— (652)

-481330-605155

دانشگاه آزاد اسلامی
پردیس علوم و تحقیقات هرمزگان
پایاننامه کارشناسی ارشد رشتهی حقوق
عمومی
عنوان:
سیر تحولات قانونگذاری در زمینه تامین اجتماعی در ایران
استاد راهنما:
دکتر مهدی زارع

نگارنده:
زهرا دهقانی
تابستان 1393

-590747-810347
دانشگاه آزاد اسلامی
پردیس علوم و تحقیقات هرمزگان
پایاننامه کارشناسی ارشد رشتهی حقوق (M.A)
گرایش: عمومی
عنوان:
سیر تحولات قانونگذاری در زمینه تامین اجتماعی در ایران
استاد راهنما:
دکتر مهدی زارع

نگارنده:
زهرا دهقانی
تابستان 1393
تقدیم به
پدر و مادر گرامی ام
تقدیم به
همسر عزیزم
که از همدلی و همصحبتی ایشان امید و آرامش درونی یافتم.
تقدیم به
همهی آموزگاران، دبیران و اساتید بزرگوارم
به پاس آنچه که از آنان آموختم
و تا زندهام مدیون بزرگواریهای تکتکشان هستم.

تقدیر و تشکر
ستایش خدای مهربان را که با رحمت خویش فرصت کسب دانش در محضر اساتید گرانقدر را مهیا ساخت تا از دریای معرفتشان کسب فیض نمایم. اکنون که این پایاننامه به پایان رسید نکوست تا از کلیهی عزیزانی که در این مدت تحصیل با راهنماییها و همکاریهای صمیمانه به من لطف نمودند تشکرو سپاسگزاری نمایم.
از استاد راهنمای بزرگوارم جناب آقای دکتر مهدی زارع که در تمام مراحل انجام پایاننامه از هیچ کمکی دریغ نورزیدند و همواره اینجانب را از رهنمودهای علمی خود بهرهمند نمودند تشکر مینمایم.

فهرست مطالب
عنوانصفحهچکیده1 TOC \o “1-3″ \h \z \u مقدمه3
بیان مسأله6
اهمیت و ضرورت تحقیق7
جنبه جدبد و نوآوری تحقیق ……………………………………………………………………………………………….8
اهداف تحقیق9
سئوالات تحقیق9
فرضیه های تحقیق10
تعاریف متغیرها ………………………………………………………………………………………………………………..10
روش تحقیق11
روش جمعآوری دادهها و اجرای تحقیق11پیشینه تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………..12
سازماندهی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………..16
بخش اول: مفهوم و ارکان و تاریخچه تامین اجتماعی
فصل اول مفهوم تأمین اجتماعی و اصول حاکم بر آن ………………………………………………………….18
مبحث اول : تاریخ تامین اجتماعی ………………………………………………………………………………………..19
مبحث دوم : تاریخچه تامین اجتماعی در ایران باستان …………………………………………………………..20
مبحث سوم : تاریخچه تامین اجتماعی در اروپا تحت تاثیر انقلاب صنعتی ……………………………….24
فصل دوم : پیدایش تامین اجتماعی …………………………………………………………………………………….26
مبحث اول: تشکیل سازمان تامین اجتماعی …………………………………………………………………………27
مبحث دوم : الزامی شدن تأمین اجتماعی به عنوان یک حق ……………………………………………………28
فصل سوم : نظام تامین اجتماعی 30
مبحث اول : صندوق بازنشستگی کشوری32
بخش دوم : بیمه تامین اجتماعی
فصل اول : تاریخچه بیمه تامین اجتماعی ……………………………………………………………………….38
مبحث اول: صندوق احتیاط طرق و شوارع……………………………………………………………………….38
مبحث دوم: نظام نامه کارخانجات و موسسات صنعتی……………………………………………………….39
مبحث سوم : قانون بیمه کارگران دولتی و غیر دولتی………………………………………………………..39
مبحث چهارم: بنگاه های رفاه اجتماعی …………………………………………………………………………..40
مبحث پنجم: قانون اجازه اجرای گزارش کمیسیون پیشه و هنر مربوط به کارگران و کارفرمایان..40
مبحث ششم : لایحه قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران………………………………………………………..41
مبحث هفتم : لایحه قانونی بیمه‌های اجتماعی کارگران، مصوب………………………………………… 42
مبحث هشتم : قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران………………………………………………………………. 42
فصل دوم : سازمان بیمه‌های اجتماعی43
مبحث اول : قانون حمایت کارمندان در برابر آثار ناشی از پیری و از کارافتادگی و فوت………..43
مبحث دوم : قانون تشکیل وزارت رفاه و اجتماعی……………………………………………………………..43
مبحث سوم: قانون تامین اجتماعی مصوب تیرماه 1354……………………………………………………..45
مبحث چهارم : قانون تشکیل وزارت بهداری و بهزیستی در مرداد‌ماه ١٣۵۵………………………….47
مبحث پنجم : لایحه قانونی اصلاح قانون تشکیل سازمان تامین اجتماعی، مصوب ١٣۵٨………..48
مبحث ششم : قانون ساختار نظام جامع تامین اجتماعی و تشکیل و تغییر نام سازمان‌ها به صندوق48
فصل سوم : استراتژی های تامین اجتماعی54
مبحث اول: استراتژی های تامین اجتماعی ……………………………………………………….54
مبحث دوم : استراتژی مسئولیت کارفرما54
مبحث سوم: صندوق های احتیاط……………………………………………………………………54
مبحث چهارم : استراتژی مساعدت اجتماعی …………………………………………………………………….54
مبحث پنجم:استراتژی کمک ها اجتماعی55
فصل سوم: سیر تحول بیمه های اجتماعی در ایران ……………………………………………55
مبحث اول : صندوق احتیاط کارگران طرق و شوارع……………………………………………………56
مبحث دوم : تشکیل سازمان بیمه های اجتماعی کارگران ‌57
مبحث سوم : مهمترین تحولات در فاصله زمانی 1339 تا 1354 …………………………………….. 59
مبحث چهارم : سیر و تفحص در قوانین و مقررات مربوط به بیمه‌های اجتماعی……………….. 60
بخش سوم : تحولات تامین اجتماعی در ایران
فصل اول : تحولات تامین اجتماعی در ایران طی 80 سال…………………………………………….. 62
فصل دوم : تاریخچه موضوع ……………………………………………………………………..78
مبحث اول اول : سیر تاریخی انواع حمایت‌ها و تعهدات قانونی ارائه شده………………………….81
مبحث دوم : میزان مستمری پرداختی ………………………………………………………………………….82
فصل سوم : قوانین تامین اجتماعی ……………………………………………………………………………..89
فصل چهارم : آیین نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی……98
فصل پنجم : سیر رسیدگی به طرحها و لوایح و پیشنهادات مرتبط با سازمان تامین اجتماعی در مجلس شورای اسلامی و هیات دولت ………………………………………………………………….. 111
نتیجه گیری کلی ……………………………………………………………………………….119
پیشنهادات 123
منابع125
الف: منابع فارسی125

اظهار نامه
اینجانب زهرا دهقانی دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق گرایش عمومی به شماره دانشجویی 891235602 تایید می نمایم که کلیه نتایج این پایان نامه حاصل کار اینجانب و بدون هیچگونه دخل و تصرف است و مورد نسخه برداری شده از آثار دیگران را با ذکر کامل مشخصات منبع ذکر نموده ام . در صورت اثبات خلاف مندرجات فوق به تشخیص دانشگاه مطابق با ضوابط و مقررات حاکم ( قانون حمایت از مولفان و محققان و قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی ، ضوابط و مقررات آموزشی، پژوهشی و انضباطی ) با اینجانب رفتار خواهد شد و حق هرگونه اعتراض در خصوص احقاق حقوق مکتسب و تشخیص و تعیین تخلف و مجازات را از خویش سلب میکنم . در ضمن مسئولیت هرگونه پاسخگویی به اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی و مراجع ذی صلاح ( اعم از اداری و قضایی ) به عهده اینجانب خواهد بود و دانشگاه هیچگونه مسئولیتی در این خصوص نخواهد داشت .
نام و نام خانوادگی: زهرا دهقانی
امضا و تاریخ:
تاییدیه
بدینوسیله تایید مینمایم پایان نامه / رساله سیر تحولات قانون گذاری در زمینه تامین اجتماعی در ایران توسط زهرا دهقانی دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق گرایش عمومی تحت راهنمایی اینجانب صورت گرفته و مطالب ارائه شده در این پایان نامه حاصل کار وی بوده و بدون هرگونه دخل و تصرف است و موارد نسخه برداری شده از آثار دیگران با ذکر کامل مشخصات منبع ذکر شده است .
نام و نام خانوادگی استاد راهنما :
دکتر مهدی زارع
امضاء و تاریخ :

تائیدیه هیات داوران جلسه
گروه تخصصی : حقوق عمومی
نام و نام خانوادگی دانشجو : زهرا دهقانی
عنوان پایان نامه : سیر تحولات قانونگذاری در زمینه تامین اجتماعی در ایران
تاریخ دفاع : / /
رشته : حقوق
گرایش : عمومی
امضاء دانشگاه یا موسسه محل خدمت مرتبه دانشگاهی سمت نام و نام خانوادگی ردیف
1
2
3
معاون پژوهشی
دانشگاه آزاد اسلامی
پردیس علوم و تحقیقات هرمزگان

چکیده:
تأمین اجتماعی ازجمله حقوق اساسی شهروندی است که در قالب برنامه‌های تأمین اجتماعی و خدمات عمومی ‌رفاهی عمدتاً توسط دولت ها و یا سازمانهایی‌ که ازسوی ‌دولتها پدیده ‌آمده‌اند تأدیه می‌گردند. بنا به تعریف ، تامین اجتماعی راه کار قانونی یا عملی در زمینه عمومی است که برای امنیت اقتصادی و رفاه اجتماعی اشخاص و خانواده آنان در قبال نقصان درآمدی ناشی از بیکاری، پیری، بیماری و یا فوت و همچنین ارتقاء رفاه از طریق خدمات عمومی و حمایت های اقتصادی طراحی می شوند. تامین اجتماعی برنامه ای است به منظور کاهش مخاطرات در زندگی و حمایت از افراد جامعه. در این برنامه ها در کنار پیری که یک فرآیند طبیعی و اجتناب ناپذیر است. در پایان می توان گفت تامین اجتماعی به مفهوم کنونیش نتیجه یک تحول تاریخی طولانی است که با احساس نیاز انسان به امنیت اقتصادی در رویارویی با خطرات اجتماعی آغاز شد سپس این نیاز همگانی با تحول اوضاع اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فکری جوامع انسانی متحول شد تا به وضع کنونی خود رسید که وضع موجود هم فرودگاهی است در مسیر حرکت مداوم آن. انسان در اصل با حاصل دست رنج خود زندگی میکند، لذا کار طریق حفظ وجود اوست بنابراین به هنگام کاهش فرصت اشتغال کار یا از دست دادن قدرت کار، وجود وی در معرض خطر قرار می گیرد.
هدف از این پژوهش بررسی سیر تاریخی تحولات تامین اجتماعی در ایران است که این تحقیق به روش کتابخانه ای انجام یافته که شامل سه بخش ( بخش اول: مفهوم ، ارکان و تاریخچه تامین اجتماعی ، بخش دوم، بیمه تامین اجتماعی و بخش سوم،تحولات تامین اجتماعی در ایران می باشد. نتایج حاصل نشان می دهد که در حد فاصل سال‌های 1309الی 1390 که بیش از 81 از آن می‌گذارد و در این روند شکل‌گیری تامین سیر تکاملی خود را طی کرد 12 بار در این مسیر قانون تامین اجتماعی مورد تجدیدنظر، تکامل، افزایش اهداف و مسئولیت‌ها و گسترده شدن دامنه فعالیت‌ها شده است.
کلید واژه ها : تامین اجتماعی ، بیمه ، بازنشستگی
کلیات تحقیق

مقدمه
یکی از شاخه‌های اصلی بیمه، بیمه‌های اجتماعی هستند که با هدف ایجاد رفاه نسبیِ عمومی و برقراری عدالت اجتماعی در بین تمام اقشار جامعه شکل گرفته‌اند و نوعی ضمانت اقتصادی از سوی دولت برای افراد شاغل تحت پوشش به‌ شمار می‌روند. اصولا فلسفه‌ بیمه‌های اجتماعی توزیع مجدد درآمد به نفع افرادی است که نمی‌توانند شخصا از عهده‌ ریسک‌هایی مانند ناتوانی در تامین مالی خانواده، بیکاری، ازکارافتادگی، حوادث ناشی از کار، فوت و بیماری برآیند. یکی از مهم‌ترین انواع بیمه‌های اجتماعی بیمه بازنشستگی است. سازمان بازنشستگی کشوری و سازمان تامین اجتماعی دو سازمان عمده مستمری در ایران هستند که بیش از 70 درصد مشترکان را به خود اختصاص داده‌اند؛ اما هر دو در نقطه بحرانی به سر می‌برند. در حال حاضر بخش قابل توجهی از منابع سازمان بازنشستگی کشوری از محل بودجه دولت تامین مالی می‌شود که با افزایش ابعاد کسری بودجه تاثیرات نامطلوبی بر بازار سرمایه خواهد داشت. همچنین این سازمان در وضعیتی قرار دارد که بدون کمک‌های مالی دولت قادر به پرداخت مستمری مشترکان خود نیست. سازمان تامین اجتماعی نیز به‌رغم اینکه در طول 40 سال‌ گذشته بیشترین منابع را برای سرمایه‌گذاری در اختیار داشته است، اما هم‌اکنون نه تنها توان تامین بودجه از محل سرمایه‌گذاری را به میزان مورد انتظار ندارد، بلکه از این پس به تدریج با افزایش مصارف نسبت به منابع روبه‌رو‌ خواهد شد. این به آن معنا است که در صورت ادامه این روند و وابستگی بیش از پیش این سازمان‌ها به بودجه دولت این امکان وجود دارد که دولت نیز به سمت ورشکستگی سوق پیدا کند و این مساله نیز به خودی خود موجب فلج شدن چرخه اقتصاد ملی خواهد شد.
فلسفه تغییر سازمان به صندوق نیز همین است. برای درک مساله، نخست لازم است به تعاریف سازمان و صندوق پرداخته شود. مطابق با ماده یک قوانین و مقررات تامین اجتماعی، به منظور اجرا، تعمیم و گسترش انواع بیمه‎های اجتماعی و استقرار نظام هماهنگ و متناسب با برنامه‌های تامین اجتماعی، همچنین تمرکز وجوه و درآمدهای موضوع قانون تامین اجتماعی و سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری از محل وجوه و ذخایر، سازمان مستقلی به نام «سازمان تامین اجتماعی» وابسته به وزارت رفاه و تامین اجتماعی که در این قانون «سازمان» نامیده شده تشکیل گردیده است. 
بر این اساس سازمان تامین اجتماعی باید به‌عنوان یک صندوق اندوخته‌گذار رفتار کند که با دریافت حدود یک سوم از حقوق بیمه شونده پس از یک دوره مشخص ارائه خدماتی را به وی تضمین کند. این درحالی است که عملکرد سازمان تامین اجتماعی در عمل تاکنون از نوع نقدی بوده است و در طول سال‌های حیات خود بیش از 90 درصد از منابع بودجه خود را مستقیما از محل حق بیمه دریافتی تامین کرده است و هم اکنون نیز زیرساخت‌های لازم را برای تامین بودجه از محل ذخایر سرمایه‌گذاری شده ندارد.
تجربه جهانی شکست نظام‌های غیراندوخته‌گذار حاکی از این است که از سه دهه پیش تقریبا تمامی آنها با شکست مواجه شده‌اند و به سمت نظام‌های اندوخته‌گذار حرکت کرده‌اند. کما اینکه در حوزه تامین اجتماعی ایران نیز این موضوع قبل از سال 1354 تشخیص داده شد و منجر به تدوین و تصویب قانون جدید تامین اجتماعی در آن سال شد. این قانون به درستی پیش‌بینی ماهیت کسب‌وکار بیمه مبتنی بر تغییر نظام به اندوخته‌گذاری اشاره دارد؛ اما پس از جنگ تحمیلی عملا مقوله تامین اجتماعی از اولویت‌های اول کشور خارج و روند اشتباه و ناکارآمد قبل از سال 1354 همچنان ادامه پیدا کرده است.
مطابق با تبصره 2 از ماده 12 قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی مصوب سال 1383، سازمان تامین اجتماعی با توجه به ماهیت امور بیمه‌ای، به «صندوق» تغییر نام یافت. بنابراین از نظر قانونی هم‌اکنون سازمان تامین اجتماعی وجود خارجی ندارد، بلکه مجموعه مذکور صندوق تامین اجتماعی است. 
به این ترتیب سازمان تامین اجتماعی چیست؟ بر اساس مفاد بند ب از ماده 26 قانون برنامه پنجم، سازمان تامین اجتماعی سازمانی سیاست‌گذار، ناظر و دولتی است که سایر صندوق‌های بازنشستگی زیرمجموعه آن هستند. طبق این قانون به دولت اجازه داده شده است تا در راستای ایجاد ثبات، پایداری و تعادل بین منابع و مصارف صندوق‌های بازنشستگی نسبت به اصلاح ساختار این صندوق‌ها از طرق مختلف از جمله تجدیدنظر در ساختار بیمه‎های اجتماعی، سازمان تامین اجتماعی و صندوق‌های تابعه به‌ویژه صندوق بازنشستگی کشوری و اصلاح ساختار و تجهیز سایر صندوق‌های وابسته به دستگاه‌های اجرایی بر‌اساس اساسنامه دولت اقدام کند.حال مساله این است که آیا اطلاق عبارت «صندوق» به مجموعه فعلی تامین اجتماعی صحیح است یا خیر؟ به عبارت دیگر آیا این تغییر نام به معنای تغییر ماهیت و تغییر ماموریت است؟ بدیهی است تغییر نام سازمان تامین اجتماعی بدون تغییرات ساختاری در آن بی‌معناست. در حال حاضر بیمه‌شدگان صندوق تامین اجتماعی در یک طبقه بندی کلان دو گروه هستند. نخست بیمه‌شدگانی که بر اساس ضوابط موجود از گذشته تا کنون خودشان تمامی مبلغ حق بیمه را پرداخت کرده‌اند و دوم بیمه‌شدگانی که بر اساس سیاست‌های حمایتی دولت از خدمات سازمان تامین اجتماعی بهره‌مند شده‌اند.
اگر تامین اجتماعی صندوق است سهامداران و ذی‌نفعان کلیدی آن بیمه‌شدگان و کارفرمایان یعنی گروه نخست هستند. در این صورت اولا مداخله مستقیم و بی‌حد و حصر دولت‌ معقول نیست، بلکه نقش اصلی آن‌ سیاست‌گذاری و نظارت و تنها مشارکت در تصمیم‌گیری است، ثانیا این صندوق مسوولیت عمل به قوانین و مقررات متعدد مصوب در حوزه بیمه‌های حمایتی را نداشته و الزامی برای انجام چنین برنامه‌های هزینه‌زایی را ندارد.
مطابق با بند الف ماده 28 قانون برنامه پنجم به منظور فراهم نمودن شرایط رقابتی و افزایش کارآمدی بیمه‎های اجتماعی و جلوگیری از ایجاد هرگونه انحصار یا امتیاز ویژه برای صندوق‌های بازنشستگی اعم از خصوصی، عمومی، تعاونی یا دولتی اجازه داده شده است صندوق‌های بازنشستگی خصوصی با رعایت تضمین حقوق بیمه‎شدگان و بازنشستگان صندوق مربوطه حداقل به مدت ده سال بر اساس آیین‎نامه‎ای که به تصویب هیات‎وزیران می‎رسد، ایجاد گردد. در این صورت صندوق تامین اجتماعی باید با صندوق‌های خصوصی چابک و فارغ از مداخلات سیاسی رقابت کند. 
عملکرد این صندوق در طول سالیان گذشته نشان می‌دهد مداخلات سیاسی بیشترین ضربه را بر پیکره این نهاد مردمی وارد کرده است، تا جایی که ماموریت اصلی خود مبنی بر مدیریت بر اساس نظام‌های اندوخته گذار را به درستی انجام نداده است. به عنوان مثال با‌وجود اینکه تمرکز وجوه و درآمد حاصل از محل حق بیمه‌ها و نیز سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری از محل وجوه ذخایر جز، وظایف اصلی در ماموریت صندوق است، اما پس از گذشت 40 سال از تاسیس سازمانی که هم‌اکنون صندوق نام دارد اولین سند رسمی محاسبات بیمه‌ای (اکچوئری) حدود سه سال گذشته تهیه شده است که البته مورد توافق ذی‌نفعان مختلف هم نیست. فقدان مدیریت تعهدات و عدم احساس نیاز به آن، تاخیر در سرمایه‌گذاری از محل ذخایر، حجم ناچیز ذخایر سرمایه‌گذاری شده در قبال حجم تعهدات و سهم ناچیز سرمایه‌گذاری در تامین منابع بودجه نمونه‌های دیگری از تعارض‌ بین ماموریت صندوق و عملکرد آن است.
این به آن معناست که صندوق فعلی قابلیت رقابت با صندوق‌های بازنشستگی خصوصی را ندارد. مع‌الوصف چاره چیست؟ از جمله سازوکارهای پیش‌بینی شده در قانون برای اصلاح ساختار این صندوق تفکیک تعهدات بیمه‌ای از تعهدات حمایتی است. مطابق با بند الف ماده 26 قانون برنامه پنجم، کاهش حمایت‌های غیربیمه‎ای صندوق‌ها و انتقال آن به نهادهای حمایتی یکی از مهم‌ترین اقدامات برای قابلیت‌سازی برای رقابت است. به این ترتیب واگذاری کلیه تعهدات حمایتی و حاکمیتی صندوق به سازمان تامین اجتماعی برای چابک‌سازی صندوق برای مدیریت بهره‌ورتر دارایی‌ها اجتناب‌ناپذیر است.  بنابراین نکته اساسی این است که مجموعه فعلی اگرچه از نظر قانونی صندوق نامیده شده، اما مسوولیت‌هایی خارج از تعهدات خود دارد. به عبارت دیگر لازم است صندوق تامین اجتماعی از سازمان تامین اجتماعی تفکیک شود. صندوق تامین اجتماعی مجموعه‌ای غیر انتفاعی است که باید خود را نسبت به پرداخت‌های آینده بیمه‌شدگان مکلف بداند بنابراین ماهیت اصلی آن ورود به حوزه کسب‌وکار بیمه به عنوان یک صنعت است.
بیان مساله
مقابله با مخاطرات مختلف زندگی از طریق تامین اینده ،اشتغال فکری ودغدغه دیرپای انسان بوده.بیماری ، تصادف ، ازدواج ، زایمان ، سالمندی و مرگ ازجمله رویدادهایی است که میتواند متوجه هر انسانی شود وافراد بیشماری وجود دارند که زندگی فقیرانه ای داشته وپیوسته نیازمند دستگیری بوده وزندگی ان ها به همان صورت ادامه پیدا میکند.در طول تاریخ برای مقابله با چنین مخاطراتی تلاشهای گسترده وفراوانی از سوی انسانها به عمل امده وتدابیر وراهکارهایی هم در مورد آن اتخاذ شده با تحول ورشد فکری بشر ، اندیشه تامین اینده نیز تقویت وبه یک نیاز اساسی تبدیل گردیده است.واز اینرو تامین اینده ای مطمئن برای بشر به عنوان یک نیاز موجب پایداری اندیشه «تامین اجتماعی»گردیده است( مجتهدی ؛ 1391 ) .
ایران همواره یکی از تمدن های پیشگام و تأثیرگذار در قلمرو نوع دوستی، حقوق بشر و… مطرح بوده و شواهد بسیار زیادی در فرهنگ بومی و ملی آن وجود داشته است، نگاهی به منشور کورش کبیر و مقایسه نحوه عمل این تمدن در اعمال سیستم حقوق و دستمزد، تنظیم روابط کار و خدمات بیمه ای به کارگران سازنده تخت جمشید با اهرام ثلاثه مصر به خوبی مبین این واقعیت است که در تمدن ایران، دوستداری نوع بشر و احقاق حقوق اتباع، شهروندان و فرودستان جزء اصول اولیه و لاینفک حکومت و مهمترین مسئولیت مالک و یا کارفرما است. شعر جهان شمول خالق شاهنامه (بنی آدم اعضای یکدیگرند…) که از دیرباز منظور نظر جامعه جهانی قرار گرفته است، یکی از مصادیق بارز توجه فرهنگ و ادبیات ایرانی به مفهوم بیمه و حمایت است. تلفیق تمدن بزرگ و تأثیرگذار ایرانی با مفاهیم متعالی اسلام باعث شد که فرهنگ بومی و ملی پارسیان بیش از پیش مشحون و مملو از اصول نوع دوستی، ایفای حقوق فرودستان و فروبگیران و مسئولیت اجتماعی مدیران، مالکان و کارفرمایان شود. در ایران، تخت جمشید هنگام خاکبرداری و برحسب تصادف کلنگ باستان شناسان افق تازه ای را از فرهنگ و تمدن ایرانی با یافتن گل نوشته ها برای جهانیان پدید آورد و چنین بود که تأمین اجتماعی در ایران باستان خود را نمایان ساخت. (وامقی ؛ 1386).
نخستین‌بار در تاریخ ٢٧/12/1309هیات‌وزیران براساس پیشنهاد وزارت طرق و شوارع تصویب کرد که از اول فروردین ١٣١٠ از مزد هر یک از کارگران که در طرق کار می‌کردند، روزی یک شاهی و از حقوق همگی روزمزدها و کنتراتی‌های شاغل در طرق، صدی‌دو کسر و به ایجاد «صندوق احتیاط» اختصاص داده شود. در همین تصویب‌نامه مقرر شد نظام‌نامه این «صندوق» را وزارت طرق به تصویب هیات وزیران برساند. در نهم مرداد ماه سال ١٣١٠، نظام‌نامه صندوق احتیاط ادارات طرق در چهارده ماده که مشتمل بود بر مراقبت‌های صحی و اعطای پاداش نقدی به وراث کسانی که به سبب انجام وظیفه فوت یا از کار افتاده می‌شدند، به تصویب رسید. لذا شکل‌گیری نظام تامین اجتماعی در ایران نیز از آغاز تاکنون با توجه قلمرو فعالیت‌های آن و افراد تحت پوشش، دارای تغییرات قانونی زیادی بوده است ؛ هر چند که در این تغییرات و تحولات عناوین و قوانین در 50سال گذشته ممکن است ملاحظات مورد اشاره گاهی مورد توجه قرار نگرفته باشد.
حال این سوال مطرح می شود که سیر تحولات قانونگذاری در زمینه تامین اجتماعی در ایران به چه صورت بوده است ؟ و ایا این تحولات ، سیر تکاملی داشته است ؟
اهمیت و ضرورت تحقیق
در حد فاصل سال‌های 1309الی 1382 که بیش از 73 از آن می‌گذارد و در این روند شکل‌گیری تامین سیر تکاملی خود را طی کرد 12 بار در این مسیر قانون تامین اجتماعی مورد تجدیدنظر، تکامل، افزایش اهداف و مسئولیت‌ها و گسترده شدن دامنه فعالیت‌ها شده است که در چارچوب این تغییرات و تحولات بنیادین در قوانین این نهاد صورت پذدیرفته است.
تجربه جهانی شکست نظام‌های غیراندوخته‌گذار حاکی از این است که از سه دهه پیش تقریبا تمامی آنها با شکست مواجه شده‌اند و به سمت نظام‌های اندوخته‌گذار حرکت کرده‌اند. کما اینکه در حوزه تامین اجتماعی ایران نیز این موضوع قبل از سال 1354 تشخیص داده شد و منجر به تدوین و تصویب قانون جدید تامین اجتماعی در آن سال شد. این قانون به درستی پیش‌بینی ماهیت کسب‌وکار بیمه مبتنی بر تغییر نظام به اندوخته‌گذاری اشاره دارد؛ اما پس از جنگ تحمیلی عملا مقوله تامین اجتماعی از اولویت‌های اول کشور خارج و روند اشتباه و ناکارآمد قبل از سال 1354 همچنان ادامه پیدا کرده است.
از آنجائیکه تامین اجتماعی مجموعه‌ای غیر‌انتفاعی است که باید خود را نسبت به پرداخت‌های آینده بیمه شدگان مکلف بداند بنابراین ماهیت اصلی آن یعنی ورود به حوزه کسب وکار بیمه به عنوان یک صنعت و تفکیک آن از سازمان تامین اجتماعی از اصلی‌ترین اولویت‌های اجرایی است که باید توسط کلیه ذی‌نفعان به رسمیت شناخته شود. واگذاری کلیه تعهدات حمایتی و حاکمیتی صندوق به سازمان تامین اجتماعی برای چابک‌سازی صندوق به منظور مدیریت بهره‌ورتر دارایی‌ها از جمله مهم‌ترین اقدامات برای ایفای ماموریت اصلی این نهاد بزرگ مردمی است.
حال با توجه اهمیت و گستردگی سازمان تامین اجتماعی و خدمات و مزایای گسترده آن و مطالب گفته شده ضرورت تحقیق و تفحص بیشتر در خصوص تامین اجتماعی را ملموس تر می نماید.
جنبه جدید بودن و نوآوری تحقیق
اگر چه در گذشته تحقیقات  پراکنده ای در مورد تاریخ تامین اجتماعی صورت گرفته اما امروزه تامین اجتماعی با توجه به بسط کمی و کیفی که از جنبه های گوناگون پیدا کرده است و همچنین نقش و کارکردهایی که باید در هر مرحله از توسعه خود ایفا کند و روند تحولی که از گذشته تا به امروز داشته دارای گستردگی گوناگونی است که در قلمرو گسترده نیز مسائل و متغیرهای مختلفی ذی مدخل اند و در طی این دوران تغییرات قانونی زیادی در زمینه تامین اجتماعی صورت پذیرفته است. و این پزوهش با توجه به بررسی سیر تحولات قانونگذاری در تامین اجتماعی پرداخته که برای اولین بار در ایران می باشد .
اهداف تحقیق
هدف آرمانی :
تغییرات کلی و اساسی تامین اجتماعی در طول زمان چه اثرات مثبت یا منفی در زندگی بشری داشته و چه تغییراتی قانونی در این سازمان انجام پذیرفته و تا چه حد به اهداف اصلی خود نزدیک و نزدیک تر شده است .
هدف کلی :
هدف کلی از انجام این پژوهش سیر تحولات قانونگذاری در زمینه تامین اجتماعی در ایران می باشد.
اهداف جزئی :
شناخت تحولات قانونگذاری در زمینه تامین اجتماعی از ابتدا تا کنون
شناخت تغییرات در قوانین بیمه ای و دیگر قوانین موجود در زمینه تامین اجتماعی
سئوالات تحقیق
سئوال اصلی : سیر تحولات قانونگذاری در زمینه تامین اجتماعی در ایران به چه صورت بوده است ؟
سئوالات فرعی :
آیا تغییرات صورت گرفته با اهداف و مسئولیت سازمان تامین اجتماعی سازگار است ؟
آیا تغییرات در قوانین بیمه ای و دیگر قوانین موجود در زمینه تامین اجتماعی به درستی صورت گرفته است؟
فرضیه‏های تحقیق:
فرضیه اصلی : تحولات قانون گذاری در زمینه تامین اجتماعی در ایران سیر تکاملی داشته است.
فرضیه های فرعی :
تغییرات صورت گرفته با اهداف و مسئولیت سازمان تامین اجتماعی سازگار است.
تغییرات در قوانین بیمه ای و دیگر قوانین موجود در زمینه تامین اجتماعی به درستی صورت گرفته است.
تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی):
تامین اجتماعی : مجموعه اقدامات سازمان یافته ای که جامعه برای حمایت از اعضای خود به هنگام تنگناهای اقتصادی واجتماعی(مانندبیماری، بیکاری، حادثه ناشی از کار، پیری واز کارافتادگی ومرگ سرپرست خانواده که فرد وخانواده اش را دچار بحران میکند) پیش بینی وانجام میدهد.
بیمه : بیمه عقدی است که به موجب ان یک طرف تعهد میکند درازای پرداخت وجه ویا وجوهی از طرف دیگر در صورت وقوع یا بروز حادثه خسارت وارده را جبران نموده یا وجه معینی بپردازد.
3- بازنشستگی : عبارتست ازعدم اشتغال بیمه شده به کار به سبب رسیدن به سن بازنشستگی مقرر در قانون.
روش شناسی تحقیق:
شرح کامل روش تحقیق روش تحقیق این پژوهش تحلیلی و توصیفی است .
شرح کامل روش (میدانی، کتابخانه‏ای) و ابزار (مشاهده و آزمون، پرسشنامه، مصاحبه، فیش‏برداری و غیره) گردآوری داده‏ها :
در این تحقیق از روش اسنادی و کتابخانه ای برای گرد اوری اطلاعات استفاده می شود که با مراجعه به کتب و مقالات و سایت های اینترنتی ، مطالب در خصوص موضوع جمع آوری می شود . در واقع به ترتیب فصول و مباحث به هر یک از منابع رجوع می شود و ابتدا با مباحث مربوط به فصل اول از کلیه منابع فیش برداری می شود و پس از پایان این فصل به ترتیب به فصول بعدی پرداخته می شود..
روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها:
ابتدا کلیاتی در مورد آموزش رایگان مطرح و سپس به کتب و مقالات و قوانین رجوع می شود . بطور کلی به روش اسنادی و کتابخانه ای مدارک و اطلاعات لازم جمع اوری و دسته بندی و سپس تجزیه و تحلیل میگردد و در تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش توصیفی و تحلیلی استفاده می شود.
پیشینه تحقیق
مروری بر مطالعات وتحقیقات انجام گرفته:
الف)- مطالعات خارجی:
سوهاتو (1990) وضعیت فقر و عوامل مؤثر بر آن را در پاناما برای یک دوره 20 ساله یعنی از سال 1960 تا 1980 بررسی نموده و با استفاده از مدل‎های رگرسیون لاجیت به اندازه‎گیری شدت تأثیرگذاری ویژگی‎های خانوارهای فقیر جامعه، شامل ساختار درآمدی، ساختار خانوادگی، وضعیت سنی سرپرست خانوار، وضعیت باروری، درصد برخورداری خانوارهای فقیر از نظام تأمین اجتماعی، وضعیت اشتغال، سطح تحصیلات و وضعیت مسکن خانوارهای فقیر پرداخته‎است.
بوسکین، کاتلیکوف، پوفرت و شاون (1987) نتیجه گرفته اند که نظام تأمین اجتماعی آمریکا باعث توزیع به نفع نسل‎های پیرتر در هر دوره شده و در بین افراد بادرآمدهای متفاوت نیز این طبقات کم درآمد بوده‎اند که بیشتر از نظام یاد شده منفعت کسب کرده‎اند.
جورجیش اف (1993) ابتدا به بررسی تغییرات کمی و کیفی و ساختاری ابعاد فقر در کشور بلغارستان پرداخته‎است. سپس تأمین اجتماعی افراد بیکار و فقیر را در چهارچوب قانونی پس از شروع تعدیل اقتصادی مدنظر قرار داده، و اهمیت مساعدت و منافع اجتماعی برای افراد فقیر و بیکار را از سوی نظام تأمین اجتماعی متذکر ساخته‎است. در پایان نتیجه گرفته است که: اجرای سیاست‎های تعدیل اقتصادی باعث افزایش بیکاری و فقر شده‎است و سیستم تأمین مالی نظام تأمین اجتماعی مبتنی بر دریافت مالیات بوده‎است. همچنین اکثر سازمان‎های نظام تأمین اجتماعی دولتی بوده و سازمان‎های غیردولتی نقش کم رنگی در این نظام داشته‎است.
در بین مطالعات خارجی صورت گرفته در مورد این موضوع کامل‎ترین و جامع‎ترین تحقیق توسط سازمان بین‎المللی کار، صورت گرفته‎است. در این تحقیق که در سال 2001 میلادی صورت گرفته‎است،) سازمان بین‎المللی کار روش‎ها و اصولی را جهت هدایت توسعه‎ی نظام تأمین اجتماعی در جهان بیان کرده‎است؛ سپس به بررسی اثرات تعدیل کننده نظام تأمین اجتماعی کشورهای جنوب شرقی آسیا (تایلند، اندونزی و…) در بحران مالی سال (1997) میلادی پرداخته است، و نشان داده که سیستم تأمین اجتماعی نقش مهمی در جلوگیری از فقر در این سال‎ها به عهده داشته است. در قسمت‎های دیگری از گزارش به بررسی سیستم تأمین اجتماعی کشورهای مختلف جهان از قبیل برزیل، کشورهای اروپای شرقی و مرکزی، تانزانیا، آفریقای غربی، هند و… پرداخته‎است.
مطالعات داخلی:
فرهاد نیلی(1375) در پژوهشی با عنوان«رشد اقتصادی، توزیع درآمدورفاه اجتماعی در سال‎های72-61»با استفاده از یک مدل پروبیت اقدام به تخمین میزان احتمال ابتلاء به فقر به تفکیک در جوامع شهری و روستایی کرده‎است. وی نتیجه گرفته است که چهار عامل: وضعیت جمعیتی خانوار، وضعیت اشتغال خانوار، سرمایه انسانی و سرمایه‎های فیزیکی خانوار بیشترین تأثیر را بر فقر خانوارها دارند. این چهار عامل مجموعاً قریب 90 درصد از فقر موجود این خانوارها را توضیح می‎دهد.
مهدی کرباسیان (1375) در مقاله «نقش تأمین اجتماعی در فقرزدایی» به توضیح استراتژیهای تامین اجتماعی پرداخته است.وپس از آن با تشریح چرخه فقر، نقش نهادهای حمایتی بالاخص سازمان تأمین اجتماعی را در کاهش یا رفع فقر مورد تجزیه و تحلیل قرار داده‎است. وی نتیجه گرفته‎است که تأمین اجتماعی نمی‎تواند بر پایه منابع زوال‎پذیر و ناپایدار استوار گردد. و بالا بردن سطح زندگی و رفع فقر و محرومیت هنگامی معنی‎دار خواهد بود که به اتکاء کار و فعالیت خلاق افراد جامعه صورت گیرد .
جمشید پژویان (1379) در مقاله «نقش نظام تأمین اجتماعی در کاهش فقر» وظایف نظام‎های بیمه‎ای و حمایتی درصد فقر بین گروه‎های مختلف (کارفرمایان، کارکنان مستقل، کارکنان بخش دولتی، کارکنان بخش خصوصی، بیکار و کارکنان فصلی، بازنشستگان، بیمه‎شدگان، غیربیمه‎شدگان و سرپرست زنان جامعه شهری و روستایی) را محاسبه نموده‎است. وی علاوه بر این درصدجمعیت فقیر و خط فقر سرانه سالیانه برای شهر و روستا را نیز برای سال‎های 77-69 محاسبه کرده است.
با توجه به بررسی های انجام شده در خصوص تامین اجتماعی می توان به موارد زیر اشاره کرد :
حیدری در فصلنامه پژوهشی تامین اجتماعی (1388) در پژوهشی با عنوان تحلیلی کلی بر سیر تطور ساختاری تامین اجتماعی در ایران و تبیین عوامل مساعد و نامساعد توسعه آن به بررسی کالبد شکافی مشکلات و مسائل مبتلا به سازمان تأمین اجتماعی، ابعاد ساختاری و تشکیلاتی، و بررسی میزان و کیفیت تأثیر مؤلفه های کلان اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و… بر ساختار و تشکیلات متولی امر تأمین اجتماعی در کشور پرداخته و سپس با بهره گیری از نتایج تحلیل کلیِ سیر تطور ساختاری تأمین اجتماعی در ایران، فهرستی از عوامل مساعد و نامساعد توسعه تأمین اجتماعی در کشور احصا و به طور مختصر آثار آن ها بر ابعاد ساختاری و تشکیلاتی تأمین اجتماعی و جایگاهشان آن در ساختار کلان مدیریت کشور ارائه می نماید .
ابوطالبی ( 1387 ) در پژوهش با عنوان نقش تامین اجتماعی در اقتصاد ایران به این نتیجه رسید که تامین اجتماعی در اقتصاد یک جامعه اثراتی دارد که عبارتند از اثرات ضد تورمی کاهش تقاضا و مصرف و افزایش سرمایه گذاری. یکی از مسایلی که در رابطه با موسسات بیمه گر مطرح است چگونگی استفاده از ذخایر و حق بیمه دریافتی از افراد است که باید با توجه به تعهدات خود در راههای مختلف سرمایه گذاری کنند. سازمان تامین اجتماعی ایران از حق بیمه دریافتی در راههای مختلف از جمله خرید و فروش اوراق قرضه دولتی سرمایه گذاری در خانه سازی و … استفاده می کند. از جمله مشکلات تعمیم بیمه های اجتماعی در ایران، گرانی حق بیمه افرادی که می خواهند بیمه شوند: مشکلات اخذ حق بیمه از کسانیکه دارای مشاغل آزاد می باشند و مشکلات مربوط به تامین مزایای موجود در قانون مثل استفاده بیمه شده ها از خدمات درمانی و …. است.
همچنین نظرات مختلفی در مورد عدالت که یکی از اهداف اصلی تامین اجتماعی است عنوان شده که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد :
نظریه عدالت : فردریک هایک فردریک هایک (1899-1992)اقتصاددان سیاسی اتریشی الاصل که بیشترعمرش را در انگلستان سپری کرد ازمدافعان جدی آزادی خواهی واختیارگرایی به ویژه درزمینه اقتصادبازارآزادسرمایه داری است.اگرآزادی خواهی نوزیک رالیبرالیسم متکی برحقوق طبیعی تفسیرکنیم ،اختیارگرایی هایک ،لیبرالیسم متکی بر حکومت قانون(the rule of law) است.آرای او درباره عدالت اجتماعی درجلد دوم کتاب قانون،قانونگذاری وآزادی ،که باعنوان سراب عدالت اجتماعی نیز شناخته می شود بیش از آثاردیگر اوقابل ردیابی است.البته هایک نظریه مدونی درباره عدالت اجتماعی ندارد و مباحث او بیشترناظر به رد نظریه پردازی عدالت اجتماعی است . ( واعظی ، 1388 )
نظریه: عدالت افلاطوناهمیت افلاطون در عدالت پژوهی از آن روست که مهمترین اثر وی ، کتاب جمهوری ، نخستین و مبسوط ترین تک نگاشت درباره عدالت است که تا کنون نوشته شده است . هدف ظاهری وابتدایی این کتاب مطرح کردن تعریف عدالت است و به نظر می رسد که بحث آن در فضای عدالت فردی باقی می ماند؛ اما در ادامه  بحث  افلاطون  مقوله    عدالت را   در مقیاس   گسترده   آن   یعنی در ظرف جامعه  و  دولت بررسی  می کند.
افلاطون تحلیل نهایی خویش را از عدالت در کتاب چهارم جمهوری بیان می کند . او در آغاز این کتاب یادآوری می کند که جامعه آرمانی از هر حیث خوب است و چنین جامعه ای باید دارای چهارخصلت باشد؛یعنی دانا ، شجاع ، خویشتن دار و عادل باشد. در الگوی پیشنهادی افلاطون برای جامعه آرمانی که در رأس آن طبقه پاس داران(guardians)   شامل فیلسوفان و حکیمان تربیت شده خاص قراردارند و در طبقه دیگر سپاهیان و جنگاوران و طبقه آخرپیشه وران و کشاورزان  قراردارند هر چهارخصلت پیشین وجود دارد. عدالت در نظر افلاطون زمانی برقرار است که در جامعه هر کس تنها به یک کار مشغول باشد؛ کاری که با طبیعت و استعدادش سازگار است.
اهمیت خصلت عدالت به معنا آن است که سبب پیدایش سه خصلت دیگر است و تا وقتی که خود پابرجاست آن سه را بر پامی دارد. پس در ظرف اجتماع ،اگر هر طبقه اجتماعی به کاری بپردازد که استعداد آن را دارد و برای آن ساخته شده است ، یعنی سپاهیان درکار جنگ ، پیشه وران و کشاورزان در کار تولید و پاس داران و فیلسوفان که دانایان جامعه اند در کار حکمرانی باشند ، چنین جامعه ای عادلانه خواهد بود و در صورت برهم خوردن این توازن و بهم آمیختگی این طبقات سه گانه و مشغول شدن طبقه ای به کاری که برای آن ساخته نشده است بیدادگری مستقر خواهد شد و خصایص دیگر جامعه مطلوب نیز رخت برخواهدبست.
نکته بسیارمهم در نظرات افلاطون آن است که حقیقت عدالت فقط در امر شکلی و قالبی یعنی نظم اجتماعی برخاسته از اینکه هر فرد یا طبقه کار مناسب و فراخور خویش را انجام دهد به دست نمی آید بلکه عدالت مانند زیبایی ، خیر و خوبی معنایی است که باید تشخیص داده شود و کسانی که آن را درک می کنند محقق و اجرایش کنند. به بیان دیگر محتوای عدالت امری واقعی و از حقایق عالم است و مانند سایر امور واقعی و حقایق ، نمی توان درباره آنها به گمان و حدس بسنده کرد و اگر کسانی باشند که توان دسترسی و درک آن حقیقت را داشته باشند سزاوار زمامداری اند. ( همان )
نظریه عدالت : رابرت نوزیکرابرت نوزیک استادگروه فلسفه دانشگاه هاروارد، صاحب آثار متنوعی در زمینه های گوناگون فلسفی است؛ اماشهرت اصلی او مرهون نگارش کتاب دولت ستیزی ، دولت و مدینه فاضله است که آن را در زمینه اندیشه سیاسی و دفاع از آزادی خواهی لیبرالی نگاشته است . کتاب نوزیک سه بخش اساسی دارد که بخش دوم با مبحث مورد نظر ما یعنی عدالت توزیعی ارتباط وثیق تری دارد.وی در این بخش ضمن رد نظریه های عدالت که به بازتوزیع منابع و امکانات جامعه می اندیشند ، نظریه عدالت خویش با عنوان نظریه استحقاق را تقریر می کند، که درتناسب کامل با نظریه دولت حداقل قراردارد.(۳۲۰) به اعتقاد نوزیک یگانه نظریه عدالتی که با حقوق طبیعی و الزامات جانبی برخاسته از این حقوق سازگاری وتناسب دارد نظریه تاریخی عدالت است که به جای پرداختن به معرفی الگویی برای توزیع منابع و امکانات یا بازتوزیع ثروت و دارایی ها به شیوه به دست آوردن و انتقال اموال و دارایی ها نظر دارد. این رویکرد به حفظ و شناخت حقوق ملکی توجه می کند. ( همان )
ساختار تحقیق
این پژوهش با هدف ، بررسی وضعیت تامین اجتماعی و نقش آن در اقتصاد ایران است. تحقیق حاضر که به روش کتابخانه ای انجام یافته، شامل سه بخش ……….. می باشد. در فصل اول تاریخچه و سیر تکاملی تامین اجتماعی در جهان به طور مختصر بررسی می گردد. در فصل دوم تامین اجتماعی در ایران از نظر تاریخی و سیر تکاملی و وضعیت فعلی آن مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. در فصل سوم درآمدها و هزینه های تامین اجتماعی در ایران بررسی می شود. دراین فصل میان موسسات مختلفی که در زمینه تامین اجتماعی در ایران فعالیت دارند وضعیت دو موسسه عمده یعنی سازمان تامین اجتماعی و سازمان بازنشستگی کشوری مورد بررسی قرار می گیرد. درفصل چهارم ارتباط بین اقتصاد و تامین اجتماعی بررسی می شود

بخش اول
مفهوم ، ارکان و تاریخچه تامین اجتماعی

فصل اول : مفهوم تأمین اجتماعی و اصول حاکم بر آن:
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و در اصل 29 تعریف جامعی از تأمین اجتماعی صورت گرفته است: برخورداری از تأمین اجتماعی از نظر بازنشستگی، بیکاری، از کارافتادگی، بی سرپرستی، حوادث و سوانح، نیاز به مراقبت های بهداشتی و درمانی به صورت بیمه ای و غیربیمه ای حقی است همگانی و دولت موظف است طبق قوانین از محل درآمدهای عمومی و درآمدهای حاصل از مشارکت مردم، خدمات و حمایت های مالی فوق را برای یکایک افراد تأمین کند.
با توجه به تعریف به عمل آمده در اصل 29 قانون اساسی از تأمین اجتماعی و سایر مفاهیم مندرج در اصول یادشده نظام تأمین اجتماعی را می توان با در نظر گرفتن اصول ذیل و رعایت مفاد آن:
1- اصل کفایت
2- اصل جامعیت
3- اصل فراگیری
مدعی شد که تحقق عدالت اجتماعی مستلزم تأمین اجتماعی خواهد بود و ارمغان تأمین اجتماعی تحقق عدالت اجتماعی می باشد.
جان کلام اینکه طی پنجاه و اندی سال که از شکل امروزی تأمین اجتماعی گذشته، نگرش نیروی کار جامعه را به اشتغال حمایت های اجتماعی و اعتماد به جامعه و آینده نگری را متحول ساخته است. ارائه خدمات متنوع درمانی بازنشستگی و از کارافتادگی سبب شده است که بخش عمده جامعه ایران به سرنوشت مشترکی در دریافت خدمات اجتماعی و مطالبات خود از سازمان تأمین اجتماعی بیندیشد و این امر موجب بروز خیز جمعی در جامعه و تحقق نسبی به هم پیوستگی اجتماعی برای جامعه ایران شده است. مشارکت مردم در سامانه تأمین اجتماعی کشور توانسته است کمکی برای زمینه سازی تحقق مردم سالاری در ایران باشد چرا که مشارکت مردم در تأمین اجتماعی در یک جامعه مدنی تعریف شده بر اساس شرایط ایران می تواند یکی از مصادیق مردم سالاری تلقی شود.   
تأمین اجتماعی در جامعه نیمه سنتی و نیمه مدرن ایران فراز و فرودها و مشکلات زیادی را پشت سر گذاشته و برای سازگاری بهتر با تحولات جامعه ناگزیر محتاج اصلاح و تغییرات تدریجی و سنجیده است. سازمان تأمین اجتماعی، به عنوان یکی از بزرگترین نهادهای اجتماعی ایران، باید بیش از گذشته راه شفاف سازی پاسخگویی و کارآمدی را با تکیه بر تجارب پنجاه ساله خود و تجارب بین المللی بپیماید تا بتواند تقاضاهای رو به گسترش اجتماعی ناشی از توسعه اجتماعی جامعه ایران را پاسخ گوید، تأمین اجتماعی نتیجه تحولات جامعه مدرن است و همواره برای حرکت و اصلاح و کارآمدی محتاج دانش فنی و اجتماعی مربوط به حوزه علمی خویش است، محدود بودن دامنه تحقیقات و مطالعات لازم در زمینه تأمین اجتماعی در ایران، موجب محدودیت دامنه شناخت علمی حوزه تأمین اجتماعی ایران شده است.
بی تردید تشویق و ترغیب دانشگاهی و مراکز علمی و پژوهشی برای ورود به مقوله تأمین اجتماعی و طرح علمی مسایل آن و یافتن راه حل های مناسب توسعه در این بخش، می تواند در کارآمدی و اثربخشی این پدیده موثر بر حیات اجتماعی ملت ایران و ارتقای توسعه اجتماعی گام بسیار مفیدی به شمار آید.
مبحث اول : تاریخ تامین اجتماعی قبل از اینکه جنگ دوم جهانی اتفاق افتاده باشد و مقوله تأمین اجتماعی بعنوان یکی از مقوله های کلیدی و اساسی در قلمرو توسعه اقتصادی، سیاسی و توسعه همه جانبه و پایدار مطرح گردد و یا اینکه نهضت رنسانس به عنوان یک نهضت فکری، هنری، فرهنگی و سیاسی از قرن پانزدهم تا هفدهم میلادی در اروپا دستاوردهای گسترده ای را در رابطه با آزادی، آگاهی، تفکر، رشد و پیشرفت، تحول نظامات دانسته باشد و یا انقلاب صنعتی در سال 1780 دگرگونی اساسی در وضعیت اقتصادی بشر پدید آورد و ماشین اولیه جایگزین نیروی بازوی انسانی گرددو تمامی این تغییر و تحولات تاریخی و اقتصادی منجر به برقراری بیمه های اجتماعی در سال 1881 توسط صدراعظم اشراف زاده آلمانی، بیسمارگ گردد تا بتواند جلوی گسترش کمونیسم و سوسیالیسم را که از فضای پرتنش بین کارگران و کارفرمایان سود می جست را بگیرد.
مبحث دوم : تاریخچه تأمین اجتماعی در ایران باستان
در ایران، تخت جمشید هنگام خاکبرداری و برحسب تصادف کلنگ باستان شناسان افق تازه ای را از فرهنگ و تمدن ایرانی با یافتن گل نوشته ها برای جهانیان پدید آورد و چنین بود که تأمین اجتماعی در ایران باستان خود را نمایان ساخت.
این یافته ها مجموعه ای از اسناد مالی بازمانده از آن روزگاران و از آن نظام اداری حیرت انگیز و بسیار گسترده که تاکنون نظیرش در جهان باستان شناسی یافت نشده است این گل نوشته ها گوشه ای از تاریخ پرشکوه و افتخار ملت ما را به جهانیان شناساندند گرچه بخاطر خیلی از مسایل مختلف از جمله تسلط استکبار به جهان امروزی و حصراین گل نوشته ها قطره ای از دریای بزرگ منتشر گردیده است.    
در سال 1312 هنگام خاکبرداری از تخت جمشید در گوشه شمال غربی صفه، اتاقی پیدا شد که درِ آن تیغه شده بود که در آن اتاق الواح گلی فراوانی کشف گردید.الواح گلی ذکر شده توسط پروفسور کامرون متخصص برجسته دانشگاه شیکاگو که طبق قرارداد حفریات تخت جمشید به آن دانشگاه واگذار گردیده بود مورد بررسی و ترجمه از زبان ابلالی می گردد.
در کتابی که توسط دکتر کامرون «الواح خزانه تخت جمشید» نوشته و به چاپ رسیده، 85 لوح ذکر شده مورد ترجمه قرار گرفت و نتیجه آن گزارشی است بشرح ذیل که حاصل این ترجمه است:
بیشتر کارگران ایرانی و اهل محل هستند و چنانچه از سایر امپراطوری ایران هخامنشی آمده باشند معرفی گردیده از جمله یک کارگر مصری که نجار بوده و سرپرستی 100 نفر کارگر را به عهده داشته
است، دستمزد 5 ماه خود را یک جا دریافت داشته و حقوق ماهانه او 5/6 سِکِل بوده است.
در این الواح کارگران می توانستند نصف حقوق دریافتی خود را به صورت جنس دریافت نمایند و این اجناس را از فروشگاه دولتی (تعاونی) تهیه و با قیمت مناسب در اختیار کارگران قرار می گرفت بعضی کارگران حقوق خود را نه به صورت ماهانه بلکه بیش از دو تا سه ماه یکبار دریافت می کردند و در مواقعی هم بیش از سه ماه یکبار حقوق خود را می گرفتند.
که در این رابطه به استناد نقل قول دکتر وامقی چند فرض مطرح می گردد: کارگران بیشتر محلی بوده و از روستاها و یا از شیراز به تخت جمشید برای کار می آمدند و احتمالاً دارای قطعه زمینی داشتند و چارپایانی که خوراک آنان را تأمین می کردند و این امورات توسط زنان و فرزندان انجام می گرفت و پدران هرچند ماه جهت سرکشی به خانواده سر می زدند و این سرکشی ها جنبه مرخصی از کار را داشته است.
دوم اینکه: با توجه به اینکه هرچند ماه یکبار حقوق به کارگران داده می شد می توان نتیجه گرفت که خوراک، مسکن و لباس خانواده کارگران بعهده کارفرما بوده و در مواقع بیماری و سوانح در همانجا بصورت رایگان تحت درمان قرار می گرفتند. و کارگرانی که از سایر بلاد هخامنشی می آمدند هنگام ترک کار مزد خود را دریافت کرده و کارگران از نظر دستمزد به هیچ وجه با دیگر کارگران تفاوتی نداشتند. و با توجه به گزارش مسئول مستقیم کارگران به مسئول پرداخت دستمزدها وضعیت پرداخت اجناس تحویلی به کارگران مشخص گردیده و مبلغ معادل آن نیز ثبت گردیده است که نتیجه آن کارگران در تمام مدت مخارجی نداشته و کارفرما متکلف هزینه زندگی آنها بوده است. در ترجمه لوح دیگر کتاب کامرون دستور پرداخت دستمزد کسانی که به عنوان تنظیم کننده حسابها    در خزانه تخت جمشید مشغول بوده اند بابت چهارماه آذر لغایت اسفند صادر شده که نکته ظریف آن پرداخت در دیماه است که اینگونه است که کارگران بدلیل نیاز پیشاپیش حقوق ماههای آینده خود را دریافت نموده اند و این مساعده دادن به کارگران را می توان یکی از مهم ترین مظاهر تأمین اجتماعی در بیست و پنج قرن پیش در جهان تلقی کرد و می توان ادعا نمود که همین یک لوح نشان دهنده عمق توجه دستگاه دولت به زندگی مردم حتی یک کارگر روزمزد است که نه تنها بی سابقه بلکه حتی تا قرن ها پس از آن نیز بدون مشابه باقی مانده است.
همچنین در میان ترجمه الواح مشخص گردید که کارگران تنها مردان نیستند بلکه در میان آنها زن، پسر و دختر نیز کم نیست.
سن کارگران بین 15 تا 18 سال تعیین شده و دختران در مشاغلی خاص مانند طلاکاری ساختن زره، کار روی مس، نگهداری گوسفندان، صنعتگری همکاری می کردند.
خانم هاید ماری کخ در کتابی تحت عنوان ” از زبان داریوش” می گوید:     
طبقه بندی دستمزدها بسیار غنی و از جهاتی چنان مدرن است که گاه پیشرفته تر از امروز به نظر می آید و از این اسناد نخستین نکته جالبی که به دست می آید این است که کارگران خارجی به همان گونه که در الواح خزانه دیدیم منظور کارگرانی غیر آریایی و ایرانی نژاد است که از سرزمینهای تصرف شده توسط ایرانیان در سمت های کارمند و کارگر مشغول بوده اند؛ در مشاغل یکسان حقوق مساوی دریافت می کرده اند و هیچ تفاوتی میان آنها نبوده است. همه کارگرانی که دارای حداقل حقوق بوده اند برای جبران کسری زندگی شان به مناسبت های مختلف و به عنوان های مختلف اضافه دریافتی هایی داشته اند و به طور منظم و احتمالا هر دو ماه یکبار به آنها پاداش هایی هم تعلق می گرفته است.
دادن کمک شاهانه به کارگران نیز جدای از پاداش های ذکر شده بوده است و از طرف دولت کمک هایی از قبیل میوه و مقادیری انجیر به کارگران دامدار داده میشد. پیش کش به زنانی که تازه وضع حمل می کردند و کودک به دنیا می آوردند از دیگر کمک ها بوده است و 5 ماه تمام این پرداخت ها صورت می گرفته است و احتمالا در این 5 ماه زن از کار معاف بوده است و این برای نخستین بار است که در تاریخ بشر «مرخصی زایمان» سر و کار پیدا می کنیم میزان دستمزد کارگران بستگی کامل به مهارت و کارآیی آنها داشت هرچه سطح مهارت کارگر بالاتر می رفت به میزان حقوق او افزوده می شد و زنان و مردان در کارهای یکسان مزد کاملا یکسان می گرفته اند.
ساعات کار نیز در دستمزدها تأثیر داشت. به ویژه زنانی که نمی توانستند به صورت تمام وقت کار کنند کار نیمه وقت می گرفتند و در این صورت مزد کمتری دریافت می کردند. زنان سرپرست کارگاهها بالاترین حقوق را دریافت می کردند و حتی ممکن بود که مردان نیز زیردست زنان مشغول باشند این زنها معمولا در کارگاههای خزانه، کارگاههای تولیدی، خیاطی با مهارتهایی مانند دوزنده    ظریف، دوزنده لباسهای ظریف، دوزنده لحاف که پیداست حقوق اینها یکسان نمی توانسته باشد.
به کارگران در حین کار غذا هم داده می شد.- توسط آشپزها برای کارگران غذای عمومی می پختند. لباس کارگران به عهده کارفرمایان بوده است.
محیط کار زنان و مردان همکار یکی بود و امر امکان کارآموزی و ارتقای شغلی یکسانی را برای همه فراهم می کرد.
نکاتی که نقش تأمین اجتماعی را در ایران باستان بارز می نماید عبارتند از:
زنان زائو پنج ماه مرخصی زایمان داشتند البته با گرفتن بخشی از حقوق، نه تمام آن
زنان کارگری که کودک شیرخوار داشتند در زمان کار خود کودک خود را به زعی «مهدکودک» می سپردند
به زنان شیرده جیره اضافی داده می شد. تنها موردی که تفاوت بین پسر و دختر دیده میشد در اینجاست که جیره اضافی مادرانی که پسر داشتند، بیشتر از مادران دختردار بود.    
در کارهایی که متضمن سفر و رفت و آمد در جاده و دور بودن از خانه بود زنان دخالتی نداشتند.
و نهایتاً این یافته ها نشان می دهد که:
1- کارگران حقوق بگیر بوده اند و سیستم ثبت و ضبط معینی برای پرداخت به آنان وجود داشته است.
2- میزان دستمزد کارگران به مهارت آنان بستگی داشته و افراد مختلف در مشاغل یکسان، غالبا حقوق برابر داشته اند.
3- کارگرانی که دارای حداقل حقوق بوده اند برای جبران کسری زندگی شان اضافه دریافتی و گاه پاداش دریافت می کردند.
4- زنان کارگر، پس از زایمان، پنج ماه تمام از کار معاف بوده و بخشی از حقوق خود را دریافت می کردند.
5- تمامی اعضاء خانواده کارکنان دولت، از خدمات دولتی مانند کمک هزینه و برخی لوازم زندگی بهره مند بوده اند.
6- در مدت اشتغال، خوراک، پوشاک، مسکن کارگران به عهده کارفرما بوده است.
7- کارگران در مواقع بیماری، حوادث و صدمات جسمی، در همانجا تحت درمان قرار می گرفته اند.
مبحث سوم : تاریخچه تأمین اجتماعی در اروپا تحت تأثیر انقلاب صنعتی
انقلاب صنعتی با بهره جدی از زمینه های تاریخی یاد شده در اروپا آغاز گردید با انقلاب صنعتی (1780) دگرگونی اساسی مهمی در وضع و حال انتقادی بشر پدید آمد که اهمیت زیادی داشت. کار مهمی که ماشین بخار و پدیده صنعتی شدن انجام داد همانا جانشین کردن منابع نیروی بی جان (بازوی مکانیکی و ماشینی) با منابع نیروی جاندار (بازوی انسانی) بود. بدین ترتیب با تبدیل گرما به کار از طریق ماشینی، بشر توانست به تدریج از منابع انرژی تازه و گسترده ای بهره برداری کند.
پیامدهای کارکرد این ماشین ها حیرت انگیز بود و در اوایل سال 1820 کسی که با چند دستگاه ماشین بافندگی کار می کرد بیش از بیست برابر بافنده دستی تولید داشت و یکدستگاه ریسندگی دویست برابر چرخ ریسندگی معمولی نخ تولید می کرد. یک لکوموتیو راه آهن به تنهایی به اندازه صدها اسب بارکش، آن هم با سرعتی بیشتر کالا حمل می کرد و در این سال ها بهره وری 400 – 300 برابر افزایش یافت.
آثار انقلاب صنعتی:
فرآیند انقلاب صنعتی منشاء آثار مشخصی در اروپا بود که مهم ترین آنها عبارتند از:
1- ایجاد مراکز عظیم صنعتی
2- گسترش نهرها
3- تضعیف موقعیت روستاها در نظام تولید کشور  
4- تولید انبوه و ماشین
5- تنوع کالاهای تولیدی
6-  افزایش بهره وری همه جانبه نیروی کار
7- گسترش بازار کالایی
8- پیدایش طبقه کارگر   
و _____
نتیجه این بهره وری و تولید کارفرمایان، تاجران و سرمایه داران می گردید و در این فرآیند طبقه غنی و فقیر شکل گرفت که اغنیاء و صاحبان بازوی مکانیکی و ماشینی تشکیل می داد و فقرا را صاحبان بازوی انسانی و این فاصله با دستاوردهای انقلاب صنعتی هر روز واضح تر، مشخص تر، آشکارتر و عمیق تر شد. و طبقه کارگر به عنوان فرزند انقلاب صنعتی شکل می گیرد و هر روز مبارزه خود را برای دست یافتن به سطح قابل قبولی از دستاوردهای انقلاب صنعتی و رشد اقتصادی شدت می بخشد.
فصل دوم : پیدایش تأمین اجتماعی
فضای تضاد طبقاتی، تعارض، درگیری، اعتصاب و از بین بردن ماشین آلات عدم احساس تعلق خاطر کارگران به محیط تولید و کارخانه، کاهش تولید و افزایش ضایعات باعث شد که اندیشمندان و دولتمردان درصدد بهنجار کردن و متعادل کردن امور بین گروههای مختلف اجتماعی برآیند.
در ادامه این تلاش ها بود که نخستین اشکال خدمات عمومی پدید آمد و تداوم آن در بستر تکاملی خود ضرورت تأمین اجتماعی را باعث شد.اصلاحات انجام شده در قراردادهای کار، سطح دستمزدها، چگونگی حمایت و صیانت از نیروی کار و… از جمله دستاوردهای این تلاش ها بود. این اصلاحات روابط یک سویه حاکم بین کارگر و کارفرما و غالباً به نفع کارفرما را به یک قرارداد اجتماعی تبدیل کرد.
پروفسور لسترتارو در این باره چنین می گوید:
ناآرامی اجتماعی داخلی برای توجیه به هم زدن بساط منافع مستقر در وضع موجود باعث ادامه بقا و رشد سرمایه داری گردید. ثروتمندان زیرک تر از آن بودند که مارکس تصور می کرد، آنان دریافتند که ادامه بقای دراز مدتشان به این بستگی دارد که شرایط انقلابی را از بین ببرند و همین کار را کردند در آلمان یکی از اشراف زادگان محافظه کار به نام بیسمارک در دهه 1880 پرداخت مستمری به سالمندان و نظام بهداشت و درمان عمومی را ابداع و اختراع کرد. چرچیل فرزند یک دوک انگلیسی در سال 1911 نخستین بیمه بیکاری را به راه انداخت. روزولت رئیس جمهوری اشراف زاده، نظام تأمین اجتماعی را طراحی کرد که سرمایه داری را بعد از سقوط آن در آمریکا نجات داد. اگر سرمایه داری مورد تهدید قرار نگرفته بود هیچ یک از این پدیده های تأمین و رفاهی شکل نگرفته بود.
نتیجه ای که از این سیر تاریخی در نگرش به تأمین اجتماعی به دست آمد این بود که بر اثر «رنسانس» در اروپا و دستاوردهای که به همراه داشت. همچون جهان گرایی،عقل گرایی، محاسبه پذیری، نظم پذیری، اعتقاد به قدامت کار و ثروت پدیده ای به اسم «انسان و سرمایه داری» شکل گرفت و تکوین یافت.
در این مرحله است که جوامع صنعتی و به تبع آنها سایر جوامع هر روز ترتیبات حقوقی و قوانین جدیدی وضع کردند تا از رهگذر آنها بتوانند توجهی خاص به وضعیت معیشتی و تأمینی مردم بکنند. از جمله برنامه گسترده روزولت رئیس جمهور آمریکا در سال 1932 برای نجات آمریکا از دوران رکود و همچنین نجات سرمایه داری از طریق ایجاد زیرساختهای لازم برای توسعه از طریق وضع مقررات تأمین اجتماعی در برنامه های خود بنام «نیودیل» بود. تلاش های گسترده در این باره به لحاظ اهمیت و ابعاد همه جانبه ای که داشت به زودی از مرزهای ملی عبور کرد و در کانون توجهات بین المللی قرار گرفت. سپس با همین هویت و جنبه بین المللی بود که حقوق بین الملل کار شکل گرفت و به تبع آن بود که در قرن بیستم دولت ها مکلف شدند نیازهای مربوط به کار، اشتغال، کارگر، تأمین اجتماعی و… را مورد توجه قرار دهند و آنها را به مرحله اجرا در آوردند. جهت پایداری جنبه بین المللی تأمین اجتماعی، سازمان ملی متحد، سازمان بین المللی کار و اتحادیه بین المللی تأمین اجتماعی تعهداتی را در این باره پذیرفتند و ملزم به اجرای آن شدند. در سال 1944 در اجلاس سازمان بین المللی کار در فیلادلفیا توجه به امور تأمین اجتماعی این چنین مورد توجه قرار گرفته است.
عدالت اجتماعی شرایط لازم برای یک صلح پایدار پس از جنگ شناخته شد و جهت عدالت اجتماعی راهی جز بسط تأمین اجتماعی نیست.
مبحث اول : تشکیل سازمان تأمین اجتماعی
تصویب قانون تأمین اجتماعی در شرایطی که اندیشه های رفاهی و بیمه همگانی در کشور شکل گرفته بود منجر به تحولاتی شد که از آن جمله می توان به بهره گیری از واژه «تأمین اجتماعی» به جای بیمه اجتماعی و همچنین تأکید بر واژه «بیمه شده» به جای کارگر اشاره کرد این نوع نگرش که پیمودن گامی بلند در عرصه تأمین اجتماعی کشور را از نظر فراگیری، پوشش جمعیتی و جامعیت تعهدات مدنظر داشت.
به دلیل فراهم نبودن شرایط و زیرساخت های اجتماعی و سیاسی و همچنین ضعف در اجرا ناکام ماند و تغییرات سازمانی پی در پی طی سال های 1354 و 1355 و پس از پیروزی انقلاب اسلامی دگرگون شد.
مبحث دوم : الزامی شدن تأمین اجتماعی به عنوان یک حق
دولت ها با ورود به تفاهمات دوجانبه کارگر و کارفرما آن را به تفاهم سه جانبه کارگر- کارفرما- دولت تبدیل کردند و به قلمرو ماهوی آن پایداری و گستردگی ویژه ای بخشیدند. از این طریق با شکل دادن نظامات تأمین اجتماعی آن را به مقوله ای ملی، توسعه و بین نسلی تبدیل کردند. و بدین صورت امور مربوط به مراقبت های بهداشتی و درمانی، بیکاری، از کارافتادگی، بازنشستگی و… به تدریج از شکل جزیره ای و منفصل، اختیاری و غیرپایدار و غیرفراگیر در ساختارها و کارکردهای مختلف، اثر جمع شدن، در منظومه ای به هم پیوسته، پایدار و منسجم به نام تأمین اجتماعی تبدیل به یک مقوله ملی، جهانی و توسعه ای شد. پس از آن تأمین اجتماعی به عنوان حقی عمومی که انجام آن «تکلیفی» است بر عهده دولت ها یاد شد. در نتیجه، ابتدا در کشورهای توسعه یافته و سپس در جوامع دیگر، اصلاحات مربوط به خدمات عمومی و رفاه اجتماعی به جای این که مقوله ای هزینه ای و سربار تلقی شود. جایگاه واقعی خود را به عنوان یک حق و تکلیف پیدا کرده و اساس رشد اقتصادی پویا و تحقق توسعه همه جانبه را فراهم ساخت.
در سال 1952 استاندارد حداقل تأمین اجتماعی را طی مقاوله   نامه شماره 102 به تصویب کنفرانس بین المللی کار برساند و از این پس تأمین اجتماعی بمنزله حمایتی است که جامعه در قبال پریشانیهای اجتماعی و اقتصادی پدید آمده به واسطه قطع یا کاهش شدید درآمد ناشی از بیماری، بارداری، حوادث کار، بیکاری، از کار افتادگی، سالمندی، فوت همراه با فراهم ساختن درمان و کمک عائله مندی به اعضاء خود ارائه می دهد. تعریف شده و مورد عمل قرار می گیرد.   
بر اساس مقاوله نامه شماره (102) دولت های امضاء کننده متعهد می گردند حداقل سه حمایت از نه حمایت ذیل را در مورد اتباع خود بمورد اجراء در آورند و باستثناء درمان که بصورت کمک جنسی است.
میزان این حمایت ها نباید از حداقل های داده شده کمتر باشد.
الف: مراقبت های پزشکی (حمایت درمان)
ب: بیماری (از نظر جبران درآمدهای از دست رفته به دلیل عدم اشتغال به کار)
ج: بیکاری
د: بازنشستگی
ﻫ: حوادث ناشی از کار
و: از کار افتادگی
ز: فوت
ح: ایام بارداری
ط: کمک هزینه عائله مندی
فصل سوم : نظام تأمین اجتماعی در ایراننظام تأمین اجتماعی را می‎توان بطور کلی در سه گروه طبقه‎بندی نمود و سپس سازمانها و مؤسسات مربوط به هر گروه را مورد بررسی قرار داد. این سه گروه عبارتند از:نظام بیمه ای ،نظام حمایتی، نظام امدادی
نظام بیمه‎ای ، شاغلین جامعه را از طریق مشارکت مالی بیمه‎ شده، کارفرما و کمک دولت تحت پوشش قرار می‎دهد و هدف عمده آن حمایت از اشتغال، رفع موانع تولید و تأمین رفاه افراد شاغل در مراکز مشمول نظام است.
مهمترین موسسات فعال در این بخش، سازمان تامین اجتماعی وصندوق بازنشستگی کشوری می باشند.
در جدول 1 با استفاده از شاخص قیمت مصرف کننده بر حسب سال پایه 69 متوسط مبالغ واقعی پرداختی به مستمری بگیران بلندمدت سازمان محاسبه شده است. که بیشترین مقدار آن مربوط به سال اول دوره یعنی سال 1360 با مبلغ 660531 ریال و کمترین مقدار آن مربوط به سال 1368 با رقم 299456 ریال می‎باشد ضمن اینکه بیشترین نرخ رشد مربوط به سال 71 است که تقریباً 32 درصد بوده است. بنابراین اگرچه میزان پرداختی به مستمری‎بگیران بلندمدت به قیمتهای جاری افزایش چشمگیری



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *