— (660)

فصل اولکلیات تحقیق
1-1. مقدمهرشد و پیشرفت اقتصادی و توسعه انسانی یا فقر و عقب مانده گی و زوال اجتماعی در هر جامعه با رابطه ای متقابل و مستقیم، وابسته به کارایی نظامها و مدیریت سازمانهای آن جامعه می باشد.امروزه سازمانها از اطلاعات و تکنیکهای متعددی در انجام وظایف مدیریتی و استفاده بهینه از منابع بهره می گیرند (بهشتیان، 1385). یکی از مهمترین ابزار تهیه اطلاعات سیستم حسابداری است که وظیفه آن تأمین نیازهای اطلاعاتی سطوح مختلف در زمینه های برنامه ریزی و کنترل منابع، ارزیابی عملکرد و تصمیم گیری است.استفاده صحیح از اطلاعات حسابداری منجر به افزایش کارایی، کنترل، سوددهی، نظارت و اثربخشی می گردد(اعتمادی و فخاری، 1383). همراه با افزایش پیچیدگی سازمانها بهره برداری از اطلاعات حاصل از این سیستم برای سازمان امری اجتناب ناپذیر است.از این رو بدون داشتن سیستم حسابداری مناسب و کارا، هدایت مطلوب عملیات و فعالیتها در جهت نیل به اهداف و برنامه ریزی مدیریت امکان پذیر نیست (صفاجو، 1388). دنیای امروز دنیای اطلاعات است و کسی برنده است که اطلاعات بیشتر و مربوط‌تری در اختیار داشته باشد. بی توجهی به این مهم می‌تواند منشاء مخاطراتی عمده در تصمیم گیریها باشد (کوشینگ، 1983). اهمیت سیستم حسابداری در اداره شرکتها و سازمانها، انجام تحقیقات علمی را در این زمینه توجیه می نماید. زمینه تحقیق حاضر شناسایی ضرورت بازنگری جایگاه سیستم های اطلاعاتی حسابداری از منظر تهیه کنندگان، حسابرسان و مدیران واحدهای اقتصادی می باشد که هدف اصلی پژوهش حاضراست.
این تحقیق بدنبال شناسایی عوامل و شرایطی است که به بازنگری جایگاه سیستم های اطلاعاتی حسابداری منجر می گردند. بدیهی است شناسایی عوامل مذکور زمینه ساز ایجاد بستر لازم برای به کارگیری حسابداری خواهد بود.
1-2. بیان مسئلهحسابداری یک سیستم قانونمند سنجش اطلاعات مالی است این سیستم بر مبنای قواعدی که ریشه در عصر پاچیولی (1494) دارد، به ثبت و گزارش تاریخچه مالی شرکت می پردازد. از منظر اطلاعات، حسابداری یک سیستم اطلاعاتی است که با ارائه اطلاعات مفید سعی درکاهش ابهام پیش روی افراد دارد و ضمنا این اطلاعات باید آگاهی دهنده باشد (مجتهدزاده، 1391).
سیستم اطلاعاتی حسابداری به عنوان بخشی از سیستم اطلاعاتی مدیریت بیشترین اطلاعات را به مدیریت جهت اجرای وظایف ارائه میدهد. به کارگیری اطلاعات صحیح، دقیق و به هنگام در تصمیم گیریها، برنامه ریزی ها و دیگرمسائل مدیریت می تواند در نوع عملکرد سازمان ودر نهایت کارایی آن بسیارموثر باشد (قائمی و همکاران،1391). پاسخگویی سازمان در برابر محیط خارجی صرفاً از طریق مدیریت انجام می‌شود و بخش اعظم اطلاعات موردنیاز مدیریت، اطلاعات مالی است که از طریق سیستم اطلاعاتی حسابداری تأمین می‌شود. در هر حال مجموعه اطلاعاتی که مدیریت برای انجام وظایف خود اعم از پاسخگویی و تصمیم گیری به آن نیاز دارد، از طریق نظام اطلاعاتی است.درهرسازمانی مدیریت، مسئول پاسخگویی درباره عملکرد سازمان است ودربرابرطرفهای داخلی و خارجی سازمان، مسؤولیت دارد (ابراهیمی،1391). امروزه با جهانی شدن اقتصاد، تحولات فناوری و گسترش روزافزون کسب و کار، اطلاعات حسابداری از جایگاه ویژهای برخوردار گردیده است. حرفه حسابداری نقش محوری در رونق اقتصاد وگردش ثروت وسرمایه ایفا میکند. سرمایه گذاران جهت تصمیم گیریهای مالی خود نیازمند اطلاعات دقیق مالی هستند و این نمادی از مدیریت مطلوب یک سازمان است. در این میان حسابداران به عنوان یکی از زیرساختهای مهم حیات اقتصادی مطرح میگردند. (خواجوی و منصوری،1390).
به دنبال تغییرات در تقاضای نیروی کارضرورت بازنگری درآموزش حسابداران بیش ازپیش احساس می شود. آموزش حسابداری ازچنان اهمیتی برخوردار است که آثار اقتصادی آن قابل وصف نیست، چرا که نتایج آن به عنوان اهرمی است که ارتقای مدیریت جامعه وتوسعه اقتصادی را دربرخواهد گرفت.آموزش حسابداری فراهم آورنده آن دسته از کارگزاران (کارکنان)، دانش و اطلاعاتی است که شایستگی بهبود پویا و مستمر این نظام علمی و طراحی، استقرار و نگهداری سیستمهای حسابداری را داشته باشد (عرب مازار یزدی، 1382). خصوصیات اصلی حسابداری در دنیای تجارت امروزتعامل حسابداران حرفه ای با سیستم های اطلاعاتی رایانه ای است. حسابداران نیز باید مانند کاربران اصلی سیستم های حسابداری در طراحی سیستم و شناخت عملیات بنگاه های اقتصادی مشارکت کنند.مدیران حسابداری باید عملکردسیستم های اطلاعاتی را اندازه گیری و وارزیابی کنند (علی پور، بدیعی و رمضانی، 1389).
استفاده بهینه از منابع مستلزم اخذ تصمیمات درست برپایه اطلاعات و یافته های علمی از سوی مدیران است که در بخشهای فرهنگی – اقتصادی و سیاسی و نظامی فعال هستند و برای تصمیم گیری های درست نیز در اختیار داشتن اطلاعات دقیق، مرتبط و بهنگام از ریسک کمتری برخوردار بوده و نتیجه تصمیمات در سازندگی و پویائی سازمان نقش مؤثری دارد. حسابداری یکی از ابزارهای کارآمد است که در خدمت پیشرفتهای تکنولوژی و توسعه اقتصادی و اجتماعی جوامع مختلف قرار گرفته است (امیری، 1374). همچنین حسابداری و حسابرسی در همه ادوار گذشته از زمان تشکیل حکومت بر کره زمین از اهمیت برخوردار بوده و هنوز هم هست، حسابداری و حسابرسی جایگاه ویژه ای در ملل مختلف دارا می باشند. ایران از لحاظ تاریخی از کشور های پیشرور در زمینه دیوانی و مالی بوده است.به عنوان نمونه می توان گفت که خاندان ایرانی برمکی در زمان حکومت بنی عباس کلیه امور مالی و محاسباتی دستگاه خلافت را انجام می دادند و هنوز هم ایرانیان در اکثر نقاط جهان به ارائه خدمات مالی و حسابداری در سطح عالی مشغول هستند (سمیعی و رضایی،1390).
یک سیستم اطلاعاتی باید علاوه بر این که نیازهای جاری شرکت را مرتفع می سازد، برنامه ریزی برای نیازهای آینده و آتی شرکت هم داشته باشد. به هر حال در ایران هنوز سیستم اطلاعاتی حسابداری، اطلاعات مورد نیاز مدیران،کاربران واستفاده کنندگان را فراهم نمی سازد و بین سیستم مطلوب و موجود فاصله وجود دارد.
1-3.اهمیت و ضرورت تحقیقدنیای امروز دنیای اطلاعات است و کسی برنده است که اطلاعات بیشتر و مربوط‌تری در اختیار داشته باشد. بی توجهی به این مهم می‌تواند منشاء مخاطراتی عمده در تصمیم گیریها باشد. در این پژوهش ضمن بررسی مختصری پیرامون جایگاه کنونی سیستمهای اطلاعاتی حسابداری در آموزش حسابداری و نظام اطلاعاتی سازمانهای ایرانی، ‌اهمیت این جایگاه مورد تأکید قرار گرفته و چگونگی توجه جدی‌تر به این موضوع مطرح شده است. امروزه، سازمانها، اعم از کوچک و بزرگ، درگیر موقعیتهای به مراتب پیچیده‌تر از گذشته اند. موضوعاتی نظیر رقابت فشرده در بازار، نوسانات اقتصادی، بحرانهای روزمره در روابط بین المللی، پیشرفت سریع تکنولوژی در اغلب زمینه ها، حساسیت بیش از پیش عامل انسانی در سازمان و بسیاری از مسائل دیگر، سازمانها را بسیار دشوارتر از گذشته کرده است. مدیریت از وضع «یک تصمیم برای یک عمر» به وضع «یک تصمیم برای یک روز» بعضاً تغییر موضع داده است. به جرأت می‌توان گفت مدیران سازمانهای بزرگ اقتصادی،‌پنجاه سال پیش از این به مراتب با تصمیمات ساده‌تری نسبت به آنچه امروز اتخاذ می‌کند، مواجه بوده اند (رویایی و محمدزاده، 1388). اگر چه پیچیدگی شرایط، اهمیت دسترسی به اطلاعات و افزونتر شدن نقش اطلاعات در تصمیم گیریها را مضاعف کرده است، با این همه مدیران امروز نسبت به نسل پیش از خود شانس بیشتری برای دسترسی سریعتر، مطمئن تر و حتی گاه بسیار ارزانتر از گذشته به اطلاعات دارند. علت این امر رشد بسیار سریع تکنولوژی داده پردازی به ویژه در دو دهه اخیر بوده است. طی این سالها چهره محیط های کاری نیز تغییر یافته و خودکار سازی بسیاری از فرآیندهای اداری با آنچه اصطلاحاً اتوماسیون اداری خوانده می‌شود در نحوه گردآوری، فرآوری، انتشار و مبادله اطلاعات تحولات اساسی پدید آورده است. قیمتهای بالنسبه ارزان بسیاری از این تجهیزات دفتری علی رغم ارتقاء تکنولوژیک هر روزه آن، امکاناتی بسیار خوب در اختیار مدیران گذاشته و آرزوی دیرینه آنها برای افزایش سرعت دسترسی و مبادله اطلاعات تا حد مطلوب، عملاً تحقق یافته است (نوروش و مشایخی، 1384).
علی رغم فراهم بودن امکانات سخت افزاری فرآوری و مبادله اطلاعات، می‌توان ادعا کرد که رشد تکنولوژی ساخت تجهیزات اطلاعاتی به مراتب بیش از رشد تکنولوژی ساخت نرم افزارهای مناسب برای بهره برداری از این امکانات بوده است. اگرچه شرکتهای بی شماری در سراسر جهان امروزه به تولید انواع نرم‌افزارها برای استفاده از تجهیزات موجود اشتغال دارند اما در بسیاری از کشورها به ویژه کشورهای غیرصنعتی یا در حال توسعه، نظامهای اطلاعاتی مناسب برای بهره‌برداری بهینه از امکانات سخت افزاری موجود پدید نیامده است. این نقیصه را نمی‌توان تماماً ناشی از ناتوانی نرم افزار سازان دانست بلکه از لحاظ شکل گیری نظامهای اطلاعاتی سازمانی،‌ضعف اساسی متوجه تصمیم گیرندگانی است که به ارزش اطلاعات صحیح و به موقع واقف نبوده یا دانش کافی نسبت به امکانات فرآوری و مبادله اطلاعات ندارند. ضعف نظام اطلاعاتی در بیشتر موارد منجر به ضعف تصمیم گیری و در واقع ضعف در اداره امور می‌شود (عظیمی، 1385). سیاستهای‌ سیستم‌های‌ اطلاعات‌ شامل‌ روشهای‌ به‌کارگرفته‌ شده‌ برای‌ انجام‌ استراتژی‌های‌ سیستم‌های‌ اطلاعات‌ است‌ که‌ در خلال‌ فرایند برنامه ‌ریزی‌ تعیین‌ می‌شوند و فرایندهای‌ گوناگون‌ برنامه‌ ریزی‌ را هدایت‌ می‌کنند. این‌ سیاستها می‌توانند برحسب‌ سیاستهای‌ سخت ‌افزاری، نرم‌افزاری، پرسنلی، سازمانی، توسعه‌ کاربردی، برنامه ‌ریزی و مالی‌ و حسابداری‌ گروه ‌بندی‌ گردند.سیاستهای‌ اتخاذشده‌ سیستم‌های‌ اطلاعات‌ بستگی‌ به‌ اهمیت‌ سیستم‌های‌ اطلاعات‌ و شرایط‌ خاص‌ محیطی‌ سازمان‌ مربوطه‌ دارد (آلبرت و ساک، 2000).‌ پیدایش عصر انقلاب ارتباطات و مفاهیم نوین در حسابداری، ضرورت بهبود مهارتهای تخصصی دانشجویان حسابداری و نیزشاغلان حرفه دراستفاده از نوآوریهای نوین درکنارفنون موجود را به عنوان موضوعی درخور توجه مطرح نموده است. این امر ضرورت ایجاد تغییرات بنیادی در آموزش جهت پاسخگویی به نیازهای حاصل از عصر جدید را ایجاد نموده است (خواجوی و منصوری،1390).
ماک (2006) در مقاله ای با عنوان ” مفاهیم ارزش اطلاعات و حسابداری” ضرورت شناخت ارزش اطلاعات را موردبررسی قرار داده است وبه این نتیجه رسیده است که این ضرورت،به کارگیری مناسب سیستم های اطلاعاتی حسابداری را ایجاب نموده،نقش سازنده ای در کنترل برنامه ریزی و تصمیم گیری های مدیریت ایفا می کند.
امروزه با جهانی شدن اقتصاد، تحولات فناوری و گسترش روز افزودن کسب و کار اطلاعات حسابداری از جایگاه ویژه ای برخودار گردیده است. حرفه حسابداری نقش محوری در رونق اقتصاد و گردش ثروت و سرمایه ایفا می کند و حسابداران به عنوان یکی از زیر ساختهای مهم حیات اقتصادی مطرح می گردند. پیدایش عصرانقلاب ارتباطات ومفاهیم نوین در حسابداری، ضرورت بهبود مهارتهای تخصصی دانشجویان حسابداری و شاغلان حرفه را به عنوان موضوعی در خور توجه مطرح نموده است.این امر ضرورت ایجاد تغییرات بنیادی در آموزش جهت پاسخگویی به نیازهای حاصل از عصر جدید را ایجاد نموده است. امروزه حسابداران حرفه ای در محیط هایی به فعالیت مشغول می باشند که علاوه بر پیچیدگی دائما در حال تغییرند سازمانها وشرکت ها با نگرانی و امید، روشهای عملیاتی وساختارهای مدیریتی خود را تغییر می دهند تا نیازهای روزافزون محیط به شدت رقابتی را برآورده کنند (عرب مازار یزدی و طایفی نصرآبادی،1387).
ضرورت بازنگری‌ سیستم‌های‌ اطلاعات‌ شامل‌ اقدامات‌ گسترده‌ای‌ در جهت‌ دستیابی‌ به‌ اهداف‌ سیستم‌های‌ اطلاعات‌ است‌ که‌ ارتباط‌ یک‌ سازمان‌ رابا کاربران، مدیریت‌ کل، ونهادهای‌ خارج‌ از آن‌ سازمان‌ تعریف‌ می کنند ودر ضمن باید پاسخگوی نیازهای کاربران و استفاده کنندگان باشد.
1-4. اهداف تحقیقاصولاً هرتحقیقی برای دست یافتن به یک سری اهداف مشخص صورت می گیرد. این اهداف رادر قالب مساله تحقیق مشخص و از راه بیان نمودن آن آشکار می شود. ضعف نظام اطلاعاتی سازمان معمولاً نقصان نظام اطلاعاتی حسابداری را نیز در بطن خود دارد و ناتوانی در دسترسی صحیح و به موقع به اطلاعات مالی زیانهایی گاه جبران ناپذیر، به بار می‌آورد. هدف کلی این تحقیق باید یافتن دیدگاه های زیر باشد:
الف- از منظر پاسخگویان (تهیه کنندگان، حسابرسان و مدیران واحدهای اقتصادی) طراحان و تحلیل گران سیستم های اطلاعاتی حسابداری چگونه تربیت یافته اند و آیا آموزش آنان در راستای تأمین نیازهای جامعه بوده است یا خیر؟
ب- میزان بهره مندی طراحان سیستم های اطلاعاتی حسابداری از دانش و مهارت های لازم
ج- میزان کمی و کیفی آموزش لازم و مناسب سیستم های اطلاعاتی حسابداری برای استفاده کنندگان آن بویژه مدیران واحدهای اقتصادی
1-5. سوالات تحقیقآیا سیستم های اطلاعاتی حسابداری نیازهای استفاده کنندگان را برطرف می سازد؟
آیا طراحان سیستم های اطلاعاتی حسابداری از مهارت و دانش کافی مانند دانش حسابداری برخوردارند؟
آیا مدیران واحدهای اقتصادی (استفاده کنندگان ) برای استفاده از سیستم های اطلاعاتی حسابداری آموزش مناسب را دیده اندتا قابلیت ارائه اطلاعات منظم را داشته باشند؟
آیا طراحان و عرضه کنندگان سیستم های اطلاعاتی به شیوه های جمع آوری اطلاعات برای طراحی سیستم ها توجه می کنند؟
آیا سیستم های اطلاعاتی حسابداری ،اطلاعاتی به موقع و جامع مرتبط با نیازهای استفاده کنندگان را تولید نموده و در اختیار آنان قرار می دهد؟
در این پژوهش سعی داریم که سیستم های اطلاعاتی را از 3 منظر / بعد مورد بررسی قرار دهیم :
1-بعد/ منظر زمانی
2-بعد/ منظر محتوایی
3-بعد / منظر شکلی
به عبارتی سوالات در این 3 فاکتور خلاصه می شود و محقق در نظر دارد به سوالات اصلی تحقیق از منظر این ابعاد پاسخ دهد.
سوالاتی که در بعد زمانی مطرح گردیده است شامل 8سوال می باشد.در این بعد می توان از میزان انعطاف و توانایی سیستمهای اطلاعاتی حسابداری در ارائه اطلاعات در بازه های زمانی گوناگون ، میزان به روز بودن اطلاعات ارائه شده توسط سیستمهاومیزان فاصله سیستم های اطلاعاتی موجود باسطح مطلوب از دیدگاه زمانی اطلاع یافت .
این سوالات می تواند زمینه پاسخگویی به سوالات اصلی تحقیق به قرار زیر را فراهم نماید:
1 – آیا سیستم های اطلاعاتی حسابداری نیازهای استفاده کنندگان را برطرف می سازد؟
5- آیا سیستم های اطلاعاتی حسابداری،اطلاعاتی به موقع و جامع مرتبط با نیازهای استفاده کنندگان را تولید نموده و در اختیار آنان قرار می دهد؟
سوالاتی که در بعدمحتوایی مطرح گردیده است شامل 18سوال می باشد. در این بعد می توان از از میزان واقعی بودن اطلاعات به دست آمده از سیستمهای اطلاعاتی حسابداری، واضح، جامع ، منظم بودن و قابل دستیابی بودن سیستم ها، میزان انطباق سیستمها با دانش و مهارت های تعلیم شده استفاده کنندگان و میزان آگاهی و دانش مدیران و طراحان سیستم های اطلاعاتی حسابداری آگاهی یافت. این سوالات می تواند زمینه پاسخگویی به سوالات اصلی تحقیق یعنی سوالات زیر را فراهم نماید:
2- آیا طراحان سیستم های اطلاعاتی حسابداری از مهارت و دانش کافی مانند دانش حسابداری برخوردارند؟
3- آیا مدیران واحدهای اقتصادی (استفاده کنندگان ) برای استفاده از سیستم های اطلاعاتی حسابداری آموزش مناسب را دیده اندتا قابلیت ارائه اطلاعات منظم را داشته باشند؟
سوالاتی که در بعد شکلی مطرح گردیده است شامل 9 سوال می باشد.در این بعد می توان از میزان صحیح بودن و مشخص بودن ساختار و چارچوب سیستم های اطلاعاتی حسابداری، میزان انطباق این سیستم ها با استانداردهای حسابداری، میزان آموزش های لازم جهت بهره مندی استفاده کنندگان از سیستمهای اطلاعاتی حسابداری به ویژه مدیران واحدهای اقتصادی و فاصله سیستم های اطلاعاتی موجود با سطح مطلوب آگاهی یافت.
این سوالات می تواند زمینه پاسخگویی به سوالات اصلی تحقیق یعنی سوالات زیر را فراهم نماید:
3- آیا مدیران واحدهای اقتصادی (استفاده کنندگان ) برای استفاده از سیستم های اطلاعاتی حسابداری آموزش مناسب را دیده اندتا قابلیت ارائه اطلاعات منظم را داشته باشند؟
4- آیا طراحان و عرضه کنندگان سیستم های اطلاعاتی به شیوه های جمع آوری اطلاعات برای طراحی سیستم ها توجه می کنند؟
بر اساس آنچه گفته شود می توان سوالات تحقیق را از نقطه نظر ابعاد سه گانه زمانی،محتوایی و شکلی مورد پرسش و بررسی قرار داد. از اینرو این تحقیق به دنبال پاسخگویی به سه سوال اصلی می باشد:
سوال اول : ازنظر بعد زمانی وضعیت سیستم های اطلاعاتی حسابداری برای به کارگیری در واحدهای اقتصادی شهر مشهد مطلوب است .
سوال دوم : ازنظر بعد محتوایی وضعیت سیستم های اطلاعاتی حسابداری برای به کارگیری در واحدهای اقتصادی شهر مشهد مطلوب است .
سوال سوم : ازنظر بعد شکلی وضعیت سیستم های اطلاعاتی حسابداری برای به کارگیری در واحدهای اقتصادی شهر مشهد مطلوب است .
1-6- جامعه آماری
جامعه آماری پژوهش حاضر منطقه جغرافیایی شهر مشهد می باشد. جامعه مورد مطالعه حسابداران،حسابرسان و مدیران واحدهای اقتصادی شرکتهای مختلف هستند.بعبارتی می توان گفت جامعه آماری این تحقیق، شامل چهارگروه افراد می شود. گروه اول اساتید رشته های حسابداری و اعضای حرفه ای جامعه حسابداری به عنوان کسانی که متخصص و کارشناس در زمینه مسائل مالی و اقتصادی می باشند، به عنوان یک بخش از جامعه آماری در نظر گرفته شده است. گروه دوم اعضای حرفه ای جامعه حسابرسان و اساتید رشته های حسابرسی می باشند. بخشی از افرادی که در گروههای اول و دوم قرار می گیرند، اعضای هیئت علمی دانشگاهها و مراکزآموزشی در رشته های حسابداری، حسابرسی و علوم اقتصادی می باشند. گروه سوم در جامعه آماری این تحقیق، مدیران واحدهای اقتصادی در شهر مشهد می باشد. افرادی که به عنوان مدیر در رده مدیریتی سطح عالی (مدیرعامل) یا عضو هیئت مدیره در شرکت ها یا موسسات بخش خصوصی و دولتی مشغول به فعالیت می باشند. گروه چهارم در جامعه آماری این تحقیق، سایر افراد می باشند. این افراد شامل کسانی می باشد که نمی توان آنها را به طور مستقیم در گروه های ذکر شده قرار داد اما به نوعی با فعالیت های حسابداری، حسابرسی و فعالیت های مالی و اقتصادی و گزارشگری مالی ارتباط پیدا می کنند.
1-7. روش نمونه گیری و حجم نمونه
تعیین حجم نمونه در این تحقیق مبتنی بر روش نمونه گیری غیر احتمالی در دسترس می باشد. این نوع نمونه برداری از روش های ساده و مناسب است که محققان، اشخاص در دسترس و مناسب با نوع و محدوده ی جامعه آماری را به عنوان نمونه برای تحقیق انتخاب می کنند. (ازکیا و دربان آستانه، 1382) در این روش نمونه گیری اعضای جامعه بر مبنای دسترسی نسبی انتخاب می شوند. بسیاری از محققان، این تکنیک را به دلیل هزینه کم و سهولت انجام کار مورداستفاده قرار می دهند. در پژوهش های زمینه یابی از یک جامعه وسیع در بسیاری از تحقیقات علوم انسانی از این روش استفاده می شود. تنها نکته مهمی که باید در نظر گرفته شود این است که با توجه به موضوع و جامعه مورد مطالعه، نمونه انتخاب شده می بایست تمام گروه های موردنیاز تحقیق را در بر داشته باشد. (پایگاه اینترنتی اکسپلورابل ) همچنین از آنجا که نمونه غیراحتمالی بر پایه یک طرح ذهنی شکل گرفته است، در نمونه گیری غیراحتمالی هیچ فرمولی برای محاسبه حجم نمونه وجود ندارد. یعنی پارامترها و در نتیجه حجم نمونه به آنچه فرد به عنوان آماردان در طرح نمونه گیری مهم تشخیص داده است، بستگی دارد. تعیین حجم نمونه مناسب برای نمونه احتمالی امکان پذیر است و می تواند در ابتدا برای تمام واحدهای جامعه به دست آید (حتی اگر احتمال ها مساوی نباشند) اما در نمونه گیری غیراحتمالی این امر در انتخاب نمونه نقشی نخواهد داشت، بنابراین هیچ فرمول مشخصی برای انتخاب حجم نمونه مناسب در تکنیک نمونه گیری غیر احتمالی وجود ندارد. (ازکیا و دربان آستانه، 1382)
در تحقیق حاضر نمونه موردنظر جهت تهیه و تکمیل اطلاعات موردنیاز، با توجه به گروههای تعریف شده، از میان اساتید و دانشجویان دانشگاه های دولتی و آزاد مشهد، اعضای جامعه حسابداران رسمی، حسابرسان مستقل، حسابداران خبره و همچنین مدیران واحدهای اقتصادی مشهد و بنا بر دسترسی موجود انتخاب گردیده است.
داده های جمع آوری شده از طریق پرسشنامه در محدوده ی جغرافیایی شهر مشهد، قلمروی مکانی تحقیق را شکل می دهد و قلمروی زمانی این تحقیق محدود به سال 1393 هجری شمسی می باشد.
1-8. روش و ابزار گردآوری اطلاعات
در این پژوهش با استفاده ازمطالعات مقدماتی، مطالعات کتابخانه ای ازطریق سایتها، کتابها، مقالات، مجلات، نشریه ها و پایان نامه های دکتری وارشد به جمع آوری اطلاعات پرداخته می شود. همچنین ابزار گردآوری اطلاعات از طریق پرسشنامه انجام می شود. بعبارت دیگر روش گردآوری اطلاعات و داده ها در دو مرحله کلی صورت می پذیرد. در مرحله اول تحقیق روش کتابخانه ای و در مرحله دوم از روش میدانی استفاده شده است. محقق جهت دستیابی به مبانی نظری و معیارهای گزارشگری (اطلاعات) ابتدا به مطالعه و بررسی منابع کتابخانه ای از قبیل کتب، پایان نامه ها، مقالات داخلی و خارجی و همچنین نظرات متخصصان حاذق در این زمینه می پردازد. در ادامه کار، پیاده سازی این اطلاعات در قالب پرسشنامه ای مناسب انجام گرفته و داده های اولیه که نظرات کارشناسان و متخصصان مالی، حسابداری و اقتصادی است در این مرحله جمع آوری می گردد. داده های اولیه جمع آوری شده از طریق پرسشنامه، مبنای اصلی تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت.
1-9. تعریف مفاهیم و واژه ها
تعریف سیستم :فرهنگ وبستر این چنین می گوید:سیستم مجموعه ای است که از چندین جزوابسته به یکدیگر تشکیل یافته است.
راسل ایکفدانشمند تئوری سیستم ها می گوید: یک مجوعه تصویری که از اجزا به هم وابسته تشکیل شده است.در ادامه می گوید وابستگی اجزابه هم پیوسته رفتاروحرکت سیستم راتعیین می کند.تعریف سیستم اطلاعاتی حسابداری
سیستم اطلاعاتی حسابداری را میتوان محل تقاطع منطقی دو موضوع گستردهتر یعنی حسابداری وسیستم اطلاعاتی مدیریت دانست. آنچه در هر دو رشته حسابداری و سیستم اطلاعات مدیریت مشترک است توجه محوری به اطلاعات است.
حسابداری یک سیستم اطلاعاتی است که تصمیم‌گیری‌ را تسهیل می‌بخشد. هورنگرن (1972) با تاکید بر حسابداری مدیریت، چنین بیان می‌دارد:”حسابداری مدیریت به‌عنوان اصلی‌ترین ارائه کننده اطلاعات برای تصمیم‌گیری‌ مدیران، باید جهت تعیین اینکه چه اطلاعاتی برای سطوح مختلف مدیریت نیاز است، بر فرایند تصمیم‌گیری‌ تمرکز نماید” (پورحیدری، 1385).
1-10. چارچوب پایان نامه
ساختار تحقیق حاضر به شرح ذیل است:
فصل اول
در این فصل کلیات تحقیق شامل مقدمه، بیان مسئله، سوالها و سوالات تحقیق، روش انجام تحقیق،قلمروی تحقیق، مدل تحقیق و در نهایت ساختار تحقیق ارائه شده است.
فصل دوم
این فصل به مبانی نظری مرتبط با تحقیق و پیشینه تحقیقات انجام شده در رابطه با موضوع تحقیق پرداخته است.
فصل سوم
در این فصل روش انجام تحقیق، تعاریف عملیاتی متغیرهای مدل استفاده شده، معرفی روش انجام تحقیق و همینطور آماره ها و آزمونهای آماری مورد نیاز بیان شده است.
فصل چهارم
این فصل به تشریح نتایج آماری و نیز تجزیه و تحلیل سوالات تحقیق پرداخته است.
فصل پنجم
در این فصل نیز نتیجه گیری تحقیق و همچنین پیشنهادات ارائه شده است.
1-11. خلاصه فصل اول
این فصل از تحقیق به بررسی بیان مسأله و همچنین ضرورت انجام تحقیق پرداخته شد. همچنین اهداف مورد نظر در این تحقیق و نیز سوالاتی که در راستای تحقق این اهداف مطرح می گردد، را به تفصیل در این فصل بیان گردید. همچنین سوالات تحقیق و همچنین سابقه تحقیقات صورت گرفته در زمینه موضوع مورد مطالعه،بررسی و بیان گردید. در انتهای فصل نیز مدل و متغیرهای موردنظر در تحقیق بررسی شد.
فصل دوممبانی نظری تحقیق
2-1- مقدمهحسابداری درتوسعه اقتصادی کشورها نقش مهمی دارد. به همین دلیل، اعتلای آموزش حسابداری در کشورهای در حال رشد توجه بسیاری را به خود جلب کرده است و بسیاری از محققان حسابداری به مطالعه و تحقیق پیرامون کیفیت آموزش حسابداری و تأثیر آن بر گسترش کمی و کیفی حرفه حسابداری پرداخته‌اند (نوروش، 1377). تعداد بسیار زیادی از مردم که حسابدار نامیده می شوند، آموزش و تجربیاتی در ثبت اطلاعات دارند اما درحدی نیستند که بتوانند اطلاعات را تحلیل کرده یا آنها را برای توجیه تغییرات لازم در ساختار حسابداری چه در بخش عمومی و یا بخش خصوصی به کار بندند (بارنی، 1991). نقش آموزش به عنوان عنصر محوری در توسعه سیاسی، اجتماعی واقتصادی همواره مورد تأکید بوده است. آموزش جامعه را برای اداره و بکارگیری منابع موجود به شکل کارامد و موثر در جهت اهداف توسعه آماده ساخته و تعلیم می دهد. سرمایه گذاری انجام شده در منابع انسانی می تواند بازده مثبت اجتماعی داشته باشد و بررشد و توسعه اقتصادی تأثیر گذارد (کروگر، 1968، هیامی و روتان، 1970).
مطالعات برخی ازمحققان نشان می دهد که اعتماد به آموزش به عنوان ابزاری برای مقابله با فقر و عقب ماندگی، بدون توجه به سایر عوامل نظیر بهداشت، تغذیه، تسهیلات سازمانی، عوامل سیستم آموزشی و تطابق آن با اهداف آموزشی می تواند مأیوس کننده باشد (کروگر، 1968). افرادمعدودی را می توان یافت که ارزش سرمایه گذاری درآموزش را بتوانند نفی کنند. برخی از منتقدان، به آموزش به عنوان چهارمین رکن سیاست خارجی یک کشور پس از سه رکن دیگر یعنی دیپلماسی، دفاع و تجارت می نگرند (آلتباچ، 1982). در دنیای امروز که هر روز شکل تازه ای از ارتباطات اقتصادی به وجود می‌آید و افراد و شرکتها و مؤسسات با یکدیگر در ارتباط می‌باشند و تغییرات مالی آنها بر یکدیگر تأثیر دارد و روز به روز این فعالیت‌ها پیچیده‌تر می‌شود این عوامل باعث می شود که نقش حسابداری به عنوان فراهم کنندگان اطلاعات مالی با استفاده از استانداردهای حسابداری برای استفاده کنندگان بیشتر مشخص گردد. نیاز روز افزون موسسات و سازمانها به اطلاعات صحیح و بهنگام جهت بکارگیری در فرآیند تصمیم گیری مدیران، مقوله‌ای اجتناب ناپذیر است (جلالی و شکیبا، 1390). در این راستا سیستم اطلاعات مدیریت منبع اصلی ارائه اطلاعات بشمار می‌آید. سیستم اطلاعات حسابداری به عنوان مهمترین زیر مجموعه این سیستم، اطلاعات مالی متنوعی را در اختیار استفاده کنندگان این نوع اطلاعات، خصوصا ” مدیران هر سازمان” قرار می دهد. به طور کلی اطلاعات حسابداری بایستی از ویژگی‌های خاصی برخوردار باشد تا در فرآیند تصمیم گیری مورد استفاده قرار گیرد. ویژگی‌های کیفی این گونه اطلاعات نظیر مربوط بودن، و قابلیت اتکاء از جمله خصیصه‌هایی است که بر میزان بکار گیری اطلاعات به‌موقع (بهنگام) تأثیر می گذارد (رسلندر و هارت، 2003).
در این فصل محقق بطور کلی در بخش اول به مبانی نظری سیستم های اطلاعاتی حسابداری و اهمیت آن و همچنین ضرورت بازنگری در سیستم های اطلاعاتی حسابداری از منظر تهیه کنندگان، حسابرسان و مدیران واحدهای اقتصادی خواهد پرداخت و در بخش دوم، تحقیقات عملی انجام شده در این زمینه مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
2-2:مبانی نظری سیستم های اطلاعاتی حسابداری
2-2-1.تعریف سیستم
سیستم مجموعه ای از اعضا به هم پیوسته است که درداخل یک سازمان هدف واحدی را دنبال می کند (نوروش، 1377).
سیستم (Sys–) از کلمه Syniatania به معنی کنار هم گذاشتن گرفته شده است، یعنی مجموعه ای از اشیاء مرتبط با هم که یک کل را تشکیل میدهند (مالاین، 2004).
سیستم مجموعه ای از اجزاء و روابط میان آنهاست که توسط ویژگیهای معین، به هم وابسته یا مرتبط می شوند و این اجزا با محیطشان یک کل را تشکیل می دهند(رویس،رودریگز و دولادو، 2007).
سیستم مجموعه ای متشکل از عوامل گوناگون که روی یکدیگر اثر میگذارند و برای رسیدن به هدف خاصی سازمان یافته اند (جان لین، ژیونگ و مین لیو، 2005).
2-2-2.تعاریفی از اطلاعات
داده هایی که تجزیه وتحلیل شده باشند.
اطلاعات، پایه ها وساختاری برای تصمیم گیری هستند.
مجموعه ای از آگاهی ها که در تصمیم گیری می توان از آنها استفاده کرد (رویس، رودریگز و دولادو، 2007).
2-2-3.تعاریفی از سیستم اطلاعاتی
انواع راه ها وروش ها ی سازماندهی اطلاعات در دسترس، از جمع آوری داده ها گرفته تا بازیابی اطلاعات و استفاده از آنها (رهنمای رودپشتی و وکیلی فرد، 1388).
فرایندی است که طی آن ورودیهایی با عنوان داده وارد سیستم می شود و بعد از پردازش بصورت خروجی (اطلاعات) جهت تصمیم گیری در اختیار تصمیم گیرندگان قرار می گیرد (رویس، رودریگز و دولادو، 2007).
تمام فعالیت هایی که به کمک رایانه صورت میگیرد را سیستم اطلاعاتی می گویند. از سیستم های سخت افزار پیچیده تا گزارش های جاری حسابداری (عربی، 1388).
2-3-سیستم حسابداری
سیستم حسابداری، عبارتست از مجموعه ای از اجزا به هم پیوسته در داخل یک موسسه که آثار مالی رویدادهای آن موسسه را به گزارشها و صورتهای مالی تبدیل میکند. سیستم حسابداری مانند هر سیستم دیگری از اجزا به هم پیوسته تشکیل شده، جهت نیل به یک یا چند هدف به فعالیت خود ادامه می دهد، مبدل است یعنی رویدادهای مالی را به صورتها وگزارشهای مالی قابل استفاده برای گروههای مختلف استفاده کننده از اطلاعات مالی تبدیل می کند و با تهیه تراز آزمایشی، اطلاعات بازخور جهت کنترل سیستم حسابداری ارائه می نماید.یک سیستم حسابداری، به عنوان یک سیستم جزء از سیستم کل موسسه بوده و تمام سیستمها تحت تاثیر متقابل عوامل محیطی از قبیل عوامل اقتصادی، اجتماعی و… قرار دارد (آلبرت و ساک، 2000). درمورد تاثیر عوامل محیطی بر سیستم حسابداری میتوان از مطرح شدن حسابداری تورمی بعد از 1970 به این سو و یا از تغییرات در قوانین مالیاتی، تجاری و بانکی و تاثیر آن در داده ها و پردازش آنها و تهیه صورتها و گزارشهای مالی بر اساس این تغییرات یاد کرد (همان منبع). سیستم حسابداری نیز مانند هر سیستم دیگری از سه بخش اصلی ورودی، پردازش و خروجی تشکیل شده است.
شکل2- SEQ شکل2- \* ARABIC 1:بخش های اصلی سیستم های حسابداری

ورود داده ها
در یک سیستم حسابداری، ثبت رویدادهای مالی بر اساس اسناد و مدارک اولیه به عنوان داده های سیستم،شامل صورت حساب (فاکتور) خرید، صورت حساب فروش، رسید دریافتها و پرداخت های نقدی و… انجام می شود (مستاجران، 1380).
پردازش داده ها
پس از ورود داده ها (اسناد و مدارک اولیه) به سیستم حسابداری پردازش آنها به ترتیب زیر صورت می گیرد : اسناد و مدارک اولیه پس از تجزیه و تحلیل تاثیر آنها بر دارائیها، بدهیها، هزینه ها، درآمدها و حقوق صاحبان سرمایه موسسه، حسب مورد به صورت بدهکار و بستانکار در دفتر روزنامه عمومی ثبت اولیه می شوند. البته در برخی از موسسات، به جای اینکه رویدادهای مالی را مستقیما از روی اسناد و مدارک اولیه در دفاتر ثبت نمایند، اقدام به تهیه برگه حسابداری یا سند حسابداری (پیش نویس روزنامه) می کنند. در موسسات بزرگ، ثبت اولیه اسناد و مدارک مربوط به گروهی از رویدادهای عمده مالی در دفاتر روزنامه اختصاصی صورت میگیرد. ثبتهای انجام شده در دفاتر روزنامه عمومی و اختصاصی به حسابهای مربوطه در دفتر کل منتقل می شوند. زمانی که حجم رویدادهای مالی مربوط به یک یا چند حساب دفتر کل زیاد باشد، برای داشتن اطلاعات جزئی تر و تفضیلی از این قبیل حسابهای دفتر کل، از دفاتر معین یا کارتهای معین، استفاده می شود. هر یک از دفاتر یا کارتهای معین، یک حساب کنترل در دفتر کل داشته و تعداد دفاتر معین و حسابهای کنترل آن در دفتر کل به وسعت و نوع فعالیتهای یک موسسه بستگی دارد (همان منبع).
ستاده ها
نتیجه پردازش داده ها در یک سیستم حسابداری، صورتها و گزارشهای مالی ( ستاده ها ) است. صحت ثبت رویدادهای مالی در دفتر روزنامه و انتقال آنها به دفتر کل، در پایان هر ماه با تهیه تراز آزمایشی تایید می گردد.تراز آزمایشی، به عنوان ستاده سیستم حسابداری و مبنای کنترل پردازش انجام شده، مورد استفاده برای تهیه صورتهای مالی واقع شده و برخی از اطلاعات آن به عنوان بازخور برای اصلاح سیستم حسابداری به صورت داده های جدید وارد سیستم حسابداری می گردند. ستاده نهایی سیستم حسابداری صورتها و گزارشهای مالی و اطلاعات ارائه شده در آنها است (سجادی و طباطبایی نژاد، 1385:). شکل 2- 2نمونهای از یک سیستم حسابداری برای واحدتجاری را نشان می دهد.

شکل2- SEQ شکل2- \* ARABIC 2:نمونهای از یک سیستم حسابداری برای واحدتجاری
ورودمدارک تجاریپردازشداده های حسابداریدفتر کلصورتهای مالیخروجگزارشهای حسابداریسایر گزارشها
گزارشهای مالی :درون سازمانی :گزارشهای مدیریت برون سازمانی صورتهای مالی گزارشهای مالی خاص تجزیه متحلیل ثبت وضبط طبقه بندی تجمیع وتلخیص تهیه گزارش اطلاعات مربوط به معاملات عملیات مالی رویدادهای دارای اثر مالی ورودی پردازش خروجی استفاده کنندگان استفاده کنندگان درون سازمانی مدیران سطوح مختلف استفاده کنندگان برون سازمانی اشخاص ذیحق ،ذینفع وذیعلاقه
2-3-1. نقطه اشتراک سیستم های حسابداری
آنچه که در تمام سیستمهای حسابداری با هر نوع سازمان و وسایل و تجهیزات پردازش در سیستم عامل رویدادهای مالی مشترک است، اصول متداول حسابداری و استانداردهای حسابداری است که در تمام آنها به یک مفهوم و به طور یکنواخت به عنوان دستورالعمل شناسایی، پردازش در سیستم عامل رویدادهای مالی و تهیه گزارشها و صورتهای مالی به کار گرفته می شود (قائمی و همکاران، 1391). سیستمهای حسابداری ازنظر وسایل پردازش در سیستم عامل اطلاعات به سه دسته تقسیم می شوند:
1- سیستم حسابداری دستی 2- سیستم حسابداری مکانیکی 3- سیستم حسابداری کامپیوتری (الکترونیکی)
سیستم حسابداری دستی
به یک سیستم حسابداری که در آن رویدادهای مالی به کمک کاغذ و قلم و توسط نیروی انسانی پردازش در سیستم عامل می گردد سیستم حسابداری دستی می گویند. سیستم حسابداری دستی و مفاهیم دفاتر روزنامه و معین در دوران نه چندان دور (قبل از استفاده از وسایل مکانیکی و الکترونیکی) و حتی در سالهای اخیر توانسته است نیازهای اطلاعات مالی موسسات متوسط و بزرگ را به خوبی مرتفع نماید. گذشته از آن سیستمهای مکانیکی و رایانه ای که فعلا در موسسات مختلف استفاده می شود بر پایه تجارب و نتایج حاصل از سیستمهای وسیعتر دستی متکی بوده و سیستم حسابداری دستی می تواند راهنما و مبنای مناسبی برای طرح و اجرای سایر سیستمهای حسابداری باشد (مستقیمی و سعیدی، 1382).
سیستم حسابداری مکانیزه
دراین نوع سیستم ها بخشی از کار به صورت دستی و بخشی دیگر به صورت مکانیزه انجام می شود (همان منبع).
سیستم کامپیوتری
در این سیستم پردازش داده ها رویداد های مالی، به کمک رایانه در اندازه های مختلف براساس برنامه که به زبان رایانه و مبتنی بر اصول متداول حسابداری از پیش نوشته می شود، با سرعت و دقت بسیار بالایی صورت می گیرد. استفاده از ابزار و وسایل الکترونیک در پردازش داده ها برای سیستم حسابداری موسسات بزرگ که حجم رویدادهای مالی آنها بسیار بالا است، مناسب می باشد.مفاهیم دفاتر روزنامه عمومی، اختصاصی، ترکیبی، کل و معین در سیستم حسابداری کامپیوتری نیز مشابه مفاهیم آنها در سیستم حسابداری دستی است (قائمی و همکاران، 1391). در حقیقت استفاده از دفاتر مذکور در سیستم حسابداری کامپیوتری به مراتب ساده تر از سیستم حسابداری دستی است.زمان صرفه جویی شده در مورد ثبت دفاتر روزنامه عمومی، اختصاصی و ترکیبی و انتقال آنها به دفاتر کل و معین از مزایای عمده استفاده از چنین دفاتری است که این مزیت در سیستم حسابداری کامپیوتری به مراتب بیشتر است.در سیستم حسابداری کامپیوتری، حسابدار موسسه فقط داده های مورد نیاز رایانه را بر اساس برنامه کدگذاری نموده و توسط واحد ورودی رایانه به واحد پردازش مرکزی کامپیوتر می رساند، بقیه عملیات ثبت دفاتر روزنامه، کل و معین و تهیه گزارشها و صورتهای مالی براساس برنامه ای که طبق اصول متداول حسابداری از پیش نوشته شده است و با سرعت بسیار زیادی انجام می شود (انصاری و شیبانی، 1389).
2-3-2.مزایای استفاده از سیستم حسابداری کامپیوتری
از آنجا که رایانه یک ماشین محاسب الکترونیک است، سرعت عملیات آن قابل مقایسه با سرعت جریان الکترون می باشد. به عنوان مثال یک رایانه متوسط می تواند 500000 جمع را در یک ثانیه انجام دهد. بنابراین سرعت عملیات رایانه در میکروثانیه ها و حتی نانوثانیه ها است.در چنین سرعتی یک رایانه می تواند عملیات ثبت و پردازش یک رویداد مالی را فقط در یک میلیونیم ثانیه انجام دهد و یا عملیاتی که در یک سیستم حسابداری دستی طی یک روز انجام می شود را در چند دقیقه انجام دهد. سرعت در انجام عملیات یکی از مزایای عمده سیستم حسابداری کامپیوتری است و سایر مزایای این سیستم به شرح زیر است :
1- پردازش حجم بزرگی از داده ها با سرعت و کارآیی بالا
2- به موقع بودن مانده حسابها :با پردازش سریع داده ها در سیستم حسابداری کامپیوتری، حسابهای دفاتر کل و معین به روز بوده و ثبت دائمی موجودیها به سهولت امکان پذیر است.
3- تهیه اطلاعات بیشتر بدون صرف هزینه اضافی :در سیستم حسابداری کامپیوتری گذشته از آن که می توان اطلاعات به موقع مثلا فروش نسیه را در اختیار داشت می توان اطلاعات بیشتری از قبیل فروش روزانه قسمتهای مختلف، فروشندگان، شعب، تولیدات مختلف را بدون صرف هزینه اضافی تهیه نمود (دستگیر و همکاران، 1382).
4- بازخور فوری :در سیستم حسابداری کامپیوتری یک کارمند مسئول فروش نسیه، یک ترمینال که مستقیما به رایانه متصل است، در اختیار دارد. بنابراین هنگام فروش نسیه، این کارمند بلافاصله اطلاعات مورد لزوم برای انجام فروش نسیه شامل :سوابق حسابداری مشتری، مانده بدهی، سقف اعتبار تصویب شده و… را از طریق همین ترمینال از رایانه موسسه دریافت نموده و در مورد فروش نسیه تصمیم مقتضی اتخاذ خواهد کرد.
5- امکان اعمال کنترل داخلی اضافی:وجود بازخور فوری برای تصمیم گیری و کسب سریع اطلاعات مربوط به مشتریان در مورد فروشهای نسیه یک مورد از قابلیت های بی نظیر سیستم حسابداری کامپیوتری است که کنترل اضافی در سیستم حسابداری موسسه برقرار می کند. در صورتی که اعمال این نوع کنترل داخلی هنگامی که از سیستم حسابداری دستی استفاده می شود و دفتر معین حسابهای دریافتنی به روز نیست امکان پذیر نمی باشد (متقی، 1380).
2-4- سیستم اطلاعاتی حسابداری (AIS) و جایگاه آن در واحدهای اقتصادی
سیستم اطلاعاتی حسابداری را می توان عنصری از شرکت دانست که به وسیله پردازش رویدادهای مالی اطلاعات مالی را جهت تصمیم گیری در اختیار استفاده کنندگان قرار می دهد. مجموعه ای از فرایندها و فنون است که اطلاعات را سازماندهی کرده و در تصمیم گیری ها از آن استفاده می کند (تیلما، 2005). وظایف اصلی سیستم های اطلاعاتی حسابداری در بنگاه های تجاری عبارتند از:
1-گردآوری و ذخیره داده های مربوط به فعالیت ها و رویدادها .بطور کلی که یک بنگاه تجاری بتواند آنچه را رخ داده است بررسی کند.
2-پردازش و تبدیل داده ها به اطلاعات مفید برای تصمیم گیری به نحوی که مدیریت بر مبنای این اطلاعات قادر به برنامه ریزی، اجرا و کنترل فعالیت های شرکت باشد.
3-طراحی کنترل های داخلی کافی به منظور حفاظت از داراییها ازجمله مدارک و اطلاعات بنگاه (کینی ویلیام، 2001).
2-5- سیستم اطلاعاتی مدیریت (MIS)
روش رسمی ارائه اطلاعات دقیق به مدیریت درباره کارکنان، داده ها، دستورالعمل ها و تجهیزات برای تسهیل و واگذاری به تمام اعضای یک سازمان می باشد. سیستمی رسمی در سازمان است که گزارشهای لازم برای فراگرد تصمیم گیری مدیران در سطوح مختلف سازمان را فراهم می آورد (رویس و همکاران، 2007).
2-5-1. رابطه AIS با حسابداری و MIS
سیستم اطلاعاتی حسابداری را میتوان محل تقاطع منطقی دو موضوع گسترده تر یعنی حسابداری و سیستم اطلاعاتی مدیریت دانست. آنچه که در هر دو مشترک است، توجه محوری به اطلاعات است. حسابداری بیشتر به خود اطلاعات (تامین اطلاعات برای تصمیم گیری های اقتصادی ) گرایش دارد، در حالیکه MIS بیشتر به سیستم هایی پوشش می دهد که اطلاعات را تولید می کنند (جیمز و هال، 2008: 627). محل اشتراک حسابدای و MIS همان AIS می باشد که در شکل 2-3 مشخص می باشد.
شکل2- SEQ شکل2- \* ARABIC 3 :ارتباط حسابداری، AIS و MIS
منبع: جیمز و هال، 2008
AIS

2-6-انتظارات کاربران از سیستم AIS
هر سیستمی خود جزئی از یک ابر سیستم می باشد. همچنین دارای چند زیر سیستم نیز می باشد. سیستم های اطلاعاتی حسابداری نیز از این قاعده مستثنی نیست. با رشد شتاب آمیز سیستم های اطلاعاتی از طریق به خدمت گرفتن رایانه و وسایل پردازش الکترونیک اطلاعات سیستم های اطلاعاتی مدیریت به عنوان یکی از سیستم های اصلی اداره یک موسسه پذیرفته شده است و سیستم اطلاعاتی حسابداری را می توان به عنوان زیر سیستمی از آن معرفی کرد (باباجانی، 1389). پس AIS زیر مجموعه ای ازMIS است (شکل 2-4).
شکل2- SEQ شکل2- \* ARABIC 4:جایگاهAIS در MIS منبع: رحمانی و غلام زاده، 1390
-71755120015
2-7-عوامل تشکیل دهنده AIS و انواع کاربران این سیستم
هر سیستم حسابداری از 4 عامل تشکیل می شود :
1) سازمان (کارکنان) 2)فرم ها 3)روشها 4 )وسایل وتجهیزات
شرح این عوامل بطور خلاصه در ادامه آورده می شود.
سازمان (کارکنان )
مهمترین عامل در هر سیستم افرادی هستند که در سیستم کار می کنند. یک سیستم حسابداری در صورتی کارآمد خواهد بود که مجریان آن تخصص، تجربه، مهارت، علاقمندی، سرعت، دقت و انگیزه لازم را داشته باشند.
فرم ها
پردازش اطلاعات مالی مستلزم وجود مدارکی است که چگونگی وقوع و انجام معاملات و رویداد های مالی را نشان دهد. برخی از فرم ها و دفاتر حسابداری را می توان به صورت آماده از بازار تهیه کرد.البته در سیستم های رایانه ای فرم آماده آن درسیستم موجودبوده و تنهاتکمیل فرم های مربوطه کافی است.
روش ها
روش در معنای عام راه عادی انجام دادن کارهای تکراری است. هرسیستم حسابداری شامل روشها و اسلوب متعددی است که هریک چگونگی، ترتیب و مراحل انجام دادن عمل یا عملیاتی را متناسب با اجزای سیستم در بر دارد.
وسایل و تجهیزات
در هر سیستم حسابداری اعم از دستی یا کامپیوتری، وسایل و تجهیزاتی به کار گرفته می شود که کار ثبت و پردازش اطلاعات مالی را با سرعت و دقت بیشتری انجام می دهد. این تجهیزات به طور کلی در سه دسته ابزار و وسایل ثبت، وسایل بایگانی و وسایل محاسبه طبقه بندی می شوند( جیمز و هال، 2008).
2-8-کارکرد سیستم های اطلاعاتی از منظر نوع خدماتی که برای کاربران فراهم می نماید
درطول چنددهه ی گذشته مطالعه سیستم های اطلاعاتی حسابداری برای همه حسابداران بسیار با اهمیت شده است. قبل از رایانهای شدن پردازشگری، سیستم های حسابداری از فناوریهای دستی استفاده می کردندکه درک آن بسیار آسان بود. ولی رایانه ای کوچک، استفاده از رایانه را حتی در سازمان های کوچک عملی کرد. از آنجا که امروزه همه سازمان ها از رایانه برای پردازشگری داده ها استفاده می کنند، نه تنها درک فرآیند مفهومی، بلکه درک فناوری مورد استفاده در آن نیز ضروری است (زیمرمن، 1995).
حسابداران به سه شیوه از سیستم های حسابداری رایانه ای استفاده می کنند.حسابرسان باید بدانند که چگونه سیستم های برمبنای رایانه را رسیدگی کنند و چگونه روش های حسابرسی را با استفاده از آنها برنامه ریزی و اجرا کنند. حسابداران مدیریت روزانه با سیستم های رایانه ای سر و کار دارند و به منظور ایجاد سیستم جدید در تیم های طراحی پروژه شرکت می کنند.بسیاری از دانشجویان حسابداری نیز مشاور مدیریت یا تحلیل گر سیستمها می شوند.این حسابداران برای آماده سازی سیستم های جدید حسابداری به طور تمام وقت کار می کنند. شما بدون توجه به سوابق فعالیت های حرفه ای خود باید هم فرآیند حسابداری و هم فناوری را درک کنید (دستگیرو سعیدی، 1389).
سیستم اطلاعات حسابداری دو هدف عمده دارد:
1- ارائه اطلاعات برای عملیات و نیازهای قانونی، و
2- ارائه اطلاعات برای تصمیم‌گیری (رئیسی، 1381).
برای رسیدن به این هدفها دو فعالیت عمده وجود دارد که عبارتند از پردازش اطلاعات و پردازش مبادلات. مبادلات حسابداری به‌وسیله ثبتهای اساسی حسابداری پردازش می‌شوند. این مبادلات شامل فروش محصولات، خرید مواد، دریافتی از مشتریان و … هستند. پردازش مبادلات در یک سیستم اطلاعات حسابداری به‌وسیله زیرسیستمها انجام می‌شود. اگر سیستم پردازش مبادلات به‌طور صحیحی طراحی شده باشد، باعث می‌شود تا داده‌ها به‌خوبی و با دقت کنترل شوند و عمل پردازش کارامد و موثر باشد.خروجی فرایند پردازش اطلاعات به‌قصد راهنمایی در امر برنامه‌ریزی و کنترل عملیات است و این فرایند اطلاعاتی را برای تصمیم‌گیری ارائه می‌دهد. سیستم طراحی‌شده برای پردازش اطلاعات یا سیستم اطلاعات حسابداری باید اطلاعاتی را ارائه دهد که مربوط، اتکاپذیر، به‌موقع و با اهمیت باشد (صفار، 1385).
سیستم های بانک اطلاعاتی ممکن است به طور اساسی در ماهیت حسابداری تاثیر بگذارد. برای مثال، سیستم های بانک اطلاعاتی می توانند منجر به رها کردن مدل های حسابداری دوطرفه شوند. منطق اصلی مدل حسابداری دوطرفه این است که دو بار ثبت مبلغ یک رویداد موجب کنترل دقت و صحت پردازش داده ها می شود. هر رویداد ثبت های مساوی بدهکار و بستانکاری ایجاد میکند و برابری بدهکار و بستانکار خود در مراحل مختلفی از فرایند حسابداری، دوباره کنترل می شود، در حالی که زیادی ثبت داده ها نقطه مقابل مفهوم بانک اطلاعاتی به شمار می رود. اگر مبالغ مربوط به یک رویداد به درستی در یک سیستم بانک اطلاعاتی وارد شود، تنها لازم است که اطلاعات مزبور یک بار ذخیره شود نه دو بار. پردازش رایانه ای داده ها به اندازه کافی صحیح و دقیق بوده به طوری که سیستم کنترلی پیچیده و کنترل های کامل سیستم و کنترل های دوباره دوطرفه که ویژگی اختصاصی مدل حسابداری دو طرفه است، ضرورتی ندارد (صابر صفائی و سعیدی، 1383).
همچنین سیستم های بانک اطلاعاتی به طور بالقوه توانایی تغییر ماهیت گزارشگری برون سازمانی را دارد. امروزه زمان و منابع زیادی صرف این موضوع می شود که شرکت ها چگونه اطلاعات حسابداری را برای کاربران برون سازمانی خلاصه و گزارش کنند. چرا یک نسخه از بانک اطلاعاتی مالی شرکت به جای صورت های مالی سنتی به آسانی در اختیار کاربران به روش مورد نظر خود امکان پذیر خواهد بود (سجادی و طباطبایی نژاد، 1385).
اگرچه فناوری اطلاعات به طور شگفت انگیزی شیوه های تجارت را تغییر داده است، اما تاثیر کمی بر گزارشگری برون سازمانی داشته است. شرکت ها هنوز گزارش های مالی دوره ای (فصلی و سالانه) را بر مبنای اطلاعات بهای تمام شده تاریخی تهیه می کنند. علاوه بر این آنها اطلاعات را به صورت خیلی متراکم و تجمعی تهیه می کنند. تخمین زده می شود به طور متوسط بانک اطلاعات مالی یک شرکت نسبتا بزرگ 100 گیگا بایت فضا لازم داشته باشد. این در حالی است که گزارش های سالانه به طور متوسط 100 کیلو بایت را در بر می گیرد! در نتیجه، کاربران گزارش های سالانه تنها بخش کوچکی از اطلاعات یک شرکت را استفاده می کنند (جیمز و هال، 2008).
2-9-فاصله انتظاراتی بین کاربران و فراهم کنندگان اطلاعات
بطور خلاصه می توان گفت در شرایط فعلی میزان قابل توجهی از انتظارات کاربران سیستم های اطلاعاتی به دلیل وجود مشکلات متعدد توسط فراهم کنندگان اطلاعات پوشش داده نمی شود. رسیدن به شرایط ایده آل برای پاسخگویی به نیازها و انتظارات کاربران نیازمند فراهم نمودن زیرساخت هایی می باشد. بطور کلی معیارهای موفقیت سیستم های اطلاعاتی شامل 5 عامل است:
1- بکارگیری گسترده سیستم:محدوده ای است که سیستم در کارهای جاری مورد استفاده قرار می گیرد.
2- رضایت کاربران از سیستم :این معیار شامل نظر کاربر درباره صحت، متناسب بودن با نیازهای اطلاعاتی کاربران یا کیفیت خدمت ارائه شده یا درصد زمانی می باشد که سیستم بدون اشکال به خوبی قابل استفاده بوده است. مثلاً یکی از معیارهای قضاوت مدیران، پاسخگویی سیستم به نیازهای اطلاعاتی آنان است و این که توانسته باشد، اطلاعات مورد نیاز خود را از طریق سیستم کسب کنند و اینکه تا چه میزان سیستم در پیشرفت کار مؤثر بوده اند .سیستم زمانی موفق محسوب می شود که رضایت کاربران را تأمین کرده باشد بسیاری از متخصصان سیستم رضایت کاربر را به عنوان قوی ترین ملاک موفقیت می دانند (صفائی، 1383).
3- دیدگاه مثبت نسبت به عملکرد سیستم:تا چه حد کاربران درباره سیستم های اطلاعاتی و کارکنان آن نظر مثبت دارند.
4- رسیدن به اهداف سیستم:اینکه سیستم  تا چه میزان به اهداف تعریف شده برای ما رسیده است. به عبارت دیگر آیا سیستم به اهداف کمی و کیفی مربوطه رسیده است. هیچ سیستم اطلاعاتی حسابداری کاملاً موفق یا ناموفق نیست بلکه یک ویژگی نسبی است .سیستمی موفق است که به بیشتر اهدافی دست پیدا کند که برای آن طراحی شده است (کاپلان، 1996).
5- سوددهی:این معیار یا با کاهش هزینه ها یا با افزایش فروش و سود اندازه گیری می شود .این معیار ارزش محدودی دارد، هر چند که تجزیه و تحلیل ها بر مبنای هزینه منفعت می تواند نقش بارزی در تصمیم گیری برای ایجاد سیستم اطلاعاتی داشته باشد، اما منافع سیستم اطلاعاتی ممکن است کاملاً قابل اندازه گیری نباشد.اما همواره تحلیلهای هزینه منفعت به شدت دنبال می شود، اما تاریخچه بسیاری از پیاده سازی سیستم هانشان داده است که نمی توان تخمینهای واقعی را فرموله کرد .محققان ترجیح میدهند به جای معیار هزینه منفعت تأکید خود را روی معیارهای انسانی و سازمانی موفقیت سیستم های اطلاعاتی قرار دهند، مثل کیفیت اطلاعات، کیفیت سیستم و تأثیراتی که سیستم روی پیشرفت کارهای سازمانی دارد (صفائی، 1383).
2-10- وضعیت فعلی آموزشAIS در سازمانها و نقش عدم آموزش کافی سیستمهای اطلاعاتی در کاهش بهره وری سازمانها
دلایل اصلی برای عدم استقرار سیستمهای مطلوب اطلاعاتی حسابداری در سازمانهای ایران را می‌توان در دو مورد خلاصه کرد:
1) ناآگاهی مدیران از نقش و قابلیت های سیستمهای اطلاعاتی حسابداری.
2) مالیات مداری نظامهای اطلاعاتی حسابداری در ایران.
احتمالاً عوامل دیگری نیز در پیدایش چنین وضعیتی دخالت داشته اند. اما به نظر می‌رسد دو علت یاد شده از اهم علل این وضعیت است (زیوردار، 1382).
ناآگاهی مدیران از نقش و اهمیت سیستمهای اطلاعاتی حسابداری
این مشکل در عدم سامان یافتن نظامهای اطلاعاتی حسابداری نقشی غیرقابل انکار داشته است و اگر چنین مشکلی وجود نمی‌داشت زمینه های پیشرفت بیشتری برای سازمانها از طریق اتخاذ تصمیمات صحیح و به موقع و متکی بر اطلاعات به جای اتخاذ تصمیمات شهودی و متکی بر تجربه شخصی، پدید می‌آمد. مدیران غالباً نسبت به فرآیندهای تولید اطلاعات مالی نا آگاهند و نمی‌دانند آثار روشهای مختلف حسابداری بر ارقام تولید شده چیست. تکنیکهای محاسبه بهای تمام شده و تفاوت آنها با یکدیگر کدام است و تورم چگونه بر ارقام ترازنامه و سود و زیان شرکت اثر می‌گذارد. قلمرو حسابداری مدیریت را نمی‌شناسند و از کمکی که می‌تواند به اتخاذ تصمیمات صحیحتر توسط آنها کند، ناآگاهند. ریشه این ناآگاهی در چیست؟ و چگونه برطرف می‌شود؟ (خواجوی و اعتمادی، 1389) یکی از دلایل اصلی عدم آشنایی مدیران اغلب سازمانها با توانایی و قابلیتهای سیستمهای اطلاعاتی حسابداری به زمینه تحصیلات و تجربیات آنها باز می‌گردد. در بیشتر موارد مدیران سازمانها از بین کسانی انتخاب می‌شوند که دانش مالی اندکی دارند و تحصیلات خود را در زمینه های غیرمالی به اتمام رسانده اند. تجربیات چنین مدیرانی نیز اغلب فاصله بسیاری از حوزه دانش حسابداری دارد (جلالی و شکیبا، 1390). علاوه بر تحصیلات و تجربیات نامربوط به موضوعات مالی، ناآگاهی مدیران نسبت به نقش اطلاعات در تصمیم گیریها و اعتماد بعضاً نادرست به تجربیات شخصی نیز دلیل بروز چنین مشکلی بوده است. نتیجه این نگرش، روی آوردن به تصمیم‌گیریهای انفعالی و گاه دستپاچگی در برابر هجوم تحولات و رویدادهای پیش‌بینی نشده محیطی است (اعتمادی و همکاران، 1385). توفیق در برخی تصمیمات موردی، استفاده از روابط بسیار خوب شخصی با طرفهای خارجی، حذف ظاهری و موقت آثار نامطلوب تصمیمات نادرست از طریق اتخاذ تصمیمات نادرست دیگر، که با قدری تأخیر آثار بد خود را بالاخره نشان می‌دهند. و خطرناکتر از همه حضور در بازارهای انحصاری موقت که فارغ از وجود رقبا امکان تاخت و تاز بی حد و حصر را به مدیران می‌دهد همه و همه از موانع شکل گیری نظامهای اطلاعاتی مدیریت و حسابداری است (دهقان دهنوی و همکاران، 1391). در شرایطی که مدیران بعضاً نسبت به توانایی سیستمهای اطلاعاتی حسابداری ناآگاه بوده اند، دست اندرکاران حوزه های مالی و حسابداری سازمانها نیز با تلاش بسیار کمی برای آگاه ساختن مدیران از این تواناییها و اهمیت اطلاعات بخرج داده اند و یا با اولین واکنش نامساعد مدیران در برابر گزارشهای خوب و قابل استفاده مالی، عقب نشینی کرده، و مدیران را بحال خود رها ساخته اند. طبعاً مسؤولیت آموزش مدیران رده های مختلف و آگاه ساختن آنها از قابلیت اطلاعات مالی به عهده مدیران مالی و حسابداری سازمانها نیست ،اما آگاه کردن مدیران از خطر استفاده نادرست از اطلاعات مالی و یا عدم استفاده از چنین اطلاعاتی را می‌توان در حوزه وظایف کارشناسان مالی یک سازمان تلقی کرد (امیری، 1374). ضعف دانش مالی مدیران می‌تواند به ضعف سازمان منجر شود و برای آن باید چاره ای اندیشید. برخی از راه حلها در عمل تجربه شده و موفقیت خود را نشان داده است. شرکت در دوره های کوتاه مدت آموزشی و استفاده از مشاورین آگاه و دلسوز می‌تواند در ایجاد بینش مالی، عاملی مثبت و تقویت کننده باشد. اما در هر حال وقوف و قدر و منزلت اطلاعات مالی باید همراه با تأیید فعالیتهایی باشد که کارشناسان مالی در جهت ارائه اطلاعات و گزارشهای مدیریتی از قلمرو مسائل مالی انجام می‌دهند. تردیدی نیست که این یک رابطه دو طرفه است و براساس همین رابطه می‌توان از حجم انبوه اطلاعات نامربوط کاست و با واکنش مثبت در برابر اطلاعات مربوط، نظام اطلاعاتی را بهبود نسبی بخشید (خواجوی و منصوری، 1390).
مالیات مدار شدن نظامهای اطلاعاتی حسابداری در سازمانهای انتفاعی ایرانی
استفاده کنندگان اطلاعات مالی به دو گروه تقسیم می‌شوند:گروه اول،‌استفاده کنندگانی هستند که سازمان ناگزیر از ارائه اطلاعات به آنهاست (مثل دولت و سهامداران) این گروه قانوناً حق مطالبه اطلاعات مختلف راجع به عملیات سازمان و نتایج این عملیات را دارند. طبعاً مؤسسات تأمین مالی و بانکها نیز به هنگام تصمیم گیری در مورد اعطای تسهیلات مالی به سازمانها چنین اطلاعاتی را مطالبه می‌کنند و سازمان ناگزیر از ارائه اطلاعات است. اما گروه دوم استفاده کنندگانی هستند که اطلاعات مالی به اتخاذ تصمیم درست توسط آنها کمک می‌کند اما الزام قانونی مشخصی در مورد ضرورت ارائه اطلاعات به آنها و یا نوع و شکل گزارشدهی به ایشان وجود ندارد( دستگیر و غالبی، 1389).
به خاطر وجود این دو دسته عمده از استفاده کنندگان اطلاعات مالی، سیستمهای اطلاعاتی حسابداری باید بگونه ای شکل بگیرند که قادر به ارائه دو نوع اطلاعات باشند:
1- اطلاعات مبتنی بر الزامات قانونی و استانداردهای معین گزارشدهی مالی که عملاً حاصل حسابداری مالی و مشتمل بر صورتهای مالی اساسی و یادداشتهای مرتبط با آنهاست.
2- سایر اطلاعات موردنیاز کاربران اطلاعات مالی (خانی، 1376).
مدیران یک سازمان در راه انجام وظایف و تصمیم گیریهای خود در زمره استفاده کنندگان گروه دوم به شمار می‌روند. انواع اطلاعات و گزارشهای مالی در اشکال مختلف و زمان بندهای متفاوت و متناسب با نیازهای مدیریت در واقع محصول اصلی یک سیستم اطلاعاتی حسابداری تلقی می‌شود. این واقعیت را نباید نادیده گرفت که سیستم اطلاعاتی حسابداری زیر مجموعه سیستم اطلاعاتی مدیریت است، یعنی هدف اولیه و اصلی آن تأمین نیازهای اطلاعاتی مدیریت است. اگرچه بخشی از این اطلاعات برای جوابگویی به طرفهای خارجی و از جمله دولت استفاده می‌شود (اطلاعات نوع اول) اما قسمت عمده تولیدات سیستم اطلاعاتی حسابداری مصرف داخلی دارد (یا علی القاعده باید این طور باشد) . جالب اینجاست که در خیلی از موارد هر دو نوع محصولات یاد شده را می‌توان از مواد اولیه (داده های) مشابهی تولید کرد. در واقع فرآیندهای یک سیستم اطلاعاتی حسابداری شبیه به آشپزی ماهرانه‌ای است که با استفاده از مواد اولیه معین انواع غذاها را متناسب با نیاز و ذائقه استفاده‌کنندگان تولید می‌کند. فرآوری برخی از این محصولات چنانکه گفته شد، ‌مبتنی بر الزامات قوانین و مقررات حاکم است و در جای خود ضروری و با ارزش است ،اما بخش عمده این تولیدات باید براساس نیازهای تعریف یا مشخص شده ای فراهم شود که بدون همکاری استفاده کنندگان آن، قابل تهیه نیست. این استفاده کنندگان هستند که ترکیبات تازه ای از داده های موجود را برای اتخاذ تصمیمات خود تقاضا می‌کند و در صورتی که چنین تقاضایی مطرح نشود، سیستم به همان تولیدات استاندارد شده خود بسنده خواهد کرد و حتی اگر تولیدات اضافه ای هم داشته باشد تضمینی وجود ندارد که استفاده مشخصی برای آن موجود باشد. گواه این مطلب انبوهی از گزارشها و اطلاعاتی است که گاه برای مدیران تهیه می‌شود و جز آنکه روی میز آنها را پرکند نتیجه دیگری ندارد (دستگیر و سعیدی، 1389).
متأسفانه به علت همان موانعی که در مورد دلیل اول (ناآگاهی از قابلیت اطلاعات مالی) ذکر شد امروزه تولید اطلاعات مالی منحصر به اطلاعات نوع اول شده است. البته در این زمینه هم شاید قدری خوشبینانه قضاوت می کنیم اگر بگوییم همان اطلاعات نوع اول نیز در اغلب موارد صحیح و متناسب با الزامات قوانین، استانداردها و مقررات فراهم می‌شود بد نیست به آمار گزارشهای حسابرسی و نوع اظهارنظر حسابرسان توجه کنیم و تحقیقی در مورد دلایل اصلی اظهار نظرهای مردود و مشروط و یا عدم اظهار نظر به عمل آید. اما با فرض اینکه سیستمهای اطلاعاتی حسابداری اطلاعات و گزارشهای نوع اول را در مطلوب ترین شکل آن ارائه می‌کنند هنوز کفایت این سیستمها زیر سؤال است. این ابهام ناشی از عدم کفایت سیستمها در تولید اطلاعات مورد نیاز مدیران است (رسولی، 1379).
امروزه توقع اصلی مدیران از سیستمهای اطلاعاتی حسابداری آن است که قدرت پاسخگویی سازمان در برابر طرفهای قدرتمند دولتی و به ویژه سیستم مالیاتی را افزایش دهد و سیستم اطلاعاتی را از دید این استفاده کنندگان، صحیح و قانونمند نشان دهد. به همین علت الزامات مالیاتی و قانونی تبدیل به محور اصلی گردآوری اطلاعات و گزارشدهی شده است و سیستمها و حتی حسابدارانی مطلوب اند که بتوانند از موانع مالیاتی بهتر عبور کنند و اگر بشود منافع شرکت را بیشتر حفظ کنند (مستاجران، 1380).
نمی‌توان منکر این ادعا شد که در همه جای دنیا اطلاعات موردنیاز استفاده‌کنندگان خارجی (بخصوص دولت) بگونه ای تهیه می‌شود که ضمن رعایت همه مقررات و قوانین حاکم منافع شرکتها و سازمانها را نیز به بهترین شکلی حفظ کند (مثلاً سبب پرداخت مالیات کمتری شود) ،اما نباید این واقعیت را نیز نادیده انگاشت که این تنها جزئی از وظایف یک سیستم اطلاعاتی حسابداری است و اطلاعات تهیه شده به این شکل مبتنی بر مفروضات و محدودیتهای متعددی است که اگر همین اطلاعات (صورتهای مالی و یادداشتهای همراه آن) بخواهد مبنای تصمیم‌گیری مدیران خود سازمان نیز واقع شود به نوعی مدیران گمراه شده و به خطا می‌روند. به عنوان مثال تصور کنید دولت در برهه خاصی از زمان برای تشویق سرمایه گذاری امکاناتی را برای تسریع در استهلاک داراییهای ثابت (مثل روش قانونی استهلاک تسریعی در ایالات متحده) یا استفاده از برخی تخفیفات مالیاتی بخاطر سرمایه گذاری (مثل تخفیف مالیاتی سرمایه گذاری در آمریکا) برقرار سازد. در چنین شرایطی، امکانات فراهم شده توسط دولت تأثیرات عمده ای بر ارقام ترازنامه (مثل استهلاک انباشته دارایی ثابت)‌و سود و زیان (مثل هزینه استهلاک) بجا می‌گذارد. درنتیجه رقم داراییها و سود شرکت بنحوی تصنعی (خلاف واقع) می‌شود. چنین آثاری سبب می‌شود تا ارقام بهای تمام شده، سود ناویژه، سود خالص و نظایر آن اگرچه کاملاً‌ براساس موازین قانونی گزارش شده و از این نظر صحیح تلقی می‌شوند، واقعی نباشند (رهنمای رود پشتی و طاهر آبادی، 1389).
اگر مدیریت بخواهد همین ارقام دستکاری شده و غیرواقعی راملاک تصمیم گیریهای خود قرار دهد به خطا رفته است چون این ارقام ساخته دست خود اوست و صرفاً برای استفاده از تسهیلات یا الزامات قانونگذار بدین گونه فراهم آمده است. طبیعی است که اعتماد به ارقام یک سیستم اطلاعاتی مالیات مدار که هیچ گونه کمکی به تولید اطلاعات واقعی و مدیریتی (قابل استفاده برای مدیران) نمی‌کند، دیری نمی‌پاید و به زودی سست می‌شود. این همان اتفاقی است که به نظر می‌رسد در سازمانهای ایرانی رخ داده است و مدیران را به تجربه متوجه این موضوع کرده است که گزارشهای حاصل از چنین سیستمهای مالیات مداری (البته به فرض خوشبختانه صحت و دقت در ارائه ارقام) نمی‌تواند تکیه گاه مناسبی برای مدیریت باشد و او باید از راه های دیگری اطلاعات موردنیاز خود را بدست آورد. (باز هم با این فرض خوشبینانه که متوجه این نیازها نیز هست.) طبعاً اگر مشکل نخست، یعنی ناآگاهی از قابلیت اطلاعات مالی نمی‌بود مدیران خود می‌توانستند موتور محرک فعالیتهایی باشند که منجر به استقرار یک نظام صحیح اطلاعاتی می‌شود و در کانون این تلاشها و فعالیتها قرار گیرند (سلطانی، نعمت بخش و چگونیان، 1392).
به دلیل همان ناآگاهی ها و مالیات مدار شدن سیستم حسابداری مؤسسات انتفاعی (و قانون مدار شدن سیستم اطلاعاتی مؤسسات ناسودجو یا غیرانتفاعی) در اغلب شرکتها نظام اطلاعاتی بهای تمام شده به شکل درستی استقرار نیافته و یا اصولاً وجود ندارد. مدیران از آثار تورم‌‌(که متأسفانه در کشور ما بسیار حاد و دو رقمی نیز هست) بر ارقام و اطلاعات مالی بی خبر می‌مانند، گزارشهای مرتبی از گردش وجوه در اختیار ندارند، تصمیمات قیمت گذاری اغلب پایه و اساس درستی ندارد، نظامهای اطلاعاتی حسابداری از انعطاف پذیری کافی برخوردار نیست و بسیاری مشکلات دیگر از این دست، سدی در برابر اتخاذ تصمیمات آگاهانه و به موقع ایجاد کرده است. راه حل این مشکلات در توجه مدیران به نقش حیاتی اطلاعات و درخواست آنها برای برقراری سیستمهای اطلاعاتی کارآمد نهفته است. با چنین توجهی و سرمایه‌گذاری مؤثر در تولید اطلاعات (به معنای واقعی آن) اثر آن بر پیشرفت کار سازمانها و اعتماد به نفس در مواجهه با موقعیتهای پیش بینی نشده و شرایط متنوع محیطی کاملاً آشکار خواهد شد (خواجوی و منصوری، 1390).
2-11- ضرورت بازنگری جایگاه سیستمهای اطلاعاتی حسابداری در واحدهای اقتصادی
دنیای امروز دنیای اطلاعات است و کسی برنده است که اطلاعات بیشتر و مربوط‌تری در اختیار داشته باشد. بی توجهی به این مهم می‌تواند منشاء مخاطراتی عمده در تصمیم گیریها باشد (مستاجران، 1380). در ادبیات مدیریت،‌ تصمیم گیری را از اهم وظایف مدیران وگاه تمام شغل آنها می‌دانند. تردیدی نیست که مدیران سازمانها دائماً مواجه با موقعیتهایی می‌شوند که نیازمند اتخاذ تصمیمات درست است و تصمیم گیری چیزی جز انتخاب راه کاری معین از میان گزینه های موجود و ممکن نیست. آنچه بیش از هر چیز در تصمیم‌گیری اهمیت دارد، تعریف صحیح مشکل یا مسأله است و پس ازآن، یافتن راه‌حلهای ممکن برای آن مسأله و نهایتاً انتخاب از میان این راه حل هاست که اهمیت می‌یابد. در تمامی این فرآیند نقش برجسته و مهم اطلاعات کاملاً مشهود است. در واقع بدون اطلاعات صحیح و نسبتاً‌ دقیق امکان تعریف درست مشکل وجود ندارد و بدون اطلاعات، نه می‌توان راه حلهای مناسب را مشخص کرد و نه راهنمایی برای انتخاب صحیح در دست است (اسمعیل و کینگ، 2005). امروزه، سازمانها، اعم از کوچک و بزرگ، درگیر موقعیتهای به مراتب پیچیده‌تر از گذشته اند. موضوعاتی نظیر رقابت فشرده در بازار، نوسانات اقتصادی، بحرانهای روزمره در روابط بین المللی، پیشرفت سریع تکنولوژی در اغلب زمینه ها، حساسیت بیش از پیش عامل انسانی در سازمان و بسیاری از مسائل دیگر، سازمانها را بسیار دشوارتر از گذشته کرده است. مدیریت از وضع «یک تصمیم برای یک عمر» به وضع «یک تصمیم برای یک روز» بعضاً تغییر موضع داده است. به جرأت می‌توان گفت مدیران سازمانهای بزرگ اقتصادی،‌پنجاه سال پیش از این به مراتب با تصمیمات ساده‌تری نسبت به آنچه امروز اتخاذ می‌کند، مواجه بوده اند (باباجانی، 1389). اگر چه پیچیدگی شرایط، اهمیت دسترسی به اطلاعات و افزونتر شدن نقش اطلاعات در تصمیم گیریها را مضاعف کرده است، با این همه مدیران امروز نسبت به نسل پیش از خود شانس بیشتری برای دسترسی سریعتر، مطمئن تر و حتی گاه بسیار ارزانتر از گذشته به اطلاعات دارند. علت این امر رشد بسیار سریع تکنولوژی داده پردازی به ویژه در دو دهه اخیر بوده است. طی این سالها چهره محیط های کاری نیز تغییر یافته و خودکار سازی بسیاری از فرآیندهای اداری با آنچه اصطلاحاً اتوماسیون اداری خوانده می‌شود در نحوه گردآوری، فرآوری، انتشار و مبادله اطلاعات تحولات اساسی پدید آورده است. قیمتهای بالنسبه ارزان بسیاری از این تجهیزات دفتری علی رغم ارتقاء تکنولوژیک هر روزه آن، امکاناتی بسیار خوب در اختیار مدیران گذاشته و آرزوی دیرینه آنها برای افزایش سرعت دسترسی و مبادله



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

NameEmailWebsite

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *