محیطى و عصرى نازل شد که تاریک ترین محیط و عقب افتاده ترین مردم در آن زندگى مى‏کردند و به دست کسى و قلب الهى کسى نازل شد که زندگى خود را در آن محیط ادامه مى‏داد، و در آن حقایق و معارفى است که درجهان آن روز- چه رسد به محیط نزول آن- سابقه نداشت و بالاترین و بزرگ ترین معجزه آن همین است. آن مسائل بزرگ عرفانى که در یونان و نزد فلاسفه آن سابقه نداشت و کتب ارسطو و افلاطون بزرگ ترین فلاسفه آن عصرها از رسیدن به آن عاجز بودند، و حتّى فلاسفه اسلام که در مهد قرآن کریم بزرگ شدند و از آن استفاده‏ها نمودند به آیاتى که صراحت زنده بودن همه موجودات جهان را ذکر کرده، آن آیات را تأویل مى‏کنند، و عرفاى بزرگ اسلام که از آن ذکر مى‏کنند همه از اسلام اخذ نموده و از قرآن کریم گرفته‏اند، و مسائل عرفانى به آن نحو که در قرآن کریم است در کتاب دیگر نیست.»( همان، ج‏16، ص210)
ایشان سپس به تفاسیر نوشته شده در باب قرآن اشاره کرده می فرمایند:
«این مفسرین در عین حالى که زحمتهاى زیاد کشیده‏اند لکن دستشان از لطایف قرآن‏ کوتاه است؛ نه از باب آنکه آنها تقصیرى کرده‏اند، از باب اینکه عظمت قرآن‏ بیشتر از این مسائل است .»( همان، ج‏17،ص430)
اهمیت قرآن در سخنان رهبر عظیم الشان انقلاب چنین وصف شده است:«این قرآن یک اقیانوس عظیم است. هر چه بیشتر جلو بروید، تشنه‌تر می‌شوید و علاقه‌مند‌تر می‌شوید و دل شما روشن‌تر می‌شود. در قرآن باید تدبر کرد.»(خامنه ای، نرم افزار حدیث ولایت، ‏09/ 08/ 1379)
در جایی دیگر فرموده اند:
«باید به قرآن نزدیک شد. شما جوان‌های عزیز و همه‌ی جوان‌هایی که این حرف را در سرتاسر کشور می‌شنوید، بدانید در قرآن حکمت هست، نور هست، شفاء هست. عقده‌هایی که بر اثر چالش‌های موجود مادی دنیا در دل و جان انسان به وجود می‌آید، سرانگشت حکمت قرآنی XE “حکمت قرآنی” \b می‌تواند همه‌ی این عقده‌ها را باز کند، این واقعیت است، دل‌ها را باز می‌کند، شرح صدر XE “شرح صدر” \b می‌دهد، امید می‌دهد، نور می‌دهد، عزم راسخ برای حرکت در صراط مستقیم می‌دهد. با قرآن باید مواجه شد و اینها را گرفت.»( خامنه ای،پیشین، 14/07/1384)
بر اساس آنچه در اهمیت قرآن از زبان آیات وروایات وامام خمینی ورهبر معظم انقلاب آورده شد،به خوبی دریافت می شود که روح نیازمند وتشنه بلکه عطش دار انسان بر اساس فطرتی که خداوند متعال برای انسان قرار داده است نیازمند به تعالیمی وحیانی ومتعالی است که اورا در مسیر حرکت به سوی خداوند راهنما وتربیت کننده باشد.و قرآن همان مربی بزرگ ونامحدود برای بشرو خوان گسترده الهی و بهار دل‏ها و شفاى سینه‏هاى بیمار است.
پس انسان مومن خود را چون بیماری به قرآن عرضه میدارد وشفای خود از امراض مخصوصا امراض روحی اش راونور هدایت الهی را از آن طلب می کند.
آنچنان که مولای متقین می فرماید:
« إنّ فیه شفاء من أکبر الدّاء، و هو الکفر و النّفاق و الغىّ و الضّلال؛براستى در آن بهبودى از بزرگترین امراض، وجود دارد، و آن مرض کفر است و نفاق، تباهى و گمراهى است.(سید رضی،1379ش، خ 176،ص252)
ونیز جامعه مسلمین برای رشد وشکوفایی وحرکت در مسیر کمال وتعالیش نیاز مبرم به انس با قرآن در همه مراتب دارد.
نکته اساسی دیگری که باید مورد توجه قرار بگیرد این است که بدانیم آنکه در بیان قرآن وپیشوایان دین انس با قرآن یک وظیفه خطیر برای عموم مسلمانان می باشد.که هم هر فرد جامعه اسلامی به خصوص جوانان باید در پی کسب آن باشند وهم قشرهای خاصی از افراد جامعه از حوزه ودانشگاه مسئول ترویج وآموزش آن برای اقشار مختلف جامعه می باشند.
امام خمینی (ره)در بیاناتی برمطالب فوق تاکید کرده می فرمایند:« به زائران محترم تذکر مى‏دهم که در این مواقف معظمه و در طول سفر به مکه مکرمه و مدینه منوره، از انس‏ با قرآن‏ کریم، این صحیفه الهى و کتاب هدایت، غفلت نورزند که مسلمانان هر چه دارند و خواهند داشت در طول تاریخ گذشته و آینده از برکات سرشار این کتاب مقدس است. و از همین فرصت از تمامى علماى اعلام وفرزندان قرآن و دانشمندان ارجمند تقاضا دارم که از کتاب مقدسى که‏تِبْیان کُلِّ شَیْ‏ءٍ است و صادر از مقام جمع الهى به قلب نور اول و ظهور جمع الجمع تابیده است، غفلت نفرمایند.» (خمینی،پیشین، ج‏20، ص92)
رهبر معظم انقلاب درباره اهمیت انس با قرآن فرموده اند:«یکی از راه‌هایی که عمق در اعتقادات انسان، در مبانی فکری انسان، در روح انسان، در ایمان انسان ایجاد می‌کند، انس با قرآن است. بنابراین در زندگی حتماً تلاوت قرآن با تدبر را در نظر داشته باشید و نگذارید حذف شود.»( خامنه ای،پیشین ، 17/07/1384)
در جای دیگر ایشان یک خلاء بزرگ در بین علماء را نبود انس با قرآن یاد کرده ،می فرمایند:« اینقدر مفاهیم مورد سؤال در یک اشاره‌ی قرآنی بیان شده است که اگر کسی متوجه باشد، می‌تواند با بهترین و رساترین بیان، به یک استفهام پاسخ دهد و گره‌های ذهنی را باز کند؛ اما بر اثر انس نداشتن و ناآشنایی با قرآن، در بین خیلی از علمای ما این خلأ وجود دارد.» (خامنه ای،پیشین، 11/04/1380)
اهمیت انس با قرآن در میان علما با توجه به نقش بسیار تاثیر گذار آنها در جامعه مخصوصا در ترویج قرآن در بین نسل جوان به خوبی آشکار است.یکی از مصادیق مورد اشاره رهبری این است که انس با قرآن در علما توان پاسخ به سوالات وگره های ذهنی است.این امر در مورد نسل جوان تشنه به معارف دینی دارای اهمیت بیشتری می باشد .
مسئله ای که اهمیت انس با قرآن را به خوبی نشان می دهد نقشه های دشمنان اسلام برای مهجوریت قرآن در بین مسلمین است.
امام خمینی (ره) در سخنانی یکی از علل ایجاد مهجوریت قرآن وعدم انس با آن در بین مسلمانان را نقشه دشمنان اسلام دانسته ،فرموده اند:«آن چیزى که براى مسلمین امروز لازم است این است که خودشان را با هم، صف واحد کنند در مقابل کفار؛ در مقابل آنها که با اساس اسلام بدند و در مقابل آنها که با قرآن‏ اصلًا بدند، قرآن‏ را براى خودشان خطر مى‏بینند. این را همه مى‏گویند که آن نخست وزیر انگلستان، در آن زمان سابق، قرآن‏ را برداشت، یک توهینى هم به کتاب کرد، گفت تا این بین مسلمین هست ما نمى‏توانیم سیادت کنیم! از اول همین نقشه بود که قرآن‏ نباشد. و من امیدوارم که قرآن‏ کریم نفوذ خودش را در همه جا نشان بدهد.»(خمینی،پیشین، ج‏14، ص509)
رهبر انقلاب نیز در بیاناتی فرموده اند:
« دشمن نمی‌خواهد مسلمانان آیات قرآن را مثل علم در دست بگیرند؛ چون قرآن تکلیف‌ها را معین کرده است؛ تکلیف مسلمانان را، تکلیف جهاد را، تکلیف زندگی اسلامی و مرگ اسلامی را. » (خامنه ای،پیشین ،17/11/1370)
حال پس از بیان اهمیت انس با قرآن،به اهمیت وضرورت انس با قرآن در جوانی پرداخته می شود.
در پرداختن به این موضوع باید چند نکته اساسی را مد نظر داشت:
نخست آنکه جوانی بهار زندگی ومهم ترین وتاثیر گذارترین دوران زندگی هر فردی است.هر فرد مسلمانی که اساس زندگیش را دستورات اسلام قرار میدهد وطالب سعادت خویش است باید به اهمیت قرآن وانس با آن در جوانیش توجه نماید.
نکته قابل توجه دیگر آنکه جوانان همواره دارای خصوصیات منحصر به فردی هستند که به دلیل وجود این صفات در آنها انس با قرآن برای آنها هم آسانتر و هم ضروری تر است.
امام صادق (علیه السّلام ) در این باره فرموده اند:« هر که در حال جوانى قرآن بخواند و با ایمان هم باشد قرآن با گوشت و خونش بیامیزد، و خداى عز و جل او را با فرشتگان پیغام برنده و نیک رفتارش رفیق کند، و قرآن براى او در روز قیامت پرده و مانعى از آتش باشد و گوید: بار پروردگارا هر کارگرى بمزد کار خویشتن‏رسیده جز کارگر من، پس گرامى‏ترین عطاهاى خود را به او برسان، فرمود: پس خداى عزیز و جبار دو جامه از جامه‏هاى بهشتى باو بپوشاند و بر سرش تاج کرامت نهاده شود.
سپس به قرآن گفته شود: آیا ما تو را در باره این شخص خشنود کردیم؟ قرآن گوید: بار پروردگارا من برتر از این در باره او میل داشتم، پس نامه امان (از دوزخ را) بدست راستش دهند، و فرمان جاویدان ماندن در بهشت را در دست چپش گذارند و وارد بهشت گردد، پس باو گفته شود: بخوان (قرآن را) و یکدرجه بالا برو، سپس به قرآن گویند: آیا آنچه تو خواستى به او رساندیم و تو را خشنود کردیم؟ گوید: آرى.» (کلینی، 1369ش،ج‏4، ص: 406)
بر اساس تاریخ، جوانان به دلیل صداقت ذاتی وجسارت وشجاعت وپاکی و…مهم ترین حامیان پیامبران وانقلابیون در تاریخ بوده اند.
امام علی (علیه السلام) نیز در اشاره به این حقیقت می فرمایند:«قلب نوجوان چونان زمین کاشته نشده، آماده پذیرش هر بذرى است که در آن پاشیده شود.» (دشتی،پیشین،  ص 523)
ودر سخنی دیگر فرموده اند:« به جوانان روى آورید که آنها به هر کار خیرى شتابان‏ترند.»(کلینی،1381ش،ص 129 )   
در روایت جالبی از امام صادق (علیه السلام)اشاره به شتاب جوانان به سوی خیر درمورد ورود به مذهب شیعه دیده میشود:
روایت است که امام صادق (علیه السلام) به ابى جعفر احول فرمود:« تو به بصره رفتى؟ عرض کرد: آرى. امام علیه السّلام فرمود: شتاب مردم را در پذیرش شیعه چگونه یافتى؟ او در پاسخ عرض کرد: بخدا سوگند آنها اندکند و اگر چه کوشش هم مى‏کنند ولى کوشش آنها هم ناچیز است. حضرت علیه السّلام فرمود: به جوانان روى آورید که آنها به هر کار خیرى شتابان‏ترند.»( همان، ص 129)  
  رهبر کبیر انقلاب در توصیف جوانان واهمیت تربیت دینی آنان ،در سخنانی زیبا چنین می فرمایند:
«جوانها جدید العهد هستند به ملکوت عالم و نفوسشان پاکتر است. هر چه بالاتر بروند، چنانچه مجاهده نکنند و تحت تربیت واقع نشوند، هر قدمى که به بالا بردارند و هر مقدارى که از سنّشان بگذرد، بعیدتر مى‏شوند از ملکوت اعلى و اذهانشان کدورتش بیشتر مى‏شود.ولهذا تربیتها باید از اول باشد. از همان کودکى تحت تربیت انسان قرار بگیرد. »(خمینی،پیشین، ج‏14 ،ص152)
رهبر معظم انقلاب در سخنانی با بیان اهمیت ترویج قرآن درجامعه ، به اهمیت قشر جوان اشاره نموده می فرمایند:«واقعیت تلخ این است که قرآن هنوز در جامعه ما یک امر عمومی نشده است. همه به قرآن عشق می‌ورزند و احترام می‌کنند؛ اما عدّه کمی همواره آن را تلاوت و عدّه کمتری در آن تدبّر می‌کنند. برای رفع این نقیصه که کاری ممکن و رواست، در گام اول باید جوانان و نوجوانان را با متن قرآن آشنا کرد و از شربت گوارا و حیات‌بخش قرآن، به ذائقه آنان چشانید.» (خامنه ای، پیشین، ،20/7/1368)
گذشته ازاهمیت دوران جوانی که به آن اشاره شد، جوانان مهم ترین قشر تاثیر گذار هر جامعه ای می باشند؛زیرا که سرنوشت وآینده آن جامعه را رقم خواهند زد.
آنچه که در جامعه اسلامی ما اهمیت فراوان دارد تربیت ورشد نسل جوان در جهت اهداف مقدس اسلام می باشد چرا که حفظ و تداوم انقلاب در گرو بارور شدن فکر و روح جوانان بر اساس فرهنگ قرآن مى‏باشد؛
این مهم حاصل نمی شود مگر اینکه نسل جوان در مراتب مختلف با قرآن انس پیدا کنند.این امر مهم درسخنان امام خمینی ورهبرمعظم انقلاب مورد تاکید قرار گرفته است.
امام خمینی در توصیه به جوانان،برای مقابله با دشمنان، فرموده اند:«جوانان عزیزم که چشم امید من به شماست، با یک دست قرآن‏ را و با دست دیگر، سلاح را برگیرید و چنان از حیثیت و شرافت خود دفاع کنید که قدرت تفکر توطئه علیه خود را از آنان سلب نمایید.»(خمینی،پیشین، ج‏12 ،ص 202)
آنچه از سخن ارزشمند ایشان قابل برداشت است اینکه دفاع جوانان ازکشور و به طریق اولی دفاع از اسلام ،حاصل نمی گردد مگر اینکه آنها از جهت مادی ومعنوی خود را مسلح وآماده کنند.آنچه در کنار سلاح مادی برای جوانان میهنمان بلکه همه جوانان مسلمان،ضروری وبلکه بسیار مهم تر است ؛سلاح ایمان است که همانا با قرآن در دلها بارور ومستحکم می گردد.
رهبر معظم انقلاب در سخنانی رشادتهای بی نظیر جوانان سلحشور ایران در جبهه های نبرد را حاصل انس با قرآن دانسته ،می فرمایند:
« این جوانان ما از وقتی که با قرآن مأنوس شدند، وضعیت خیلی فرق کرد. ما در طول هشت سال جنگ XE “هشت سال جنگ” \b ، زیر آتش توپ و تفنگ، جوانانی را در جبهه‌ها داشتیم که به مجردی که بر زمین می‌نشستند و اندک فراغتی پیدا می‌کردند، قرآنشان را باز می‌کردند و مشغول تلاوت می‌شدند؛ یا مثلاً اگر در اتوبوس و یا کامیون نشسته بودند و داشتند می‌رفتند، قرآنشان را درمی‌آوردند و بنا می‌کردند به خواندن. این است که ما می‌گوئیم قرآن همه چیز ما بوده است. الان هم به برکت قرآن، کشور رو به پیشرفت است.» (خامنه ای،پیشین، 05/11/1371)
بر اساس دیدگاه مقام معظم رهبری(مدظله)، هدف انس جوانان با قرآن ،یک هدف بلند مدت بوده وبسیاری از نتایج آن پس از یک برنامه مستمر وطولانی در جامعه نمایان خواهد شد.به همین دلیل ایشان می فرمایند:«مهم است که جوانان ما قرآن خوان بشوند و با صداهای خوش بتوانند قرآن را بخوانند. این فقط یک سرگرمی و تفنن نیست.» (خامنه ای،پیشین، 17/12/1371)
1-3-اهداف تحقیق:
این تحقیق دو دسته اهداف علمی وکاربردی(عملی)را تعقیب می نماید.
1-دستیابی به تعریفی جامع وکامل از انس با قرآن در منابع اسلامی وسخنان امام خمینی ومقام معظم رهبری.
2-استخراج عوامل،موانع،آثار،اهداف،مراحل و…انس با قرآن کریم از نگاه رهبران دینی.
3-کمک به سیاست گذاری وبرنامه ریزی در حوزه ی انس با قرآن به عنوان یک تحقیق بنیادی.
4-ارائه الگویی مناسب وکامل برای انس با قرآن در جوانان با تکیه بر دیدگاه امام خمینی ومقام معظم رهبری
1-4-سئوالات تحقیق
این تحقیق دارای دو نوع سئوال اصلی وسئوالات فرعی است.
پرسش اصلی عبارت است از:انس با قرآن در قرآن وحدیث چگونه تبیین شده است؟
وپرسشهای فرعی عبارتند از:
1- انس با قرآن در قرآن وحدیث وبا تکیه بردیدگاه امام خمینی ومقام معظم رهبری چگونه تعریف شده است؟
2-اهداف انس با قرآن بر اساس قرآن وحدیث وبا تکیه بر دیدگاه امام خمینی ومقام معظم رهبری کدامند؟
3-آثار انس با قرآن در قرآن وحدیث و با تکیه بر دیدگاه امام خمینی ومقام معظم رهبری چیست؟
4-مراحل انس با قرآن در قرآن وحدیث و سخنان امام خمینی ومقام معظم رهبری کدامند؟
5-موانع انس با قرآن در قرآن وحدیث و سخنان امام خمینی ومقام معظم رهبری چه چیزهایی هستند؟
6-راهکارهای انس با قرآن با تکیه بر دیدگاه امام خمینی ومقام معظم رهبری چیست؟
7-الگوی انس در قرآن وحدیث با قرآن با تکیه بر دیدگاه امام خمینی ومقام معظم رهبری چیست؟
1-5-فرضیه های تحقیق:
1-بر اساس آیات وروایات انس با قرآن از وظایف مهم وخطیر برای مسلمانان وجامعه ی اسلامی است.
2-انس با قرآن دارای مراتب ومراحلی است که در آیات وروایات وسخنان امام خمینی (ره)ومقام معظم رهبری (مد ظله)به آنها اشاره شده است.
3-بر اساس منابع دینی انس با قرآن اهداف والایی را برای فرد وجامعه در پی دارد که از جمله مهم ترین آنها تربیت قرآنی ورسیدن به کمال می باشد.
3-انس با قرآن دارای آثار فردی واجتماعی در جامعه ی اسلامی می باشد.
4-موانع درونی وبیرونی برای عدم انس با قرآن وجود دارد که به هر کدام از مراتب ومراحل انس با قرآن مربوط می گردد.
5-بر اساس سخنان مقام معظم رهبری راهکارهای متعددی برای ایجاد وگسترش انس با قرآن در خانواده،مراکز آموزشی وادارات و…وجود دارد.
6-با توجه به آیات،روایات وسخنان امام خمینی (ره)ومقام معظم رهبری (مد ظله)می توان به الگویی برای انس با قرآن دست یافت.
1-6- روش تحقیق:
روش جمع آوری اطلاعات در این تحقیق از نوع مطالعه کتابخانه ای وفیش برداری از مطالب وسپس تحلیل محتوا ونتیجه گیری از آنها است.به این معنا که با مطالعه آیات قرآن وتفاسیر واحادیث مربوط در این موضوع پرداخته و بررسی سخنان امام خمینی(ره)ومقام معظم رهبری(مدظله) به تکمیل بحث پرداخته شده است ودر نهایت به تحلیل وپردازش همه این مطالب ونتیجه گیری نهایی انجام شده است.
1-7-پیشینه تحقیق:
پس از بررسی های انجام شده ،هیچ پایان نامه ای با عنوان «عوامل وموانع انس با قرآن در جوانان با تکیه بر دیدگاه امام خمینی(ره)ومقام معظم رهبری(مدظله)»و یا حتی نزدیک به این عنوان نیز یافت نشد.
در زمینه موضوع انس با قرآن با تکیه بر دیدگاه امام خمینی(ره)ومقام معظم رهبری(مدظله)کتابی نوشته نشده است.تنها در کتاب” نقشه راه” (مروری بر منویات حضرت امام خامنه‌ای(حفظه الله) پیرامون انس با قرآن کریم)به گردآوری سخنان مقام معظم رهبری (مدظله)در مورد انس با قرآن پرداخته شده است.این کتاب به کوشش مدیریت مطالعات فرهنگی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها نوشته شده است.در این کتاب به بیان مطالبی از جمله:تعریف انس،اهمیت انس،آثار وموانع انس با قرآن وراهکارهای ایجاد وگسترش انس با قرآن و… پرداخته شده است .
از جمله مقالاتی که در این موضوع نوشته شده است؛مقالاتی در موضوع انس با قرآن کریم است که در جلد چهارم از مجموعه مقالات برگزیده بیست وهشتمین دوره مسابقات بین المللی قرآن کریم جمع آوری شده است.در این کتاب که در اردیبهشت سال 91 چاپ شده است،10 عنوان مقاله با موضوعات مختلف در مورد انس با قرآن نوشته شده است.
از جمله این مقالات که دراین مجموعه مقالات آمده است می توان به موارد زیر اشاره نمود:
مراتب ومراحل انس با قرآن کریم در آیات وروایات،با تاکید بر اندیشه امام خمینی(ره)،مراحل انس با قرآن کریم در نهج البلاغه،مفهوم شناسی انس با قرآن کریم ،آثار انس با قرآن کریم بر سلامت روحی وروانی از دیدگاه قرآن کریم وروایات،آثار فرهنگی واجتماعی انس با قرآن کریم،می باشد.
لازم به ذکر است در سایت «مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی»نیز مقالاتی با موضوعات مرتبط با انس با قرآن وجود دارد که از برخی از آنها در این پروژه تحقیقاتی بهره برده شده است.
بحث تدبر در قرآن ،از جمله مهم ترین مباحث مرتبط با موضوع انس با قرآن است؛از جمله مقالاتی که در این بحث مورد استفاده قرار گرفته است؛مقاله«روش تدبر در سوره های قرآن کریم» می باشد که مجری آن آقای علی صبوحی طسوجی می باشد.در این مقاله که تحت نظر دبیر خانه شورای تخصصی توسعه فرهنگ قرآنی در بهار 1388 اجرا ونوشته شده است؛به بیان مطالبی در مورد ضرورت تدبر در قرآن کریم،مفهوم شناسی تدبر،روش تدبر در سوره ها و در نهایت ارائه روش تدبر پیشنهادی در برخی از سور پرداخته شده است.
1-8-تعریف انس با قرآن
انس در لغت مصدری به معنای الفت است.(قرشی،1371 ش، ج‏1، ص132)ونیز ابن منظور در لسان العرب میگوید: «الأَنَسُ خلاف الوَحْشَهِ»؛ یعنی انس در مقابل وحشت به کار میرود. (ابن منظور،1414 ق، ج‏6، ص13 )
از این رو گفته اند: «مع‏ التَّجَانُس‏ التَّآنُس»: همجنسى و همانندى انس‏ و الفت مى‏آورد. (مهیار،بی تا، ص 208)بنابراین کسی که با چیزی انس بگیرد با آن هم جنس وهم سنخ میشود.
راغب نیز در مفردات میگوید: الأنس: خلاف النفور یعنی ألفت و محبّت ،بر خلاف تنفّر و بى‏محبّتى است( راغب،1375 ش، ج‏1، ص 216)
معانی فوق با توضیحات جامع تر در التحقیق به این نحو بیان شده است که:« أنس: أصل واحد، و هو ظهور الشی‏ء و کلّ شی‏ء خالف طریقه التوحّش.و استأنست به و تأنّست به: إذا سکن الیه القلب و لم ینفر. أنّ الأصل الواحد فی هذه المادّه: هو القرب مع الظهور بعنوان الاستیناس، فی مقابل النفور و الوحشه و البعد. و هذا المعنى محفوظ فی جمیع صیغ مشتقّاتها.»( مصطفوی،حسن، ج‏1، اقتباس از صص: 161-159)
باتوجه به تعریف جامع بیان شده در التحقیق ومطالب فوق میتوان نتیجه گرفت: انس در لغت به معنای قرب ونزدیکی والفت ومحبتی است که در شی بروزو ظهور پیدا میکند.وحالتی است که قلب به آن آرام میگیرد؛و در مقابل نفرت ،وحشت ودوری قرار دارد. باید توجه داشت که بین دو چیز هم جنس وهمانند انس ایجاد میشود واز طرفی هرچقدر این انس بیشتر شود تجانس وهمانندی بین آن دو نیز افزایش پیدا میکند.
برای انس با قرآن از نظر بزرگان دین وشخصیتهای قرآنی ، تعاریف متعددی وجود دارد که به امور مختلفی چون عصر زندگی آنها،دیدگاههای آنها وموقعیت علمی واجتماعی آنان بستگی دارد.
آنچه به عنوان اصطلاح اُنس در این پایان نامه مد نظر ومحور بحث،قرار داده شده است؛تعریفی است که مقام معظم رهبری (مدظله)مطرح نموده اند.لازم به ذکر است که با بررسی های انجام شده ،مشخص شد که برای انس با قرآن تعاریف خاصی بیان نشده است.تنها تعریف بیان شده از مقام معظم رهبری است.در این مورد نیز باید چندین سخن از ایشان را در کنار هم قرار دهیم تا مفهوم مد نظر ایشان از انس را به درستی در یابیم .
این تعریف در بخشهای مختلف به صورتهای زیر بیان شده است:
ایشان در جایی می فرمایند: «انس با قرآن یعنی قرآن را خواندن و باز خواندن و در مفاهیم قرآنی تدبر کردن و آنها را فهمیدن.»(خامنه ای، پیشین،10/01/1369)
در جای دیگر تاکید دارند:«برادران من! این خواندن و تلاوت قرآن قدم اول است، قدم آخر نیست. اول آشنایی و انس با قرآن لازم است. بعد، مفاهیم قرآنی را به صورت سطور قطعی و مجسم برنامه زندگی در مقابل چشم نگه داشتن.»(خامنه ای، پیشین ،26 /06/1383)
ایشان در تاکید بر اینکه عمل به قرآن یک مرحله مهم از انس با قرآن است؛می فرمایند:« اگر ما معتقدیم ـ که معتقدیم ـ که عمل به قرآن، اساس و محور احیاء قرآن است و مسئله به تلاوت و خواندن و اینها ختم نمی‌شود ـ که به آن اعتقاد داریم؛ معتقدیم باید به قرآن عمل کنیم، باید جامعه‌مان را قرآنی کنیم، باید فکرمان را قرآنی کنیم، باید عملمان را قرآنی کنیم، باید قرآن را باور کنیم؛ و وعده قرآن را وعده صدق و حق بدانیم، همین‌طور که خود قرآن می‌فرماید: وَ تَمَّتْ کَلِمَهُ رَبِّکَ صِدْقاً وَ عَدْلاً لا مُبَدِّلَ لِکَلِماتِهِ ؛همچنانی که باید تعاملمان با شخص خودمان، با افراد خانواده‌مان، با افراد محیط کارمان، با افراد اجتماعمان، با مسلمین کشورهای دیگر، با قدرت‌ها، با ملت‌ها و همه اینها باید نَفَس و روح قرآنی تنظیم بشود؛ اینها همه‌اش درست است و به آن اعتقاد داریم؛احیاء قرآن، عمل به قرآن و گرامیداشت قرآن این است.»( خامنه ای،پیشین، 04/ 07/ 1385)
با جمعبندی دیدگاه ایشان در یافته می شود که انس با قرآن از مرحله خواندن مکرر وسعی در فهم مفاهیم وتدبر در آیات آغاز می گردد ودر نهایت باید به عمل به آیات نورانی قرآن منجر گردد.
فصل 2:
اهداف انس
با قرآن
پیش در آمد:
با بررسی سخنان امام خمینی(ره)ومقام معظم رهبری (مدظله)،ملاحظه می شود که برای انس با قرآن،اهدافی بیان شده است.این اهداف را می توان در سه جنبه کلی دسته بندی نمود که شامل:اهداف فردی،اجتماعی وجهانی می باشند.لازم به ذکر است که منظور از اهداف اجتماعی آن اهدافی است که به جامعه اسلامی مربوط می گردد؛واهداف جهانی آن مواردی را شامل می گردد که به مردم جهان وموقعیت امت اسلامی در جهان ارتباط دارد.در این گفتار ابتدا به اهداف فردی،سپس اهداف اجتماعی ودر نهایت اهداف جهانی پرداخته می شود.
لازم به ذکر است که بین این اهداف رابطه بر قرار است به این نحو که دستیابی به اهداف فردی منجر به دستیابی به اهداف اجتماعی می گرددو هر دوی اینها در نهایت دست یابی به اهداف جهانی را نتیجه می دهد. در صورت دستیابی به اهداف اجتماعی،دست یابی به اهداف فردی نیز تقویت می گردد.دست یابی به اهداف جهانی نیز خود تقویت کننده اهداف اجتماعی وفردی خواهد بود.این روابط را می توان به صورت زیر نمایش داد:
3784600660400021907506604000287020034290اهداف فردی
0اهداف فردی

236448318282900
2508250141605اهداف اجتماعی
00اهداف اجتماعی

219075064770اهداف جهانی
00اهداف جهانی

شکل (2-1)
2-1-اهداف فردی:این اهداف برای هر یک از افراد جامعه اسلامی مد نظر است.که شامل موارد زیر می شود:
2-1-1-انسان سازی وتربیت قرآنی انسان:
هدف خداوند از ارسال پیامبران ووحی وکتب مقدس الهی ،در اختیار قرار دادن تعلیماتی برای بشر بوده است که انسان را در جهت الهی ومورد نظر خداوند تربیت نماید،امام خمینی(ره)در این رابطه می فرمایند:
«در هر صورت انبیا آمدند که همه مردم را آدم کنند. علم انبیا علم آدمسازى است. قرآن‏ هم یک کتابى است کتاب آدمسازى. نه کتاب طب است، نه کتاب فلسفه است.» (خمینی،بی تا ، ج‏8 ،ص 437)
بنا بر آنچه گفته شد،قرآن کتاب پیامبر خاتم به طریق اولی برای چنین هدفی نازل شده است؛در سخنی دیگر از امام خمینی(ره)،آمده است:«قرآن‏ اصلًا آمده است که یک انسان صحیح درست کند؛ انسان‏ساز است. »(همان، ج‏9، ص 457)
2-1-1-1-اهمیت تربیت انسان به وسیله قرآن:
امام خمینی(ره)در این باره می فرمایند:« انبیا هم که آمده‏اند از طرف خداى تبارک و تعالى، براى همین تربیت بشر و براى انسان‏سازى است. تمام کتب انبیا- خصوصاً کتاب مقدس قرآن‏ کریم- کوشش دارند به اینکه این انسان را تربیت کنند. براى اینکه با تربیت انسان، عالَم اصلاح مى‏شود. آن قدر که انسان غیر تربیت شده مضر است به جوامع، هیچ شیطانى و هیچ حیوانى و هیچ موجودى آن قدر مضر نیست. و آن قدر که انسان تربیت شده مفید است براى جوامع، هیچ ملائکه‏اى و هیچ موجودى آن قدر مفید نیست. اساس عالم بر تربیت انسان است. انسان عصاره همه موجودات است و فشرده تمام عالم است. و انبیا آمده‏اند براى اینکه این عصاره بالقوّه را بالفعل کنند؛ و انسان یک موجود الهى بشود. این موجود الهى تمام صفات حق تعالى در اوست و جلوه گاه نور مقدس حق تعالى است .»(همان، ج‏14 ،ص153)
ایشان در جایی دیگر به تربیت گیاهان وحیوانات اشاره می نمایند وتربیت انسان را با آنها مقایسه می نمایند.نکته مهم از نظر امام (ره)، این است که عدم تربیت انسان بر خلاف دیگر موجودات بسیار خطرناک است ؛به گونه ای که ،انسانِ بد، یک بدش،یک امّت را بد مى‏کند، و یک خوبش، یک امّت را خوب مى‏کند. (همان، ج 10،ص 531)
از دیدگاه امام اهمیت تربیت انسان تا بدانجاست که اگر تحت تربیت واقع نشود از هر موجودی خطر ناکتر وموذیتر خواهد بود.خداوند همه انبیا را برای تربیت این موجود فرستاد که اگر سر خود باشد عالَم را به هم مى‏زند، و مع الأسف انبیا هم موفق نشدند به اینکه مأموریت خودشان را تحقق بدهند.(همان، ج 12، اقتباس از ص 423)
با توجه به اهمیتی که برای تربیت انسان مطرح شد،اهمیت وسیله وچگونگی تربیت انسان نیز روشن می گردد،بر اساس سخنان امام قرآن کریم وسیله مهم تربیت انسانی واصلاح اجتماع است؛که البته نیل به این اهداف در پرتو عمل به محتوای آیات قرآن امکانپذیر است. (همان،ج‏10، اقتباس ازص530)
2-1-1-2-روش انسان سازی قرآن
«رَبَّنا وَ ابْعَثْ فیهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِکَ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ یُزَکِّیهِمْ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَزیزُ الْحَکیم‏؛پروردگارا، در میان آنان، فرستاده‏اى از خودشان برانگیز، تا آیات تو را بر آنان بخواند، و کتاب و حکمت به آنان بیاموزد و پاکیزه‏شان کند، زیرا که تو خود، شکست‏ناپذیر حکیمى.»(بقره-129)
آیه الله مکارم شیرازی در تفسیر نمونه ذیل آیه فوق سه هدف را برای بعثت انبیا بیان می دارند:1-تلاوت آیات برای مردم،برای بیدار ساختن اندیشه وارواح خفته توسط آیات جذاب و کوبنده قرآن؛2-تعلیم کتاب وحکمت،زیرا تربیت بدون آگاهی حاصل نمی شود.3-تزکیه که در لغت هم به معنى نمو دادن، و هم به معنى پاکسازى آمده است.و به این ترتیب تکامل وجود انسان در جنبه‏هاى” علمى” و” عملى” به عنوان هدف نهایى بعثت پیامبر، معرفى شده است.(مکارم شیرازی،1374ش،ج 1،ص 457)
امام خمینی ذیل این آیه می فرمایند:« قرآن‏ که کتاب زنده الهى است، آن هم آن قدرى که دنبال این بوده است که تهذیب کند مردم را، دنبال چیزهاى دیگر نبوده است. اصلًا، مى‏شود گفت که قرآن‏ براى همین مقصد آمده است؛ براى اینکه بشر به این مطلب از همه چیز بیشتر احتیاج داشتند. قرآن‏ کتابى است براى انسان‏سازى، در تمام مراحلى که انسان طى مى‏کند، قرآن‏ در همه مراحلش دعوت دارد و راه دارد. و تمام قصه‏هایى که در قرآن‏ نقل شده است- گاهى هم تکرار شده است، براى این بوده است که مسأله اهمیت داشته است- این قصه‏ها راهنماى مردم بوده است و براى تهذیب بوده است. قرآن‏ کتاب احکام نیست؛ کلیات را، کلیات احکام را، اصولش را ذکر فرموده است [آن‏] هم نه به طور تمام آن. قرآن‏ کتاب دعوت است و کتاب اصلاح یک جامعه است .»(خمینی،پیشین،ج‏15 ،ص504)
بنابر سخنان امام خمینی (ره)اصلی ترین هدف نزول قرآن برای تربیت انسان وتهذیب فرد واصلاح جامعه می باشد.پس می توان نتیجه گرفت هدف اصلی انس با قرآن نیز تربیت وتهذیب بر اساس تعالیم آیات قرآن است واگر غیر از این باشد،انسان از مسیر اصلی منحرف شده وبه ظواهر قرآن مشغول شده است که بر اساس سخنان امام خمینی(ره)از حجب ظلمانی ومانع از بهره مندی از قرآن است.
2-1-1-3- نتیجه تربیت قرآنی
انسانی که با مفاهیم عمیق ونورانی قرآن تربیت گردد،آنها را جامه عمل می پوشاند ودر صدداجرای کامل دستورات قرآن هم در خود ،و هم در جامعه بر خواهد آمد.چنین افرادی در آیات قرآن با ویژگیهای متعددی توصیف شده اند که یکی از مهم ترین آنها شجاعت بی نظیر ومقاومت جانانه در برابر دشمنان دین است.
امام (ره) یک نمونه از تربیت قرآنی را چنین معرفی می نمایند :« یک آدم اگر موافق تعلیم قرآن‏ درست شود، یکوقت مى‏بینید که یک «مدرس» از کار در مى‏آید که یک مدرس مثل یک گروه است؛ جلوى قدرت رضا شاه، آن قدرت شیطانى مى‏ایستد تنها؛ با پیرمردىِ خودش مى‏ایستد، جلویش را مى‏گیرد و جلوى شوروى که مى‏خواستند به ایران حمله کنند،و … را مى‏گیرد.»( همان، ج 7،ص 415)
2-1-2-هدایتگری:
قرآن هم انسان می سازد وهم راه ومسیر حرکت را به او نشان می دهد.یکی از مهم ترین اهداف اسلام وکتاب الهی مسلمانان ،قرآن،هدایت انسان به صراط مستقیم ،که همان سبل سلامت است،می باشد.
در آیه 2 از سوره بقره آمده است:ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فیهِ هُدىً لِلْمُتَّقینَ ؛«این است کتابى که در [حقانیت‏] آن هیچ تردیدى نیست [و] مایه هدایت تقواپیشگان است.»
علامه طباطبایی در ذیل آیه فوق می فرمایند:« هدایت اول متقین از سلامت فطرت و هدایت دوم از ناحیه قرآن و فرع بر هدایت اول است‏.»(طباطبایی،1374ش،ج1،ص 70)
به همین دلیل امام خمینی(ره)می فرمایند:«هیچ مکتبى بالاتر از قرآن‏ نیست. این قرآن‏ است که هدایت مى‏کند ما را به مقاصد عالیه‏اى که در باطن ذاتمان توجه به او هست و خودمان نمى‏دانیم.»( خمینی،پیشین، ج‏12 ،ص511)
2-1-3-رسیدن به کمال:
هر حرکتی که در بستر مسیری آغاز شده وادامه پیدا می کند،دارای هدف ومقصدی است؛در مسیر تربیت انسان نیز مقصدی وجود دارد که هدف دین الهی ،رساندن انسان به آن هدف که همانا کمال انسانی است ،می باشد.در آیه 56 سوره ذاریات آمده است:وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیَعْبُدُون‏؛«و جنّ و انس را نیافریدم جز براى آنکه مرا بپرستند.»
در این آیه از قرآن غایت خلقت جن وانس عبودیت خداوند بیان شده است؛بنابر این کمال انسان در این است که در همه ابعاد وجودیش تجلی گاه عبودیت خداوند باشد.نا گفته پیداست که این عبودیت با عمل نمودن کامل به دستورات قرآن تحقق می یابد.
به همین دلیل است که امام خمینی(ره) می فرمایند:«اگر ما تربیت بشویم به تربیتهاى قرآنى، بالاترین موجود در کمال خواهیم شد. پیغمبر خدا که افضل موجودات است براى این است که آن طور که هست، فهمیده است، و آن طور که هست عمل کرده. هر کس قرآن‏ را آن طور که هست بفهمد و آن طور که هست عمل کند، آن طور که دستور داده است عمل بکند، این از تمام موجودات افضل مى‏شود .»( همان، ج‏10، ص531)
بنابر این انس با قرآن انسان را با قرآن همراه می کند،با قرآن تربیت می کند واو را به مقصد نهایی اش که کمال انسانی وافضلیت بر همه موجودات است ؛می رساند.
2-1-4-ثبات قدم در راه اسلام :
انس با قرآن ،سبب فهم عمیق تعالیم اسلام می گردد؛این فهم عمیق سبب حفظ شدن انسان از مسیر های انحرافی می گردد. در آیات قرآن ثبات قدم یکی از صفات مومنین دانسته شده است.از جمله در آیه :یُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذینَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِی الْحَیاهِ الدُّنْیا وَ فِی الْآخِرَهِ وَ یُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمینَ وَ یَفْعَلُ اللَّهُ ما یَشاءُ؛خدا کسانى را که ایمان آورده‏اند، در زندگى دنیا و در آخرت با سخن استوار ثابت مى‏گرداند، و ستمگران را بى‏راه مى‏گذارد، و خدا هر چه بخواهد انجام مى‏دهد.
در تفسیر المیزان در معنای قول ثابت آمده است:« مقصود از” قول ثابت”، بیان کلمه است، البته نه هر کلمه‏اى که لفظ باشد، بلکه کلمه از این جهت که بر اساس اعتقاد و عزم راسخ استوار بوده و صاحبش پاى آن مى‏ایستد، و عملا از آن منحرف نمى‏گردد.»(طباطبایی،پیشین،ج 12،ص 72)
رهبر معظم انقلاب در این باره می فرمایند:«برادران من! این خواندن و تلاوت قرآن، قدم اول است، قدم آخر نیست. اول، آشنایى و انس با قرآن لازم است. بعد، مفاهیم قرآنى XE “مفاهیم قرآنى” را به صورت سطور قطعى و مجسم برنامه‌ى زندگى در مقابل چشم نگه داشتن، تا ما را به این طرف و آن طرف نکشانند؛ یک روز ما را به سمت کمونیسم بکشانند، یک روز به سمت لیبرالیسم؛ یک روز از سوسیالیسم بگویند، یک روز از سرمایه‌دارى.
قرآن را وقتى که یاد گرفتیم و با آن آشنا شدیم، نمى‌توانند ما را به این طرف و آن طرف بکشانند؛ چون خط روشن قرآن ما را هدایت مى‌کند. و آن‌گاه، پیاده کردن این مفاهیم در واقعیت زندگى است.» (خامنه ای،پیشین، 26/06/1383)
2-2-اهداف اجتماعی:
2-2-1-حرکت معنوى و اصلاح اجتماع در پرتو قرآن
می توان گفت کلی ترین هدف انس با قرآن برای جامعه اسلامی ،تربیت جامعه بر اساس تعالیم قرآن است. البته دست یابی به این هدف اجتماعی در پی تربیت قرآنی افراد اجتماع اجتناب ناپذیر است؛بنابر این اگردر ابعاد فردی به این هدف برسیم در بعد اجتماعی نیز بالتبع این هدف تحقق خواهد یافت.
همانگونه که امام خمینی(ره)می فرمایند:«ما باید کتابمان قرآن‏ باشد. معنایش نه این است که فقط بگوییم کتاب ما قرآن‏ است، بلکه باید با او حرکتهاى معنوى بکنیم، به تربیت انسانى برسیم، با او اجتماع خودمان را اصلاح کنیم.» (خمینی ،بی تا،ج10، ص530)
2-2-2-افتتاح راه استفاده از قرآن برای مردم
یکی از مهم ترین وظایف مفسران وعلمای علوم اسلامی در مورد قرآن در قبال جامعه اسلامی،این است که باید در جهت انس با قرآن وترویج آن تلاش نمایند.برای این هدف زیر مجموعه هایی وجود دارد که شامل موارد زیر است:
2-2-2-1- تدوین تفاسیر بر اساس اهداف زیر توسط مفسران :
الف-فهماندن مقصد نزول آیات .
ب- تعلیم شئون الهیّه به مردم .
ج-فهماندن جهت‏اهتداء به عالم غیب و راه نمایى به طرق سعادت و سلوک طریق معرفت و انسانیّت .
د-تفسیر آیات متضمن نکات عرفانى- اخلاقى و مبیّن جهات عرفانى و اخلاقى و دیگر جهات دعوت به سعادت.(خمینی، 1388الف، اقتباس ازصص192-194 )   
2-2-2-2-قرآن آموزی به مردم در سه مقطع شامل موارد زیر:
الف-مقطع روخوانی قرآنی. (خامنه ای،پیشین، 27/10/1379)
ب- مقطع روان‌خوانی قرآن.(خامنه ای،پیشین،19/01/1369) ،(خامنه ای،پیشین، 27/10/1379)
ج- مقطع فهم مفاهیم قرآن. (خامنه ای،پیشین، 27/10/1379)
2-2-2-3-ترویج قرآن در فضای عمومی جامعه
رهبر فرزانه انقلاب به صراحت توصیه می فرمایند:«هدفتان، انس عمومی مردم با قرآن به معنای صحیح و حقیقی کلمه باشد و ببینید این مهم چگونه حاصل می‌شود.»(خامنه ای،پیشین ، XE “سازمان تبلیغات اسلامی” 14/09/1373)
ایشان مقصود از انس با قرآن را از کار در زمینه قرآن ویا به عنوان شغل فعالیت کردن در این زمینه ،ندانسته وآن را اینگونه تبیین می کنند:« آن کاری که در سطح عموم می‌خواهید بکنید، باید این باشد که دل‌ها با قرآن چفت شوند؛ دل‌ها با قرآن بیگانه نباشند. فرض بفرمائید عموم مردم باید طوری باشند که وقتی حوادث زندگی پیش می‌آید، بتوانند آیه ‌قرآن را شاهد بیاورند. مثلاً ده سال دیگر اینگونه شود. ده سال دیگر، وقتی بین دو جوان در مدرسه راجع به مسئله‌ای صحبت می‌شود، از قرآن مثال بیاورند. یعنی کاری کنید که مفاهیم قرآنی در ذهن‌های مردم سرریز شود. مسابقات را همینگونه سازمان دهید و در هر کار قرآنی، هدف عالی این باشد.»( خامنه ای،پیشین، 14/09/1373)
اهمیت انس عمومی با قرآن از آن جهت است که آن‌وقتى که انس عمومى با قرآن باشد، فهم قرآن ممکن و آسان است. (خامنه ای ،پیشین،19 /01/1369)
انس عمومی به طور کلی از دیدگاه مقام معظم رهبری (مدظله)دارای دو مرحله کلی است:
الف-آشنایی گوش مردم با آیات قرآن
ایشان در تبیین این مطلب انس در این مرحله را به گونه یی می دانند که آیات قرآن به گوش عموم مردم آشنا باشد؛ وقتی آیه‌یی را می‌خوانند، صدر و ذیل و قبل و بعد آیه برایشان آشنا باشد. (خامنه ای،پیشین،27/12/1370)
ب-آشنایی با ترجمه
در این زمینه رواج ترجمه قرآن به نحوی که وقتی آیه‌ای تلاوت شد، معنای آن هم فهمیده شود. لازم دانسته شده است.(خامنه ای،پیشین، 16/3/1370)
2-2-2-4-همگانی شدن تلاوت قرآن:
بحث تلاوت قرآن وترویج تلاوت زیبا در بین عموم مردم از بحثهای مهم ومورد توجه مقام معظم رهبری (مدظله)است.ایشان در بیانات گوناگون به علت اهمیت این موضوع پرداخته اند.یکی از مهم ترین عللی که ایشان برای اهمیت موضوع تلاوت مطرح می نمایند ،تاثیربسیارزیاد تلاوت زیبا بر روی ترویج انس عمومی مردم با قرآن است.ایشان در بیان چگونگی این تاثیر گذاری می فرمایند:«اگر تالیان کلام الله در جامعه توانستند با زمزمه‌ی ملکوتی و صحیح و پرجاذبه، این آیات کریمه را تلاوت بکنند، دل مردم با قرآن انس می‌گیرد و به قرآن نزدیک می‌شود. مردم ما برای ارتباط با قرآن آماده هستند. تلاوت قرآن به شکل ممتاز و با صدای خوش و با آهنگ درست و خوب، مشوق گرایش عمومی به قرآن، با دلها و جانها و فکرهاست. این تفنن نیست؛ این یک کار زائد و تشریفاتی نیست. اگر درست بفهمیم چه کار داریم می‌کنیم، این یک حرکت منطقی و یک قدم استوار در راه همه‌گیر شدن فهم و معرفت قرآن است.» (خامنه ای،پیشین، 22/01/1370)
نکته مهم ومورد تاکید رهبر فرزانه انقلاب این است که باید در این موضوع نگاه بلند مدت داشت،زیرا ترویج تلاوت در بلند مدت سبب وسیعتر وپیوسته تر شدن موج تلاوت قرآن می گردد که نتیجه نهایی آن انس عمده جوانان با قرآن،نزدیکی جامعه به اهداف قرآن وآشنایی دلها با قرآن است. (خامنه ای،پیشین، اقتباس از17/12/1371)
مقام معظم رهبری (مدظله)با نگاه عمیق خود به آینده نتیجه همگانی شدن تلاوت قرآن دربین عموم مردم را سبب افزایش امید به نزدیک شدن جامعه ما به «جامعه اسلامی وقرآنیِ به معنای واقعی »،می دانند. (خامنه ای،پیشین، 4/7/1385)
لازم به ذکر است در اثر ترویج تلاوت وبالتبع آن،ترویج انس با قرآن،فهم قرآن برای عموم مردم آسانتر وامکان پذیر می گردد. مقام معظم رهبری (مدظله) تلاوت شایق که صحیح و خوب و همراه با رموز و فنون است را همراه فهم قرآن سبب وادار شدن افراد به تدبر می دانند. (خامنه ای،پیشین،05 /08/1378)
ایشان با وجود اهمیت فراوان برای تلاوت قرآن،آن را زمانی ارزشمند می دانند که به فهم وعمل به قرآن منجر گردد،به طور مثال می فرمایند:«تمسک به قرآن، فقط تلاوت قرآن نیست؛ قرآن باید در عمل و زندگی و رفتار و منش ما و حرکت عمومی امت اسلام تجسم پیدا کند.» (خامنه ای،پیشین،16/07/1381)
و درجای دیگری تاکید دارند:«انس با قرآن، تلاوت قرآن و حفظ قرآن لازم است؛ اما هدف نهایی، تمسک به قرآن است؛ آن هم در متن زندگی.» (خامنه ای،پیشین،16/07/1381)
بنابر این ترویج تلاوت عمومی در راستای ترویج انس عمومی مردم با قرآن،یک هدف کلی می باشد.اما در راستای این هدف ،دو هدف دیگر باید مد نظر باشد که شامل موارد زیر است:
الف-تربیت تالی قرآن:
مقام معظم رهبری(مدظله)در این باره می فرمایند:«وقتى در کشورى، مثلاً بیست یا بیست و پنج میلیون جوان از زن و مرد هست، جا دارد که در میان اینها، اقلاً یک دو، سه میلیون تالى قرآن، با آداب و شرایطش باشد.»(خامنه ای،پیشین،19/01/1369)
ب-الگو سازی برای سوق افراد به سوی تلاوت:
ایشان در این باره می فرمایند:«خوش‌خوانان قرآن، پرچم‌ها و علم‌هایی هستند که بقیه‌ی افراد را به سمت تلاوت قرآن سوق می‌دهند.خوشخوانی و درست‌خوانی قرآن، این خصوصیت را دارد. »(خامنه ای،پیشین،05/08/1378)
2-2-2-5-پیگیری اهداف انس در کودکان ،نوجوانان وجوانان:
بر طبق نظریات رهبر انقلاب اسلامی اهداف عمده در کودکان ونوجوانان وجوانان،در مورد انس با قرآن شامل موارد زیر است:
الف-مفاهیم قرآنی را درک کنند .(خامنه ای، پیشین،17/12/1383)
ب-اعتقاد و گرایش و شوق به قرآن در وجود آنها پیدا شود.(خامنه ای، پیشین،17/12/1383)
ج-سرگرمی جوانان و نوجوانان و کودکان ما، انس با قرآن و آیات الهی قرآن و آموختن قرآن باشد.»(خامنه ای،پیشین، 18/11/1373)
د-اوقات فراغت جوانان با قرآن سپری شود؛به گونه ای که در هر فرصت وفراغتی به تلاوت قرآن وانس با قرآن بپردازند.(خامنه ای، پیشین،03/11/1370 )
و-تربیت حافظ قرآن:
با توجه به اهمیتی که حفظ قرآن در جریان تدبر در قرآن دارد،چشم انداز مقام معظم رهبری(مدظله)اینگونه است که:«اقلاً یک میلیون از این جوانان، حافظ کلام خدا باشند.»(خامنه ای،پیشین،19/01/1369)
ه-تربیت جوانان متخصص در بحثهای مختلف قرآنی
بر اساس نظر رهبر انقلاب ،لازم است:«تعداد معتدٌبهى از جوانان، عارف به معانى قرآن و قادر به فهم الفاظ و ظواهر قرآن باشند؛ تعداد معتدٌبهى، عالم به قرائات مختلف و نوافل قرائت و زینتهاى تلاوت قرآن باشند.» (خامنه ای،پیشین،19/01/1369)
اهداف مربوط به افتتاح راه استفاده از قرآن برای مردم ،را به طور خلاصه می توان به شکل زیر نمایش داد:
245808552705ترویج قرآن در فضای عمومی جامعه
00ترویج قرآن در فضای عمومی جامعه
496982353092پیگیری اهداف انس با قرآن در کودکان ونوجوانان وجوانان
00پیگیری اهداف انس با قرآن در کودکان ونوجوانان وجوانان
1837386144799300718185798830تربیت تالی قرآن
تربیت تالی قرآن
183675110018640688403548171100564543675861004521201978025045021515792450-3867151886585فهم مفاهیم
0فهم مفاهیم
-3879851376680روان خوانی
0روان خوانی
45783510693400-381663874643روخوانی
0روخوانی
46594641447137004659105993913006868160175514003538220812165مقصد آیات
مقصد آیات
1477010-1993902975610-2190754396602-198120100139578740همگانی شدن تلاوت قرآن
00همگانی شدن تلاوت قرآن
387159579375تدوین تفاسیر ناظر به
00تدوین تفاسیر ناظر به
79375-223520005796915-22034578740-247015-38163531115قرآن آموزی به مردم درسطوح
00قرآن آموزی به مردم درسطوح
2201545-803165افتتاح راه استفاده از قرآن برای مردم
افتتاح راه استفاده از قرآن برای مردم
ش
35388482728587مبین جهات عرفانی واخلاقی آیات
0مبین جهات عرفانی واخلاقی آیات
465899529464000048031403708400035447851713246راهنما به طرق سعادت ومعرفت وانسانیت
00راهنما به طرق سعادت ومعرفت وانسانیت
46596061882693003538220964565تعلیم دهنده شئون الهی به مردم
0تعلیم دهنده شئون الهی به مردم
723900941070الگو سازی برای سوق افراد به سوی تلاوت
0الگو سازی برای سوق افراد به سوی تلاوت
339040543664900192913039306500325945513271500325945568580002125345483870آشنایی گوش مردم با آیات قرآن
00آشنایی گوش مردم با آیات قرآن
21342351195070آشنایی با ترجمه
آشنایی با ترجمه
625729048387000612711551568350609204211313560061277504171315061271152947035061087002028825049853851577340پیدایش اعتقاد وگرایش وشوق به قرآن
0پیدایش اعتقاد وگرایش وشوق به قرآن
50012602572385سپری شدن اوقات فراغت با قرآن
0سپری شدن اوقات فراغت با قرآن
50031653743960تربیت حافظ قرآن
0تربیت حافظ قرآن
50038004794250تربیت جوانان متخصص در بحثهای مختلف قرآنی
0تربیت جوانان متخصص در بحثهای مختلف قرآنی
4969510681355درک مفاهیم قرآنی
0درک مفاهیم قرآنی

شکل(2-2)
2-2-3-حکومت قرآن در تمام شئون جامعه
اگر همه افراد جامعه ودر کل جامعه اسلامی باید بر اساس تعالیم قرآن تربیت شوند،پس قرآن باید در تمام شئون جامعه حاکم باشد.امام خمینی (ره)به این نکته اشاره می فرمایند :
«ما در هر یک از مواردى که هست، در تمام شئون مملکتمان، مى‏خواهیم که احکام اسلام باشد، قرآن‏ حکومت کند بر ما؛ قانون اسلام بر ما حکومت کند؛ هیچ کس دیگر حکومت نداشته باشد.» (خمینی،بی تا، ج 8 ،ص 43)
ایشان هدف نهضت خودرا نیز حکومت قرآن وقوانین قرآن می دانند. (همان، ج‏9 ،ص166)
مقام معظم رهبری(مدظله)در این باره می فرمایند:«هدف ما این است که ملت ما به معنای حقیقی کلمه، قرآنی بشوند.»ایشان در ادامه قرآنی شدن ملت را اینگونه تبیین می نمایند:«قرآنی شدن به این است که ملت با قرآن آمیخته بشود، به قرآن عمل کند و معرفت قرآنی XE “معرفت قرآنی” \b را به طور کامل به دست بیاورد.» ( خامنه ای،پیشین،05/11/1371)
دستیابی به هدف بیان شده مهم ترین وبهترین راهکار برای رفع مهجوریت قرآن است،امام خمینی(ره) راه بیرون رفتن قرآن از مهجوریت را حاضر بودن قرآن‏ در تمام شئون زندگى انسان می دانند.(خمینی،پیشین، ج‏16، ص38)
این هدف خود دارای زیر مجموعه هایی است که مجموعه آنها در کنار هم ،تحقق حاکمیت قرآن بر تمام شئون جامعه را امکان پذیر می سازد. این موارد به شرح زیر است:
الف- عملی کردن قرآن در جامعه اسلامی:
هدف غایی انس با قرآن عملی کردن تعالیم آن در زندگی فردی واجتماعی می باشد،به همین دلیل بارها در سخنان بزرگانی چون امام خمینی(ره)ومقام معظم رهبری (مدظله )مورد تاکید قرار گرفته است. رهبر فرزانه انقلاب اهمیت این مسئله را این گونه بیان می دارند:«امروز فرصتی تاریخی و استثنائی است؛ برای اینکه قرآن در هدایت فکر و عمل انسانها، قدرت و چیرگی خود را نشان دهد.اما این متوقف است بر اینکه ما خود، به چشمه جوشان معارف و هدایت قرآن دست یابیم. قرآن را بفهمیم و در آن تدبر کنیم. آن را محور بحث و فحص سازیم و در اعماق آن غور کنیم.» (خامنه ای،پیشین، 20/07/1368) و در جای دیگر می فرمایند:«انس با قرآن، تلاوت قرآن و حفظ قرآن لازم است؛ اما هدف نهایی، تمسک به قرآن است؛ آن هم در متن زندگی.»(خامنه ای،پیشین،16/07/1381)
ب-تنظیم همه تعاملات بر اساس نَفَس و روح قرآنی
یکی از مهم ترین تاکیدات مقام معظم رهبری(مدظله)پیگیری سبک زندگی اسلامی در جامعه است.در سبک زندگی قرآنی تعاملات افراد نیز باید بر اساس قرآن تنظیم گردد.
ایشان در باره تنظیم تعاملات افراد با یکدیگر می فرمایند:«همچنانى که باید تعاملمان با شخص خودمان، با افراد خانواده‌مان، با افراد محیط کارمان، با افراد اجتماعمان، با مسلمین کشورهاى دیگر، با قدرتها، با ملتها و همه‌ى اینها باید با نَفَس و روح قرآنى تنظیم بشود.»(خامنه ای،پیشین، 4/7/1385)
یکی از موارد مورد تاکید رهبر فرزانه انقلاب ،حضور واقعی کتاب خدا در میان مردم است.ایشان تاکید دارند که:«در مراکز دولتی و ادارات و دانشگاهها، همه را به پیروی از تعالیم نورانی قرآن تشویق نمایید.»(خامنه ای،پیشین، 10/3/1369)
ایشان همه دستگاههای فرهنگی کشور را عهده دار کار بر روی بحث سبک زندگی وتنظیم تعاملات مذکور می دانند؛و در تبیین مسئولیت آنها می فرمایند: « باید مفاهیم قرآنی به وسیله خبره‌های این کار دسته‌بندی شود و به تناسب در جای خود و در کتاب‌های درسی ـ چه در مدرسه‌ها و چه در دانشگاه‌ها ـ گنجانده شود. این ارتباط باید دائمی باشد.» (خامنه ای،پیشین،28/6/1380)
ج-حاکمیت فضای فرهنگی قرآن در ذهن جامعه:
رهبر فرزانه انقلاب ،اموری چون تلاوت را مقدمه برای حاکمیت فضای فرهنگی قرآن در ذهن جامعه ما،می دانند. ایشان نشانه حاکمیت فضای فرهنگی قرآن در جامعه را اینگونه تبیین می فرمایند: XE “نشانه حاکمیت فضای فرهنگی قرآن” \b «آن وقتی که کسی در این کشور و این جامعه حرفی زد و مطلب گفت. هر کسی از جوان‌های این مملکت بتواند با آشنایی با قرآن، تشخیص بدهد که این حرف، غلط یا درست است! آن وقت ما با قرآن آشنا هستیم و فرهنگ قرآنی بر زندگی ما حاکم است.این، راهش همین است که با قرآن، مأنوس بشویم، قرآن را زیاد بخوانیم و به برکت تلاوت‌های خوب، فرصت تأمل و تدبّر پیدا کنیم. این تأمل و تدبّر و این غوربینی در آیات قرآنی، بتدریج این فضای فرهنگی مطلوب را در جامعه ما به ‌وجود خواهد آورد و تا آن روز، هنوز ما راهی طولانی در پیش داریم.» ( خامنه ای،پیشین، 20/09/1378)
رهبر فرزانه انقلاب در جای دیگری نشانه انس عمومی را «شاهد آوردن آیات قرآن در حوادث زندگی»بیان کرده ومی فرمایند:«فرض بفرمائید عموم مردم باید طوری باشند که وقتی حوادث زندگی پیش می‌آید، بتوانند آیه ‌قرآن را شاهد بیاورند. مثلاً ده سال دیگر اینگونه شود. ده سال دیگر، وقتی بین دو جوان در مدرسه راجع به مسئله‌ای صحبت می‌شود، از قرآن مثال بیاورند. فرض بفرمائید راجع به ارث صحبت می‌شود؛ فَلِلذَّکَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَیَیْن(نساء ـ 176) شاهد آورده شود. اگر گفته شود مثلاً چرا مردم در بوسنی می‌جنگند؟ أُذِنَ لِلَّذینَ یُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا (حج ـ 39)، شاهد قرآنی باشد. یعنی کاری کنید که مفاهیم قرآنی در ذهن‌های مردم سرریز شود.»(خامنه ای،پیشین، 14/09/1373)
در جای دیگری فرمودند: «قرآنی شدن به این است که ملت با قرآن آمیخته بشود، به قرآن عمل کند و معرفت قرآنی را به طور کامل به دست بیاورد.»(خامنه ای،پیشین، 05/11/1371)
د-دست یابی به نظام مقتدر اسلامی و حفظ آن از تزلزل:
آنچه به اسلام ومسلمین عزت واقتدار واقعی می دهد،عمل به دستورات قرآن است.انس با قرآن با ایجاد زمینه این هدف مهم ،نظام اسلامی را از تزلزل حفظ می کند .ولی امر مسلمین با بیان این مطلب ،آن را تحت تاثیر نکته مهمی می دانند که عبارتست از:«من اطمینان دارم اگر حرکت قرآنی در کشور ما ـ به حمدالله رو به گسترش و موج‌برداری است ـ همین‌طور موج بردارد و گسترش پیدا کند، این کشور، این پرچم اسلام، این انقلاب و این نظام مقدس اسلامی، پایه‌هایش چنان محکم خواهد شد که هیچ قدرتی، نه امروز و نه در آینده، نخواهد توانست اندک تزلزلی در آن به ‌وجود آورد.(خامنه ای،پیشین، 05/08/1378)
بنابر این لازمه ی دستیابی به نظام مقتدر اسلامی وحفظ آن از تزلزل ،جریانی بودن حرکت انس با قرآن در کشوروممانعت از ایجاد وقفه در آن است.
و-اصلاح وسازندگی دنیا وآخرت:
اسلام دین کامل وهمه جانبه ای است که همه ابعاد وجودی زندگی انسان را در بر می گیرد،هم دنیا وهم آخرت.امام خمینی(ره)در این باره می فرمایند:«با پیاده شدن احکام قرآن‏ است که دنیا و آخرت همه شماها ان شاء اللَّه، تعمیر خواهد شد.» (خمینی،پیشین، ج‏14، ص289)و درجای دیگری می فرمایند:« گمان نباید بشود که اسلام آمده است براى اینکه، این دنیا را اداره بکند، یا آمده است فقط براى اینکه مردم را متوجه به آخرت بکند، یا آمده است که مردم را آشناى به معارف الهیه بکند. محدود کردن، هر چه باشد خلاف واقعیت است. »(همان،ج‏12، ص422)
ه-سعادتمندی ملت:
نتیجه انس با قرآن،تنظیم همه امور زندگی فردی واجتماعی با قرآن است.نا گفته پیداست که در چنین حالتی انسان در همه ابعاد رشد یافته به سعادت حقیقی می رسد.زیرا که:«قرآن‏، همه چیز است؛ قرآن‏ هم بُعْد سیاست دارد و هم بُعْد سایر چیزها؛ هم علم است و هم راهنماست؛ و هم سیاست است و هم همه چیز است. قرآن‏، اگر کتاب یک ملتى باشد، آن ملت سعادتمند مى‏شود.»(همان، ج‏10، ص 533)
و در جای دیگر می فرمایند:«مى‏خواهیم مملکت نجات پیدا بکند از شرک، نجات پیدا کند از این الحادها، همه بیایند، همه



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *