— (666)

دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
دانشکده فنی و مهندسی-گروه کارشناسی ارشد مهندسی صنایع
پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشدM.Sc
گرایش مدیریت سیستم و بهره وری- ارزیابی و مدیریت ریسک دهکده سالمندان با استفاده از روش FMEA
استاد راهنما:
دکتر فریدون اوحدی
استاد مشاور:
دکتر مجید سبزه پرور
نگارنده:
یلدا کمالی نژاد
بهار 1393
تعهدنامه اصالت پایان نامه
اینجانب یلدا کمالی نژاد دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته در رشته مهندسی صنایع( مدیریت سیستم و بهره وری) که در تاریخ 3/2/93 از رساله خود تحت عنوان: ارزیابی و مدیریت ریسک دهکده سالمندان با استفاده از روش FMEA با کسب نمره 17.25و درجه بسیار خوب دفاع نموده ام بدینوسیله متعهد می شوم:
این پایان نامه حاصل تحقیق و پژوهش انجام شده توسط اینجانب بوده و در مواردی که از دستاوردهای علمی و پژوهشی دیگران (اعم از پایان نامه، کتاب، مقاله و …) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رویه موجود، نام منبع مورد استفاده و سایر مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر و درج کرده ام.
این رساله قبلاً برای دریافت هیچ مدرک تحصیلی ( هم سطح، پایین تر یا بالاتر) در سایر دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی ارائه نشده است.
چنانچه بعد از فراغت از تحصیل، قصد استفاده و هرگونه بهرهبرداری اعم از کتاب، ثبت اختراع و … از این رساله داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشی واحد مجوزهای مربوطه را اخذ نمایم.
چنانچه در هر مقطع زمانی خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشی از آن را می پذیرم و دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج مجاز است با اینجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرک تحصیلیام هیچگونه ادعایی نخواهم داشت.
نام و نام خانوادگی : یلدا کمالی نژاد
تاریخ و امضاء: 3/2/93
سپاسگزاری
بدین وسیله بر خود لازم می دانم از زحمات و رهنمودهای اساتید راهنما و مشاور
استاد راهنما: جناب آقای دکتر فریدون اوحدی
استاد مشاور: جناب آقای دکتر مجید سبزه پرور
که اینجانب را در به ثمر رسیدن تحقیق یاری رساندهاند، کمال تشکر را داشته و از خداوند متعال توفیق روز افزون ایشان را مسئلت نمایم.
تقدیم به
پدر، مادر و همسر مهربانم
که در تمام مراحل زندگی همراه و پشتیبان من بوده اند…

فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه 1
1-1-مقدمه 2
1-2- بیان مساله 2
1-3- بیان اهمیت و ضرورت انجام تحقیق 4
1-4- اهداف تحقیق 7
1-5- سوالات تحقیق 7
1-6- کلمات و واژگان کلیدی 8
فصل دوم: مرور مطالعاتی 9
2-1- مقدمه 10
2-2- مفهوم ریسک 11
2-3- مفهوم مدیریت ریسک 12
2-4- پیشینه مدیریت ریسک 13
2-5- مدل های چرخه اجرای مدیریت ریسک 14
2-5-1- انتقال ریسک 14
2-5-2- اجتناب ریسک 14
2-5-3- کاهش (تسکین) 15
2-5-4- پذیرش (نگهداری) 15
2-6- ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖرﻳﺴﻚﭘﺮوژه‬ 16
2-6-1- ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰیﻣﺪﻳﺮﻳﺖرﻳﺴﻚ 16
2-6-2- ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲرﻳﺴﻚ 17
2-6-3- ﺗﺤﻠﻴﻞﻛﻴﻔﻲرﻳﺴﻚ 18
2-6-4- ﺗﺤﻠﻴﻞﻛﻤﻲو آﻧﺎﻟﻴﺰ رﻳﺴﻚ 19
2-6-5- ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ رﻳﺴﻚ 20
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-6-6- ﻧﻈﺎرت و ﻛﻨﺘﺮل رﻳﺴﻚ 20
2-7- نگاهی به پدیده آسایشگاه های سالمندان 21
2-8- لزوم احداث آسایشگاه های سالمندان 23
2-9- انواع آسایشگاه های سالمندان 23
2-9-1- مجتمع های مختص سالمندان 23
2-9-2- مراکز خانه های پیش ساخته 24
2-9-3- زندگی سالمندان در خانه روستایی (ECHO) 24
2-9-4- خانه های اشتراکی 24
2-9-5- مراکز مراقبت دایم از بازنشستگان (CCRC) 24
2-9-6- تاسیسات حرفه ای پرستاری 25
2-9-7- تاسیسات مخصوص مبتلایان به آلزایمر 26
2-9-8- مراکز روزانه مراقبت از سالخوردگان 26
2-10- روش تحلیل شکست و اثرات آن (FMEA) 26
2-10-1- روش های ارزیابی ریسک 26
2-10-2- دیدگاه ها نسبت به خطا 27
2-10-2-1- رویکرد فردی به خطا 27
2-10-2-2- رویکرد سیستمی 28
2-10-3- ماهیت روش تحلیل شکست و آثار آن (FMEA) 28
2-10-4- مزایا و معایب روش FMEA 30
2-11- ریسک های موجود درپروژه آسایشگاه های سالمندان 33
2-11-1- ریسک های حقوقی و قراردادی و مالی 34
2-11-2- ریسک های بهداشتی و درمانی 36
2-11-3- ریسک های عمرانی 38
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-12- کاربرد FMEA در مدیریت ریسک آسایشگاه های سالمندان 39
2-12-1- کاربرد FMEA در پروژه های عمرانی 40
2-12-2- کاربرد FMEA در خدمات مراقبتی و درمانی 41
2-13- پیشینه تحقیق بر موضوع 41
2-13-1- پیشینه تحقیق بر مدیریت ریسک در ساخت و ساز و خدمات درمانی 41
2-13-2- پیشینه کاربرد FMEA در مدیریت ریسک ساخت و ساز و خدمات درمانی 45
فصل سوم:روش تحقیق 52
3-1- مقدمه 53
3-2- روش تحقیق 53
3-3- جامعه آماری 54
3-4- قلمرو تحقیق 55
3-4-1- قلمرو مکانی 55
3-4-2- قلمرو زمانی 55
3-4-3- قلمرو موضوعی 55
3-5- ابزار جمع آوری اطلاعات 55
3-6- اعتبار یابی ابزار تحقیق (روایی و پایایی و پرسشنامه) 56
3-7- مراحل انجام تحقیق 57
فصل چهارم: نتایج و بحث 61
4-1- مقدمه 62
4-2- توصیف جامعه آماری 62
4-2-1- توصیف جامعه آماری بر حسب جنسیت 62
4-2-2- توصیف جامعه آماری بر حسب تحصیلات 63
4-2-3- توصیف جامعه آماری بر حسب سابقه کار 64
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-2-4- توصیف جامعه آماری بر حسب سمت و حوزه فعالیت 65
4-3- توصیف آماری پاسخها به شدت ریسک 66
4-4- محاسبه RPN 76
4-5- محاسبه RPN برای عوامل اصلی 80
4-6- رتبه بندی ریسکها با کمک روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی 81
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات 88
5-1- مقدمه 89
5-2- پاسخ به سوالات تحقیق 89
5-3- محدودیتهای تحقیق 95
5-4- پیشنهادهایی برای دست اندرکاران دهکده سالمندان 96
5-5- پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده 98
ضمیمه 99
مراجع 110
فهرست جدول ها
شماره و توضیح جدول صفحه
جدول 2-1- دیدگاههای مختلف راجع به مدیریت ریسک 14
جدول 2-2- چرخه ریسک و کنترل آن 15
جدول 2-3 – دسته بندی ریسک های پروژه های ساخت و ساز برمبنای ماهیت ریسک 39
جدول 2-4- خطاهای محتمل در محیط اورژانس یک بیمارستان نظامی 47
جدول 2-5- ریسک های موجود در پروژه های عمرانی ـ صنعتی زیربنایی 49
جدول 2-6- تعدادی از تحقیقات انجام شده در زمینه مدیریت ریسک فازی 51
جدول 3-1- تعیین شدت اثر ریسک 58
جدول 3-2- تعیین احتمال ریسک 59
جدول 3-3 تعیین احتمال کشف 59
جدول3-4- عبارات کلامی و اعداد فازی متناظر با آنها 59
جدول 4-1- ترکیب جامعه آماری بر حسب جنسیت 62
جدول 4-2- ترکیب جامعه آماری بر حسب میزان تحصیلات 63
جدول 4-3- ترکیب جامعه آماری بر حسب سابقه کار 64
جدول 4-4- ترکیب جامعه آماری بر حسب سمت و حوزه فعالیت 65
جدول4-5- عبارات کلامی و اعداد فازی متناظر با آنها 66
جدول 4-6 – توصیف آماری پاسخهای جامعه آماری به شدت اثر ریسک بر عوامل هزینه، کیفیت و زمان 67
جدول 4-7- شدت نهایی ریسکها 70
جدول 4-8- توصیف آماری مربوط به احتمال وقوع ریسک 72
جدول 4-9- جدول احتمال کشف علت ریسک 74
جدول 4-10-R.P.N ریسکها 76
جدول 4-11- رتبه بندی ریسکهای موجود بر اساس نمره R.P.N دی فازی شده مندرج در جدول 4-10 79
جدول 4-12- R.P.N نه عامل اصلی 80
جدول 4-13- رتبه بندی عوامل نه گانه بر اساس R.P.N 81
جدول 4-14- جدول مقایسات زوجی مقایسه اهمیت ریسکها نسبت به همدیگر 82
جدول 4-15- ماتریس نرمال شده ریسکهای نه گانه 83
جدول 4-16- میانگین سطری جدول نرمال شده عوامل ریسک دهکده سالمندان 84
جدول 4-17- جدول شاخص تصادفی 86
فهرست جدول ها
شماره و توضیح جدول صفحه
جدول 4-18- مقایسه رتبه بندی عوامل 9 گانه را در دو روش انجام شده 87
جدول 5-1- رتبه بندی ریسکهای موجود بر اساس نمره R.P.N دی فازی شده مندرج در جدول 4-9 91
جدول 5-2- رتبه بندی عوامل 9 گانه با استفاده از روش FMEA فازی 93
جدول 5-3- مقایسه رتبه بندی عوامل 9 گانه را در دو روش انجام شده 94
فهرست شکل ها
شماره و توضیح شکل صفحه
شکل 2-1- تقسیم بندی انواع ریسک 12
شکل 2-2- فرآیند برنامه ریزی مدیریت ریسک پروژه 17
شکل 2-3- فرآیند شناسایی ریسک ها در مدیریت ریسک پروژه 18
شکل2-4- فرآیند تحلیل کیفی ریسک در مدیریت ریسک پروژه 19
شکل 2-5- فرآیند تحلیل کمی ریسک در مدیریت ریسک پروژه 20
شکل 2-6- فرآیند نظارت و کنترل در مدیریت ریسک پروژه 21
شکل 2-7- فلوچارت اجرای FMEA 30
شکل 2-8- ریسکهای موجود درپروژه آسایشگاه سالمندان 33
شکل3-1- الگوریتم مدیریت ریسک 58
شکل 4-1- ترکیب جامعه آماری بر حسب جنسیت 63
شکل 4-2- ترکیب جامعه آماری بر حسب میزان تحصیلات 64
شکل 4-3- ترکیب جامعه آماری بر حسب سابقه کار 65
شکل 4-4- ترکیب جامعه آماری بر حسب سمت و حوزه فعالیت 66
شکل 4-5- وزن نهایی عوامل موثر بر ریسک دهکده سالمندان 86
شکل 5-1- نمودار پارتو ریسک ها 90
چکیده:
سالمندی در ایران، به مانند سایر کشورهای جهان، در نتیجه کاهش میزان موالید، پیشرفت های علوم پزشکی، بهداشت و آموزش و پرورش و در نتیجه افزایش امید به زندگی می باشد. ایجاد فضای درخور و متناسب با شرایط و روحیات سالمندان پدیده نوینی در کشور ماست که بایستی با توجه به مقتضات جامعه مورد توجه قرار گیرد و عوامل موثر و ریسک های موجود در آن شناسایی گردد. همچنین در دهه اخیر با پیچیده تر شدن ساختار پروژه ها، مدیریت ریسک پروژه ها اهمیتی حیاتی تر پیدا کرده است. روابط پیچیده حاکم بر شرایط اقتصادی، تحریمها ، بازارها و مسائل فرهنگی مساله مدیریت ریسک پروژه ها و تجزیه تحلیل کمی عوامل موثر بر آنها را، به یک مساله چند وجهی تبدیل کرده است. شرایط مبهم و حضور دست اندرکاران با دیدگاهها و زمینه های حرفه ای مختلف و امکان آسیب پذیری بالای جوامع هدف در برخی موارد، کاربرد روشهای تحلیل شکست و اثرات آن (FMEA) را با گسترش فزاینده ای روبه رو کرده است.
در تحقیق پیش رو محقق پس از شناسایی احتمال وقوع، احتمال کشف و شدت ریسک عوامل موثر بر ریسک پروژه های ساخت دهکده سالمندان به محاسبه عدد اولویت ریسک (R.P.N ) این شاخص ها پرداخته است و عوامل موثر بر ریسک پروژه دهکده سالمندان را با کمک FMEA مشخص نموده است و با استفاده از ماتریس های مقایسات زوجی مبتنی بر متغیر های کلامی و با کمک روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی به تعیین میزان اهمیت عوامل موثر بر ریسک این پروژه ها و رتبه بندی ریسکها با این روش پرداخته است. و در این تحقیق نتایج حاصل از دو روش تحلیل شکست (FMEA) و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی(AHP) با هم مقایسه شده است. نتیجه حاصله نشان می دهد که بر حسب اولویت ریسکهای مالی ، زمان بندی و برنامه ریزی ، ریسکهای کلان کشور و ریسکهای ناشی از سوء مدیریت از مهمترین عوامل موثر بر ریسک پروژه های ساخت دهکده سالمندان هستند.
لغات کلیدی: ریسک، تجزیه و تحلیل شکست و آثار آن(FMEA) ، مجموعه های فازی، مدیریت ریسک، نمره اولویت ریسک(RPN)
فصل اول
مقدمه

1-1- مقدمه
اولین دغدغه مدیران هر مجموعه، تبدیل مناسب و بهینه منابع سرمایه ای موجود به حداکثر درآمد ممکن از طریق سرمایه گذاری در زمینه زمان ومکان مناسب است. بنابراین در شرایط اقتصادی امروز چگونگی و محل سرمایه گذاری امری پیچیده و مخاطره آمیز خواهد بود [32].
موفقیت اجرا و عملکرد پروژه ها به شکل قابل ملاحظه ای وابسته به مدیریت ریسک های پروژه است. به موازات پیچیده ترشدن محیط و نوع پروژه ها، مدیریت ریسک پروژه ها اهمیتی حیاتی تر پیدا کرده است. شرایط مبهم و حضور دست اندرکاران با دیدگاهها و زمینه های حرفه ای مختلف، کاربرد روشهای نوین و سیستماتیک برای مدیریت ریسک را با گسترش فزاینده ای روبه رو کرده است.
از آنجا که در این تحقیق کاربرد روش تحلیل شکست و اثرات آن (FMEA) در مدیریت ریسک پروژه ها مورد بررسی قرار خواهد گرفت، در این فصل از تحقیق محقق کوشیده تا به توضیح کلیات تحقیق پیش رو بپردازد.
لذا پس از توضیح بیان مساله و ضرورت انجام تحقیق به بیان سوالات و اهداف تحقیق اشاره خواهد شد. توضیح مختصری راجع به واژگان تخصصی عملیاتی تحقیق پایان بخش مطالب این فصل خواهد بود.
1-2- بیان مساله
در طول چند دهه گذشته با توجه به کاهش موالید و نرخ افزایش سن، مساله پیر شدن جمعیت و سالمندی یکی از موضوعات مورد توجه در اکثر کشورهای دنیا است. با افزایش جمعیت سالمندان، فارغ از اثرات اجتماعی آن بر بخشهای مختلف جامعه، موضوع نگهداری و تامین شرایط مطلوب برای ادامه زندگی ایشان نیز مورد توجه قرار گرفته است.
سالمندی در ایران نیز، به مانند سایر کشورهای جهان، در نتیجه کاهش میزان موالید، پیشرفت های علوم پزشکی، بهداشت و آموزش و پرورش و در نتیجه افزایش امید به زندگی می باشد. از آنجا که این پدیده در ایران، پدیده نوینی است و می تواند آثار متعددی بر جنبه های مختلف زندگی اجتماعی بگذارد، در نظر گرفتن سیاست های اجتماعی لازم برای مواجهه با این پدیده لازم و ضروری به نظر می رسد.
به طور کلی پنج زمینه اصلی که دولت رفاه قرن بیست و یکم را شامل می شود عبارتند از: 1) حمایت از سالمندان؛ 2) بیمه اجتماعی؛ 3) تامین اجتماعی خانواده؛ 4) زمینه سازی گسترش فرصت های شغلی و 5) مراقبت های پزشکی. بنابراین اصل حمایت از سالمندان یکی از مهمترین زمینه های شکل گیری دولت رفاه در آستانه قرن بیست و یکم بوده است. از سوی دیگر سایر زمینه های رفاه نیز بی ارتباط به مساله سالمندان نیست؛ برای مثال، تامین اجتماعی خانواده؛ خانواده هایی که سالمندان به نوعی عضوی از آن هستند و یا زمینه سازی برای فرصت های اشتغال؛ که این امر به نوعی با اشتغال و بازنشستگی سالمندان در ارتباط باشد و با بازنشسته شدن آنها فرصت های جدید برای گروه های سنی جوان فراهم می شود. در مورد بیمه تامین اجتماعی و مراقبت های پزشکی نیز، سالمندان به گونه ای با آن در ارتباط هستند [1].
لذا در چنین شرایطی نیاز به احداث و تشکیل سازمان ها و یا اماکنی برای نگهداری و مراقبت از این طبقه نسلی ضروری به نظر می رسد. پروژه های ساخت این مراکز و نگهداری و مدیریت آنها، با ریسک و مخاطره های فراوانی همراه خواهد بود. لذا بررسی و تجزیه تحلیل ریسک این پروژه ها می تواند بسیار حائز اهمیت باشد.
ریسک های موجود در این پروژه ها را می توان در دو مقطع مورد بررسی قرار داد؛ اول، در مرحله ساخت و دوم در مرحله بهره برداری و اجرا.
پروژه‌های ساخت به دلیل مواجهه با مسائلی همچون شرایط پیش‌بینی نشده زمین و آب وهوا، حضور افراد درگیر در پروژه با فرهنگ‌های مختلف، بی‌ثباتی‌های سیاسی و امکان تغییر سیاست‌های دولتی، مسائل مالی و اقتصادی و غیره همواره با ریسک‌های فراوان روبه‌رو هستند. تعدد و اهمیت هر یک از این ریسک‌ها به بزرگی پروژه و پیچیدگی آن وابسته است.
پرهیز و ممانعت از وقوع ریسک‌ها در پروژه امری ناممکن است. لذا استفاده از یک سیستم جامع مدیریت ریسک جهت مدیریت تمام انواع ریسک‌ها ضروری به نظر می‌رسد. مدیریت ریسک فرآیندی پیوسته و منظم است که از طریق چرخه حیات یک پروژه و به‌منظور کسب درجه بهینه‌ای از کاهش و تعدیل و کنترل ریسک به تحلیل و پاسخگویی به ریسک‌ها می‌پردازد [18].
تغییرات سریع و پیچیده در محیط پیرامونی پروژه باعث شده است که مدیران پروژه با ریسک های فراوانی مواجه باشند. این ریسک ها باعث می شوند که رسیدن به اهداف پروژه ها همواره با تهدیدات جدی مواجه باشند. ریسک های معطوف به پروژه می بایست شناسایی شده و اندازه گیری و مدیریت شوند.
مدیریت ریسک فرایند مستندسازی تصمیمات نهایی اتخاذ شده و شناسایی و به‌کارگیری معیارهایی است که می‌توان از آنها جهت رساندن ریسک تا سطحی قابل قبول استفاده کرد [24]. مدیریت ریسک با سایر فرآیندهای مدیریت پروژه در ارتباط است. در پروژهای مختلف، ریسک ها ی زیادی وجود دارند که روابط داخلی علت و معلولی میان آنها و سایر فرایندهای مدیریت پروژه برقرار است. در چنین شرایطی مدیریت ریسک مانند یک “رادار جلو بین ” عمل کرده و آینده غیرقطعی را جست و جو می کند تا چیزهایی را که ممکن است سبب خطری مهم شوند، شناسایی و از آن ها اجتناب شو د یا به فرصتی مهم تبدیل شوند. اگر چه ممکن است تشخیص آخرین جزییات هر آینده غیرقطعی شدنی نباشد، ولی فرآیند ریسک افشاکردن محیطهای غیر قطعیِ خاص و تعیین بهترین مسیر برای ادامه کار را هدف قرار می دهد [18].
فرآیند مدیریت ریسک شامل مراحل زیر است:
1- برنامه ریزی مدیریت پروژه
۲-شناسایی ریسک
3.تحلیل کیفی ریسک
4.تحلیل کمی ریسک
5.برنامه ریزی پاسخ به ریسک
6.پایش و کنترل ریسک [15].
چنانچه مشخص است مدیریت هر پروژه در طول مراحل مختلف فوق با مسائل مختلف تصمیم گیری در مورد ابعاد مختلف ریسک مواجه است. در هر مساله می بایست متغیر های تاثیرگذار مربوط به ریسک را که بر نتیجه پروژه موثرند را شناسایی نموده و سپس میزان اهمیت هر کدام از این عوامل را مشخص نماید.
همانطور که گفته شد هدف از مدیریت ریسک شناسایی و به‌کارگیری معیارهایی است که ریسک را تا سطحی قابل قبول هدایت کند و این مهم زمانی اثربخش خواهد بود که راهبرد پاسخ به ریسک های بحرانی نیز اثربخش باشد. برای این منظور انتخاب یک راه حل و ابزار و راهبرد مناسب پاسخ به ریسک، الزامی می باشد. از آنجا که مدیران برای دست یابی به نتایج صحیح و واقعی در پروژه باید به بیش از یک معیار برای تصمیم گیری توجه داشته باشند، روشهای نوین پشتیبانی تصمیم گیری ابزاری مهم و مناسب در تجزیه و تحلیل ریسک پروژه به شمار می آید.
از جمله ابزارهایی که تاکنون مورد استفاده قرار گرفته اند می توان به روش های چندفازی، هیستوگرام، نمودار پارتو، نمودار علت و معلول، الگوبرداری، گسترش عملکرد کیفی (QFD) و تحلیل شکست و اثرات آن (FMEA) اشاره نمود [24] .
اساس مدیریت ریسک بر مبنای روش تحلیل شکست و اثرات آن بر این فرض است که برخی عوامل موثر بر ریسک با استفاده از تجربیات و تخصص دست اندرکاران قابل تشخیص هستند و می توان با تشخیص و تعیین اهمیت ریسک و وقوع آن از بروز ریسک های بالقوه جلوگیری نمود و یا اثرات ان را کاهش داد [22].
با توجه به سیر مقالاتی که عنوان شده کاربرد روش تحلیل شکست و اثرات آن بتواند در تجزیه و تحلیل ریسک پروژه مثمر ثمر باشد. در این تحقیق محقق می کوشد به تجزیه و تحلیل ریسک پروژه های ساخت آسایشگاه سالمندان با استفاده از روش FMEA بپردازد.
1-3- بیان اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
در تمام صنایع، مشتریان به کیفیت و پایداری محصولات اهمیت می دهند. از طرفی فرآیندهای پیچیده تولید محصولات و ارائه خدمت حفظ کیفیت و اعتبار را برای تولید کننده و ارائه دهنده بسیار دشوار کرده است. به طور سنتی،‌ اعتبار یک محصول یا خدمت از طریق آزمون های متعدد تائید می شد. این قبیل فنون سنتی در مراحل پایانی توسعه انجام شدند. چالش پیش رو طراحی کیفیت و پایداری در چرخه توسعه است [36].
بهبود کیفیت محصولات و خدمات، عامل اصلی در سنجش میزان رضایت مشتریان هر سیستم محسوب می گردد. کسب رضایت مشتریان از مهمترین دغدغه های سازمان های خدماتی از جمله مراکز خدمات درمانی است. میزان برآورده سازی رضایت مشتریان از طریق میزان کیفیت موجود در خدمات سنجیده می شود. در تحقیقات سال های 1993 تا 2005 تعداد محدودی از ابزارهای کیفی جهت بهبود کیفیت در مراکز خدمات درمانی مشاهده شده است. از جمله ابزارهایی که تاکنون مورد استفاده قرار گرفته اند می توان به هیستوگرام، نمودار پارتو، نمودار علت و معلول، الگوبرداری، گسترش عملکرد کیفی (QFD) و تجزیه و تحلیل اثرات و حالات خطا (FMEA) اشاره نمود [15] .
بررسی مساله ریسک و مقابله با آن، تاثیر بسیاری بر بهبود روند و کیفیت اجرا در پروژه ها خواهد داشت؛ پروژه‌های ساخت به دلیل مواجهه با مسائلی همچون شرایط پیش‌بینی نشده زمین و آب وهوا، حضور افراد درگیر در پروژه با فرهنگ‌های مختلف، بی‌ثباتی‌های سیاسی و امکان تغییر سیاست‌های دولتی، مسائل مالی و اقتصادی و غیره همواره با ریسک‌های فراوان روبه‌رو هستند. تعدد و اهمیت هر یک از این ریسک‌ها به بزرگی پروژه و پیچیدگی آن وابسته است.
پرهیز و ممانعت از وقوع ریسک‌ها در پروژه امری ناممکن است. لذا استفاده از یک سیستم جامع مدیریت ریسک جهت مدیریت تمام انواع ریسک‌ها ضروری به نظر می‌رسد. مدیریت ریسک فرآیندی پیوسته و منظم است که از طریق چرخه حیات یک پروژه و به‌منظور کسب درجه بهینه‌ای از کاهش و تعدیل و کنترل ریسک به تحلیل و پاسخگویی به ریسک‌ها می‌پردازد[15].
از طرفی، در مقایسه با صنایعی دیگر، صنعت ساخت و ساز بواسطه وجوه مختلف فعالیت های ساختمانی؛ همچون، دوره طولانی، فرآیندهای پیچیده، محیط نامطلوب، میزان زیاد سرمایه گذاری و ساختار پویایی سازمانی آن با ریسک بیشتری مواجه هستند.از این رو اتخاذ روشهای موثر مدیریت ریسک برای اداره ریسک های توام با فعالیت های ساخت و ساز به جهت اجرای موفق این پروژه ها از اهمیت زیادی برخوردار بوده است [44].
در تحقیقات و بررسی های علمی میزان جذابیت و اهمیت موضوع عاملی است که در شکل گیری یک تحقیق نقش موثری را ایفا می کند. در هر تحقیق تلاش بر آن ست که زوایای مبهم و تاریک موضوع تحقیق برای محقق و استفاده کنندگان روشن شده و افقی به سوی شناخت کامل و همه جانبه موضوع تحقیق گشوده شود. شاید اصلی ترین جذابیت در انجام چنین پژوهشهایی، عواقب و هزینه های عدم چنین بررسی هایی است [11].
سهل انگاری در مدیریت ریسک می تواند عواقب نامطلوب و مهمی به لحاظ فیزیکی، مالی و یا اعتباری برجای گذارد. حتی اگر تاثیر پیامدهای عدم مدیریت ریسک کمرنگ به نظر برسد، عدم توجه به آن می تواند موجب انحراف از مسیر اصلی امور شود و موجب گردد تا به جای آنکه سازمان وقت و توان خود را در مسائل اصلی تجارت صرف کند، بخش قابل توجهی از انرژی و امکانات خود را صرف مقابله با تبعات عدم مدیریت ریسک نماید. توجه شایسته به مدیریت ریسک، نیازمند داشتن یک چهارچوب مطمئن برای آن است. این چهارچوب نه تنها شامل فرآیندهای شناسایی، اندازه گیری و مدیریت ریسک می شود، بلکه همچنین مکانیزمی فراهم می آورد که به ما امکان می دهد در مورد تغییرات ریسک در طول زمان و رویه های مدیریت بحران با طرح های محدود کننده رویدادهای مسبب ریسک که قبلا پیش بینی نشده بودند بازخور دریافت نماییم [37] .
ریسک یا خطر در هر فعالیتی که احتمال موفقیت صد درصد نباشد، وجود دارد. ریسک جزء لاینفک زندگی انسان‌ها و سازمان‌هاست و موفقیت‌ در تصمیم‌گیری‌ها، با یک نوع یا طیف متنوعی از ریسک‌ها روبرو است [8].
دو هدف زیر میان سرمایه گذاران مرسوم و مشترک می باشد:
1. سرمایه گذاران بازده بالاتر را ترجیح می دهند. تعریف مناسب بازده ممکن است از سرمایه گذاری به سرمایه گذار دیگر متغیر باشد، اما آنچه مسلم است همه آن ها بازده بیشتر را به کمتر ترجیح می دهند.
2. آن ها بازده را مورد اعتماد، با ثبات و نه در شرایط عدم اطمینان می خواهند.
موفقیت شرکت های درگیر با پروژه ها به شکل قابل ملاحظه ای وابسته به مدیریت ریسک های پروژه است. به موازات پیچیده ترشدن محیط تجاری و عملیاتی سازمانها، مدیریت ریسک پروژه ها اهمیتی حیاتی تر پیدا کرده است.
با گذشت زمان و پیچیده شدن هر چه بیشتر پروژه ها ی بزرگ و وجود داشتن تعداد بسیار زیادی از فعالیتها با توالی و توازی های گوناگون، همچنین با بیشتر شدن شدت رقابت بین سازمان ها برای به دست آوردن سود بیشتر و هزینه کمتر، نیاز به دانش مدیریت و کنترل پروژه برای کسب موفقیت و جلوگیری از شکست هر روز بیشتر از گذشته احساس می شود. با توجه به این که در کشور ما این دانش در مقایسه با کشورهای پیشرفته کمتر شناخته شده است و چون مدیریت ریسک پروژه های جاری در کشور فرایندی دقیق و جامع نگر نبوده و عمدتا در آن دیدگاه های گروه های مختلف و ذینفع لحاظ نشده است و نیاز به تحقیق در این زمینه جهت شناسایی بیشتر علم روز این دانش احساس شد.
روش FMEA یکی از این روشهای کاربردی در زمینه ارزیابی و مدیریت ریسک است.
در واقع روش FMEA به دلایل زیر به کار گرفته می شود:
الف- شناسایی و ارزیابی و اولویت بندی حالات بالقوه خرابی (خطا) در یک سیستم محصول، فرآیند، طراحی و یا سرویس
ب) تعریف و اجرای اقداماتی به منظور حذف و یا کاهش میزان وقوع حالات بالقوه خطا
ج) ثبت نتایج تحلیل های انجام شده به منظور فراهم کردن مرجعی کامل برای حل مشکلات در آینده [22].
در تحقیق پیش رو از آنجا که امنیت و رفاه در چرخه زندگی به عنوان یک شاخص تاثیر گذار در امید به زندگی و کیفیت زندگی مردم است، ساخت موفقیت آمیز آسایشگاه های سالمندان و مدیریت و اندازه گیری ریسکهای پروژه های ساخت و بهره برداری از آن اهمیت فوق العاده ای دارد.
1-4- اهداف تحقیق
اهداف اصلی و اساسی در این پروژه به شرح زیر است:
هدف اول:
بررسی دهکده ایده آل سالمندان از لحاظ ساخت، خدمات، ابعاد و جنبه های مختلف
هدف دوم:
شناسایی، بررسی و تحلیل مشکلات بالقوه و مسایل گریبانگیر دهکده سالمندان و تاثیر آن بر روی مشتریان
هدف سوم:
انتخاب و پیشنهاد فنی مناسب در خصوص پیشگیری و کمینه سازی مشکلات در فضاهای شهری
هدف چهارم:
معرفی تکنیک FMEA به عنوان ابزار سودمند و کارآ جهت بکارگیری آن در زمینه حل مسایل و مشکلات دهکده سالمندان
هدف پنجم:
انتخاب مفاهیم تکنیک صنعتی FMEA با اصطلاحات و کاربردهای خاص در عرصه شهرک سازی، فرهنگی ـ ورزشی، پلی کلینیک و … به منظور بهره گیری مفید از آن در خصوص شناسایی، تحلیل و بررسی، پیشگیری و حل مسایل و مشکلات دهکده سالمندان.
1-5- سوالات تحقیق
در این تحقیق در جهت ارزیابی و مدیریت ریسک در احداث و بهره برداری از دهکده های سالمندان با استفاده از روش FMEA، سوالات زیر مطرح می گردد:
سوال اول:
آیا می توان از تکنیک صنعتی FMEA در عرصه شهرک سازی به منظور بررسی و شناسایی مشکلات موجود و احتمالی فضاهای دهکده و تحلیل ابعاد مختلف آن استفاده نمود؟
سوال دوم:
آیا می توان از طریق تکنیک FMEA عملکردهای اصلی که یک دهکده سالمندان در حالت ایده آل بایستی داشته باشد را فهرست نمود و براساس آن مشکلات و ناکارآمدیی های دهکده سالمندان را ارزیابی و تحلیل نمود؟
سوال سوم:
آیا می توان براساس سایر تکنیک های برای هر یک از مشکلات و ریسک های اقدامات اصلاحی و پیشنهادی و در صورت لزوم پیشگیرانه ارائه نمود؟
سوال چهارم:
آیا می توان از طریق تکنیک FMEA، پیآمدها و اثرات مشکلات در دهکده سالمندان را تحلیل کرد و از آن طریق به طبقه بندی و اولویت بندی مشکلات به لحاظ جدیت و اهمیت موضوع پرداخت؟
سوال پنجم:
آیا امکان انطباق مفاهیم تکنیک صنعتی FMEA با اصطلاحات و کاربردهای خاص در عرصه شهرک سازی، فرهنگی ـ ورزشی، پلی کلینیک و … به منظور بهره گیری مفید از آن در خصوص شناسایی، تحلیل و بررسی، پیشگیری و حل مسایل و مشکلات دهکده سالمندان وجود دارد؟
1-6-کلمات و واژگان کلیدی
الف: ریسک
ریسک جزء جدایی ناپذیر زندگی انسان ها و سازمان هاست و موفقیت در تصمیم گیری ها، با یک نوع ریسک یا طیف متنوعی از ریسک ها روبرو است. ریسک یا خطر در هر فعالیتی که احتمال موفقیت صد درصد نباشد، وجود دارد. پذیرش ریسک به خودی خود بد نیست، مهم این است که بدون دلیل منطقی در معرض ریسک قرار نگیرید. از دیدگاه مالی، کسب بازده، پذیرش ریسک را توجیه می کند، اما این موضوع شرایط و مسایل مهم و دقیقی را نیز به همراه می آورد [29].
ب: تجزیه و تحلیل عوامل شکست و آثار آن( FMEA )
FMEA تکنیکی تحلیلی ومتکی برقانون ((پیشگیری قبل ازوقوع)) است که برای شناسایی عوامل بالقوه خرابی به کارمی رود.توجه این تکنیک بربالابردن ضریب امنیت ودرنهایت رضایت مشتری،ازطریق پیشگیری ازوقوع خرابی است FMEA ابزاری است که باکمترین ریسک،برای پیش بینی مشکلات ونقص ها درمراحل طراحی ویا توسعه فرایندها وخدمات درسازمان به کارمی رود[30].
ج: مجموعه های فازی
از تعمیم نظریه کلاسیک مجموعه‌ها حاصل می‌آید که در منطق فازی کاربرد دارد. تئوری این مجموعه‌ها توسط لطفعلی عسکرزاده که در جوامع علمی به Lotfi A. Zadeh معروف است ابداع گردید. مجموعه فازی براساس تابع عضویت تعریف می‌شود که تصویر مجموعه فراگیر در بازه [صفر و یک] است. هر یک از اعضا درجه عضویت دارند.. در تئوری فازی درجات نسبی عضویت اعضا در مجموعه مجاز است [34].
د: مدیریت ریسک
فرآیندی ساختار یافته است که در آن، ابزار و تکنیکهای مختلفی برای مدیریت مؤثر منابع محدود( زمان، پول، نیروی انسانی) و رهبری و مدیریت اهداف، به کار گرفته شوند[16].
ه: نمره اولویت ریسک) (R.P.N
عدد R.P.N از حاصلضرب شدت، احتمال وقوع و احتمال کشف در یکدیگر به دست می آید[34].
فصل دوم
مرور مطالعاتی

2-1- مقدمه
یکی از مراحل حیاتی درمدیریت پروژه مدیریت ریسک آن است. هر مدیری، در هر حوزه ای که مشغول به کار باشد، باید بتواند ریسک های موجود در حوزه کاری خود را مدیریت کند،
از آنجا که دنیای کسب و کارو صنعت با تحولات و دگرگونیهای متعددی همچون جهانی شدن، برون سپاری و ایجاد ائتلافهای راهبردک مواجه است، مدیریت ریسک در فعالیتهای سازمانها اعم از تجاری و غیر انتفاعی اهمیت روزافزونی یافته است. به طورکلی، ریسک با مفهوم احتمال متحمل زیان و یا عدم اطمینان شناخته می شود که انواع مختلف و طبقه بندیهای متنوع دارد. یکی از این طبقه‌بندیها ریسک خطرناک است. تمامی اشکال ریسک شامل عناصر مشترکی چون محتوا، فعالیت، شرایط و پیامدها هستند. طبقه بندی دیگر ریسک راهبردک و ریسک عملیاتی است. مدیریت ریسک به مفهوم سنجش ریسک و سپس اتخاذ راهبردهایی برای مدیریت ریسک دلالت دارد. انواع ریسک ها برحسب احتمال وقوع و تأثیر آنها قابل تقسیم است که نتیجه آن پورتفوی ریسک و اعمال راهبرد‌های مناسب (انتقال، اجتناب، کاهش و پذیرش) است [17] .
سازمان هایی که عملکرد بالایی دارند، و راهبردهای خود را با فرآیند برنامه گذاری راهبردی منطقی تدوین می کنند، باید این راهبردهای جسورانه را با برچیدن موانع یا ریسک عملکردی از طریق روشهای مدیریت ریسک در سطح بنگاه، اجرا کنند. سازمان ها می توانند راهبردهای خود را اجرا کنند و عملکرد خوبی داشته باشند اگر:
همه کارکنان مقاصد، اندازه ها، اهداف و اولویت های کلیدی راهبردی، هر واحد و هر بخش را درک نمایند. (شفافیت)
همه کارکنان به لحاظ عاطفی با هم در ارتباط باشند و به درون مایه، اهداف کلیدی و اولویت های سازمان وفادار باشند. (تعهد)
برای هر فرد، بخش و واحد، یک مسیر دید شفاف وجود داشته باشد تا آنها خود را به دقت با اولویت های کلید سازمان تطبیق دهند. (حرکت انتقالی)
با کارسازی فرآیند ریسک در سطح کل بنگاه، موانع ساختاری، سامانمندی و فرهنگی برچیده شود. (توانمندسازی)
همه کارکنان به منظور دست یابی به مقاصد و اهداف با روش های بهتر، با هم همکاری کنند و بی مسئولیتی را کنار بگذارند. (هم افزایی)
فرد فرد کارکنان مسئول دست یابی به اهداف باشند. (پاسخگویی)
همه کارکنان در عمل یک مدیر ریسک باشند. (مسئولیت پذیری) [3] .
فصل دوم کوششی است در ارائه دیدگاهی جامع نسبت به موضوع تحقیق و چگونگی ارتباط یافتن این تحقیق با بدنه و ادبیات موضوعات مطرح شده را روشن می کند.
از آن جا که این تحقیق می کوشد تا با استفاده از روش FMEA به ارزیابی و شناسایی ریسک های موجود در تمامیت پروژه ساخت و بهره برداری دهکده سالمندان بپردازد، در این فصل با بررسی مفاهیم ریسک و مدیریت ریسک، روش FMEA و انواع دهکده های سالمندان و مسایل مربوط به آن به شناسایی ریسک های موجود در هر دو زمینه (احداث و بهره برداری) در رابطه با موضوع تحقیق و ارائه پیشنه ای از فعالیت های انجام شده در این زمینه خواهیم پرداخت.
2-2-مفهوم ریسک
به طور کلی ریسک را می توان امکان انحراف واقعیات از آنچه مورد انتظار بوده است دانست. از دیدگاه مدیریت ریسک، تعریف ریسک عبارت است از امکان انحراف نامطلوب واقعیات از آنچه مورد انتظار بوده است. گروهی دیگر مدیریت ریسک را یک وظیفه تکمیلی مدیریت می دانند و جماعتی معتقدند که مدیریت ریسک چیزی جز نامی جدید برای جلوگیری از بروز خسارت و کاهش دادن میزان آن ها نیست. گروه سوم نیز معتقدند که مدیریت ریسک فقط پرداختن به ریسک های قابل پیشگیری و جبران در حیطه وظایف مدیران است [14] .
شکل 2-1 نشان دهنده کل ریسک سازمان های مالی است که توسط جرج پارکر مطرح شده است [26]
کل ریسک (مسولیت مدیر عامل) ریسک تجاری ریسک مالی ریسک بازار محصول (مسولیت مدیر کل عملیاتی) ریسک بازار سرمایه (مسولیت مدیر کل مالی) تجاری نرخ بهره راهبردک نقدینگی قانونی ارز عملیاتی تسویه حساب کالا منابع انسانی حقوقی محصول شکل 2-1 تقسیم بندی انواع ریسک[26]
2-3- مفهوم مدیریت ریسک
مدیریت ریسک از طریق کاهش هزینه های تولید در بلند مدت، توسعه صنایع جدید را ممکن و تسهیل می کند. آشکارترین مزیت آن برای افراد جامعه، از فرآیند کنترل خسارات در مدیریت ریسک نتیجه می شود [39].
به طور کلی، مدیریت ریسک فرآیند سنجش یا ارزیابی ریسک و سپس طرح راهبرد هایی برای اداره ریسک است. در مجموعه راهبردهای بکار رفته شامل: انتقال ریسک به بخشهای دیگر، اجتناب از ریسک، کاهش اثرات منفی ریسک و پذیرش قسمتی یا تمامی پیامدهای یک ریسک خاص هستند [25].
در مجموع از تعاریف مختلف مشخصه هایی برای مدیریت ریسک قابل تشخیص است که به قرار ذیل هستند:
مدیریت ریسک یک فرآیند بدون وقفه است که از طریق واحدها جریان می یابد؛
مدیریت ریسک به وسیله اشخاص در کلیه سطوح سازمان مستقر می شود؛
مدیریت ریسک در تدوین راهبردهای سازمانی بکار می رود؛
مدیریت ریسک در کل واحد و در کلیه سطوح و واحدها بکار خواهد رفت؛
مدیریت ریسک برای شناسایی رویدادهای بالقوه ای که اگر اتفاق بیافتد، بر واحد و مدیریت ریسک در دامنه اشتیاق ریسک اثر خواهد داشت، طراحی می شود.
مدیریت ریسک قادر است اطمینانی معقول برای مدیریت سازمان فراهم آورد؛
مدیریت ریسک دستیابی به اهداف در یک یا چند حوزه جداگانه ای که در گروه های مختلف همپوشانی دارد را هماهنگ می سازد[31].
مدیریت ریسک سنتی، تمرکزش روی ریسک های جلوگیری کننده از علل قانونی و فیزیک بود (مثل حوادث طبیعی یا آتش سوزی ها، تصادفات، مرگ و میر و دادخواهی ها)؛ مدیریت ریسک مالی، از سویی دیگر، تمرکزش روی ریسک هایی بود که می تواند استفاده از ابزار مالی و تجاری را اداره کند، مدیریت ریسک ناملموس، تمرکزش روی ریسک های مربوط به سرمایه انسانی؛ مثل ریسک دانش، ریسک روابط و ریسک فرآیندهای عملیاتی است [37].
2-4- پیشینه مدیریت ریسک
مدیریت ریسک جدید که در دهه 90 میلادی توسعه یافت با شکل های قبلی آن متفاوت است . مطابق دیدگاه جدید، ابزارهای مشتقه بیش از آنکه یک راه حل باشند خود ایجاد مشکل و دشواری می نمایند. دیدگاه جدید مدیریت ریسک، عمدتاً بر روی گزارش دهی، نظارت و تجزیه و تفکیک وظایف تمرکز دارد [13].
ﺑﺎ ﮔﺬر زﻣﺎن دﻳﺪﮔﺎهﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ رﻳﺴﻚ ﭘﺮوژه ﺑﻪ وﺟﻮد آﻣﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺟﺪول 2-1 روﻧﺪ ﺗﻜﺎﻣﻠﻲ دﻳﺪﮔﺎﻫﻬﺎ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖرﻳﺴﻚ آوردهﺷﺪه اﺳﺖ [12] .
جدول 2-1- دیدگاههای مختلف راجع به مدیریت ریسک
دهه کانون توجه در کاربردهای مدیریت پروژه کانون توجه در مدیریت ریسک پروژه
1950 مدیریت، تدارکات، برنامه ریزی مدلهای شبکه زمان بندی
1960 زمان بندی، سیستم های مدیریت پروژه زمان بندی (مثل pert) مدل های شبکه احتمالی
1970 سازمان دهی، رهبری، تیم ها مدلهای احتمالی، درخت های تصمیم گیری، احتمالات ذهنی
1980 مدل ها و کاربردهای رایانه ای، کیفیت نرم افزار احتمالی، چک لیست ها، لیست های پاسخ، تهیه نمودار اثر، کاربرد کار گروهی، مدیریت قرارداد
1990 فرآیندها، فناوری اطلاعات و ارتباطات، ایجاد شبکه کارگروهی، ارتباط، آموزش سازمانی، آموزش خطاها، فرآیندهای مدیریت ریسک و سازماندهی برای مدیریت ریسک
2000 مدلهای همکاری، سازمان های مجازی، خلاقیت، آموزش، شرکت های پروژه و کسب و کار پروژه پایگاهای دانش مدیریت ریسک به مثابه حافظه های سازمانی، آموزش، خلاقیت، همکاری، برنامه ریزی پاسخ، دیدگاه شرکت پروژه
2-5- مدل های چرخه اجرای مدیریت ریسک
مدیریت موفق ریسک ها نیازمند شناسایی ریسک، ساخت مدل ریسک برای ارزیابی بزرگی ریسک و اجرای راهبردهای پاسخ به ریسک است تا توازن مناسبی میان هزینه های پذیرش ریسک و پاسخ ریسک بوجود آید [38] .
وقتی که ریسک ها شناسایی و ارزیابی شدند، تمامی تکنیک های اداره ریسک، در یک یا چند طبقه از چهار طبقه اصلی قرار می گیرند:
2-5-1- انتقال ریسک
راهبرد انتقال، یعنی موجب شدن اینکه بخش دیگری ریسک را قبول کند. معمولا بوسیله بستن قرارداد با انجام اقدامات احتیاطی؛ بیمه کردن، یک نوع از راهبردهای انتقال ریسک با استفاده از بستن قرارداد است. در موارد دیگر، این امر بواسطه قراردادهای کلامی انجام می گیرد که ریسک را به بخشهای دیگر بدون پرداختی بابت حق بیمه، انتقال می دهد.
2-5-2- اجتناب ریسک
راهبرد اجتناب، یعنی انجام ندادن فعالیتی که باعث ریسک می شود. به عنوان مثال ممکن است که یک دارایی خرید نگردد یا ورود به یک کسب و کار مورد چشم پوشی قرار گیرد، تا از مشکلات و دردسرهای آنها اجتناب شود. به نظر می رسد این راهبرد راه حلی برای تمامی ریسک هاست، ولی اجتناب از ریسک همچنین به معنی زیان دهی در مورد سودآوری های بالقوه ای است که امکان دارد بواسطه پذیرش آن ریسک حاصل شود. داخل نشدن به یک بازار به منظور اجتناب از ریسک، همچنین احتمال کسب سودآوری را ضایع می کند.
2-5-3- کاهش (تسکین)
راهبرد کاهش، یعنی به کارگیری شیوه هایی که باعث کاهش شدت زیان می شود. به عنوان مثال، می توان به کپسول های آتش نشانی که برای فرو نشاندن آتش طراحی شده اند، اشاره کرد که ریسک زیان ناشی از آتش را کاهش می دهد. این شیوه ممکن است باعث زیانهای بیشتری بواسطه خسارت ناشی از آب شود و در نتیجه امکان دارد که مناسب نباشد. شاید سیستم های اطفاء حریق دیگری موثرتر باشند اما بواسطه هزینه تهیه، به عنوان عامل بازدارنده، از آنها چشم پوشی شود.
2-5-4- پذیرش (نگهداری)
راهبرد پذیرش، یعنی قبول زیان وقتی که رخ می دهد. در واقع خودتضمینی یا تضمین شخصی در این طبقه جای می گیرد. پذیرش ریسک یک راهبرد قابل قبول برای ریسک های کوچک است که هزینه حفاظت در مقابل ریسک ممکن است از نظر زمانی بیشتر از کلیه زیان های حاصله باشد. کلیه ریسک هایی که قابل اجتناب و انتقال نیستند، ضرورتا قابل پذیرش هستند. اینها شامل ریسک هایی می شود که خیلی بزرگ هستند که یا محافظت در مقابل آنها امکان پذیر نیست و یا هزینه پرداخت بیمه آنها شاید عملی نباشد. همچنین هر مقداری از زیاندهی بالقوه علاوه بر مقدار تضمین شده، ریسک پذیرفته شده محسوب می شود [4].
در جدول 2-2 خلاصه ای از چرخه ریسک و کنترل های مربوط به آن بیان می شود. کنترل های کاهنده ریسک شامل سیاست ها، رویه ها، شیوه های عملی و ساختارهای سازمانی است که به منظور ایجاد اطمینان معقول از مقرون به صرفه بودن و اثربخشی عملیات، کامل، اعتمادپذیری، دقیق و به موقع بودن گزارشات سازمانی و رعایت همه قوانین و مقررات قابل اجرا، طراحی شده اند. [3]
جدول 2-2- چرخه ریسک و کنترل آن [3]
چرخه کنترل / ریسک توصیف سوالات کلیدی
تقریر یا تایید مقاصد توضیح روشن در مورد این که سازمان به دنبال دست یافتن به چیست؟ این کار با چشم انداز و مقاصد راهبردی سازمان شروع می شود. برای دست یابی به چه چیزی تلاش می کنیم؟
شناسایی رویدادها و ریسک مربوط به دست یابی به مقاصد مقرر شناسایی تمام رویدادها و ریسک هایی که ممکن است بر دست یابی به اهداف تاثیر بگذارند. چه چیز می تواند اشتباه انجام شده باشد؟
چه چیز می تواند اتفاق بیافتد که بر اهداف ما تاثیر گذار باشد؟
ارزیابی ریسک ارزیابی احتمال وقوع هر ریسک و محاسبه پیامدهای ناشی از این ریسک احتمال وقوع ریسک چقدر است؟
اگر این ریسک درست در عمل رخ دهد، چه پیامدی خواهد داشت؟
شناسایی واکنش ها به ریسک شناسایی و انتخاب واکنش های مقرون به صرفه برای کاهش ریسک برپایه اشتهای ریسک مصوب مدیریت واکنش ها یا گزینه های ریسکی موجود جهت استفاده برای بررسی و هدف قرار دادن ریسک کدامند؟
اجرای فعالیت های کنترلی معطوف به ریسک اجرای فعالیت های کنترلی مقرون به صرفه جهت انجام اقدامات هدف یا کاهش ریسک، که این فعالیت ها به طور فشرده در برنامه مدیریت ریسک بیان می شود. چگونه اثربخشی کنترل را رتبه بندی می کنیم؟
با در نظر گرفتن ارزیابی و اولویت بندی کنترل ریسک، مقرون به صرفه ترین شیوه برای معطوف ساختن توجه خود به این ریسک یا کاهش آن کدام است؟
فراهم آوردن اطلاعات و گزارشات اثربخش ایجاد فرآیندها و سامانه های اثربخش برای تهیه اطلاعات به منظور قادر ساختن سازمان جهت نیل به مقاصد خود، و همچنین برای گزارشگری به موقع ریسک و تصمیم گیری چگونه می توانیم اطلاعات و نماگرهای مربوط به ریسک و همچنین عملکرد را در گزارشگری عملکرد روزانه واحد اقتصادی درج کنیم؟
اجرای فعالیت های پایشگری مستمر جهت حصول اطمینان از اثربخشی کنترل ها هنگامی که کنترل های ریسک مقرر می شوند، جهت اطمینان از این که مدیریت ریسک و رویه های کنترلی همچنان به طور اثربخش و کارآمدی به عنوان جزء مکملی از فرهنگ سازمانی و فرآیندهای تجاری، فعالیت های نظارتی مقرون به صرفه را به صورت پایدار توسعه داده و اجرا نمایید چگونه از سامانه ها، فنون یا فناوری های اطلاعات جهت حفظ یا ارتقای پایشگری مستمر مدیریت ریسک و عملکرد، استفاده می کنیم؟
2-6- ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ رﻳﺴﻚ ﭘﺮوژه‬
ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ رﻳﺴﻚ ﻓﺮآﻳﻨﺪی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻃﻲ آن ﻓﺎﻛﺘﻮرﻫﺎی رﻳﺴﻚ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و ﺗﻌﺮﻳﻒ شده و ﺑﺮای ﺣﺪاﻗﻞ ﻛﺮدن ﺗﺄﺛﻴﺮات آﻧﻬﺎ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی میﺷﻮﻧﺪ. ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ رﻳﺴﻚ از ﺳﻪ ﻋﻨﺼﺮ واﻗﻌﻪ ﻳﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻧﺎﺧﻮاﺳﺘﻪ، اﺣﺘﻤﺎل رﺧﺪاد واﻗﻌﻪ و ﺗﺄﺛﻴﺮآن واﻗﻌﻪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﻣﻲﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺑﺪﺳﺖ آﻣﺪن اﻳﻦ ﺳه ﻋﻨﺼﺮ، رﻳﺴﻚ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲﺷﻮد. ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ رﻳﺴﻚ، ﺑﻨﺎ ﺑﺮ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻮﺳﺴﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﭘﺮوژه، از ﺗﻌﺪادی رﻳﺰ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ در ذﻳﻞ ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر ﺗﻮﺿﻴﺢ داده ﺷﺪه اﺳﺖ:
2-6-1- ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ رﻳﺴﻚ:
ﻓﺮآﻳﻨﺪ تصمیم گیری در مورد نحوه نگرش و برنامه ریزی فعالیت های مدیریت ریسک یک پروژه است. در برنامه ریزی برای فرآیند های مدیریت ریسک، حصول اطمینان از اینکه سطح، نوع و دامنه دید مدیریت ریسک با نوع ریسک و نیز با اهمیت پروژه برای سازمان متناسب می باشد، اهمیت دارد [12].
شکل 2-2 فرآیند برنامه ریزی مدیریت ریسک پروژه را نشان می دهد.
ورودیها ابزارها و تکنیک ها خروجی ها
منشور پروژه
خط مشی سازمانی مدیریت ریسک
نقشها و مسولیتهای تعریف شده
حدود مجاز ریسک ذی نفع
الگوی برنامه مدیریت ریسک سازمان
ساختار شکست کار (WBS) 1-جلسات برنامه ریزی برنامه مدیریت ریسک
شکل 2-2- فرآیند برنامه ریزی مدیریت ریسک پروژه
2-6-2- ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ رﻳﺴﻚ:
در فاز شناسایی ریسک، روش‌شناسی‌های اصلی طوفان مغزی ، تکنیک دلفی و بررسی اسناد تحلیلی است. معمول‌ترین تکنیک‌ که عملا در شناسایی ریسک به کار می‌رود، طوفان مغزی است[37].
کوپر و همکارانش ریسک‌ها را طبق ماهیت و میزان شان معین کردند و آنها را به طبقات اولیه و ثانویه تفکیک کردند. تاه و همکاران از ساختار تفکیک ریسک در طبقه‌بندی آن طبق مبدأ و تاثیر نسبی آن در پروژه استفاده کردند : اسمیس و مرنا ریسک‌ها را به صورت کلی و یا مولفه‌ای تفکیک کردند که ریسک‌های کلی آنهائی هستند که معمولاً با توافق در پروژه تعیین می‌شوند و معمولاً شامل ریسک‌های محیطی ، تجاری ، قانونی و سیاسی هستند در حالیکه ریسک‌های مؤلفه‌ای به ساختار و عملکرد و مولفه‌های تولید درآمد پروژه مربوط هستند [46].
شناسایی ریسک متضمن تعیین و مستند سازی ویژگی های ریسک هایی است که می توانند بر پروژه اثر بگذارند.در صورت امکان دست اندرکاران شناسایی ریسک افراد زیر را تشکیل می دهند: تیم پروژه، تیم مدیریت ریسک، صاحب نظران موضوعی از سایر قسمت های شرکت، مشتریان، کاربران نهایی، سایر مدیران پروژه، ذی نفعان و صاحب نظران خارجی. شناسایی ریسک فرایندی تکرار پذیر است. واکنش های ساده و اثربخش به ریسک اغلب می توانند به محض اینکه ریسک شناسایی شد، تهیه و اجرا شوند. شکل2-3 فرآیند شناسایی ریسک ها در مدیریت ریسک پروژه را نشان می دهد.
ورودیها ابزارها و تکنیک ها خروجی ها
برنامه مدیریت ریسک
خروجی های برنامه ریزی پروژه
دسته های ریسک
اطلاعات گذشته بازنگری های مستند سازی
تکنیکهای جمع آوری اطلاعاتی
فهرست های وارسی
تحلیل مفروضات
تکنیکهای ترسیمی ریسکها
نشانگرها
ورودی هایی به سایر فرآیندها
شکل 2-3 فرآیند شناسایی ریسک ها در مدیریت ریسک پروژه
2-6-3- ﺗﺤﻠﻴﻞﻛﻴﻔﻲ رﻳﺴﻚ
روشهای تحلیل ریسک ابزارهای قدرتمند هستند که افراد را در مدیریت شرایط نامطمئن یاری میدهند و از طریق تخمین، ارزیابی و تحلیل ریسک حمایت ارزشمندی را برای تصمیمگیری فراهم میسازند. روشهای تحلیل ریسک متعددی وجود دارد که در حال حاضر برای ارزیابی و تخمین ریسک مورد استفاده قرار میگیرند. این روشها میتوانند بسته به اطلاعات در دسترس خود و یا سطح جزییات مورد نیاز به دو دسته کمی و کیفی دستهبندی شوند [19].
تحلیل کیفی ریسک فرایندﺳﻨﺠﺶ تاثیر و ﺷﺎﻧﺲ وﻗﻮع ریسکﻫﺎی شناسایی ﺷﺪه ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. این فرایند ریسکﻫﺎ را ﺑﺮ اﺳﺎس اﺛﺮﻫﺎی ﺑﺎﻟﻘﻮه ی آﻧﻬﺎ ﺑﺮ اﻫﺪاف ﭘﺮوژه اولویت ﺑﻨﺪی ﻣﯽﮐﻨﺪ. تحلیل کیفی ریسک یک راه تعیین اهمیت ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ریسک ﻫﺎی ﺧﺎص و هدایت واﮐﻨﺶﻫﺎ ﺑﻪ ریسک ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﺑﻮدن زﻣﺎن اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ با ریسک ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ اهمیت یک ریسک را ﺑﺰرگ ﺟﻠﻮه دﻫﺪ. همچنین ارزیابی کیفیت اﻃﻼﻋﺎت در دﺳﺘﺮس ﺑﻪ اﺻﻼح ﺳﻨﺠﺶ ریسک ﮐﻤﮏ می نماید. تحلیل کیفی ریسک ﻣﺴﺘﻠﺰم این اﺳﺖﮐﻪ اﺣﺘﻤﺎل و‬ پیامدهای ریسکﻫﺎ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﺑﺰارﻫﺎ و روشﻫﺎی تثبیتﺷﺪه ی تحلیل کیفی ارزیابی ﺷﻮﻧﺪ. ﻫﻨﮕﺎﻣﯽﮐﻪ تحلیل کیفی ﺗﮑﺮار ﻣﯽﺷﻮد، روﻧﺪﻫﺎی نتایج ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻧﺸﺎﻧﮕﺮ نیاز ﺑﻪ اﻗﺪام بیشتر یا ﮐﻤﺘﺮ مدیریت ریسک ﺑﺎﺷﻨﺪ. اﺳﺘﻔﺎده از این اﺑﺰارﻫﺎ ﺑﻪ اﺻﻼح ﺟﻬﺖ گیری هایی ﮐﻪ اﻏﻠﺐ در یک ﺑﺮﻧﺎﻣﻪی ﭘﺮوژه اراﺋﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ، ﮐﻤﮏ می نماید. ﺑﺮای این ﮐﻪ تحلیل کیفی ریسک ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ تغییردر ریسکﻫﺎی ﭘﺮوژه پایدار‬ ﺑﻤﺎﻧﺪ، ﻣﯽبایست در حین ﭼﺮﺧﻪی حیات ﭘﺮوژه بازبینی ﺷﻮد. این ‬ فرایند ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ تحلیل بیشتر در تحلیل ﮐﻤﯽ ریسک یا مستقیما ﺑﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ریزی واﮐﻨﺶ ﺑﻪ ریسک ﻣﻨﺘﻬﯽﺷﻮد [32].
روشهای کیفی بیشتر بر قضاوت متکی هستند تا محاسبات آماری که برای مثال میتوان از تحلیل سناریو، FST و غیره نام برد [23].
شکل2-4 فرآیند تحلیل کیفی ریسک در مدیریت ریسک پروژه را نشان می دهد.
ورودیها ابزارها و تکنیک ها خروجی ها
برنامه مدیریت ریسک
ریسکهای شناسایی شده
وضعیت پروژه
نوع پروژه
دقت داده ها
مقیاسهای احتمال و تاثیر
مفروضات تاثیر و احتمال ریسک
ماتریس رتبه بندی احتمال/تاثیر ریسک
آزمون مفروضات پروژه
رده بندی دقت داده ها رده بندی کلی ریسک پروژه
فهرست ریسکهای اولویت بندی شده
فهرست ریسکها برای مدیریت و تحلیل بیشتر
نتایج تحلیل های کیفی ریسک
شکل2-4- فرآیند تحلیل کیفی ریسک در مدیریت ریسک پروژه
2-6-4-ﺗﺤﻠﻴﻞﻛﻤﻲ و آﻧﺎﻟﻴﺰ رﻳﺴﻚ:
روشهای کمی به شدت به رهیافتهای آماری تکیه دارند از جمله آنها می توان به روشهایی مانند شبیهسازی مونت کارلو، درخت تحلیل سعی و خطا، تحلیل حساسیت، پیشبینی کمبود سالیانه، قرارگیری در معرض ریسک، روش خطا و تحلیل اثر و غیره اشاره نمود [60].
فرایند تحلیل ﮐﻤﯽ ریسک، تحلیل ﻋﺪدی اﺣﺘﻤﺎل ﻫﺮ ریسک و پیامدهای ‬آن ﺑﺮ اﻫﺪاف ﭘﺮوژه را ﻫﻤﭽﻮن ﻣﻘﺪار ریسک ﮐﻠﯽ ﭘﺮوژه در ﻧﻈر می گیرد. این فرایند تکنیک هایی مثل شبیه ﺳﺎزی ﻣﻮﻧﺖ ﮐﺎرﻟﻮ و تحلیل تصمیم را ﺑﺮای ﻣﻮارد زیر ﺑﻪﮐﺎر می گیرد :‬
تعیین اﺣﺘﻤﺎل ﺗﺤﻘﻖ یک ﻫﺪف ﺧﺎص ﭘﺮوژه.
ﮐﻤﯽ نمایی نمایش ریسک ﭘﺮوژه و تعیین اﻧﺪازه ی اﻧﺪوﺧﺘﻪی اقتضایی زﻣﺎن و هزینه ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻣﻮرد نیاز ﺑﺎﺷﺪ.
شناسایی ریسک هایی ﮐﻪ بیشترین ﺗﻮﺟﻪ را ﻻزم دارﻧﺪ، از طریق‬ ﮐﻤﯽ نمایی ﺳﻬﻢ ﻧﺴﺒﯽ آﻧﻬﺎ در ریسک ﭘﺮوژه.
شناسایی اﻫﺪاف واﻗﻊ بینانه و ﻗﺎﺑﻞ دستیابی هزینه، زﻣﺎنﺑﻨﺪی یا ﻣﺤﺪوده.
تحلیل ﮐﻤﯽ ریسک معمولا در ﭘﯽ تحلیل کیفی ریسک اﻧﺠﺎم ﻣﯽ گیرد. این فرایند ﻣﺴﺘﻠﺰم شناسایی ریسک ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. فرایندهای‬ کیفی و ﮐﻤﯽ تحلیل ریسک ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﺰا و یا ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻮرد ‬اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار گیرند. ﻣﻼﺣﻈﺎت ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ قابلیت دﺳﺘﺮﺳﯽ زﻣﺎن و ﺑﻮدﺟﻪ و نیاز ﺑﻪ ﮔﺰارشﻫﺎی کیفی و ﮐﻤﯽ در ﻣﻮرد ریسک و تاثیرات‬ آن، روش (ﻫـﺎی) اﺳﺘﻔﺎده را تعیین ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻧﻤﻮد. ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ تحلیل‬ ﮐﻤﯽ ﺗﮑﺮار ﻣﯽﺷﻮد، روﻧﺪﻫﺎ در نتایج ﻣﯽﺗﻮاﻧﻨﺪ نیاز ﺑﻪ اﻗﺪام بیشتر یا ﮐﻤﺘﺮ مدیریت ریسک را بیان نمایند[28].
شکل 2-5 فرآیند تحلیل کمی ریسک در مدیریت ریسک پروژه را نشان می دهد.
ورودیها ابزارها و تکنیک ها خروجی ها
برنامه مدیریت ریسک
ریسک های شناسایی شده
فهرست ریسکهای اولویت بندی شده
فهرست ریسکها برای مدیریت و تحلیل بیشتر
اطلاعات گذشته
رای صاحب نظر
سایر خروجی های برنامه ریزی مصاحبه
تحلیل حساسیت
تحلیل درخت تصمیم
شبیه سازی فهرست اولویت بندی شده ریسک های کمی شده
تحلیل احتمالی پروژه
احتمال تحقق اهداف هزینه و زمان
روندهای نتایج تحلیل کمی ریسک
شکل 2-5- فرآیند تحلیل کمی ریسک در مدیریت ریسک پروژه
2-6-5-ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ رﻳﺴﻚ:
ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ریزی واﮐﻨﺶ ﺑﻪ ریسک، فرایند تکوین اﻧﺘﺨﺎب ﻫﺎ و تعیین اﻗﺪاﻣﺎﺗﯽ‬ ﺟﻬﺖ افزایش ﻓﺮﺻﺖ ﻫﺎ و ﮐﺎﻫﺶ تهدید ها ﺑﺮ اﻫﺪاف ﭘﺮوژه ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. این فرایند در برگیرنده شناسایی و تخصیص اﻓﺮاد یا ﻗﺴﻤﺖ هایی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر پذیرش مسئولیت ﻫﺮ واﮐﻨﺶ ﻣﻮرد ﺗﻮاﻓﻖ ﺑﻪ ریسک ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ. این فرایند اطمینان ﻣﯽدﻫـﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ریسکﻫﺎی شناسایی ﺷﺪه ﺑﻪ ﻧﺤﻮ شایسته ای ﭘﺮداﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد . اﺛﺮﺑﺨﺸﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ریزی واﮐﻨﺶ مستقیما تعیین ﺧﻮاهد ﻧﻤﻮد ﮐﻪ آیا ریسک ﭘﺮوژه افزایش یا کاهش می یابد.
ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ریزی واﮐﻨﺶ ﺑﻪ ریسک باید ﺑﺎﺷﺪ تا ریسک ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎﺷﺪ ، در ‬ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶ ﻫﺎ از ﻧﻈﺮ هزینه ها اﺛﺮ ﺑﺨﺶ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺮای موفقیت آمیز ﺑﻮدن ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺎﺷﺪ ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ شرایط ﭘﺮوژه واﻗﻊ بینانه ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻮرد ﺗﻮاﻓﻖ ﻫﻤﻪی ﻗﺴﻤﺖﻫﺎی درگیر ﺑﺎﺷﺪ و ﺗﻮﺳﻂ یک ﺷﺨﺺ ﻣﺴئول پذیرفته ﺷﺪه‬ ﺑﺎﺷﺪ. اﻏﻠﺐ اﻧﺘﺨﺎب بهترین واﮐﻨﺶ ﺑﻪ ریسک از میان گزینهﻫﺎی مختلف اﻟﺰاﻣﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ.
2-6-6-ﻧﻈﺎرت و ﻛﻨﺘﺮل رﻳﺴﻚ :
ﺷﺎﻣﻞ ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ رﻳﺴﻚ ﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد، ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ رﻳﺴﻚﻫﺎی ﺟﺪﻳﺪ، اﺟﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی ﻛﺎﻫﺶ رﻳﺴﻚ و‬ ارزﻳﺎﺑﻲ اﺟﺮای اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ ﺑﺮ روی اﻫﺪاف ﭘﺮوژه ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.‬
شکل 2-6 فرآیند نظارت و کنترل در مدیریت ریسک پروژه را نشان می دهد.
ورودیها ابزارها و تکنیک ها خروجی ها
برنامه مدیریت ریسک
برنامه واکنش به ریسک
ارتباطات پروژه
تحلیل و شناسایی بیشتر ریسک
تغییرات محدوده ممیزی های واکنش به ریسک پروژه
بازنگری های دوره ای ریسک پروژه
تحلیل ارزش کسب شده
اندازه گیری عملکرد فنی
برنامه ریزی واکنش به ریسک بیشتر برنامه های راه حل جایگزین
اقدام اصلاحی
درخواست های تغییر پروژه
به روز آوری های برنامه واکنش به ریسک
پایگاههای داده ریسک
به روز آوری های فهرست های وارسی شناسایی ریسک
شکل 2-6 – فرآیند نظارت و کنترل در مدیریت ریسک پروژه
اﻳﻦ زﻳﺮ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻫﺎ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺑﺎ ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ و ﺑﺎ دﻳﮕﺮ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﭘﺮوژه ﺗﻘﺎﺑﻞ داﺷﺘﻪ و ﺣﺪاﻗﻞ در ﻫﺮ ﭘﺮوژه ﻳﻜﺒﺎر اﻧﺠﺎم ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﺟﺪا ﺗﻌﺮﻳف ﻛﺮدن آﻧﻬﺎ از ﻳﻜﺪﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﺟﺪا اﻧﺠﺎمﺷﺪن آﻧﻬﺎ در ﭘﺮوژه ﻧﻴﺴﺖ .
2-7- نگاهی به پدیده آسایشگاه های سالمندان
بسیاری از مردم گمان می کنند که روش سنتی پرستاری در خانه تنها مورد برای والدین یا افراد پیر است که دیگر نمی توانند به تنهایی در خانه خود زندگی کنند. هر چند، جایگزین های بسیار دیگری برای نگهداری وجود دارند.
بسیاری از افراد مسن راه حل «پیر شدن در جای خود» را انتخاب می کنند که معمولا به سالخوردگان فعالی اشاره دارد که نه از لحاظ ابعاد ظاهری، که در حفظ سکونت گاه خود تحلیل می روند. وقتی سالخوردگان تا اواخر دهه 70 یا 80 زندگی خود، در منزل شخصی خود زندگی می کرده اند، در هنگام تغییر محل سکونت مایلند تا به سکونت گاه سابق خود نزدیک باشند. فاصله گرفتن طولانی تنها زمانی اتفاق می افتد که سالخوردگان بخواهند به فرزندان بالغ خود، برادران یا خواهران، یا دیگر خویشاوندان نزدیک خود، و یا بازگشتن به جایی که در آن بزرگ شده اند و یا مدتی طولانی در آن زندگی کرده اند، نزدیکتر شوند. سالخوردگان تغییر جا داده زمانی از این جابجایی راضی هستند که علایق مشترکی با ساکنین و یا همسایگان داشته باشند و مردمانی با محبت در اطراف آنان باشند.
تا پیش از دهه 1970 بخش خدماتی افراد مسن را به عنوان یک طبقه نیازمند به کمک در نظر نمی گرفت و حتی تخفیف فشارهای ایشان نیز به عنوان یک فعالیت خیریه شناخته نمی شد. در عین حال معافیت های مربوط به امور خیریه به این امر ارتباط داده می شد که تنها افراد مسن هستند که نمی توانند از خود بدون تحمل فشارهای مالی مراقبت نمایند و این گروه به طبقه ای نیازمند دستگیری تبدیل شدند. در دهه 1960 تلاش شده تا سالخوردگان را از شهرها به روستاها و یا نواحی حاشیه ای که آب و هوای مناسب تر و فرصت های سرگرم کننده بیشتری دارند، منتقل کنند. این امر موجب توسعه مراکز فعال پذیرش سالخوردگان، آپارتمان ها و مجتمع هایی شده که مراقبت های بهداشتی و سلامتی مختلفی را عرضه می کنند. مراکزی نظیر این فرصت منتقل شدن به محل هایی به موقعیت های نزدیک مترو یا حاشیه شهرها را به سالخوردگان ارائه می دهد که، روش زندگی مناسب بدون قربانی کردن نزدیکی به دوستان و خویشاوندان را برای ایشان فراهم می آورد.
از دهه 1970، این باور گسترش یافت که شهروندان مسن با هر پیشینه اقتصادی و اجتماعی با موانع بسیاری در برآورده ساختن نیازهای ضروری خود روبرو هستند، که مواردی همچون درآمد ناکافی و عدم توانایی از مراقبت و حرکت را در بر می گرفت. برای حمایت از این امر، تلاشهای خدماتی به سوی تهیه مکان هایی برای این افراد هدایت گشت. قانون گذاران دریافته اند که افراد مسن با مسایلی جدای مشکلات مالی همچون نیاز به سرپناهی مناسب، مراقبت های بهداشتی و پزشکی، فعالیت های مدنی، فرهنگی و سرگرم کننده و محیط پیرامونی که شرافت و استقلال آنان را حفظ نماید، روبرو هستند [59].
در بررسی نیازهای مرتبط با سالمندان می توان گفت، نیازهای مربوط به داشتن سرپناه در صورتی برآورده می شوند که سرپناه مورد نظر به طور خاصی برای مواجهه با ترکیبی از نیازهای پزشکی، عاطفی، سرگرمی، اجتماعی، مذهبی و نیازهای مشابه اینها برای افراد مسن طراحی شده باشد.
نیازهای مراقبتی بهداشتی تنها در صورتی پاسخ داده خواهند شد که سازمان یا خود برخی اشکال مراقبت را فراهم آورد و یا اینکه قراردادهایی پیوسته با سازمانها و یا اشخاص مراقب وضع نماید تا سلامتی جسمی، و در صورت لزوم، روحی ساکنین خود را حفظ کند.
نیاز به امنیت مالی در صورتی برآورده خواهد شد که:
1- سازمان براساس سیاست های تاسیس خود، خواه مکتوب و خواه اینکه در عمل پیرو آن باشد، متعهد گردد که از افرادی که به هر دلیل قادر به پرداخت هزینه اقامت خود نیستند نگهداری نماید، و این عمل را از طریق استفاده از ذخایر مالی خود، یافتن سرمایه از بخشهای رفاهی محلی و یا ملی، یا سرمایه های اجتماعی از سازمانهای پشتبانی کننده و یا از محل های عمومی تامین سرمایه نماید. باید توجه داشت، 2- سازمانی که به صورتی عمل می کند تا خدماتی را با پایین ترین هزینه برای افراد مسن فراهم آورد، باید چنین هزینه هایی را به جهت بازپرداخت بدهی ها، نگه داشتن ذخایر در حد کفایت به منظور اطمینان از سلامت زندگی ساکنین، و ذخایری برای توسعه فیزیکی متناسب با نیازهای اجتماع و منابع موجود در سازمان در نظر بگیرد [55].
2-8- لزوم احداث آسایشگاه های سالمندان
دلایل بسیاری برای ایجاد آسایشگاه های سالمندان و مراکزی برای مراقبت و کنترل وضعیت سلامت ایشان وجود دارد که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره نمود:
1. عدم احترام به سالمندان از سوی جوانان و سایر اقشار به خصوص در جوامعی که کار کردن ارزش محسوب می شود؛
2. آهنگ سریع دگرگونی های تکنولوژیکی و تغییرات دیگر سبب شده دانش و مهارت هایی که در طول یک عمر و با تجربه طولانی برای سالمندان کسب شده به سهولت برای جوانان قابل دستیابی باشد و این امر منجر به کاهش احترام به سالمندان به عنوان پیشکسوتان یک حرفه یا مهارت می شود؛
3. خلا روانی ناشی از فقدان کارهایی که زندگی فرد را حداقل برای نیم قرن شکل می داده است. از سوی دیگر تردید نیست که پول به تنهایی ضامن استقلال، خودباوری و سلامت نیست و سالخوردگان اغلب به دلایل روان شناختی و بیولوژیکی نیز با بحران های ناشی از احساس از دست رفتن استقلال و زوال خودباوری روبرو می شوند [20].
4. با بالا رفتن سن و فرسودگی بدن مشکلات بیشتری از لحاظ فیزیکی برای افراد به وجود می آید. چنانچه طی یک بررسی نسبت زیادی از سالمندان آمریکایی، ناخوشی و مراقبت ناکافی پزشکی را به عنوان جدی ترین مشکل خود گزارش کرده اند [21].
2-9- انواع آسایشگاه های سالمندان
امروزه براساس استاندارد های معتبر مراکز نگهداری افراد سالمند خدمات اطلاعاتی، ارجاعی و مشاوره را در رابطه با سلامت، نگهداری، امور مالی، آموزش و استخدام و همینطور تسهیلاتی را برای سرگرم کردن اجتماعات خاصی از افراد مسن ارائه می دهند و برای بهره گیری از این خدمات و عضویت در این فعالیت ها، نیازی به سکونت در این مراکز نیست [34].
در حال حاضر گونه های متنوعی از آسایشگاه های سالمندان در سراسر دنیا مشغول به ارائه خدمات هستند. این انواع بسته به عواملی همچون نوع خدمات ارائه شده، نحوه اداره، نوع تامین هزینه و یا جذب سرمایه و … دسته بندی می شوند. می توان آسایشگاه های مزبور را به صورت زیر دسته بندی نمود:
2-9-1- مجتمع های مختص سالمندان
مجتمع های آپارتمانی، مراکز، موسسات و دیگر مراکز بازنشستگان، سکونتگاهی خصوصی و جداگانه ای را ارائه می دهند که برای سالخوردگان مستقل طراحی شده اند. این مراکز مراقبت های پزشکی را عرضه نمی کنند اما به جای آن با یک زندگی عاری از دغدغه نگهداری و تسهیلات سرگرم کننده به همراه مالکیت را فراهم می آورند، و در مورد واحدهای اجاره ای، به سالخوردگان فرصت می دهند تا با آزاد نگه داشتن دارایی های خود درآمدی اضافی داشته باشند.
2-9-2- مراکز خانه های پیش ساخته
این مراکز که با نام مراکز خانه های متحرک نیز شناخته می شوند، ساکنین دایمی و یا فصلی دارند؛ «پرندگان مهاجر»ی که تنها در زمان های خاصی از سال در این مراکز ساکن هستند. این قطعه زمین ها و یا واحدهای متحرک، که متحرک هم نیستند، به ساکنین اجاره داده شده و یا در مالکیت آنها هستند.
2-9-3- زندگی سالمندان در خانه روستایی (ECHO)
این خانه ها، یا خانه های دست دوم و یا خانه مادربزرگ اقامت گاه هستند که در آنها سالمندان مکان زندگی خانواده دومی را در یک عمارت قابل سکونت برای یک خانواده، به همراه خانواده دیگری اشغال می کنند که ورودی جداگانه ای دارد.
این خانه ها معمولا کامل، قابل حمل و نقل، و کوچک هستند که در انتها یا کنار حیاط عمارت یک خانواده منفرد نصب می شوند تا اقامت گاه امن و مقرون به صرفه را برای افرادی که تاحد زیادی متکی به خود هستند، فراهم آورد. البته قانون نیز این اجازه ایجاد چنین منازل کم هزینه ای را برای کمک به خانواده هایی که والدین مسنی دارند که نمی توانند به طور کامل تنها زندگی کنند، داده است. ممکن است مالک اصلی عمارت و یا اینکه مستاجر سالخورده باشد.
2-9-4- خانه های اشتراکی
سازمان هایی هستند که شبکه ای از اقامت گاه های مشترک را بوجود آورده اند که در آنها سالخوردگان خانه خود را با دیگران شریک می شوند و یا اینکه در خانه دیگران به اشتراک زندگی می کنند. نیازی نیست که هم خانه ای خود مسن باشد. سازمان های حرفه ای که در زمینه اینگونه قراردادها تخصص دارند، دو بخش مختلف را برمبنای نیاز یک بخش و توانایی بخش دیگر در برآوردن آن با هم متصل می سازند. پیش از اتصال آنها موارد را شناسایی وغربالگری نموده و پس از آن نیز با پیگیری به تکمیل و تداوم اتصال کمک می کنند.
2-9-5- مراکز مراقبت دایم از بازنشستگان (CCRC)
این مراکز به سالخوردگان تسهیلاتی مرکب از سکونتگاه، خدمات و مراقبت بهداشتی را ارائه داده و به آنان اجازه می دهند که از یک شیوه زندگی خصوصی توام با فرصت استقلال و تضمین سلامت طولانی مدت لذت ببرند.
این مراکز پیشینه ای طولانی دارند؛ اساسا ریشه آنها به موسسات مذهبی و انجمن های برادری باز می گردد که در قالب نهادهای سازمانی مراقبت هایی را فراهم می نمودند، و در آنها اغلب ساکنین مجبور بودند که در مقابل برای مراقبت های سلامت دوران عمر خود کاملا در اختیار موسسه باشند. امروزه، CCRC ها زندگی افراد مسن را از طریق فراهم کردن فرصت های اجتماعی و فرهنگی و در کنار آن مراقبت های حیاتی و خدمات و سازگاری های مربوط به آن، فراهم می کنند.
در سالهای اخیر، تعداد کارهای معین شده برای CCRC ها افزایش یافته است؛ نتیجتا، بر این مراکز به عنوان ایده و موضوع کلیدی که هر نوعی از آسایشگاه های سالمندان را توسعه خواهد داد، تمرکز می شود.
در این



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com
NameEmailWebsite

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *