— (621)

دانشگاه قم
دانشکده الهیات و معارف اسلامی
پایان نامه دوره کارشناسی ارشد رشته فلسفه و کلام اسلامی – فلسفه اسلامی
عنوان:
ترجمه،گزارش و تحلیل کتاب
لباب الاشارات و التنبیهات
فخر رازی «نمطهای دهگانه»
استاد راهنما:
دكتر احمد عابدی
نگارنده:
عبدالمجید علی محمدی
زمستان 1393

تقدیم به:
به بانوی کرامت، خواهر آفتاب، مهتاب تاریکیهای نادانی،
مهربان گیتی که بر این سایهنشین دیوار حرم، همواره مادری میکند.
تحفهای ناقابل، خدمت علیا مخدره حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها

تشکر و قدردانی
حمد و سپاس خداي را كه توفيق كسب دانش و معرفت را به ما عطا فرمود. در اين‌جا بر خود لازم مي دانم، از تمامي اساتيد بزرگوار به ويژه اساتيد دوره كارشناسي ارشد، كه در طول ساليان گذشته مرا در تحصيل علم و معرفت و فضائل اخلاقي ياري نموده اند تقدير و تشكر نمايم.
از استاد گرامي و بزرگوار جناب آقاي دكتر عابدی كه راهنمايي اين‌جانب را در انجام این تحقيق، پژوهش و نگارش اين پايان نامه تقبل نموده اند نهايت تشكر و سپاس گزاري را دارم.

چکیده
کتاب لباب الاشارات و التنبیهات، یکی از آثار گران سنگ فخر الدین محمد رازی است.
وی این کتاب را با عنایت به دیدگاه های کلامی خویش، به رشته تحریر در آورده است.
کتاب لباب الاشارات و التنبیهات در بخش منطق، در بر دارنده نهج های ده گانه و در بخش طبیعیات و الاهیات، در بر دارنده نمط های ده گانه است.
لباب الاشارات و التنبیهات با این‌که چکیده ای روان و گویا از کتاب اشارات و تنبیهات شیخ الرئیس ابو علی سینا است، در عین حال دیدگاه های فلسفی و کلامی فخر رازی را نیز نمایان می سازد. این اثر با ارزش، با این‌که می تواند برای طالبان فلسفه پر کاربرد باشد، اما با کمال تأسف، در گذر زمان مورد غفلت اهل فن، واقع شده است؛ از این رو پرداختن به این کتاب با ارزش، نه تنها سیری در فلسفه مشاء از دیدگاه شیخ الرئیس ابو علی سینا است، بلکه با این کتاب می توان دیدگاه های فخر رازی را نیز مطالعه کرد. در نوشتار پیش رو، نگارنده کوشیده است تا ترجمه و شرحی روان از این کتاب با عنایت به سایر آثار فلسفی و کلامی فخر رازی ارائه کند که به سبب آن مجموعه ای کامل از فلسفه مشاء شیخ الرئیس ابو علی سینا، در اختیار دوست‌داران فلسفه قرار دهد.
واژگان کلیدی: ابن سینا، فخر رازی، لباب الاشارات و التنبیهات، ترجمه، گزارش و تحلیل.

فهرست مطالب
عنوان صفحه
مقدمه1
فصل اول: کلیات و گزارش
تبیین مسأله4
پرسشهای تحقیق4
اهمیت و ضرورت تحقیق5
پیشینه تحقیق6
گزارش6
انگیزه فخر رازی از نگاشتن کتب فلسفی6
ابن سینا و کتاب اشارات و تنبیهات8
فخر رازی و کتاب اشارات و تنبیهات8
گزارشی از کار فخر رازی در لباب الاشارات و التنبیهات9
گزارش از فعالیت های انجام شده توسط نگارنده12
فصل دوم: طبیعیات
سخن در طبیعیات و الهیات15
نمط اول: تجوهُر اجسام (گوهر و حقیقت جسم)
مسأله اول: نفی جزء لایتجزا17
1-1. اجسام پیوسته هستند نه گسسته18
2-1. تقسیم وهمی، بینهایت است19
3-1. حرکت و زمان قابل تقسیم هستند19
مسأله دوم: اثبات هیولی19
1-2. هیولی اندازههای گوناگون از اجسام را میپذیرد21
مسأله سوم: محال و ممتنع است که جرم از هیولی خالی و بینیاز باشد21
1-3. تناهی ابعاد21
2-3. عدم انفکاک صورة جسمیّه از شکل22
3-3. اشکال به ابطال فرض اول که نفس جسمیّت علت شکل باشد23
4-3. اشکال دوم بر نیاز جسمیت به محل24
مسأله چهارم: نسبت هیولی به صورت؛ محال است هیولی از صورت جسمیه خالی باشد25
مسأله پنجم: هیولی همراه صورت جسمیه و صورتهای دیگر است25
1-5. اثبات صورت نوعیه25
مسأله ششم: هیولی و صورت26
1-1-6. ابطال علت تامه بودن صورت برای هیولی27
2-1-6. ابطال علت بودن هیولی برای صورت به دو دلیل28
3-1-6. ابطال این فرض که هیچ یک از هیولی و صورت در دیگری تأثیرگذار
نباشد29
2-6. نسبت هیولی و صورت29
مسأله هفتم: صفات اجسام29
1-7. سطح، خط، نقطه29
2-7. احکام مقدارها30
3-7. ترتیب وجودی مقدارها در خارج31
مسأله هشتم: خلأ31
مسأله نهم: جهت32
نمط دوم: جهات و اجسام نخستین و دومین جهات
بخش اول: فلکیات (افلاک)35
مسأله اول: اثبات فلک35
مسأله دوم: صفات فلک37
مسأله سوم: احکام کلی اجسام38
مسأله چهارم: احکام میل39
مسأله پنجم: بیان بقیه صفات فلک42
بخش دوم: عنصریات (اجسام عنصری)45
مسأله اول: نیروی اجسام عنصری45
مسأله دوم: صفات عناصر (خاک، آب، هوا، آتش)46
1-2. علت نظام طولی عناصر46
2-2. اثبات کون و فساد در عناصر46
3-2. عناصر اربعه ریشه کون و فساد هستند47
4-2. کیفیت تولد مرکبات از این عناصر چهارگانه48
5-2. کیفیت تولد صورتهای محسوس از عناصر چهارگانه48
6-2. نظر فخر رازی در اثبات مزاج51
7-2. آتش محض، رنگ ندارد51
مسأله سوم: بیان حکمت خداوند در خلق عناصر52
نمط سوم: نفس ارضی و سماوی
بخش اول: بحث از ماهیت جوهر نفس54
مسأله اول: نفس همان بدن نیست54
مسأله دوم: حرکت و درک انسان به واسطه جسم و مزاج نیست بلکه با نفس است…56
مسأله سوم: وحدت نفس و کیفیت تأثیرپذیری نفس از بدن و بدن از نفس58
بخش دوم: چیزهایی که تعلق به قوه ادراکی نفس دارد58
مسأله اول: ماهیت ادراک58
مسأله دوم: بیان اقسام ادراک: حسی، خیالی، عقلی59
مسأله سوم: حواس باطنی59
1-3. اثبات حس مشترک و ردّ آن توسط فخر رازی60
2-3. اثبات قوه متوهمه و ردّ آن توسط فخر رازی61
3-3. اثبات قوه مفکره و ردّ آن توسط فخر رازی62
4-3. سخن نهایی فخر رازی: مدرک همه معانی و صور نفس است62
5-3. استدلال فلاسفه بر قوای باطنی به واسطه شواهد پزشکی63
مسأله چهارم: قوای نفس انسان64
1-4. فرق بین فکر و حدس و تعریف آن دو64
مسأله چهارم: اثبات قوه قدسیه65
مسأله پنجم: اثبات عقل فعال و بیان کیفیت افاضه معقولات66
1-5. چگونگی اتصال به عقل فعال67
مسأله ششم: نفس انسانی جسم و جسمانی نیست67
مسأله هفتم: هر مجردی، عقل و عاقل و معقول است69
1-7. اشکال اول: مقارنت، تعقل نیست71
2-7. اشکال دوم: وجود خارجی معقول، مانع از مقارنت در ذهن است71
بخش سوم: بحث از احکام قوای محرّکه انسان72
مسأله اول: اقسام قوای نباتی72
مسأله دوم: مراتب حرکات اختیاری و مبادی آنها73
مسأله سوم: حرکات افلاک، نفسانی ارادی است73
1-3. نفس فلک، دارای اراده کلی است74
2-3. نفس فلک، دارای اراده جزئی است74
مسأله چهارم: فاعل بالاراده، کاری را اراده نمیکند مگر علم یا ظن یا اعتقاد به سزاوار
بودن آن داشته باشد75
فصل سوم: فلسفه
نمط چهارم: وجود و علل آن
مسأله اول: موجود، منحصر در محسوس نیست78
1-1 علت حقه همه حقائق، به تجرد سزاوارتر است78
مسأله دوم : تبیین مغایرت ماهیت با وجود79
مسأله سوم : تبیین علتهای چهارگانه80
1-3 نظریه فخر رازی در مورد علت غائی80
مسأله چهارم: احکام علل چهارگانه81
1-4 اشکال به قول مشهور81
مسأله پنجم: تقسیم موجود به واجب لذاته و ممکن لذاته82
1-5 . اشکال اسناد ممکن به مؤثر محال است به چهار دلیل83
2-5 . جواب از چهار دلیل مذکور بر عدم اسناد ممکن به مؤثر86
مسأله ششم : اثبات واجب الوجود87
1-6 . اموری که دلالت بر سلبی بودن مفهوم وجوب دارند87
2-6 . دلائلی که دلالت دارند بر امتناعِ امر ثبوتی بودن تعین89
3-6 . رد دو فرض مذکور و اثبات ثبوتی بودن مفهوم وجوب90
4-6 . پاسخ به اشکالات مذکور91
مسأله هفتم : صفات واجب الوجود92
1-7 . اموری که بر صفت فرد بودن متفرع می شوند93
مسأله هشتم : صفات ثبوتیه و بحث های آن97
1-8 . بحث اول: صفت قادر97
2-8 . صفت مرید بودن98
3-8 . صفت علم98
4-8. تعقل کلیات توسط خداوند99
مسأله نهم : برهان صدیقین100
نمط پنجم: صنع و ابداع
مسأله اول: علت نیاز به مؤثر امکان است نه حدوث102
1-1. دلائل قائلين به قدم عالم102
مسأله دوم: هر حادثی مسبوق به زمانی است که ابتداء ندارد (زمان ازلی)105
1-2. استدلال بر وجود زمان105
2-2. اثبات زمان ازلی و حرکت ازلی106
مسأله سوم: هر محدثی قبل از حدوثش، مسبوق به ماده ممکنه است107
1-3. اشکال فخر رازی بر ابن سینا107
مسأله چهارم: ازلی بودن مؤثریت واجب تعالی108
1-4. تبیین ازلی بودن مؤثریت واجب الوجود108
2-4. دوام فیض؛ از ازل تا ابد110
3-4 قدیم بودن مؤثر و اثر111
مسأله پنجم:‌ پندارها و هشدارها112
1-5 گونه اول: بیان حدوث عالم112
2-5 گونه دوم: بیان آغاز و ابتداء داشتن حرکات112
مسأله ششم: از واحد غیر از واحد صادر نمیشود116
مسأله هفتم: تبیین حدوث ذاتی عالم116
نمط ششم: غایات و مبادی آن ها
بخش اول: غایات119
مساله اول: نفی غایت از فعل خداوند متعال119
1-1- حسن فعل نمی تواند هدف غنی باشد120
2-1- راه حل نهایی : خداوند فاعل بالعنایه است120
مساله دوم: غایت حرکات سماوی121
1-2- غایت حرکت های افلاک، تشبه به عقول است121
2-2- سخن فخر رازی122
بخش دوم: عقول123
مسأله اول: راه اول برای اثبات عقول: کثرت عقول123
1-1- نظر فخر رازی124
2-1- سخن فخر رازی در مورد تشبه نفس فلکی به عقول125
3-1- نصیحت حکیمانه126
مسأله دوم: راه دوم برای اثبات عقول: حرکت های افلاک بینهایتاند126
1-2. نیرو جسمانی نمی تواند مبدأ حرکت های بی نهایت شود127
2-2. نظریه فخر رازی

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *