— (622)

بسم الله الرحمن الرحیم

تقدیم به:
همه کشاورزان زحمت کش این سرزمین

تشکر وقدردانی
حمدو سپاس خداوند متعال را که توفیق طی نمودن گامی،هر چند کوچک را در راه اعتلای میهن عزیز به ما عنایت فرمود.در اینجا بر خود لازم می دانم از اساتید گرانقدری که زحمت هدایتم در این پایان نامه را، بر عهده گرفتند تقدیر و تشکر نمایم:
جناب آقای دکتر امیر اقسر ، استاد راهنما
جناب آقای دکتر بهروز مینایی، استاد مشاور
با تشکر ویژه از زحمات بی شائبه
جناب آقای دکتر محمدصادق ابراهیم پور
و جناب آقای دکتر علی یوسفی
اعضای محترم هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان

چکیده:
نه در انقلاب جمعیتی اخیر که همیشه تاریخ، کشاورزی صنعتی راهبردی بوده است. و امروزه در تجهیز صنایع به زنجیره های تامین منسجم، ارتقای عملکرد زنجیره تامین کشاورزی، از اهمیت بالایی برخوردار است.در این تحقیق، با مدل یابی معادلات ساختاری، نقش هر یک ازمولفه های زنجیره تامین، و به ویژه، مدیریت اطلاعات، به عنوان متغیر مستقل این تحقیق، در ارتقای عملکرد زنجیره تامین کشاورزی سنجیده شده است.نتایج حاکی از تاثیر پررنگ مدیریت اطلاعات بر قابلیتهای زنجیره تامین،(هماهنگی به میزان45 در صد،انسجام به میزان 67 در صد و انعطاف پذیری به میزان32 درصد ) بر بهره وری،(به میزان91 درصد) و بالاخره به طور غیر مستقیم بر عملکرد زنجیره تامین کشاورزی،(به میزان81 در صد) است.
کلمات کلیدی:
زنجیره تامین، مدیریت اطلاعات،مدل یابی معادلات ساختاری، هماهنگی،انعطاف پذیری،انسجام،بهره وری، عملکرد.
فهرست مطالب
عنوانصفحه
فصل اول: کلیات تحقیق
1-مقدمه………………………………………………………………………………………..1
2-1 بیان موضوع تحقیق……………………………………………………………………1
3-1 تکامل سیستمهای اطلاعاتی کشاورزی…………………………………………..2
2-1 مدیریت زنجیره تامین کشاورزی………………………………………………… 3
3-1 فناوری اطلاعات در زنجیره تامین کشاورزی…………………………………..4
4-1 رویکرد مدیریت زنجیره ارزش در کشاورزی…………………………………6
5-1مدیریت منبع محور در زنجیره تامین کشاورزی………………………………..8
6-1 اهداف تحقیق…………………………………………………………………………..8
7- 1سوالهای تحقیق………………………………………………………………………..9
8- 1روش شناسی…………………………………………………………………………..9
1-8-1 روش تحقیق……………………………………………………………………….10
2-8-1 انواع متغیرها……………………………………………………………………….10
3-8-1 جامعه و نمونه آماری……………………………………………………………10
4-8-1 روش های گرد آوری اطلاعات…………………………………………..11
5-8-1 روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………….11
6-8-1 تعریف مفاهیم و واژه های تخصصی……………………………………..11
قصل دوم: پیشینه تحقیق
مقدمه………………………………………………………………………………………14
1-2- نظریه مبتنی بر منابع…………………………………………………………….14
2-2-روند تکامل سیستمهای اطلاعاتی………………………………………….. 15
1– 2- 2 نسل اول سیستم های اطلاعاتی کشاورزی، مدل سازی…………15
2-2-2-نسل دوم:کشاورزی دقیق…………………………………………………..20
3-2-2 نسل سوم:سیستمهای اطلاعاتی جغرافیایی در کشاورزی دقیق…..22
4-2-2 نسل چهارم :کشاورزی الکترونیک……………………………………..23
5-2-2 نسل پنجم:کشاورزی هوشمند…………………………………………….27
6-2-2 نسل ششم:سیستم های اطلاعاتی جامع با دید کلان…………………28
3-2 کاوش قوانین انجمنی بین سبک های کشاورزی و رفتار مصرف کنندگان سبزیجات بوته ای در ایران ،کاربردی از نسل اول……………………………………….30
1-3-2 داده کاوی در مدیریت ارتباط با مشتری……………………………..30
2-3-2 مدیریت ارتباط با مشتری و صنعت کشاورزی……………………..31
4-3-2 روش شناسی در این مقاله………………………………………………….32
5-3-2 نتایج مطالعه…………………………………………………………………….33
4-2 زنجیره تامین……………………………………………………………………….34
1-4-2 زنجیره تامین به عنوان مزیت رقابتی……………………………………..35
2-4-2 زنجیره تأمین کشاورزی…………………………………………………….37
5-2رویکرد مدیریت زنجیره ارزش……………………………………………….39
1-5-2جهت گیری ارزش در زنجیره تامین محصولات تازه……………….42
2-5-2 نیروهای موثر بر مدیریت زنجیره ارزش…………………………………44
3-5-2 فناوری اطلاعات و دانش محوری منبعی برای افزودن ارزش……..46
4-5-2 فن آوری عاملها و دانش محوری…………………………………………48
6-2- چارچوب نظری تحقیق………………………………………………………..50
1-6-2- مدیریت اطلاعات……………………………………………………………53
2-6-2- قابلیت های زنجیره تأمین…………………………………………………..55
3-6-2- هماهنگی زنجیره تأمین……………………………………………………..56
4-6-2- انسجام و یکپارچگی فعالیت………………………………………………59
5-6-2- اصلاح فرهنگ در زنجیره تامین…………………………………………62
7-6-2- کارایی زنجیره تأمین…………………………………………………………64
8-6-2- عملکرد زنجیره تأمین………………………………………………………..65
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
1-3- روش تحقیق………………………………………………………………………….68
2-3- جامعه آماری………………………………………………………………………..70
3-3- نمونه آماری…………………………………………………………………………70
4-3- روش های گرد آوری اطلاعات……………………………………………….71
1-4-3- پرسشنامه………………………………………………………………………….72
2-4-3- روش سنجش اعتبارپرسشنامه ها……………………………………………73
5-3- روش تجزیه و تحلیل اطلاعات…………………………………………………74
1-5-3- تحلیل عاملی……………………………………………………………………..74
2-5-3- مدل یابی معادلات ساختاری………………………………………………..76
1-2-5-3- اصطلاحات مدل یابی معادلات ساختاری……………………………77
2-2-5-3- مراحل مدل معادلات ساختاری…………………………………………78
6-3- سوالات و فرضیه های تحقیق…………………………………………………..81
1-6-3- سوالات تحقیق………………………………………………………………….82
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………86
1 -4- آمار توصیفی…………………………………………………………………………86
1-1-4- بررسی وضعیت جمعیت شناختی پاسخ دهندگان……………………….86
2-4-تحلیل عاملی تاییدی…………………………………………………………………87
2-2-4 مدل اندازه گیری متغیر اطلاعات (تنها متغیر پیش بین تحقیق…………..92
2-4-4- مدل اندازه گیری متغیرهای قابلیتهای زنجیره تأمین……………………..93
3-4 تحلیل مسیر……………………………………………………………………………….95
1-3-4- تحلیل مسیر مدل جزیی………………………………………………………….95
4-4- اثرات غیرمستقیم متغیر برونزاد مدیریت اطلاعات………………………….100
فصل پنجم: جمع بندی و نتیجه گیری
مقدمه…………………………………………………………………………………………..102
1-5- یافته های تحقیق در خصوص متغیرهای اصلی تحقیق…………………..103
1-1-5- قابلیت های زنجیره تأمین…………………………………………………….104
2-1-5- هماهنگی زنجیره تأمین………………………………………………………104
3-1-5- انسجام زنجیره تأمین…………………………………………………………106
4-1-5- انعطاف پذیری زنجیره تأمین………………………………………………108
5-1-5- فرهنگ زنجیره تأمین……………………………………………………….110
6-1-5- کارایی زنجیره تأمین……………………………………………………….110
7-1-5- عملکرد زنجیره تأمین………………………………………………………111
8-1-5- مدیریت اطلاعات…………………………………………………………..113
2-5- یافته های تحقیق در خصوص رابطه بین متغیرهای اصلی تحقیق
1-2-5- فرضیه اصلی اول………………………………………………………….114
2-2-5- فرضیه اصلی دوم…………………………………………………………115
3-2-5- فرضیه اصلی سوم………………………………………………………..116
3-5- نتیجه گیری و پیشنهادات کاربردی…………………………………….117
4-5- محدودیت های تحقیق…………………………………………………….121
5-5 پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی……………………………………………123
6-5 منابع و مآخذ…………………………………………………………………..125
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-2 تکامل سیستم های اطلاعاتی………………………………………………….18
جدول 2-2 تکامل سیستم های اطلاعاتی کشاورزی…………………………………..31
جدول 3-2 برخی گرایشات تحقیقاتی حوزه بازارشناسی در کشاورزی…………34
جدول 4-2 چرخه ارزش در زنجیره تامین های مختلف……………………………..47
جدول 1-4 شاخصهای مور سنجش برای زنجیره تامین کشاورزی……………….87
جدول 2-4 اثرات غیر مستقیم متغیر برون زاد مدیریت اطلاعات…………………100
جدول 1-5 تکامل سیستمهای اطلاعاتی کشاورزی………………………………….121
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
شکل 1-2مراحل تکامل مدیریت زنجیره تامین………………………………………………..38
شکل 2-2 چارچوب نظری تحقیق ……………………………………………………………….54
شکل 1-3 چارچوب نظری تحقیق………………………………………………………………..82
شکل 1-4 مدل انازه گیری متغیر اطلاعات……………………………………………………..92
شکل 2-4 تحلیل مسیر……………………………………………………………………………….95
شکل 3-4 مدل مفهومی…………………………………………………………………………….95
شکل 4-4 تحلیل مسیر کلی……………………………………………………………………….97
شکل1-5 چارچوب نظری تحقیق……………………………………………………………….103
فصل اول:

کلیات تحقیق
مقدمه :
وقتی انقلاب صنعتی به عصر کشاورزی سنتی پایان داد، هنوز تولید محور اقتصاد و توسعه بود. اما در رقابت، تولید صنعتی بقای خود را حفظ کرد و رفته رفته کشاورزان هم به تجهیزات کشاورزی مجهز شدند. پس از دوره گذاری که خدمات و تجارت، مزیت رقابتی را رقم می زدند، با اتحاد تولید کننده و تاجر، زنجیره های تامین یکپارچه برنده عرصه رقابت شدند. و امروز در عصر اطلاعات، تشکیل زنجیره تامین یکپارچه نیازمند عنصر حیاتی اطلاعات است. در واقع، در این عصر، کشاورز، تاجر، صنعتگر و … برای بقا نیازمند سیستم های اطلاعاتی استراتژیک خاص خود هستند. سوالی که مطرح می شود این است که نقش انقلاب اطلاعاتی کنونی در ارتقای عملکرد زنجیره تامین محصولات کشاورزی چیست؟
در این فصل، کلیات تحقیق شامل بیان مسأله، هدفهای تحقیق، روش شناسی تحقیق و مفاهیم و واژه های تخصصی مورد بررسی قرار می گیرد.
1-بیان موضوع تحقیق :
امروزه در هر زنجیره تامین منسجم و موفقی، مدیریت جریان اطلاعات همگام با مدیریت جریان مواد خام، مدیریت مالی، مدیریت موجودی ومدیریت بازار، نیازمند تدوین راهبردهای حوزه کسب و کار می باشد. مساله این است که در تدوین راهبردهای اطلاعاتی، نیازمند رویکردی سراسری هستیم که ملزومات کل زنجیره تامین را، لحاظ کرده باشد. و این امر بر پیچیدگی این مساله می افزاید. بنابراین در این تحقیق با در نظر گرفتن عوامل متعددی که در زنجیره تامین کشاورزی دخیل هستند، مولفه ها ی زنجیره تامین کشاورزی و شاخص های موفقیت هر مولفه، تعیین شده است.مهم ترین نقش آفرینان زنجیره تامین کشاورزی در صنعت کشاورزی، دولت، تامین کنندگان نهاده های کشاورزی، کشاورزان، تجار عمده محصولات کشاورزی، و خرده فروشان هستند.هر یک از این نقش آفرینان در برهه ای از چرخه حیات محصولات، به ایفای نقش می پردازند و البته بعضی نقش آفرینان، چون دولت، در بسیاری از مراحل، حضور موثر دارند.مدیریت جریان اطلاعات، که یکی از اساسی ترین وظایف در زنجیره تامین کشاورزی است، بر عهده همه نقش آفرینان زنجیره تامین است.
مساله اولیه ای که مطرح می شود این است که:شاخص کارایی هر یک از نقش آفرینان، در ایفای نقش اطلاعاتی خود، چیست؟ به بیان دیگر، در زنجیره تامین کشاورزی، برای مدیریت اطلاعات کارا و موثر، چه انتظاراتی از دولت،تامین کنندگان نهاده های کشاورزی، کشاورزان، تجارمیادین میوه و تره بار و خرده فروشان، وجود دارد؟
پاسخی که از رهیافت این تحقیق به دست می آید، معیاری برای سنجش وضعیت اطلاعاتی موجود، در زنجیره تامین کشاورزی است.
به غیر از مولفه مدیریت اطلاعات که متغیر برون زاد و مشاهده گر این تحقیق است، دیگر مولفه های زنجیره تامین کشاورزی از قبیل: انسجام، انعطاف پذیری، هماهنگی، کاهش اتلاف و بهره وری و عملکرد زنجیره تامین، در این تحقیق مورد مطالعه قرار گرفت، تا شاخص های سنجش موفقیت هر یک، شناخته شود.بنابراین از اهم مسائل که تشکیل دهنده موضوع این تحقیق، شناسایی عوامل موثر بر موفقیت مولفه های زنجیره تامین کشاورزی، است.
در ادامه خلاصه ای از هریک از مسائل مطرح در این تحقیق، بیان می شود.
1-1 تکامل سیستم های اطلاعاتی کشاورزی
در کشاورزی ابتدا بیشترین کاربرد کامپیوترها، غیر از کاربردهای عمومی و به طور تخصصی متمرکز بر مدل سازی ها و سپس انواع نسل های سیستم های تصمیم یار بوده است. سیستم های تصمیم یار جهت دسترس پذیر کردن دانش کشاورزی برای کشاورزان و مشاورانشان به وجود آمده اند. با بروز مفهوم مدیریت زنجیره عرضه، سیستم های اطلاعاتی برای بهبود کل زنجیره عرضه با هم یکپارچه شدند و سیستم های اطلاعاتی نظیر ERP بروز و ظهور کردند.
با ظهور کشاورزی دقیق، الکترونیک و کامپیوتر به مدد کشاورزی آمد و ابزارهای اطلاعاتی نظیر حس گرها، ماهواره ها و سیستم های اطلاعات جغرافیایی وارد صنعت کشاورزی شدند.ابزارهای کشاورزی دقیق، نسل جدیدی از سیستمهای مدل سازی و سیستم های تصمیم یار را وارد صنعت کشاورزی کرد.در عصر اینترنت و شبکه های اطلاعاتی، نسل دیگری از سیستم های تصمیم یار، یعنی سیستم های تصمیم یار مبتنی بر وب ظهور کردند.کاربرد عاملها در محیطهای کسب و کار به عرصه کشاورزی و صنایع غذایی هم وارد شد و سیستم های چند عاملی برای پیاده سازی متدولوژی های تجاری زنجیره تامین آماده شدند.در امتداد روند جهانی سازی دولتها و سیاست گذاران کلان هم پا به عرصه سیستمهای اطلاعاتی کشاورزی گذاشتند و اقدام به تاسیس بانکهای داده غول پیکر یکپارچه در سطح قاره و جهان کردند.
2-1 مدیریت زنجیره تامین کشاورزی
جیفورد مدیریت زنجیره تامین را رویکردی جامع برای برآوردن نیازهای مصرف کننده از طریق بهبود مداوم فرایندها و ارتباطات پشتیبان توسعه کارا و جریان محصولات و خدمات از تولید کننده به مصرف کننده تعریف می کند.
عناصر کلیدی این تعریف از این قرارند:
1-نیاز برای تجمیع بین شرکت ها
2-تمرکز بر روی مصرف کننده
3-اهمیت ارتباطات
4-دیدگاه سراسری در کل زنجیره تامین
تمام فعالیتهایی که محصول را از مزرعه به سبد خرید خانوار می آورد اجزای زنجیره تامین کشاورزی را تشکیل می دهند: “ از مزرعه به چنگال غذاخوری “ ]1[ ،این فعایتها مشتمل هستند بر:
تولید(اختصاص زمین،زمانبندی آبیاری،تعیین منابع،انتخاب بذر….)
برداشت(زمان بندی ومسیربرداشت،منابع،تجهیزات حمل و نقل )
انبارش (محل وظرفیت انبار، میزان انبارش در هر دوره و …)
توزیع(انتخاب مد حمل و نقل،مسیر و زمان بندی ارسال و…)
طراحی زنجیره تامین فعالیتی است که تصمیم سازی را با مشخص کردن جایگزین های بالقوه یاری می کندو به سمت اتخاذ بهترین تصمیم بر اساس معیارها و اهداف طراح راهنما می شود.]1[سه مرحله عملیاتی در این جا متصور است:
طراحی تولید
کنترل موجودی
توزیع فیزیکی
این مراحل، نقش مهمی در معماری سیستم های طراحی پیشرفته برای بسته های تجاری بازی می کنند.گرچه این وظایف به طور مستقل در نظام سنتی مدل می شده است ولی امروزه می گویند با مدل سازی هماهنگ این وظایف کارایی زنجیره تامین محصولات کشاورزی را می توان ارتقا داد. ]1[
3-1 فناوری اطلاعات در زنجیره تامین کشاورزی
برای مطالعه شبکه زنجیره تامین محصولات کشاورزی و پیکر بندی شبکه و محصولات آن و زنجیره تامین آن رایج است که فرایندهای ترابری و وضعیت کاربرد فناوری اطلاعات را در بخشهایی چون صنعت فرآوری،کشاورزان و بازار تحلیل می کنند .زنجیره تامین کشاورزی به خاطر ویژگی های خاصش به فن آوری اطلاعات و ارتباطات نیاز حیاتی دارد:
ویژگی های زنجیره تامین کشاورزی و نیاز حیاتی آن به فناوری اطلاعات:
حساس به زمان بودن عملیات انبار داری و ترابری
نیاز به ردگیری و نظارت پیوسته محصولات
تنوع محصولات در تنوع فصول و تنوع شرایط جوی و عدم قطعیت حاصله
چالش های تجارت جهانی این محصولات
فشارهای کاهش قیمت و اعمال آن بر تمام خرده فروشان. ]2[
از معمول ترین فن آوری های اطلاعاتی که در این حوزه استفاده می شود عبارتند از:
EDI ،MRP طرح ریزی نیازمندی های مواد اولیه ،MRPIIطرح ریزی منابع تولید ، ERP ، ]3[
APS زمان بندی و طرح ریزی پیش رفته
تبادل اطلاعات برای بهبود پیش بینی ها و جریان بهبود یافته اطلاعات و مواد در بین گلوگاههای زنجیره حیاتی است.سکوهای جای دهی مبتنی بر وب برای کل شبکه توزیع دسترسی به گزینه های پشتیبانی کم هزینه را فراهم می کند.گزینه هایی در گلوگاه از قبیل خودکارسازی پذیرش سفارش و امکان خرید گروهی جهت کاهش واسطهای ترابری و انبارداری مجازی برای کاهش موجودی. همچنین خودکارسازی، خطاهای فرآیند و شکست های آن را خصوصا در فصول پر تقاضا کم می کند و زمان را برای مشاوره و ارتباط با مشتری باز می کند. این خودکار سازی میتواند از طریق کاتالوگ اینترنتی فروشگاه الکترونیکی که اطلاعات محصول و قیمت و میزان و تاریخ تحویل و تنوع واحدهای تجاری را ارائه می کند، انجام شود. مشکل تعداد زیاد واسطهای مشتری با تناوب زیاد سفارش در اوج تقاضا را با ساختن جریان های اطلاعات برای خطوط تولید و شرکای تجاری می توان کاهش داد. فن آوری اطلاعات مشکل نیاز به موجودی امنیت بالا برای محصولات شیمیایی را که ناشی از عدم قطعیت تقاضاست از طریق پیشنهادات سوق داده شده به سوی باقی مانده موجودی و به اشتراک گذاشتن موجودی و اطلاعاتش حین سطوح زنجیره حل می کند. ( به نوعی موجودی مجازی). ]3[
در واقع تناسب این فن آوری برای مدیریت زنجیره عرضه ناشی از این است که یک زنجیره تامین متشکل از چندین بخش با وظایف چندین مرحله ای است و همین طور یک سیستم چند عاملی متشکل از چندین عامل با وظایف و کاربردهای مختلف است. به علاوه هر موجودیت زنجیره تامین اهداف قابلیتها خاص و وظایف و نقشهای تجاری خود را دارد همان طور که هر عامل در سیستم های چند عاملی نقشها وظایف و تصمیمات خود را دارد. ]3[
4-1 رویکرد مدیریت زنجیره ارزش در کشاورزی
مودی میق بحث می کند که رویکرد مدیریت زنجیره تامین به اندازه کافی گسترش و دوربینی ندارد تا نیازهای آینده مصرف کنندگان را دریابد و چگونگی پوشش دادن این نیازها را لحاظ کند به علاوه در برگیرنده مراحل پس از ارائه، پس از ارزیابی و جنبه های ایجاد ارتباط نیست. رویکرد مدیریت زنجیره ارزش، این کمبودها را پوشش می دهد.در تعریف مدیریت زنجیره ارزش ابتدا به تعریف ارزش می پردازیم:مودی میق سه قالب را که به سمت تعریف ارزش می روند معرفی می کند:
1-ارزش مصرف کننده با کاربرد کالا یا خدمت پیوند دارد.
2-ارزش را مشتری ادراک می کند، فروشنده آن را تعیین نمی کند.
3-ارزش مصرف کننده نوعا درگیر توازن بین آنچه مصرف کننده می خواهد و آنچه باید به او داده شود تا از کالا یا خدمت استفاده ببرد، می شود. ]4[
در صنایع غذایی فرصتهای ایجاد زنجیره ارزش را می توان به دو قسمت فرصتهای ترابری و فرصتهای غیر ترابری تقسیم بندی کرد. فرصتهای ترابری از قبیل زنجیره ارزش در حمل و انبارش و انتقال در این فصل به دفعات مورد اشاره قرار گرفته است. اما در مورد فرصت های غیر ترابری کمتر مقالاتی منتشر شده است، فرصتهای غیر ترابری مثل شفافیت اطلاعاتی، ایجاد بازارهای جدید، تجمیع فرایندهای بنگاه. در حالیکه شفافیت اطلاعاتی به طور مداوم افزایش می یابد و بازارهای جدید ایجاد می شوند. ]4[
به خاطر جهانی سازی بازارهای محصولات باغی افزایش چند برابری در پیچیدیگی های ترابری ایجاد کرده است. فسادپذیری این محصولات، زنجیره های تامین را حساس به زمان کرده است. هر بهبودی در قابلیت انبارش و حمل محصولات ارزش تجاری بالایی دارند. و البته این قابلیت ها بدون تبادل دانش بی معنی است. و زمان بندی و کیفیت دانش تبادل شده تعیین کننده ارزش ایجاد شده از طریق انبارش و حمل است. بدون این سیستم ها جریان محصول در حین و بین شرکت ها غیر ممکن است. اطلاعات برای ذخیره ویژگی های محصول، موقعیت آن در زنجیره ارزش در هر لحظه، حالت فرآیندی که محصول را منتقل می کند و ارزش محصول در هر مرحله از زنجیره است. اطلاعات همین طور جهت اتخاذ تصمیم حین زنجیره به کار می آیند. سیستم های اطلاعاتی فرصت اصلی برای بخش ترابری زنجیره تامین جهت پیشرفت و تبدیل به یک زنجیره ارزش است. آینده مدیریت زنجیره ارزش در تعاملش با سیستم های پس از برداشت تحت تاثیر 3 نیرو شکل می گیرد: جهانی سازی، فن آوری و مصرف. ]4[
جهانی سازی: دسترسی به بازارهای جدید و رقابت وسیع تر برای بازار محلی را به وجود می آورد و قدرت تصاحب بازار به کیفیت کل زنجیره ارزش برمی گردد و نه یک شرکت خاص. فن آوری های جدید محصولات غذایی جدید و فرآیندهای جدید و راههای جدید مدیریت اطلاعات را ایجاد می کنند و آنچه که ارزش اعضا را افزایش می دهد باقی می ماند. و آنها که امنیت زنجیره ارزش و سلامتی وبهزیستی اش را افزایش می دهند ایجاد ارزش می کنند. ]4[
5-1 مدیریت منبع محور در زنجیره عرضه کشاورزی
ورنرفلت بیان می کند که دیدگاه مبتنی بر منابع (منبع محوری)، چگونگی دستیابی شرکت به مزیت رقابتی پایدار از طریق کسب و کنترل منابع را تشریح و پیش گویی می کند. ]5[
از نظر بارنی دیدگاه منبع محوری براین نکته تأکید دارد که سازمانها با توسعه توانمندی های محوری که در تاریخچه و مشتریان سازمان ریشه دارند, مزیت رقابتی پایدار را کسب می کنند. در رویکرد مبتنی بر منابع، سازمان به عنوان سری های به هم پیوسته منابع و قابلیت هایی که به آسانی در بازار خرید و فروش نمی شوند، در نظر گرفته می شود(راملت و ورنرفلت).
بنابراین، رقبا نمی توانند این منابع خاص و بازده مالی ناشی از توانمندیها را کسب نمایند و منابع موثری برای مزیت رقابتی پایدار محسوب می شوند. منابع شرکت می توانند شامل داراییهای ملموس (مانند تجهیزات) و غیرملموس (مانند اطلاعات) باشند که شرکت را قادر به تولید و حمل محصولات و خدمات سازد(پنروس و دیگران). دیدگاه مبتنی بر منابع شرکت بر اهمیت “رقابت برای آینده” به عنوان بعدی از ابعاد مزیت رقابتی تأکید دارد .(همل و پراهالد) که معمولا در تحلیل عملکرد شرکت در مباحث زنجیره تأمین نادیده گرفته می شود. بر طبق دیدگاه منبع محوری، شرکت نه تنها باید بر مبنای سودآوری کوتاه مدت و یا رشد در میان مدت مورد بررسی قرار گیرد، بلکه موقعیت آتی شرکت و منابع مزیت رقابتی از اهمیت ویژه ای برخوردار است.(کار و پیرسون). بنابراین شرکت نیازمند توانمندی هایی است که بتواند دستیابی به مزیت رقابتی و افزایش رقابت پذیری زنجیره تأمین را تقویت کند.[5]
2- اهداف تحقیق:
1- طراحی چارچوب ارتقای عملکرد زنجیره تأمین کشاورزی با رویکرد مبتنی بر منابع
2- بررسی اثرفناوری اطلاعات بر عملکردزنجیره تأمین کشاورزی
3- شناسایی شاخص های اصلی عملکرد زنجیره تأمین کشاورزی و مدیریت اطلاعات
4- ارائه ترکیب صحیح راهبردهای ناب و چابک در زنجیره تامین کشاورزی به کمک فناوری اطلاعات
3-سوالهای تحقیق:
I) سوال اصلی
با توجه به رویکرد مبتنی بر منابع، فناوری اطلاعات چگونه می تواند عملکرد زنجیره تأمین کشاورزی را افزایش دهد؟
II) سوالهای فرعی
1- شاخص های اصلی عملکرد زنجیره تأمین و مدیریت اطلاعات کدامند و اولویت بندی آنها چگونه است؟
2- قابلیتهاها و مختصات درونی زنجیره تامین کشاورزی کدامند و شاخص های شناسایی و اولویت بندی آنها چگونه است؟
3- شاخص های اصلی مدیریت اطلاعات کدامند و اولویت بندی آنها چگونه است؟
4-روش شناسی1-4-1- روش تحقیقبه طور کلی روش‌های تحقیق در علوم رفتاری را می‌توان با توجه به دو ملاک تقسیم کرد.
الف) هدف تحقیق: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است.
ب) نحوه گردآوری داده‌ها: از نظر شیوه گردآوری اطلاعات تحقیق توصیفی از نوع همبستگی است.
2-4-1- انواع متغیرهامتغیرهای وابسته: عملکرد زنجیره تأمین
متغیرهای مستقل: مدیریت اطلاعات
متغیرهای میانجی: قابلیتهای زنجیره تأمین و استراتژی های زنجیره تأمین
3-4-1- جامعه و نمونه آماری
جامعه آماری این تحقیق شامل کارشناسان مختلف مرتبط با بخشهای مختلف زنجیره تامین محصولات کشاورزی است که عمدتا در وزارت جهاد کشاورزی شاغل هستند: از قبیل کارشناسان ترویج روستایی،کارشناسان گروههای مختلف پژوهشهای اقتصاد کشاورزی،کارشناسان تعاون روستایی واحد بازرگانی و کارشناسان تولیدات گیاهی، و برخی از کشاورزان شهرستان های مراغه ، کاشان و اصفهان. پرسشنامه ای که توسط کارشناسان فوق تکمیل شد مربوط به وضعیت موجود زنجیره تامین محصولات کشاورزی است که با استفاده از روشهای آماری تحلیل خواهد شد. بنابراین نیازمند رعایت قوانین آماری برای تعیین تعداد نمونه است. در خصوص اندازه نمونه، برای تحلیل عاملی سئوالات مربوط به متغیرهای موجود در مدل تحلیلی تحقیق، پرسشنامه حاضر که 28سئوال در قالب 7 عامل کلی دارد، حداقل 84 نمونه مورد نیاز است. در این پژوهش 84 نفر ازکارشناسان جهاد کشاورزی و کشاورزان به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند.
4-4-1- روش های گرد آوری اطلاعات
پس از آنکه بر اساس ماهیت پژوهش و فرضیه های آن، طرح پژوهشی انتخاب شد، باید در مورد روش های گردآوری اطلاعات تصمیم گرفت. بدین منظور می توان از روشهای متعددی برای گردآوری اطلاعات بهره گرفت که این امر منجر به غنای نتایج پژوهش می گردد و به آن کثرت گرایی می گویند. مهمترین روشهای گردآوری اطلاعات در این تحقیق بدین شرح است:
مطالعات کتابخانه‌ای: در این قسمت جهت گردآوری اطلاعات در زمینه مبانی نظری و ادبیات تحقیق موضوع، از منابع کتابخانه‌ای، مقالات، کتابهای مورد نیاز و نیز از اینترنت استفاده شده است.
تحقیقات میدانی: در این قسمت به منظور جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات برای تجزیه و تحلیل از پرسشنامه استفاده شده است.
5-1- روش تجزیه و تحلیل داده هابرای تجزیه و تحلیل داده های پرسشنامه از آمار توصیفی همچون میانگین و انحراف معیار و آمار استنباطی همچون آزمون میانگین یک جامعه آماری جهت بررسی مناسب بودن یا نبودن وضعیت متغیرها استفاده می شود.همچنین برای مشخص نمودن اینکه، آیا پرسشنامه شاخصهای مورد نظر را اندازه‌گیری می‌کند، از تحلیل عاملی تأییدی استفاده خواهد شد. سپس با توجه به سوالات و فرضیات مطرح شده، در این تحقیق برای تحلیل اطلاعات از روش مدل یابی معادلات ساختاری که یکی از تکنیک های مربوط به ماتریس همبستگی است استفاده خواهد شد. 6-1- تعریف مفاهیم و واژه های تخصصی
زنجیره تامین کشاورزی: تمام فعالیتهایی که محصول را از مزرعه به سبد خرید خانوار می آورد اجزای زنجیره تامین کشاورزی را تشکیل می دهند: “ از مزرعه به چنگال غذاخوری “ ]1[. این فعایتها مشتمل هستند بر:
تولید(اختصاص زمین،زمانبندی آبیاری،تعیین منابع،انتخاب بذر….)
برداشت(زمان بندی ومسیربرداشت،منابع،تجهیزات حمل و نقل )
انبارش (محل وظرفیت انبار، میزان انبارش در هر دوره و …)
توزیع(انتخاب مد حمل و نقل،مسیر و زمان بندی ارسال و…)
مزیت رقابتی پایدار: شرکت زمانی به مزیت رقابتی پایدار می رسد که دارای استراتژی ایجاد ارزشی باشد که بطور همزمان توسط رقبای فعلی یا بالقوه بکارگرفته نمی شوند و همچنین رقبا قادر به کپی کردن مزایای این استراتژی نباشند. [5]
رویکرد مبتنی بر منابع: دیدگاه مبتنی بر منابع، چگونگی دستیابی شرکت به مزیت رقابتی پایدار از طریق کسب و کنترل منابع را تشریح و پیش گویی می کند.[5]
مدیریت اطلاعات: گردش مناسب و انتقال صحیح اطلاعات باعث می شود تا فرایندها موثر و کاراتر گشته و مدیریت آنها آسانتر گردد. مدیریت اطلاعات هماهنگ و مناسب میان شرکا باعث خواهد شد تأثیرات فزاینده ای در سرعت، دقت، کیفیت، و جنبه های دیگر داشته باشد.[5]
قابلیتها: به مجموعه ای از فرایندهای سازمانی (مانند عقد قراردادهای داخلی و خارجی) و جریانهای کاری اطلاق می شود که توانمندی شرکت یا سازمان را حداقل در یک حوزه فعالیت با توانمندی شرکت رقیب در همان حوزه قابل مقایسه یا متمایز می سازد. تلفیق منسجم و در صورت لزوم، افزاینده قابلیتها باید به عنوان توانمندی محوری سازمان و عاملی در افزایش قابلیت رقابت بکار می رود.

فصل دوم:
پیشینه تحقیق
مقدمه:
صنایع غذایی و کشاورزی، از صنایع مهم و حیاتی هستند و در شرایطی که حدود یک هفتم مردم زمین از گرسنگی رنج می برند اهمیت بیشتری پیدا می کنند. در کشورهای در حال توسعه، سهم قابل توجهی از تولید ناخالص از آن کشاورزی است ودر صد قابل توجهی از نیروی کار در صنعت کشاورزی مشغولند اما معمولا کم ترین بازگشت سرمایه ها مربوط به کشاورزی است. در حالیکه در کشورهای صنعتی بعضا بزرگترین بنگاههای تجاری، با پس زمینه کشاورزی فعالیت می کنند و از طریق تجمیع کشت با صنعت به قدرتهای اقتصادی مبدل شده انددر واقع غولهای تجاری دنیا از طریق تجمیع طی یک زنجیره ارزش که عمدتا همه یا بیشتر بخشهای زنجیره تامین محصول نهایی را در بردارد به قدرت رقابت بالایی دست یافته اند. امروزه رقابت بین شرکت‌های منفرد جای خود را به رقابت بین زنجیره‌های تأمین داده است. چگونگی دستیابی به رقابت پذیری زنجیره تأمین از طریق فناوری اطلاعات موضوعی است که در این تحقیق مدنظر است. این فصل، حاوی چهار بخش است:
بخش اول: رویکرد مبتنی بر منابع
بخش دوم: مدیریت زنجیره تأمین و مدیریت زنجیره ارزش کشاورزی
بخش سوم، فناوری اطلاعات در زنجیره تامین و زنجیره ارزش کشاورزی
بخش چهارم: چارچوب نظری تحقیق
1-2- نظریه مبتنی بر منابع:رویکرد مبتنی بر منابع (منبع محوری) به عنوان یکی از نظریه های مهم توضیح دهنده وجود تفاوت های دایمی در عملکرد شرکت ها در رشته مدیریت راهبردی ظهور کرده است. پس از عبور از یک دوره مهم توسعه نظری و تکثیر نظریه ها در اوایل دهه 1990، منطق اصلی منبع محوری انتشار یافت و بر پژوهشهای اصلی این رشته تأثیر گذاشت. در همان زمان، منطق مبتنی بر منابع شروع به تأثیر گذاری نظری نمود وکار اصلی آن در سایر رشته های غیر از مدیریت راهبردی مثل مدیریت منابع انسانی، بازاریابی، سیستمهای اطلاعات مدیریت، مدیریت عملیات وغیره آغاز گردید. و پس از آن دانش به عنوان یک منبع کلیدی و ریشه ای مطرح شد. تا آنجا که اصطلاحا از رویکرد مبتنی بر دانش نام برده می شود. و مدیریت دانش به عنوان رویکردی برای حفظ مزیت رقابتی سازمان برجسته شده است. در ادامه به موضوع مدیریت دانش در قالب نقش فناوری اطلاعات در بخشهای مختلف زنجیره تامین و زنجیره ارزش می پردازیم. هدف روشن نمودن اهمیت منبع راهبردی دانش در سازمان و چگونگی به جریان انداختن و مدیریت آن است و بدین وسیله سوال اصلی تحقیق دنبال می شود.]5[
2-2-روند تکامل سیستمهای اطلاعاتی:
همزمان با اختراع کامپیوترو همگام با روند تکاملی فناوری اطلاعات رویکرد سازمانها و مشاغل به آن تکامل پیدا کرد به نحوی که ابتدا به عنوان ابزار خودکار سازی فرایندهای سنتی شناخته می شد. اما به تدریج به سطوح بالای مدیریتی در سازمان هم نفوذ کرد.
جدول1-2 :تکامل فناوری اطلاعات و ارتباط آن با مدیریت راهبردی
دوره MainFrame(1950-1970) دوره کامپیوترهای شخصی(1970-1990) دوره اینترنت از 1990 تا کنون
فن آوری غالب نرم افزارهای مستقل و تنها با بانک داه های مرکزی ریزکامپیوترها-ایستگاههای کاری-نرم افزار های تنها و نرم افزارهای سرویس دهنده-سرویس گیرنده ریزکامپیوترهای شبکه ای شده – نرم افزارهای سرویس دهنده-سرویس گیرنده و اینترنت و وب و …
سیستم های اطلاعاتی سیستم های پردازش تراکنش سیستم های اطلاعات مدیریت و سیستم های تصمیم یار محدود سیستم های تصمیم یار جامع-سیستم های پشتیبان اجرا-ERP هوش تجاری سیستم خبره-سیستم مدیریت منابع انسانی مدیریت زنجیره تامین-مدیریت ارتباط با مشتری-مدیریت دانش-سیستمهای اطلاعاتی راهبردی-چند عاملی-سیستمهای اطلاعاتی موبایلی
انگیزه برای ایجاد سیستم اطلاعاتی کارایی اثر بخشی ارزش برای بنگاه
ارتباط با مدیریت راهبردی اطلاعاتی برای نظارت و کنترل عملیات فراهم می کند اطلاعاتی برای حل مشکلات و پشتیبانی تصمیمات فراهم می کند ابتکارات راهبردی را برای انتقال سازمان و بازار پشتیبانی می کند.
منبع: ]6[
بوروس والترز می گوید: درک چگونگی ایجاد مزیت رقابتی برای بنگاهها از طریق سرمایه گذاری روی IT چالشی برای محققان مدیریت راهبردی است .همان طور که برای محققان سیستمهای اطلاعاتی هم چالش محسوب می شود. ]6[
سیمونز با مرور ایده بلوغ نرم افزار، یک مدل تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات ارائه کرده است با 5 سطح ]6[ .
در سطح پایه فناوری اطلاعات تنها نقش پشتیبانی عملیات را دارد و در سطح راهبرد نیست.
در سطح ارتجالی نیاز برای تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات درک شده است اما رویکرد نظام مند وجود ندارد و فناوری اطلاعات، اهداف تجاری را در مبنایی موردی پشتیبانی می کند .تلاشی برای اندازه گیری موفقیت تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات نداریم.
در سطح قابل تکرار: تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات در سطح سازمانی لحاظ شده است. گرچه تنها در برخی از واحدهای بنگاه پیاده شده است. معیارهای محدودی برای اندازه گیری موفقیت تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات در دسترس است.
در سطح فرایند تعریف شده : تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات به طور نظام مند در کل سازمان با سیاستها و رویه های مناسب پیاده شده است تا به نظارت و سنجش مزایای تنظیم راهبرد فناوری اطلاعات بپردازد.
در سطح بهینه راهبرد فناوری اطلاعات به طور جامع و مانع با راهبرد تجاری تنظیم شده است در همه سطوح مدیریتی و در همه واحدهای بنگاه. و حتی عملکرد سازمان یک الگوی عملکرد بهینه برای سازمانهای دیگر شده است. سنجش ها و سیستمهای بازخورد برای ارزیابی قرارداشتن سازمان در این سطح به کار می رود.
والترز و تنگ: به هر حال فناوری اطلاعات و سیستمهای اطلاعاتی مجهز به آن جهت پشتیبانی نیازهای مدیریت راهبردی گسترش یافته اند و هر دو بر توانمند سازی عملی و نظری فرایندهای سازمانی وعملکرد آنها متمرکزند.
نقشهای فناوری اطلاعات در راهبرد ]6[
1-فناوری اطلاعات به عنوان یک منبع
2- فناوری اطلاعات به عنوان مبنایی برای توانمند کردن و خلق قابلیتهای جدید
3- فناوری اطلاعات به عنوان زیر ساختی برای شرکت
4- فناوری اطلاعات به عنوان وسیله ای برای ارتباطات حین و بین شرکت
5- فناوری اطلاعات به عنوان وسیله ای برای پشتیبانی یا افزایش قابلیتهای فعلی سازمان
6- فناوری اطلاعات به عنوان کانال توزیع تولیدات
1 – 2- 2 نسل اول سیستم های اطلاعاتی کشاورزی، مدل سازی:
مدل سازی به اتکای علم ریاضیات سابقه ای بسیار طولانی تر از کامپیوتر دارد اما استفاده از کامپیوتر به قدری در اجرای آن پرکاربرد است که امروز مدل سازی را بدون کامپیوتر تصور نمی کنند.در ابتدا برنامه ریزی ریاضی در اقتصاد کشاورزی بسیار پرکاربرد بود خصوصا با پیشرفت کامپیوترها و مدل سازی های چند رشته ای که مجموعه ای از فاکتورهای مختلف را لحاظ می کردند.
مدلهای اولیه را در دو بخش مدل مزرعه و مدل منطقه ای به لحاظ مقیاس می توان دسته بندی کرد.]7[
مدل سازی مزرعه:
مدل سازی مزرعه به طور خلاصه موضوع تصمیماتی از این دست است که:کشاورز چه فراآورده های دامی یا مزروعاتی تولید کند.و از بین راههای تولید کدام یک را برگزیند.به عنوان مثال کشاورز مکن است تصمیم بگیرد شماری از مزروعات را با توجه به آب و هوا و وضعیت آبیاری زمین و نوع خاکش بکارد ، یا برای مراقبت های حین داشت از قبیل نوع و میزان کود و سموم و علف کش ها تصمیم بگیرد .یا در انتخاب شیوه های مختلف آبیاری مزرعه با توجه به شرایط جوی و … تصمیم بگیرد.برای افزایش منابع از قبیل زمین و آب در مورد گزینه هایی چون اجاره زمین و خرید آب تصمیم بگیرد.و بسیاری تصمیمات دیگر.
مدل سازی ها هم کاربردهای مختلف دارند:
1-شبیه سازی:شبیه سازی پاسخ محصول به تغییرات آبیاری و تغییرات جوی و تغییر محتوای خاک ،شبیه سازی آبیاری، شبیه سازی تغییرات جوی،شبیه سازی فرسایش خاک]29[
کاربردسیستم های اطلاعاتی کشاورزی به صورت منفرد و جهت مدل سازی ایستا و بدون ارتباط با داده های حس گرهای راه دور، کاربردی از نسل اول است. این کاربرد در مزارع هنوز هم رایج است. در زیر چند نمونه ازکارهای انجام شده در این حیطه، ذکر می شود.
مقایسه تکنیک های تطبیقی برای پیش بینی پاسخ محصول تحت شرایط متفاوت خاک و مدیریت زمین. توسط جی پارک و همکاران ]8[، انجام شده است.فرایندهای تصمیم یاری در کشاورزی به مدلهای پاسخ محصول قابل اعتماد جهت ارزیابی اثرات مدیریت زمین نیاز دارند.در حالیکه مدلهای مبتنی بر فرآیند در جوامع مدل سازی ترجیح داده می شوند.این مدلها نقش مهمی را در شناسایی ساختار مخفی فرایندهای رشد محصول در ارتباط با سایر گزینه های مدیریت زمین دارند.این مطالعه قابلیتهای پیش بینی پاسخ محصول تحت تغییرات خاک و مدیریت زمین را به کمک تکنیک های مدلهای خطی کلی ،شبکه های عصبی مصنوعی و درختان رگرسیون، ارزیابی می کند.نتایج حاصل از تکنیک مدلهای خطی کلی از بقیه ضعیف تر بود و درخت رگرسیون از همه قوی تر بود.
سینگل و همکاران ]9[، کل تولید چغندر قند را به ناحیه های همگن اقلیمی تقسیم کرده اند و با استفاده از داده های وسیع و نظرات کارشناسان، این ناحیه ها را به عنوان واحدهای شبیه سازی حین سیستم و ورودی مدل به کار می برند.جمع داده های سطحی برای هر اقلیم به دست آمده .آبیاری طبق راهبرد ناحیه ای و با لحاظ محدودیت های کاربرد آب شبیه سازی شده است.شبیه سازی محصول زراعی که در سال جاری رشد می کند با اطلاعات 10 فصل قبل تکمیل شده است.انتخاب فصول بر مبنای دورنمای اقلیمی بوده است.
در دهه 1980 عده زیادی از دانشمندان در دانشگاه وگنینگن ، هلند در توسعه و کاربرد مدل های محصولات زراعی در گیر شدند.که خلاصه ای از دستاوردهای آنها را ملاحظه می کنید:
2-2-2-نسل دوم:کشاورزی دقیق
در این نوع کاربرد مفاهیم کشاورزی دقیق از طریق تجهیز و به کارگیری ابزارهای سنجشی، حس گر ها و نرم افزارها پیاده می شود. این نوع پیاده سازی عموما در سطح مزرعه است و در بهبود بخشی از فرایند ها موثر است.این نسل از کشاورزی دقیق به بهینه سازی سراسری نمی پردازد و دید کلان ندارد.
در همین راستا ، مفاهیم سیستم های اطلاعاتی و تصمیم یار هم مورد توجه قرار گرفته اند و برای تدوین سیستم های تصمیم یار تلاشهایی جهت ارائه چهارچوب صورت گرفته است.مقاله زیر نتیجه یکی از این تلاشهاست.
مدلی از اتخاذ تصمیم و جریان اطلاعات برای کشاورزان اطلاعات گرا . فونتاس و همکاران، مدلی مبتنی بر سیستم را در مقاله خود تشریح کردند که فرایند اتخاذ تصمیم کشاورزان را در کارهای عملی اطلاعات گرا و همین طور نقش آن در کشاورزی دقیق را تشخیص می دهد .یک روش شناسی مشارکتی توسعه داده شده است که در آن مدیران مزارع فرایند اتخاذ تصمیم خود را در یک بیانیه تصمیم خلاصه به همراه اطلاعات ضمیمه مورد نیاز تجزیه می کنند.]9[
دیوید پارسون و همکاران، یک سیستم شبیه سازی برای بررسی تعامل دامداری و کشاورزی و منابع طبیعی ارائه کردند.یک مدل تجمیع دام و کشت برای ارزیابی درآمدها .نتایج نشان داد که در سیستم های مختلط در آمد از سیستمهای تخصصی بیشتر است.مدل های مشابه برای آموزش تحلیل سناریو و ارزیابی اثرات قابل توسعه است]10[
تکنولوژی حس گر ها برای تولید محصولات تخصصی و دقیق اس لی و همکاران 2010پرورش محصولات تخصصی متاثر از فاکتورهایی چون حاصل آوری محصول ویژگی های خاک و غنای آن.غنای محصول زراعی حجم سایبان محصول و محتوای آب با شرایط آفات و این فاکتورها می توانند از طریق انواع حسگرها اندازه گیری شوند.]11[
تکنیک های حس گری برای تشخیص زیست توده های محصول و علف های هرز و ویژگی های غنای خاک پیشرفتهایی هستند که می توانند داده های مورد نیاز برای مدیریت خاص محل، را فراهم کنند.تکنیکهای حس گری برای تشخیص بیماری و وضعیت آبیاری گیاه بر مبنای تعاملات پیچیده بین گیاه و حسگر هستند که آن را برای پیاده سازی در سطح مزرعه پیچیده تر می کند .این تکنیک ها در کشاورزی دقیق کاربرد دارند.]12[
3-2-2 نسل سوم:سیستمهای اطلاعاتی جغرافیایی در کشاورزی دقیق
از ویژگی های این نسل ارتقای مدل سازی ها به سطوح بیرون از مزرعه و حتی بیرون از شهر می باشد. مدل سازی چند مقیاسی که مقیاسهای مختلف از سطح مزرعه تا منطقه گرفته تا مقیاسهای زیست محیطی و اقتصادی اجتماعی را با هم لحاظ می کنند.پیشرفتهای فن آوری که برد تصمیمات را به شدت افزایش داده است.سنسورهای بدون سیم و فن آوری RFID به مدد فرایند ها و روش شناسی های این نسل آمده اند. مدل سازی با پشتیبانی سامانه های اطلاعات جغرافیایی سنجش از دور ،مدل سازی کاربری اراضی ، مدل سازی جهت طراحی کامل مزرعه از مدل سازی های این نسل اند.
این نسل:مدیریتی جدید از تخصیص نهاده ها در تولید محصولات زراعی می باشد که با به کارگیری سیستم های ناوبری ماهواره ای، سخت افزارها، نرم افزارهای رایانه ای، مدیریت نهاده های تولید بر اساس ویژگی ها، نیازها و پتانسیل مکانی نقاط مختلف مزرعه با هدف کاهش ضایعات، افزایش درآمد و حفظ محیط زیست اجرا می گردد.
ابداع و توسعه فن آوری و ابزار تشخیص، سنجش و پردازش تغییرات مکانی ویژگی های کمی و کیفی خاک و محصول به کمک سیستم های ماهواره ای ناوبری جهانی، (GNSS) نظیر سیستم آمریکایی مکان یابی جهانی (GPS)، سیستم روسی ماهواره ای ناوبری جهانی (GLONASS)، ماهواره فرانسوی Spot و یا ماهواره آمریکایی Landsat مجموعه ای توانمند از ابزار و روشهای مدیریت جدیدی به نام SSF را فراهم نموده است که به کشاورز اجازه می دهد تا تغییرات درون مزرعه ای را سنجش و تحلیل نموده و تخصیص نهاده ها را متناسب با استعداد و نیاز مختلف مزرعه بهینه سازد.]13[،]21[
در 2004 ژنگ و همکاران مدل سازی پیش گویی کننده از محصول ارائه کردند.با تجمیع یک درخت تصمیم با GIS. خروجی درخت تصمیم در مورد پیش بینی سالانه یا فصلی را به GIS می دهیم،GIS در برآورد محصول برای هر هکتار کمک می کند و پیش بینی ها را به فضای خارجی نگاشت می کند.]20[
4-2-2 نسل چهارم :کشاورزی الکترونیک:
در کاربردهای سیستم های اطلاعاتی که متعلق به نسل چهارم است ، قابلیت های ارتباطی و اطلاعاتی عصر اطلاعات در مدل سازی ها هم به کار گرفته شده است و از اینترنت استفاده موثرتری شده است به عنوان مثال:
برای تدوین سیستم های مدل سازی رویکرد پیمانه ای به کار رفته است.مور و همکاران، چهارچوبی سلسله مراتبی برای ارتقای این مدل سازی ها و تدوین پروتکلی جامع، ارائه کرده اند.که مهمترین ویژگی آن استفاده موثرتر از فناوری اطلاعات و XML جهت ارتقای هماهنگی و یکپارچگی است.آنها در مقاله خود آورده اند:
“رویکرد پیمانه ای برای شبیه سازی ،مزیتهای بی شماری جهت کاربرد در حوزه کشاورزی دارد.خصوصا استفاده مجدد معادلات مدل ها در محتویات مختلف با واسطهای کاربری مختلف، پیکر بندی ساختار مدلی که برای مساله خاص مناسب باشد و تسهیل همکاری بین تیم های مختلف مدل سازی و کاربرد تبادل پیام با XML این همکاری را فراهم می کند.”]14[
شبیه سازی مبتنی بر مفهوم شناسی در مدل سازی سیستمهای کشاورزی توسط هواردبک و همکاران ارائه شده است.رویکرد مبتنی بر مفهوم شناسی در مدل سازی به کمک وب و ابزارهای طراحی بصری و مفهوم شناسی برای نمایش همه معادلات و نشانه ها جهت تشریح مدل به کار می آید.نتایج نشان داد که این مدل مزایای زیادی دارد از جمله:در نمایش ساختار مدل ،معادلات و نشانه ها در تشریح مدلهای پیچیده،در تولید کد شبیه سازی کارا از تعریف مفهوم شناسی مدل به طور اتوماتیک . همین طور کاربرد های بالقوه در اتصال اتوماتیک مدل ها و داده ها با استفاده از استدلال کننده های مفهوم شناسی برای جستجوجهت مدل ها و تولید نمونه های مدل از اصول کلی و کشف شباهتها و تفاوتهای مدلها دارد.]15[
سیستم تصمیم یار مفیک از وب و تلفن همراه برای تهیه یک سیستم تصمیم یار برای گیاهان زراعی اصلی استفاده کرده است]16[
امروزه سیاست گذاران و کشاورزان با چالش ساختاریابی مجدد کاربری اراضی روبرویند. به عنوان یکی از عواقب قوانین بازار آزاد که از سیاستهای فعلی منتج شده است.در بسیاری موارد زمین کشاورزی اساسا با مزروعاتی پر شده است که برای دهه ها کشت می شده اند و انتخاب گزینه های دیگر مساله پیچیده ای به نظر می رسد.بیشتر به خاطر کمبود پیشنهاداتی که نیاز بازار را بپوشاند و تجربیات کشاورز را هم اقناع کند.بنابراین باز ساختار دهی زمین کشاورزی و تشکیل یک کشت و زرع پایدار و متوازن مبتنی بر تقاضای بازار فعلی به یک حوزه تحقیقاتی مهم مبدل شده است.مقاله حاضر یک سیستم مبتنی بر وب تصمیم یار را پیشنهاد می دهد که کشاورز را در فرایند تصمیم گیری برای انتخاب مزروعات جایگزین راهنمایی می کند.سیستم در کل دوره کشت و قبل از آن کشاورز را با در میان گذاشتن اطلاعات مورد نیاز با اوهمراهی می کند.سیستم پیشنهادی خدماتی از طریق تلفن همراه دارد چرا که نفوذ موبایل نرخ زیادی در میان جمعیت هایی چون کشاورزان دارد.تحلیلها طراحی و پیاده سازی سیستم پیشنهادی و همین طور ارزیابی آن بحث شده است. سیستم های تصمیم یار مشتمل بر Gis ،نرم افزار مدل کننده رشد ،نرم افزار مدل کننده اقتصادی ،نرم افزار مدل کننده تصمیمات مدیریتی نرم افزار مدل کننده فرایندهای محیطی هم هستند .یک تصمیم یار مدرن می تواند سیاستگذاران و کشاورزان را مشاوره بدهد.]16[
پیمانه های سیتم تصمیم یار مفیک می توانند تصمیمات ساخت یافته و نیمه ساخت یافته را پوشش دهند.پیمانه ها اطلاعاتی راجع به کاشت ، شبیه سازی و پیش بینی مدلهای عموما مورد علاقه و سیستم های خبره برای کنترل آفات و انتخاب کشت دارند.
پیمانه های مشترک :
ارزیابی و مدیریت مخاطره
مدیریت آبیاری
مدلسازی رشد گیاه
پیمانه های نرم افزاری مفیک
پیمانه پروفایل کاربر(کشاورز)،پیمانه سیستم اطلاعات جغرافیایی ،پیمانه سیاستهای کشاورزی ،پیمانه پروفایل بازار ،پیمانه کشت
پیمانه توصیه کننده ،پیمانه تعامل ]16[
5-2-2 نسل پنجم:فن آوری عاملها و زنجیره تامین یکپارچه در کشاورزی
این نسل در حیطه روش شناسی از روش شناسی های زنجیره تامین بهره مناسبی برده است و برای همگام نمودن فن آوری با این روش شناسی از فن آوری های موبایل از قبیل عاملهای نرم افزاری و سخت افزاری پویا بهره مند شده است.این نوع کاربرد سیستم های اطلاعاتی بیشتر در کشت و صنعت های مجتمع کاربرد دارد. مگنانی در مهندسی صنایع غذایی مقاله ای چاپ کرده است که از فناوری اطلاعات در مدیریت ترابری انگور در صنعت مشروبات الکلی بهره برده است و نمونه زیبایی از کاربرد عاملهای هوشمند در عملیات کشاورزی و سپس ترابری مشروبات است.
توربورن ، چهارچوبی مفهومی برای سیستم های تصمیم یار کشاورزی ارائه کرد. رویکردهای مشارکتی در توسعه سیستم های تصمیم یار کشاورزی اکثرا روی انجام مشارکت یا مساله اجرا متمرکزند در حالی که سیستم های تصمیم یار هنوز با ذی نفعان اصلی منطبق نشده اند. و به رویکردهای تئوری که بحث ها و فرایندهای اجتماعی درگیر در مشارکت و اجرا را معین می کند نپرداخته اند. برای اینکه کاربرد سیستم های تصمیم یار به اوج خود برسد درک مفهومی بیشتری از چگونگی همکاری ذی نفعان در توسعه مشارکتی سیستم های تصمیم یار مورد نیاز است. و به این منظور چهارچوبی مبتنی بر مفاهیم حوزه مطالعات دانش و فن آوری معرفی کرده ایم. این چهارچوب اهمیت ارزش وآموزش اجتماعی را برای توسعه مشارکتی سیستم های تصمیم یار برجسته می کند. چرا که بر مرور دیدگاه های مختلف مشارکت کنندگان در مورد سیستم های کشاورزی موجود در سیستم تصمیم یار می پردازد. این چهارچوب تعریف گسترده ای از موفقیت در توسعه مشارکتی ارائه می دهد. و اهمیت بیشتر را به آموزش حین فرایندهای مشارکتی در مقایسه با کاربرد سیستم های تصمیم یار جایگزین توسط کشاورز می دهد. این چهارچوب تاکید می کند که هنگامی که سیستم تصمیم یاربه عنوان یک شیء مرزی گسترش یافت آموزش اجتماعی را بین کشاورزان و مدیران اجرایی و دانشمندان ایجاد کننده آن ترغیب و تشویق می کند. مطالعات موردی ما در مورد سیستم تصمیم یار زمانبندی آبیاری نشان دادند که این سیستم می تواند، به یک روش تکرار شونده و چرخه ای مشارکتی از بحث و بازخورد روی شکافهای بین اجزا پل بزند. و این مستلزم احترام به دیدگاههای مختلف اعضاست. (انعطاف پذیری تفسیری)وسپس اخذ فرصت کارباهمدیگر از طریق یک مفهوم مشترک .]18[
6-2-2 نسل ششم:سیستم های اطلاعاتی جامع با دید کلان
جهانی شدن اقتصاد و مسائل مربوط به اقتصاد توسعه از قبیل توسعه پایدار و حفظ منابع طبیعی، دولتها را بر آن داشت که به برنامه ریزی و سیاست گذاری و تعریف پروژه های جهانی بپردازند.
Clearinghouse:
نمونه ای از سیستم مدیریت یکپارچه اطلاعات و دانش مدل ارائه شده که در سمینار فناوری اطلاعات در کشاورزی آگوست 2008 توکیو رونمایی شد. و نمونه خوبی از انطباق فناوری اطلاعات به عنوان ابزاری برای ساماندهی تحقیقات کشاورزی و توزیع اطلاعات، می باشد.]21[
agris یا سیستم اطلاعاتی کشاورزی جهانی، بانک داده جامع و جهانی است که سرعت توانی رشد اطلاعات در آن به اضافه پراکندگی اطلاعات درون نرم افزارهایی با فرمتهای متفاوت و همین طورکمبود استاندارد ها و ابزارهای مدلسازی یکپارچه در آن، منجر به تولید سیستم clearinghouse شد.]19[
این سیستم جهت ارتقاء اشتراک دانش و تبادل اطلاعات وتسهیل همکاری ها وجهت هماهنگ کردن تلاشهای قبلی در راستای همین پروژه به وجود آمد.
پروژه ERA-PG:
مهندسی ژنتیک گیاهی پروژه ای سنگین با 80 میلیون یورو بودجه.
با انتشار بهترین عملکردها نظیر فعالیتهای همبند، استخر منابع، رواج رویه های مدیریتی متداول….اروپا را به رهبری مطالعات ژنتیک جهان می رساند.
ERA-PG در 5 بسته کاری
1)ابزارهایی برای مبادلات اطلاعاتی به عنوان مبنایی برای تاسیس پروژه.
2)فرموله سازی فعالیتهای راهبردی که به این طراحی منجر می شوند.
3)درگیری در پیاده سازی برنامه های راهبردی همبند و همگن.
4) تمرکز روی سازمان دهی مطالعات آتی ژنتیک گیاهی در اروپا.
5) فعالیتهای مدیریتی را منطبق و منظم می کند.
مدیریت سیستم های اطلاعاتی در این پروژه تعیین می کند چه پایگاه دانشی لازم است و بهترین فرصتها کجاست، تعیین می کند نیازهای اروپا در چیست ودر تکمیل برنامه های کنونی با بازارها و همکاری های بالقوه آتی نوآوری می کند. همچنین کمک می کند اطمینان حاصل شود تحقیقات انجام شده فشارهای علمی و اجتماعی پیش رو را پوشش داده است.
راهی به سوی تحقق یک منطقه تحقیقاتی اروپایی می گشاید.
فناوری اطلاعات برای بانک داده ای از پروژه های در حال اجرا.
نظارت دوره ای بر وضعیت تحقیقات جاری در جلسات طوفان مغزی بین المللی.
آماده کردن یک صفحه سفید، در مورد آینده تحقیقات ژنتیک گیاهی .
سامان دهی کنسرسیوم در سطح فنی شبکه.
مدیریت اداری، مالی، قراردادها و حقوقی کنسرسیوم.
مدیریت دانش و دیگر فعالیتهای نو آورانه.
نگهداری از ارتباطات اینترنتی کمیسیون.
جدول2-2- تکامل سیستمهای اطلاعاتی کشاورزی
ابزار
رویکرد: انواع: کاربردها:
سیستمهای مستقل و تنها مدل سازی سطح مزرعه
سطح کشتزار شبیه سازی
تصمیم یاری
سیستمهای کامپیوتری مجهز به ابزارهای حس گر کشاورزی دقیق سطح مزرعه
سطح منطقه
کنترل و نظارت
تصمیم یاری
مدیریت منابع ومدیریت آفات
مدل سازی
GIS به کمک سیستم های اطلاعاتی مجتمع کشاورزی هوشیار سطح مزرعه
سطح منطقه
سطح ترابری
مدیریت منابع
مدیریت آفات
پیش بینی
کنترل موجودی
کنترل مخاطره
برنامه ریزی هماهنگ
تصمیم یاری
اینترنت و موبایل کشاورزی الکترونیک سطح مزرعه
سطح منطقه
سطح ترابری
سطح زنجیره تامین
مدیریت منابع
مدیریت آفات
پیش بینی
کنترل موجودی
کنترل مخاطره
برنامه ریزی هماهنگ
تصمیم یاری
برنامه ریزی بازار
محیطهای چند عاملی کشت و صنعت هوشمند
(زنجیره تامین یکپارچه) سطح مزرعه
سطح منطقه
سطح ترابری
سطح زنجیره تامین
سطح صنعت
مدیریت منابع
مدیریت آفات
پیش بینی
کنترل موجودی
کنترل مخاطره
افزایش کارایی و اثر بخشی
برنامه ریزی هماهنگ
تصمیم یاری
شبکه های اطلاعاتی سراسری –تخصصی کشاورزی کشاورزی جهانی سطح مزرعه
سطح منطقه
سطح کشور
سطح صنعت
سطح ترابری
سطح جهانی مدیریت راهبردی جهانی
مدیریت منابع جهانی
مدیریت آفات جهانی
پیش بینی جهانی
کنترل مخاطره جهانی
برنامه ریزی هماهنگ
تصمیم یاری جهانی
مطالعات جهانی
منبع:یافته های تحقیق
3-2 کاوش قوانین انجمنی بین سبک های کشاورزی و رفتار مصرف کنندگان سبزیجات بوته ای در ایران ،کاربردی از نسل اول
از آنجا که در تولیدات کشاورزی فاصله عمده ای میان تولید کننده و مصرف کننده به لحاظ سطوح زنجیره تامین و فاصله زمانی تولید تا مصرف وجود دارد، تحقیقات کمی روی اثرات سبک های کشاورزی بر دیگر سطوح زنجیره و خصوصا رفتار مصرف کنندگان، صورت گرفته است. از همین روست که به طور کلی در مورد مدیریت ارتباط با مشتریان در بخش کشاورزی گرایش تحقیقاتی زیادی وجود ندارد. در این مطالعه با بکارگیری شیوه های آماری و داده کاوی، سعی در کاوش قوانین انجمنی بین مولفه های کشاورزی نظیر کشت ارگانیک، کشت کم هزینه و اثر آن روی مصرف محلی و سراسری سبزیجات بوته ای در ایران هستیم.
داده کاوی در مدیریت ارتباط با مشتری
از طریق کاوش داده های بازار و مصرف کنندگان می توان هوش داده ای تجاری به دست آورد و مزیت رقابتی عصر کنونی به هوش تجاری وابسته است. علاوه بر سیستم های تصمیم یار که تاریخچه گرا بودند و در گرفتن تصمیم از گذشته استفاده می کردند به کمک داده کاوی و انبارهای داده، مدیریت ارتباط با مشتری به یک ایجاد کننده مهم مزیت رقابتی مبدل شده است. از دید معماری مدیریت ارتباط با مشتریان دو جنبه عملیاتی و تحلیلی دارد.. جنبه عملیاتی، اتوماسیون کارهای ارتباطی در شرکت است و در جنبه تحلیلی، تحلیل ویژگی ها و رفتارهای مشتری برای پشتیبانی از استراتژی های مدیریت ارتباط با مشتریان است. در یک اقتصاد مشتری محور ابزار بازار یابی خوب و پشتیبانی در تصمیمات مختلف CRM، داده کاوی است. .
از داده کاوی برای پیش بینی آینده و رفتارهای آینده مشتریان، تدوین کمپین نرم افزاری و اتخاذ تصمیمات فعالانه (در مقابل تصمیمات منفعلانه که سیستم های تصمیم یار ارائه می دادند) که به جذب مشتری و افزایش وفاداری او می انجامد، استفاده می شود.
2-3-2 کاربرد مدیریت ارتباط با مشتری در صنعت کشاورزی
برای مطالعه پیرامون ادبیات موضوعی کاربرد ابعاد مدیریت ارتباط با مشتری، در صنعت کشاورزی به مجله هایی که عمدتا در زنجیره تامین محصولات کشاورزی فعالند از صنایع غذایی تا کشاورزی و مجله هایی که در رابطه با مدیریت ارتباط با مشتریان فعالند روی آوردیم. بدین نحو که با جستجوی کلمات کلیدی نظیر Organic Consumer، CRM، ASC،lean Agricultural Production و ترکیب این کلمات ، پایگاه داده Science direct را به دنبال مجله ها و مقالات در این رابطه جستجو کردیم.نتیجه کار را می توان در جدول 4 ملاحظه کرد:
جدول 3-2 برخی از گرایشات تحقیقاتی حوزه بازارشناسی در کشاورزی
نگرش مصرف کننده ترجیحات مصرف کننده رفتار مصرف کننده بخش بندی مشتریان توقعات مصرف کننده بازاریابی و تبلیغات
[27]درک مصرف کننده از غذاهای ارگانیک در بانگوک 2008 [28] گرایش نظام سلامت و ادراک از کیفیت در کشور نروژ [29] پول را در جایی می گذارند که دهانشان کار می کند، گرایش مصرف کننده و تولید کننده به مصرف غذاهای سالم [30]
شبکه های پخش نان در استرالیا و سلامت نان 2010 [31]
ارزش طبیعی بودن در کشاورزی ارگانیک 2007 [32]
مقایسه انگیزه های بین قاره ای در اروپا و گرایش مصرف کنندگان طبیعی 2011
[33] آگاهی مصرف کنندگان از محصولات طبیعی در اسپانیا 2009 [34]
انگیزش وگرایش خرید به غذاهای ارگانیک در تایوان 2008 [35] گرایش به پرداخت برای غذای طبیعی در 2010 [36] تقاضا برای غذاهای طبیعی در جنوب ایتالیا یک مدل انتخاب متمایز 2008 [37]اطلاعات مصرف کننده در مورد تولید طبیعی و گرایش مصرف کننده برای پرداخت 2010 [38] ترجیحات مصرف کننده برای صفات اخلاقی حقوقی غذاهای طبیعی 2010 [39] مسیر تحلیل فاکتورهای غذاهای طبیعی در بین مصرف کنندگان استرالیایی 2004 [40] ویژگی تقاضا برا اشباع بازارهای غذای طبیعی مقایسه انگلستان و دانمارک 2008 [41] تشویق و انگیزش مشتریان به خرید غذای طبیعی 2010
[42] فاکتورهای موثر برای مخالفت با بیوتکنولوژی بین مصرف کنندگان استرالیایی2005 [31] مدلسازی فاکتورهای موثر بر خرید کود ارگانیک در نواحی روستایی مصرف کنندگان ایسلندی 2010 [32] ترجیحات شخصی موثر بر خرید گوشت تازه 2011
منبع:یافته های تحقیق
4-3-2 : روش شناسی در این مقاله:
در این مقاله با جمع آوری داده های مربوط به 27 سال تولید محصولات در 30 استان مختلف از سایت وزارت کشاورزی و همچنین داده های 9 سال مربوط به سبک کشاورزی شامل جزئیات کاشت و داشت و براشت و استفاده از نهاده های کشاورزی چون کود و سم وعلف کش و همچنین روشهای آبیاری و میزان تجهیزات کشاورزی در استانهای مختلف و نمونه داده های مصرف یک ماهه در استانهای مختلف از مرکز آمار ایران ، پایگاه داده ای بر مبنای اطلاعات دفتر آمار و اطلاعات وزارت جهادکشاورزی تدوین شده است.
در مرحله بعد، داده های مربوط به هزینه در اثر تورم طی سالیان مختلف هم معنی و هم وزن نیستند. لذا نرخ تورم در داده های هر سال تاثیر داده می شود.
سپس جداول مختلفی ازپایگاه داده ادغام می شود تا برای هر استان همه داده های مربوط به سبک کشاورزی در کنار داده های مربوط به مصرف قرار بگیرد.
سپس روی هر یک از مولفه های هزینه و مصرف خوشه بندی اعمال می شود تا داده ها به صورت الگوهای شفاف تری در بیایند و اعمال قوانین انجمنی روی خوشه ها باشد.
در نهایت بین خوشه های ایجاد شده برای هر کدام از فیلدها ، الگوریتم APRIORI و GRI جهت کشف قوانین انجمنی جاری در بین الگوهای مصرف، استفاده می شود.
5-3-2 نتایج مطالعه فوق:
یافته ها نشان می دهد در مورد پیاز، رفتار مصرف کنندگان چندان وابسته به شرایط نیست و در واقع یکنواخت است. اما در مورد سیب زمینی و گوجه فرنگی و سایر سبزیجات بوته ای در مناطقی که تولید کم هزینه تر است، مصرف محلی بیشتر است. نتایج داده کاوی اطلاعات نهفته در میان داده ها را نمایش می دهد. در حوزه کسب و کار برای تولید کننده مفید خواهد بود که بداند در هر قسمت از منحنی مصرف چه نوع رفتاری برای تولید مناسب است و برای بازاریابان هم جالب خواهد بود که با ترویج مصرف محصولات سالم می توان سودآوری کشت ارگانیک را بالا برد. همچنین حین روشهای تولید برای کشاورزان جالب خواهد بود که در صورت آبیاری آماده سازی زمین به طور کامل کشت ارگانیکشان بهتر جواب خواهد داد.
4-2 زنجیره تأمیندر دهه 1950 و 1960 بیشتر تولید کنندگان بر تولید انبوه جهت کمینه نمودن هزینه تولید هر واحد، به عنوان استراتژی عملیاتی اصلی تأکید داشتند. توسعه محصول جدید به کندی صورت می‌‌‌گرفت و منحصراً متکی به تکنولوژی‌های خود سازمان و ظرفیت آن بود. برای حفظ تعادل در جریان تولید، برای عملیاتی که گلوگاه تولید بودند، موجودی نگهداری می‌‌‌شد که این منجر به سرمایه‌گذاری زیاد در موجودی در جریان ساخت می‌‌‌گردید. تسهیم تکنولوژی و تخصص با مشتریان یا تأمین کنندگان، غیرقابل قبول و دارای ریسک بالا به شمار می‌‌‌رفت. در این دوره تأکید خیلی اندکی روی شراکت راهبردی و تعاملی خریدار و تأمین کننده شده است. خرید به عنوان پشتیبانی کننده تولید شمرده می‌‌‌شد و مدیران توجه اندکی را به موضوعات مربوط به خرید می‌‌‌نمودند. . در دهه 1970 برنامه‌ریزی منابع تولید معرفی شد و مدیران به اثر موجودی کالای در جریان ساخت بر هزینه تولید، کیفیت، توسعه محصول جدید و زمان تحویل پی بردند و بدین ترتیب به مفاهیم جدید مدیریت مواد برای بهبود عملکرد سازمان خود پناه آوردند.
تشدید رقابت جهانی در دهه 1980، سازمانهای در تراز جهانی را مجبور به ارائه محصولاتی با قیمت پایین، کیفیت بالا و قابلیت اطمینان و انعطاف پذیری بالاتری در طراحی نمود و تولید کنندگان از تولید به هنگام و دیگر ابتکارات مدیریتی برای بهبود اثربخشی تولید خود استفاده نمودند. در محیط تولید JIT، تولید کنندگان به اهمیت و منافع بالقوه شراکت و تعامل در روابط خریدار – فروشنده پی بردند. مفهوم مدیریت زنجیره تأمین هنگامی که تولید کنندگان، شراکت راهبردی با تأمین کنندگان مستقیم خود را تجربه نمودند، بوجود آمد. علاوه بر متخصصان تدارکات، متخصصان لجستیک و حمل و نقل نیز، مفهوم مدیریت مواد را یک گام به جلو بردند و عملیات توزیع و حمل و نقل را نیز در آن جای داده و نهایتاً منجر به ایجاد مفهوم لجستیک یکپارچه شدند که به عنوان مدیریت زنجیره تأمین نیز شناخته می‌‌‌شد.
تکامل مدیریت زنجیره ارزش در دهه 1990 نیز ادامه یافت و سازمانها روشهای مدیریت منابع انسانی را با در نظر گرفتن تأمین کنندگان راهبردی و عملیات لجستیک در زنجیره تأمین، بسط دادند. شکل 1-2 مراحل تکامل مدیریت زنجیره ارزش را نشان می‌‌‌دهد. در سال‌‌های اخیر نیز با گسترش فن آوری اطلاعات و توسعه تجارت الکترونیک اجزای مختلف زنجیره تأمین دستخوش تحولات زیادی شده‌اند. بسیاری از مباحث زنجیره تأمین از قبیل هماهنگی و انسجام زنجیره تأمین در طی سالهای اخیر با گسترش فناوری اطلاعات در سطوح مختلف شرکتها معنای جدیدی یافته است.
پارادایم کسب وکار
دهه 1990 به بعد دهه 1980 دهه 1970 دهه 1950و1960 سال
پارادایم کسب وکار
دهه 1990 به بعد دهه 1980 دهه 1970 دهه 1950و1960 سال
تولید انبوه
MRPII
مدیریت زنجیره ارزش
ـ تولید انبوه برای کمینه نمودن هزینه هر واحد
ـ سرمایه‌گذاری زیاد برای موجودی در جریان ساخت
ـ معرفی MRP
ـ استفاده از MRP
برای کاهش هزینه‌های تولید
ـ تشدید رقابت جهانی
ـ فشار برای تحویل کالاهایی با: قیمت پایین
کیفیت بالا دارائی قابلیت اطمینان و انعطاف پذیری بالا
ـ اهمیت روابط خریدار ـ فروشنده
ـ شراکت با تأمین کنندگان
ـ لجستیک یکپارچه

شکل 1-2: مراحل تکامل مدیریت زنجیره تأمین . منبع:[5]
2-4-2- زنجیره تأمین به عنوان مزیت رقابتیهمان طور که شرکت هایی همچون وال مارت و شرکت کامپیوتری دل به وضوح نشان داده اند؛ اگر شرکتی بتواند زنجیره تأمینی را طراحی و ایجاد کند که پاسخگوی تقاضای بازار باشد، می تواند از یک شرکت کوچک به بازیگری بزرگتر تبدیل شود. برای این منظور و در راستای برآورده کردن تقاضای بازار به شکلی سودآور، عملیات های کارآمد زنجیره تأمین نقش محوری را ایفا می کنند. در حالی که روزگاری بازارها براساس قابلیت دسترسی به محصول شکل می گرفت، اما امروزه این تقاضای متغیر مصرف کنندگان نهایی است که سبب به وجود آمدن بازارها می شود. قابلیت دسترسی برای عمده محصولات امروزه به امری مسلم و قطعی تبدیل شده است.
بنابراین بازارها علاوه برخود محصول، به سایر موارد در حوزه های خدمت دهی به مشتری، انعطاف پذیری تقاضا و توسعه محصول نیز نیاز دارند. یک شرکت باید بداند که در چه مواردی و در کجاهای زنجیره های تأمین عملکرد مطلوبی دارد. سپس باید تصمیم بگیرد برروی چه فعالیت هایی متمرکز شود تا ارزش افزوده بیشتری داشته باشد.
زنجیره های تأمینی که بیشترین ارزش را به مشتریان نهایی خود می دهند، برای محصولات و خدمتشان تقاضا وجود خواهد داشت. این زنجیره ها محلی مناسب برای کسب و کار تولیدکنندگان، شرکت های خدمات لجستیک، توزیع کنندگان و خرده فروشان است در این زنجیره ها، کارایی کل زنجیره تأمین به شدت برتوانایی رشد یک شرکت اثر می گذارد. لذا استانداردهای عملکردی در این زنجیره های تأمین در طی زمان ارتقاء می یابند. در حال حاضر، شرکت ها نمی توانند وارد زنجیره ها شوند، مگر اینکه بتوانند خود را به سطح این استاندارد برسانند. این بدان معناست که شرکت هایی که عملکرد خوبی در عملیات کلیدی خود دارند، به منظور ارائه بیشترین ارزش به مشتری نهایی، تنها به همکاری در زنجیره های تأمین منتخب خود می پردازند.
این امر همچنین بدان معناست که برای تمامی شرکت های درون یک زنجیره تأمین که یاد گرفته اند برای افزایش کارایی و کاهش هزینه ها با یکدیگر همکاری کنند، به صورت بالقوه سود بسیاری وجود دارد. شرکت هایی که یاد بگیرند در جهت رسیدن به سطوح جدیدی از کارایی و صرفه جویی در هزینه ها با یکدیگر همکاری کنند، زنجیره تأمینی خواهند داشت که از سایر زنجیره های موجود در بازار سریع تر رشد می کند. شاید به زودی به جای بررسی شرکت های رقیب در یک بازار، بتوان شاهد تحلیل بازارها از منظر زنجیره های تأمین رقیب بود. بنابراین، چنان که هم اکنون شرکت ها بر اساس سودآوری و سطح خدمت دهی به مشتری رتبه بندی می شوند، شاید بتوان کل زنجیره های تأمین را براساس عملکرد یکپارچه آنها اندازه گیری کرد [5].
4-4-2- تعریف زنجیره تامین کشاورزی و اقسام آن:
تمام فعالیتهایی که محصول را از مزرعه به سبد خرید خانوار می آورد اجزای زنجیره تامین کشاورزی را تشکیل می دهند “ از مزرعه به چنگال “این فعایتها مشتمل هستند بر:
تولید (اختصاص زمین، زمانبندی آبیاری، تعیین منابع، انتخاب بذر….)
برداشت (زمان بندی ومسیربرداشت، منابع، تجهیزات حمل و نقل )
انبارش (محل وظرفیت انبار، میزان انبارش در هر دوره و …)
توزیع (انتخاب مد حمل و نقل، مسیر و زمان بندی ارسال و…)
اصول مربوط به سلامت و کیفیت مواد غذایی حساسیت مردم و استانداردها را درنظارت بر کل زنجیره افزایش می دهد. گرایش مردم کشورهای توسعه یافته به استفاده از مواد غذایی طبیعی و تازه هم مزید بر علت حساسیت مردم به کل زنجیره تامین مواد غذایی را افزایش می دهد این موارد از یک طرف وایجاد برخی سیستمهای نیمه مکانیزه برای بخشی از زنجیره تامین کشاورزی هم از طرف دیگر بر اهمیت زنجیره تامین کشاورزی می افزاید.چرا که تنها در صورتی استفاده از تجهیزات کشاورزی سود آور است که به طور هماهنگ کل زنجیره تامین سرعت و کارایی هماهنگ و هم اندازه ای پیدا کنند در غیر این صورت کارایی و سرعت و انعطاف پذیری کل زنجیره حداکثر مساوی است با کارایی بدترین واحد آن. هم افزایی حاصل از ترکیب فعالیتهای زنجیره تامین کشاورزی و مدلسازی جامع به لزوم تقویت زنجیره ها در مقیاسی بین المللی می افزاید.
غیر از اهمیت زنجیره تامین محصولات کشاورزی ،کوتاهی عمر محصولات کشاورزی، نسبت به تولیدات کارخانه ای ومحدودیت زمان تدارک این محصولات از طرفی و عدم قطعیت عرضه و تقاضاوقیمت وبازار(آب و هوا ، واردات و صادرات و



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *