— (691)

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد رشت
دانشکده مدیریت و حسابداری
گروه آموزشی مدیریت
پایاننامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته: مدیریت بازرگانی گرایش مالی
عنوان:
رابطه بین سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات با عملکرد مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران
استاد راهنما:
دکتر ابراهیم چیرانی
نگارش:
جواد سروش خواه سراوانی
شهریور 1393
تقدیم به پدر و مادر مهربانم
آنان که با نور جان بخش خود در تمام دوران تحصیل و رشد، روح تازه ای در کالبد من دمیدند و مرا به زندگی امیدوار ساختند. آنان که در تمام سراشیبی های تند زندگی دست مرا در دست هایشان فشردند و با تمام وجود مرا یاری دادند.
اولین گام کوچک زندگیم را تقدیم وجودشان که همواره در فراز و نشیب های زندگی همچون ستونی تزلزل ناپذیر مرا حمایت کرده و چون ستاره ای پر نور شب های تاریک دلم را روشنایی بخشیده اند و با نوید به آینده زیباتر مرا به زندگی امیدوار نموده اند، می نمایم. تا بدین وسیله از خستگی چندین سال زحمت طاقت فرسا و بی دریغشان تشکر کرده باشم.
تشکر و قدرداني
به نام خداوند متعال و سپاس از هر آنچه نعمت بيکران که بهره مندم ساخته است.
در اينجا بر خود لازم دانسته که نهايت سپاس و قدرداني را نسبت به تمام عزيزاني که در انجام اين تحقيق از راهنمايي ها و مساعدت هاي با ارزش آنان اعم از استادان محترم دانشگاه، مديران و کارشناسان ارشد، وهمچنين عزيزاني که از حمايت هاي معنوي آنها، بهره مند بوده ام، ابراز نموده و توفيق روز افزونشان را ازدرگاه احديت آرزو نمايم.
به خصوص از استاد گرامي جناب آقاي دکتر ابراهيم چيراني که به سبب قبول زحمت هدايت اين تحقيق و راهنمايي هاي با ارزششان کمال سپاس و امتنان را دارم. همچنين از استادان گرامي جناب آقاي دکتر خردیار و سرکار خانم دکتر اوشک سرایی که با قبول زحمت داوری، در انجام هر چه بهتر اين تحقيق مؤثر بوده اند نيز کمال تشکر را دارم .
جواد سروش خواه سراوانی
تابستان 1393
فهرست
عنوان صفحه
چکيده1فصل اول : کلیات تحقیق
1ـ1)مقدمه3
1-2)بيان مساله4
1-3)ضرورت و اهميت موضوع تحقیق6
1-4 )اهداف تحقيق7
1-5 )چهارچوب نظري تحقيق7
1-6) فرضيه ها8
1-7) تعريف مفهومي و عملياتي متغیرهای تحقیق9
1-8) قلمروتحقیق…………………………………………………………………………………………………………………….12
فصل دوم:مروری بر ادبیات موضوعی تحقیق(بررسی متون)
بخش اول:فن آوری اطلاعات14
2-1-1) مقدمه15
2-1-2) تاريخچة فن آوری اطلاعات16
2-1-3) تشریح مفهوم فن آوری اطلاعات17
2-1-4)ويژگي هاي اطلاعات22
2-1-5) انواع اطلاعات23
2-1-6) سيستم هاي اطلاعاتي24
2-1-6-1)عوامل انساني موثر بر استقرار سيستم هاي اطلاعات مديريت25
2-1-7) انواع سیستم ها ی اطلاعاتي26
2-1-8) سيستم هاي اطلاعاتي ارتباطات الکترونيکي28
2-1-8-1)آشنايي با اينترنت28
2-1-9)شبکه هاي ارتباطي30
2-1-9-1)کاربردهاي شبکه31
2-1-9-2)توپولوژي شبکه31
2-1-9-3)شبکه ها از لحاظ جغرافيايي32
2-1-10) کاربرد فن آوری اطلاعات35
2-1-11) اهميت فن آوری اطلاعات36
2-1-12) مزاياي فن آوری اطلاعات37
2-1-13) اثرات به کارگيري فن آوری اطلاعات در سازمان39
2-1-14) پياده سازي فن آوری اطلاعات در سازمان ها40
2-1-14-1) ديدگاه هاي اساسي در اجراي فن آوری اطلاعات40
2-1-15) برنامه جامع توسعه فن آوری اطلاعات42
2-1-15-1) گام هاي مورد نياز براي توسعه کاربري هاي فن آوری اطلاعات در سازمان ها43
2-1-15-2) موضوعات مهم برنامه جامع توسعه فن آوری اطلاعات43
2-1-16) برنامه ريزي فن آوری اطلاعات44
2-1-16-1)سطوح برنامه ريزي فن آوری اطلاعات45
2-1-17) مدل هاي سنجش فن آوری اطلاعات46
2-1-17-1)مراحل رشد «نولان»46
2-1-17-2)استراتژي ارتباط «پارسونز»46
2-1-18) محدوديت هاي فن آوری اطلاعات50
2-1-18-1)موانع به کارگيري فن آوری اطلاعات در سازمان ها50
2-1-18-2)مشکلات برنامه ريزي فن آوری اطلاعات51
2-1-19) مديران و فن آوری اطلاعات53
2-1-20) تصميم گيري در مورد فن آوری اطلاعات55
2-1-20-1)انواع تصميمات از نظر سايمن56
2-1-20-2)تصميم گيري و سطوح مديريت56
2-1-21) وضعيت فن آوری اطلاعات در ايران و جهان57
2-1-22) سياست ها و برنامه هاي فن آوری اطلاعات در ايران58
بخش دوم:عملکرد مالی61
2-2-1) مقدمه62
2-2-2)تشریح مفهوم عملکرد مالی62
2-2-3) اندازه گيري عملکرد63
2-2-4) فرآيند ارزيابي عملکرد65
2-2-5 ) عملکرد شرکت از ديدگاه بازارهاي عوامل68
2-2-6) عملکرد مالي71
2-2-7) الگوهاي تبيين عملکرد مالي72
بخش سوم:پیشینه تحقیق75
2-3-1)مقدمه76
2-3-1-1)تحقيقات خارجي76
2-3-1-2)تحقيقات داخلي81
فصل سوم:روش تحقیق
3-1)مقدمه86
3-2)روش تحقيق86
3-3) جامعه و نمونه آماري87
3 -4)روش ها وابزار گردآوری داده ها88
3-4-1)کتابخانه اي88
3-4-2)پرسشنامه89
3-5) روایي وپايایي پرسشنامه90
3-5-1) روايي 90
3-5-2) پايايي91
3-6)روش ها و ابزار تجزيه وتحليل داده ها92
فصل چهارم:تجزیه تحلیل وبیان نتایج حاصل از تحقیق TOC \o “1-3” \h \z \u
4-1)مقدمه95
4-2 )توصیف متغیرهای تحقیق95
4-3) بررسی مدل تحقیق و آزمون فرضیات104
فصل پنجم: بحث نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1) مقدمه111
5 ـ2) نتيجه گيري111
5ـ2ـ1) نتايج آمار توصیفی111
5ـ2ـ2)نتايج آمار استنباطي115
5-3) پيشنهادهای تحقيق119
5 ـ4) پيشنهادهايی برای تحقيق های آينده122
5-5)محدودیت های تحقيق122
منابع123
پیوست الف) پرسشنامه129
پیوست ب)پایایی پرسش های مربوط به متغیرها134
پیوست ج)توصیف متغیرها 138
پیوست د)توصیف فضای تعریف متغیرها141

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (2-1) استراتژی های عمومي فن آوری اطلاعات49
جدول (2-2) ادراک مديران از فن آوری اطلاعات55
جدول(2-3) شاخص هاي اندازه‌گيري عملکرد مالي74
جدول(3-1)طيف پاسخي پرسشنامه90
جدول 3-2) ضريب آلفاي کرونباخ مربوط به پايايي سوالات پرسشنامه92
جدول(4-1) توصیف متغیر زیرساخت96
جدول(4-2) توصيف متغیر اتوماسیون اداری97
جدول (4ـ3) توصيف متغیر شبکه و امکانات ارتباطی98
جدول(4ـ4)توصيف متغیر سیستم گزارشات مدیریت99
جدول(4-5)توصيف متغیر منابع انسانی پشتیبان100
جدول (4-6) توصيف متغير رشد فروش101
جدول(4- 7 ) توصيف متغير رشد سودآوری102
جدول(4-8) توصيف متغير بازده سهام103
جدول(4- 9 ) بررسی مدل تحقیق بدون در نظر گرفتن اندازه شرکت106
جدول(4- 10 ) بررسی مدل تحقیق با درنظر گرفتن اندازه شرکت109
جدول(5-1) توصیف نظام اندازه گیری مربوط به متغیر زیرساخت111
جدول(5-2) توصیف نظام اندازه گیری مربوط به متغیر اتوماسیون اداری112
جدول(5-3) توصیف نظام اندازه گیری مربوط به متغیر شبکه و امکانات ارتباطی113
جدول(5-4) توصیف نظام اندازه گیری مربوط به متغیر سیستم گزارشات مدیریت113
جدول(5-5) توصیف نظام اندازه گیری مربوط به متغیر منابع انسانی پشتیبان114
جدول(5-6) نرخ رشد فروش سالیانه114
جدول(5-7) نرخ رشد سود سالیانه115
جدول(5-8) نرخ رشد بازده سهام سالیانه115
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل(3-1) مدل ارايه شده در تحقيق مينينگ فانگ و ريچارد ايي76
شکل(3-2) مدل کلي تحقيق اسرايرام واستامپ77
شکل(3-3)مدل کلي تحقيق روبرت، ریچاردسون و لیم78
شکل(3-4) مدل کلي تحقيق مان زانگ و جيمزمک کلوگ79
شکل(3-5) مدل کلي تحقيق مان بروس لويس وآنتوني79
شکل(3-6) مدل کلي تحقيق فوجان لاي، زنداي زاو و کواينگ وانگ80
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار(1-1) مدل طراحي شده تحقيق8
نمودار (2-1) فن آوری اطلاعات وچهارچوب آن36
نمودار (2- 2 ) بلوغ سازماني برحسب برنامه ريزي IT /IS41
نمودار (2- 3 ) ارتباط ميان استراتژي هاي کسب و کار و فن آوری اطلاعات45
نمودار (2- 4 ) نمودار کلي فرآيند عملکرد67
نمودار(4-1) هيستوگرام متغیر زیرساخت96
نمودار(4-2) هيستوگرام متغیر اتوماسیون ادری97
نمودار(4ـ3)هيستوگرام متغیر شبکه و امکانات ارتباطی98
نمودار(4ـ4)هيستوگرام متغیر سیستم گزارشات مدیریت99
نمودار(4-5) هيستوگرام متغیر منابع انسانی پشتیبان100
نمودار (4-6) هيستوگرام متغير رشد فروش101
نمودار (4- 7 ) هيستوگرام متغير رشد سودآوری102
نمودار (4-8) هيستوگرام متغير بازده سهام103
نمودار (4- 9 ) آزمون مدل تحقیق ( حالت استاندارد)104
نمودار (4- 10) آزمون مدل تحقیق ( حالت اعداد معنی داری)105
نمودار (4- 11 ) آزمون مدل تحقیق برای شرکت های کوچک107
نمودار (4-12) آزمون مدل تحقیق برای شرکت های بزرگ108چکيده:
فن آوری اطلاعات با به ميدان آوردن تجارت الکترونيک باعث بروز نوعي تحول اساسي در مبادله کمي اطلاعات بازرگاني و محصولات و خدمات مورد نياز شده است.از اهدافي که فن آوری اطلاعات دنبال مي کند،کاهش هزينه ها، هوشمندي رقابتي، پاسخگويي سريع نسبت به محيط و رقبا و توانايي این که مشاغل مختص يک شغل را به يکديگر مرتبط نمايد. فن آوری اطلاعات اخيراً به عنوان يکي از منابع توليد در تابع بهره وري قرار گرفته و نقش آن درعملکرد مالی بنگاه ها و صنايع مورد بررسي قرار مي گيرد. امروزه شرکت ها تلاش های بسیاری برای ارايه عملکرد بهتر در بازار از خود نشان داده و می کوشند تا با استفاده از تکنیک ها و ابزارهای متعددی به این مهم دست یابند در اين تحقيق سعی شده است رابطه بين سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات وعملکرد مالی شرکت ها نشان داده شود. جامعه مورد بررسی در اين تحقيق ،کليه شرکت هایی است که عضو بورس اوراق بهادار تهران بوده اند و سال مالی آن ها منتهی به اسفند هر سال باشد.روش نمونه گيری در اين تحقيق ،از نوع تصادفی ساده می باشد به طوری که تعداد 135 شرکت به عنوان نمونه انتخاب شده اند.در تحقيق حاضر برای جمع آوری اطلاعات از روش ميدانی(پرسشنامه) و مطالعه اسناد موجود در کتابخانه بورس اوراق بهادار تهران استفاده شده است .جهت آزمون فرضيه ها نيز از روش معادلات ساختاری استفاده شده است. پس از انجام آزمون ها از بین دوازده فرضیه، تنها روابط بین سیستم گزارشات مدیریت با رشد سودآوری شرکت و منابع انسانی پشتیبان با رشد فروش شرکت تایید نشدند. پس از اعمال اندازه شرکت در مدل تحقیق شرکت های مورد مطالعه به دو دسته شرکت های بزرگ و کوچک تقسیم شدند که نهایتا در شرکت های کوچک روابط بین اتوماسیون اداری با رشد فروش، اتوماسیون اداری با رشد سود آوری، سیستم گزارشات مدیریت با رشد فروش، منابع انسانی پشتیبان با رشد فروش ، رشد فروش با بازده سهام و رشد سودآوری با بازده سهام شرکت تایید شدند اما در شرکت های بزرگ روابط بین زیرساخت و رشد فروش، زیرساخت و رشد سودآوری، اتوماسیون بارشد فروش،شبکه با رشد فروش، شبکه با رشد سودآوری، منابع انسانی با رشد فروش، رشد فروش با بازده سهام و هم چنین رشد سودآوری با بازده سهام پذیرفته شدند.
کلمات کليدی : فن آوری اطلاعات ، زير ساخت، شبکه، اتوماسیون اداری، منابع انسانی، عملکرد مالی
فصل اول
کلیات تحقیق
1ـ1)مقدمه
امروزه جهان شاهد تحولاتي دراقتصاد جهاني است و با سرعت بالايي رو به جلوست.اين تحولات نا شي از تغيير اقتصاد مبتني بر توليد به اقتصاد مبتني بر اطلاعات است.ازسوي ديگر جهاني شدن تجارت در بين کشورها به سرعت در حال گسترش است. بازارهاي ملي کشورها توسط شرکت هاي خارجي و بين المللي (چند مليتي )تحت نفوذ در آمده است. شرکت هاي تجاري که در تلاش براي حفظ بقا و رقابت با ساير کشورها و شرکت ها هستند، بايد تفکرات و ابزارهاي تجاري خود را جهاني کنند. يکي از اين عرصه هاي رقابت استفاده از فن آوری اطلاعات است. بي شک مديران در سرنوشت سازمان ها و شرکت ها نقش اساسي ايفا مي کنند،در اين امر اطلاعات تاثير بسزايي در موفقيت امور مديران و عملکرد سازمان ها دارد. اطلاعاتي که صحيح به موقع و به روز باشد، توسعه جهاني اينترنت اين اطلاعات را قابل دسترس ساخته است،و فن آوری را براي گرد آوري و انتشار اطلاعات بکار مي برد. فن آوری شامل تمام ابزارهاي پيشرفته براي اصلاح بهبود وبهينه سازي،تحول عملکرد امور مي گردد. فن آوری بايستي به عنوان بخش مهم سازمان ها براي به روز بودن تفکرمديران در جهت پيشرفت عملکرد سازمان ها در نظر گرفته شود. در جهان امروز اطلاعات عامل اصلی و زیربنای توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها محسوب شده و زندگی انسان و روابط بین آن ها دچار دگرگونی اساسی شده است. فن آوری یکی از عوامل کلیدی تاثیرگذار بر بهره وری است و فن آوری اطلاعات به عنوان یکی از فن آوری های نوین تاثیر تعیین کننده ای در این خصوص دارد. از عمر فن آوری اطلاعات در جهان شاید بیش از سه دهه نمی گذرد و هرچه آشنایی وتسلط ملت ها نسبت به این پدیده بیشتر می شود، درجه اهمیت آن بیشتر هویدا می گردد. فن آوری اطلاعات نیز خود در حوزه ی فن آوری قرار دارد اما تفاوت آن با فن آوری های عصر صنعت، سرعت در تغییر و انعطاف پذیری آن است. کشورها بدون توجه به این ویژگی نه تنها نمی توانند از مزیت های عصر اطلاعات استفاده کنند بلکه روزبه روز تحت فشار تغییرات فن آوری و جریان سریع اطلاعات مجبور به پذیرش خواسته هایی خواهند بود که شاید سال ها برای رسیدن به آن هزینه های گزافی را پرداخت کرده اند. بنابراین قبل از آن که این پدیده به ابزار منفی تبدیل شود با بها دادن به سرمایه های انسانی و برنامه ریزی صحیح ،می توان از آن در راستای منافع ملی، اقتصادی کردن امور، افزایش مزیت رقابتی، اصلاح سیستم ها، سرعت دهی به فرایندهای کار، کاهش بورکراسی، کنترل هزینه ها و غیره استفاده کرد. به هرحال آنچه واضح به نظر می رسد این که فن آوری اطلاعات با ایجاد یک شبکه گسترده اطلاعاتی که کوچک ترین اتفاقات و اطلاعات را در خود ثبت خواهد کرد به مدیران تصمیم گیرنده کمک می کند که با تجزیه و تحلیل داده های به روز موجود در این شبکه، تصمیماتی اتخاذ و برنامه ریزی هایی را انجام دهند که آینده روشنی را پیش روی آنان و سازمان شان قرار دهند. فن آوری اطلاعات این امکان را برای مدیران فراهم می سازد که با پردازش سریع اطلاعات کنترل و هماهنگی بین عملکرد سازمان و مدیریت با انسجام و بازخورد سریع صورت پذیرد.
در این فصل ابتدا مختصرا به بیان مسأله تحقیق ، سپس به ضرورت و اهمیت ، اهداف و چهارچوب نظری تحقیق ، تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرها پرداخته شده و در نهایت قلمرو موضوعی ، مکانی و زمانی تحقیق معرفی شدند.
1-2 ) بیان مسأله
عملکرد مالی شرکت یکی از موضوعات مهم سهامداران و مدیران موسسات انتفاعی است. مدیران با بکارگیری روش های جدید تلاش می کنند تا عملکرد مطلوبی در این زمینه ارایه کنند. عوامل متعددی بر عملکرد مالی شرکت ها تاثیر گذار است و هر شرکتی سعی می کند مجموعه ای از روش های کارا و موثر را برای بهبود فرآیندهای تجاری انتخاب کند.(lee& Kim, 2006, p 44). باید توجه داشت بخشی از شاخص های عملکرد سازمانی، شاخص های مالی هستند. در کل عملکرد مالی عبارت است از درجه یا میزانی که شرکت به اهداف مالی سهامداران در راستای افزایش ثروت آنان نایل می آید. اهداف عملیاتی که مدیرعامل شرکت در راستای دست یابی به هدف اصلی یعنی افزایش ثروت سهامداران دنبال می کند دربرگیرنده شاخص ها و معیارهایی است که بر مبنای آن می توان عملکرد مالی یک شرکت انتفاعی را اندازه گیری کرد(خداداد حسینی و همکاران،1385،ص68).
امروزه شرکت های ایرانی تلاش های بسیاری برای ارايه عملکرد بهتر در بازار از خود نشان داده و می کوشند تا با استفاده از تکنیک ها و ابزارهای متعددی به این مهم دست یابند. با بررسی عملکرد شرکت های ایرانی می توان شاهد روند پر نوسان و بحث انگیز رشد و بازده سرمایه گذاری طی ده سال گذشته بود و این در حالی است که کارشناسان، پتانسیل شرکت های حاضر در بازار سرمایه ای ایران را از لحاظ عملکرد بهتر و بیش از این می دانند(رجب زاده،ملک اخلاق،1390،ص 17).برای عملکرد بهتر شرکت ها معمولا در جنبه های مختلفی سرمایه گذاری می کنند که یکی از این جنبه ها، فن آوری اطلاعات است.روند رو به رشد توسعه فن آوری اطلاعات مستلزم برنامه ریزی دقیق و علمی برای کاربری اقتصادی آن است.با توجه به شرایط ضعیف اقتصادی در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، لزوم توجه به کاربردهای اقتصادی آن موضوع ویژه ای است که مورد توجه صاحب نظران و مجریان برنامه های توسعه قرار دارد. از طرفی با توجه به نقش شاخص بازده سرمایه گذاری در تصمیم گیری های مالی، اثربخشی مالی فن آوری اطلاعات موضوع مهمی است که می تواند نقش موثری در نگرش و تمایل بنگاه های اقتصادی برای توسعه آن داشته باشد (خداداد حسینی و همکاران،1385،ص62). بررسی ها نشان می دهند بین سرمایه گذاری فن آوری اطلاعات و بازده شرکت ها ارتباط دوسویه مثبتی وجود دارد. فن آوری اطلاعات منجر به افزایش توانایی سازمان ها و در نتیجه، افزایش تنوع محصولات و بهبود کیفیت و جلب رضایت مشتری می گردد. (Turban, 2004 , p42) بنابر این می توان انتظار داشت که عملکرد شرکت در اقتصاد الکترونیکی امروز به طور فزاینده ای به فن آوری اطلاعات وابسته شود و از آن تاثیر بگیرد (Floyd , 1999 , p53). به کمک فن آوری اطلاعات می توان در سریع ترین زمان اطلاعات مناسب را با کمترین هزینه درباره وجود مشتریان در بازارهای خارجی ، محصولات شرکت های رقیب ، قیمت مواد خام در سراسر جهان برای تصمیم گیری تامین کرد. بنابراین شرکت ها می توانند رویه های تصمیم گیری خود را به طور روزانه بهبود بخشند(کردستانی و هادیلو،1390،ص166). باید توجه داشت که حوزه های سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات در چند بخش تقسیم می شود (کردستانی و هادیلو،1390،ص171)؛ ( مقیم تیرگر،1391،ص174)
زیرساخت
اتوماسیون اداری
شبکه و امکانات ارتباطی
سیستم گزارشات مدیریت
منابع انسانی پشتیبان
با توجه به مطالب بیان شده، محور اصلی این تحقیق متمرکز بر شناسایی عوامل سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات و رابطه آن با عملکرد مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.
1-3)اهميت وضرورت موضوع تحقیق
به نظر بسياري از صاحب نظران فن آوری اطلاعات به سرعت درحال گسترش و تکامل است و درتمامي جنبه ها وصنايع مختلف درحال نفوذ است،تا کنون اطلاعات به تنهايي به عنوان سرمايه سازماني تصور نمي شد، فرآيند مديريت هنري فردي تصور مي شد، نه به عنوان فرآيند هماهنگي وسيع جهاني گسترده.اما امروزه اهميت و ضرورت سيستم هاي اطلاعاتي درک شده است،زيرا بيشتر سازمان ها براي موفقيت خود به اين سيستم ها نياز دارند.فن آوری اطلاعات اخيراً به عنوان يکي از منابع توليد در تابع بهره وري قرار گرفته ونقش آن درعملکرد اقتصادي بنگاه ها، کشورها و صنايع مورد بررسي قرار مي گيرد .هدف ازاين بررسي،تحليل موشکافانه يکي از دلايلي است که سبب مي شود برخي بنگاه ها دراستفاده از اين فن آوری به اندازه کافي اثربخشي نداشته باشند(خادمي،1386،ص47).
استفاده از فن آوری اطلاعات در حال حاضر به عنوان يک اصل اساسي براي کسب مزيت رقابتي و رقابت در بازارهاي رقابتي امروزي است. براي اين که يک شرکت بتواند با رقباي داخلي وخارجي روبرو شود نياز به تجهيزاتي دارد که موجب سرعت و بهبود معاملات و مبادلات شرکت شود.استفاده فن آوری اطلاعات در شرکت ها مي تواند در سودآوري، بهره وري و سرعت عملکرد آن ها تاثير بگذارد.انجام اين تحقيق ميتواند به گسترش نظام مند شرکت ها وتشويق مديران براي استفاده از فن آوری اطلاعات کمک کند.به نظر مي رسد براي آن كه شرکت ها از حالت ايستا خارج و به گردش مستمر دارايي هاي خود بپردازند لازم است هماهنگي هايي ميان محصول ومصرف کننده خود ايجاد نمايند تا بتواند سرمايه هاي گران قيمت خود را تحرك بخشيده و از طريق گردش سريع تر سرمايه حاشيه سود خود را منطقي تر کنند. چنين شرکت هايي بايد بتوانند اطلاعات مصرف کنندگان را بدست آورند و به مراحل توليد و تدارك مواد انتقال دهند تا توليد را با توجه به اطلاعات کافي برنامه ريزي نمايند(رفيعي،1383،ص5).
با توجه به این که شرکت ها به دنبال سود آوری در فضای رقابتی حال حاضر هستند و از طرفی فن آوری اطلاعات و نقش آن در شرکت های انتفاعی روز به روز در حال پر رنگ تر شدن است ، تحقیق پیرامون این مسأله که سرمایه گذاری در بخش فن آوری اطلاعات چگونه و تا چه میزان بر عملکرد مالی شرکت ها موثر است ، ضرورت پیدامی کند. هدف اکثر شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران افزایش ثروت سهامداران است و برای دستیابی به این هدف از ابزارها ( تصمیمات مدیریتی ) مختلفی بهره می برند که یکی از آن ها سرمایه گذاری در بخش فن آوری اطلاعات است. نتایج تحقیق حاضر میتواند به میزان زیادی برای ارزیابی عملکرد مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و طراحی استراتژی های بهبود آن حائز اهمیت باشد.
1-4)اهداف تحقيق
اهداف اين تحقيق را مي توان به دو قسمت علمي وکاربردي طبقه بندي نمود که عبارت است:
الف)اهداف علمي- در اينجا هدف اصلي پاسخ به سوال اصلي تحقيق بوده که مي توان در قالب موارد زير آن را بيان نمود:
توصيف متغيرهاي تحقيق شامل زیرساخت ها، اتوماسیون اداری، شبکه و امکانات ارتباطی، سیستم گزارشات مدیریت، منابع انسانی پشتیبان، رشد فروش، رشد سودآوری و نرخ بازده سهام
تعيين ارتباط بين متغير هاي تحقيق در قالب مدل ارايه شده
آزمون فرضیه های تحقیق
ب)اهداف کاربردي- هدف کاربردي اين تحقيق در شناخت ابعاد مختلف فن آوری اطلاعات است که مدیران بر اساس ساختار،کاربرد و منابع انسانی بتوانند به کارگیری IT در شرکت ها را برنامه ریزی و کنترل نمایند و نیز بتوانند در راستای بهبود عملکرد از IT استفاده نمایند.
1-5 )چهارچوب نظري تحقيق
چهارچوب نظري بنيادي است که تمامي تحقيق بر آن استوار مي شود.اين چهارچوب شبکه اي است منطقي،توصيفي و پرورده ،مشتمل بر روابط موجود ميان متغيرهايي که در پي اجراي فرايندهايي چون مصاحبه،مشاهده و بررسي پيشينه شده اند.اين متغيرها ناگزير با مسآله تحقيق مرتبط هستند.پس از شناسايي متغيرهاي مناسب بايد شبکه اي از روابط ميان متغيرها تدوين شود تا بتوان فرضيه هاي مرتبط با آن ها را پديد آورد و سپس آزمود. نتايج آزمون فرضيه ها (که متضمن تائيد يا عدم تائيد است)،درجه حل شدن مشکل به ياري يافته هاي تحقيق آشکار مي شود. به اين ترتيب چهارچوب نظري گام مهمي در فرايند تحقيق به شمار مي آيد(سکاران،1381،ص94). در اين راستا بررسي متون اخير نشان مي دهد که محققان مختلفي تاثير فن آوری اطلاعات بر عملکرد مالي را مورد بررسي قرارداده اند.با توجه به مدل ها و تحقيقات انجام شده در گذشته مدل اين تحقيق طراحي شده و در نمودار(1-1)به تصوير کشيده شده است. که تاثير مستقيم عوامل سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات را بر عملکرد مالي مورد آزمون قرار مي دهد:
عملکرد مالی
سرمایه گذاری در فن آوری اطلاعات
اندازه شرکت
زیرساختاتوماسیون اداریشبکه و امکانات ارتباطیسیستم گزارشات مدیریترشد سودآوریرشد فروشبازده سهام منابع انسانی پشتیبان اندازه شرکت
نمودار (1-1) مدل تحقیق
1-6) فرضیه ها
با توجه به مدل تحقیق، فرضیه های این تحقیق به قرار زیر است:
1.بین زیرساخت های فن آوری اطلاعات و رشد فروش شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
2.بین زیرساخت های فن آوری اطلاعات و رشد سودآوری شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
3.بین اتوماسیون اداری و رشد فروش شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
4.بین اتوماسیون اداری و رشد سودآوری شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
5.بین شبکه و امکانات ارتباطی با رشد فروش شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
6.بین شبکه و امکانات ارتباطی با رشد سود شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
7.بین سیستم گزارشات مدیریت و رشد فروش شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
8.بین سیستم گزارشات مدیریت و رشد سودآوری شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
9.بین منابع انسانی پشتیبان و رشد فروش شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
10.بین منابع انسانی پشتیبان و رشد سود شرکت رابطه مثبت وجود دارد.
11.بین رشد فروش شرکت و بازده سهام رابطه مثبت وجود دارد.
12.بین رشد سود شرکت و بازده سهام رابطه مثبت وجود دارد.
ضمنا اندازه شرکت به عنوان متغیر تعدیل گر در تمام روابط فوق در نظر گرفته شده است.
1-7)تعریف عملیاتی و مفهومی متغیرهای تحقیق:
تعاریف عملیاتی، سطح مفهومی(نظری) را با سطح تجربی مشاهده پیوند می زند و محقق را قادر می سازد که با استفاده داده های اولیه ای که همواره به صورت واقعیت های مشاهده پذیر قابل اندازه گیری در اختیار اوست تا بتواند تحقیق را اجرا کند(خاکی ،1387،ص62) تعریف عملیاتی متغیرهای تحقیق به شرح زیر می باشد:
الف) سرمایه گذاری فن آوری اطلاعات: فناور ي اطلاعات شاخه اي از فن آوری است که با استفاده از سخت افزار،نرم افزار،شبکه افزار،مطالعه و کاربرد داده و پردازش آن را در زمينه هاي ذخيره سازي،دستکاري،انتقال ،مديريت،کنترل،داده آمايي خودکار امکان پذير مي سازد(فتحيان و مهدوي نور،1383ص71).مجموعه ماشين ها،دانش فني،روش ها ومهار ت هاي استفاده ازآن ها در توليد، پردازش،انباشت و بازيافت، جابجايي، انتقال و مصرف اطلاعات است،از ساده ترين تا پيچيده ترين و از اولي ترين تا پيشرفته ترين مراحل اطلاعاتي است(خادمي ، 1387). اصطلاح سرمایه گذاری در اطلاعات هم میزان دارا بودن مولفه های فن آوری اطلاعات است. اندازه گیری میزان اجرایی شدن IT توسط مولفه های زیر قابل دستیابی است:
زیرساخت-این متغیر به معنای تمامی اجزای سخت افزاری و نرم افزاری موجود در شرکت است(مبارکی و همکار،1383،ص2).در این تحقیق اندازه گیری این متغیر از طریق سازه هایی نظیر تعداد کامپیوترها، قابلیت های کامپیوترها،تعداد چاپگرها، بسته های نرم افزاری، به روز بودن داده ها و اطلاعات می باشد که به وسیله پرسشنامه از مدیران وکارشناسان شرکت ها سوال خواهد شد.
اتوماسیون اداری- این متغیر مشتمل بر تمام سیستم های الکترونیکی رسمی و غیررسمی بوده که به برقراری ارتباط اطلاعات بین اشخاص در داخل و خارج موسسه و بالعکس مربوط می شود(محمدی و همکاران، 1390، ص 142).اندازه گیری این متغیر از طریق سازه هایی مانند کارتابل الکترونیک، بایگانی الکترونیک مکاتبات، پست الکترونیک، ارجاع الکترونیک صدور الکترونیک شماره اندیکاتور،اسکن مکاتبات و مکاتبات وارده وصادره الکترونیک صورت می گیرد که از طریق پرسشنامه از کارشناسان شرکت ها سوال خواهد شد.
شبکه و امکانات ارتباطی- شبکه‌های کامپیوتری برای به اشتراک گذاشتن به کار می روند. شبکه یک سیستم ارتباطی بین کامپیوترها و وسایل جانبی از قبیل کامپیوترها ، چاپگرها، فاکس ها ، مودم ها و غیره در جهت به اشتراک گذاشتن اطلاعات است (جهانگیری، 1386، ص 8). در این تحقیق این متغیر از طریق سازه هایی مانند ویدیو کنفرانس، ایمیل، اینترنت، اکسترانت،وب سایت و چت اندازه گیری می شود به وسیله ابزار پرسشنامه از مدیران و کارشناسان شرکت ها سوال خواهد شد.
سیستم گزارشات مدیریت (MRS)-اين سيستم بيشتر نيازهاي اطلاعات روزانه مديران را براي تصميم گيري تأمين مي كند. اين سيستم گزارشات متنوعي تهيه كرده و در اختيار مديران قرار مي دهد. محتوي اين گزارشات پيشاپيش توسط مديران مشخص مي شود و بنابر اين كاملاً با نيازهاي آن ها تطابق دارد(حسین نخعی، 1391، ص 2). در این تحقیق این متغیر از طریق سازه هایی مانند گزارشات برنامه ای، گزارشات درخواستی، گزارشات خاص، گزارشات تفصیلی و گزارشات شاخص اندازه گیری می شود که به وسیله پرسشنامه از مدیران و کارشناسان شرکت ها سوال خواهد شد.
منابع انسانی پشتیبان-عبارت است از تمامی کارکنان شرکت که در امر ذخیره سازی، پردازش و توزیع اطلاعات مشغول به کار هستند و با سخت افزارها و نرم افزارها کار می کنند(مبارکی و همکار،1383، ص 2). در این تحقیق،این متغیر از طریق سازه های دانش بکارگیری، میزان آموزش، مهارت در استفاده،انگیزه استفاده، سرعت استفاده و رضایت استفاده اندازه گیری می شود که به وسیله پرسشنامه از مدیران و کارشناسان شرکت ها سوال خواهد شد.
ب) عملکرد مالی- این متغیر به عنوان يکي از مهم ترين سنجه هاي اثربخشي سازماني است و با توجه به اهداف عملياتي که در عملکرد مالي مورد توجه قرار مي گيرد، عملکرد مالي درجه يا ميزاني است که شرکت به هدف هاي مالي سهامداران در راستاي افزايش ثروت آنان نائل مي آيد.(فتحي و همکاران،1386،ص68). مولفه های اندازه گیری عملکرد مالی در اين تحقيق شامل رشد فروش، رشد سودآوری و بازده سهام است که به صورت زير تعريف مي شوند.
رشد فروش(SG)-میزان افزایش فروش در یک سال را رشد فروش می گویند(کردستانی و همکار،1390،ص174) نرخ رشد فروش از رابطه زیر قابل محاسبه است:

که در آن S بیان کننده میزان فروش است و منظور از t ، سال t و t-1 سال ماقبل سال t می باشد.
رشد سودآوری-سودآوری توانایی شرکت در به دست آوردن درآمدوسود است(اسماعیل پور و همکار،1390،ص47)، که رشد سالیانه آن معیار خواهد بود. رشد سودآوری از طریق فرمول زیر محاسبه می گردد:

که در آن I بیان کننده میزان سودآوری است و منظور از t ، سال t و t-1 سال ماقبل سال t می باشد.
بازده سهام -معمولا بازده سهام در یک دوره معین شامل هرگونه وجوه نقدی دریافتی به اضافه تغییرات قیمت دارایی در طول دوره تقسیم بر قیمت اوراق یا دارایی در زمان خرید است و برابر است با :

که در آن r نرخ بازده سهام ، P قیمت سهام و D منافع حاصل از مالکیت می باشد.
اندازه شرکت: این متغیر تعیین کننده حجم و گستردگی فعالیت شرکت است(توکلی و همکاران،1388، ص50) در این تحقیق حجم فروش شرکت ها معیار خواهد بود و از طریق لگاریتم فروش به دست می آید.
1-8)قلمرو تحقیق:
گستره این تحقیق در سه قلمرو موضوعی،زمانی،مکانی قرار می گیرد که عبارتند از:
قلمرو موضوعي- موضوع این تحقیق متمرکز بر عملکرد مالی شرکت های عضو بورس اوراق بهادار تهران است که ارتباط ميان سرمايه گذاري در فن آوری اطلاعات و عملکرد مالي شرکت ها مورد بررسی قرار می گیرد.
قلمرو مکانی- قلمرو مکانی این تحقیق نیز شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشند.
قلمرو زمانی- داده ها و اطلاعات این تحقیق در سه ماهه اول سال 93 جمع آوری شده اند .

فصل دوم:
مروری بر ادبیات موضوعی تحقیق(بررسی متون)

بخش اول
فن آوری اطلاعات

2-1-1) مقدمه
فن آوری اطلاعات پديده اي است که از به کارگيري وسيع سيستم هاي کامپيوتري در سازمان ها و جامعه تحول عميق ناشي از به کارگيري سيستم هاي کامپيوتري، در لايه هاي مختلفي ايجاد شده، و در هر لايه مجهز به بروز اثرات مختلف در محدوده هاي مختلفي مي شود.در عصر حاضر فن آوری اطلاعات به عنوان سلسله اعصاب جامعه مدرن مطرح است و اگر روزي کشورهاي مدرن دنيا بدون انرژي قادر به ادامه حيات نبودند امروزه کشورها بدون فن آوری اطلاعات مرده محسوب مي شوند(موحدي و همکاران 1389 ص 67).
در هزاره سوم فن آوری اطلاعات به عنوان عمده ترين محور تحول و توسعه جهاني منظور شده است و دستاوردهاي ناشي از آن،چنان با زندگي مردم عجين گرديده که روي گرداني از آن اختلالي عظيم در جامعه و رفاه وآسايش مردم به وجود مي آورد.عصر فعلي را برخي عصر اطلاعات لقب داده اند.اين نام گذاري شايد به اين دليل باشد که امروزه اطلاعات به جزء تفکيک ناپذير زندگي بشر تبديل شده است. توسعه کمي فن آوری اطلاعات و ايجاد جامعه اطلاعاتي باعث تغيير در الگوي رقابت،تغيير در شيوه برنامه ريزي کاري،‌تغيير در نيازهاي بازار،تغيير در ماهيت سازمان ها،تغيير در قوانين و مقررات و… شده است.فن آوری اطلاعات شيوه انجام کار را تغيير داده و از جمله با به ميدان آوردن تجارت الکترونيک باعث بروز نوعي تحول اساسي در مبادله کمي اطلاعات بازرگاني و محصولات و خدمات مورد نياز شده است.از اهدافي که فن آوری اطلاعات دنبال مي کند،کاهش هزينه ها، هوشمندي رقابتي، پاسخگويي سريع نسبت به محيط و رقبايي که با آن ها در تعامل هستيم و توانايي این که مشاغل مختص يک شغل را به يکديگر مرتبط نمايد(عظيمي، 1389، ص 16).
اطلاعات منبع قوي است که اغلب اشاره دارد به خون زندگي سازمان تجاري و براي تمام سازمان ها مهم است.نوع اطلاعات هر زمان مي تواند موجب مزيت رقابتي نسبت به ساير سازمان ها در عصر اطلاعات شود.اطلاعات دارايي اصلي يک سازمان تجاري است. هدف اصلي بيشتر سازمان هاي تجاري کسب سود از تجارت براي خودشان يا سهامدارانشان مي باشد.
2-1-2) تاريخچة فن آوری اطلاعات
واژه فن آوری اطلاعات از اواخر دهه 1970 براي اشاره به استفاده از کامپيوتر براي کار با اطلاعات ابداع شد مي توان گفت که اين فن آوری تمامي گونه هاي کامپيوترها،سخت افزار، نرم افزار و همچنين شبکه هاي ارتباطات بين دو کامپيوتر و ارتباط يک کامپيوتر با يک ابر کامپيوتر و يک اداره است تا شبکه هاي جهان گستر که در زمره فن آوری اطلاعات و ارتباطات حدود پنج درصد هزينه هاي سرمايه گذاري شرکت ها را به خود اختصاص داده اين رقم در دهه 1980 به عنوان پانزده درصد و در انتهاي1990 به پنجاه درصد کل سرمايه گذاري شرکت ها رسيد که اين روند حاکي از اهميت فن آوری اطلاعات و ارتباطات در کسب وکار است که يک مزيت استراتژيک براي شرکت ها محسوب مي شود (محمديان روشن 1389، ص 18).
با شروع دهه 70 و تا اواسط دهة 80 با افزايش رقابت در سطح کشورها، سازمان ها بر آن شدند تا استراتژي هاي خود را به سمت استفاده از فن آوری کامپيوتر جهت دهي کنند. اما از آن جا که اين موج با کاهش قيمت کامپيوترهاي شخصي، پايين آمدن هزينة پردازشگرها، ظهور شبکه هاي قوي سرويس دهنده / سرويس گيرنده و رشد فن آوری در دو حوزه الکترونيک و ارتباطات مواجه شد،فن آوری اطلاعات به عنوان گزينه اي جهت تبديل به مزيت رقابتي پيش روي سازمان ها قرار گرفت. در اين راه ابزارهاي مفهومي قوي نظير مدل چهارچوب شبکة استراتژيک مک فاردن در 1983، مدل مراحل رشد نولان در 1979، و نيز روش هاي ساختار يافته اي چون، عامل حياتي موفقيت رکارت در 1979، يا برنامه ريزي سيستم هاي کسب و کار ارايه شده در 1984 توسط شرکت IBM ظهور يافتند. شرکت هاي مشاوره اي مدل هاي مختلفي در زمينة برنامه ريزي استراتژيک براي سيستم هاي اطلاعاتي ارايه داده اند که غالبا مفاهيم مشترک داشته اند.در سال 1985 پورتر و ميلار نخستين بار مفاهيم زنجيره ارزش ونيروهاي پنج گانه را در مديريت استراتژيک IT توسعه دارند.و مک فارلان با استفاده از مفاهيم استراتژي هاي عمومي پورتر استراتژي ها فن آوری اطلاعات را در سه رده تقسيم بندي کرد: (احمدي و همکاران،1383،ص ص13-10)
رده نخست: رده اول اين تقسيم بندي استراتژي سيستم هاي اطلاعاتي است. مجموعه اي از روش ها و تکنيک هاي جامع که در برنامه ريزي سيستم هاي اطلاعاتي مورد استفاده قرار مي گيرند.
رده دوم: استراتژي هاي فن آوری اطلاعات است. استراتژي هاي اين بخش ارايه مسيري است به منظور ارزيابي استانداردسازي و نظارت بر معماري فن آوری اطلاعات در سازمان از سخت افزارها، نرم افزارهاي کاربردي، سيستم عامل ها، زيرساخت هاي ارتباطي، پايگاه هاي داده، و غيره.
رده سوم: استراتژي هاي مديريت ITاست که به تعريف چهارچوب مديريتي سازماني در حوزه IT مي پردازد.در سال 1991 ون کاترمن تاکيد مي کند که فن آوری نوين اطلاعاتي در دهة 90 و دهه هاي آينده اثري شگرف بر کسب و کار شرکت ها خواهد گذاشت به طوري که بايد IT را در سطح استراتژيک شرکت ها و روي فرمت هايي که از ناحيةIT فراهم مي شود با ابزاري مناسب بررسي کرد. بحث ديگري را که از همان زمان محققان مطرح کردند چگونگي هم راستا کردن تغييرات حاصل از IT با روندهاي کسب و کار سازماني و چگونگي انجام اين کار علي رغم پيچيدگي هاي موجود بوده است (احمدي و همکاران، 1383، ص ص13-10).
توسعه پرشتاب و شديد فن آوری اطلاعات که از سال ها پيش آغاز شده است و هم چنان ادامه دارد،‌منجر به کاربرد وسيع آن در ابعاد گوناگون جامعه شده است. پيش بيني ها نشان مي دهند که اين فن آوری به رشد سريع خود کاربرد همه جانبه در ابعاد گوناگون زندگي بشر در سال هاي آينده نيز ادامه خواهد داد. شرکت «آي.بي.ام» ايران به عنوان شعبه اي از شرکت «آي.بي.ام» جهاني در سال 1335 هـ.ش در ايران شروع به کارکرد، اما بانک ملي ايران و شرکت ملي نفت نخستين سازمان هايي بودندکه در سال 1341 هـ.ش اولين کامپيوترها را به مفهوم امروزي آن ها به کار گرفتند (مشايخي و همکاران، 1384، ص 192).
2-1-3) تشریح مفهوم فن آوری اطلاعات
دستيابي دقيق و درست از فن آوری اطلاعات عموماً مشکل به نظر مي رسد.تا سال 1980 رايانه تنها فن آوری بود که تحت عنوان فن آوری اطلاعات پوشش پيدا مي کرد. در حال حاضر فن آوری اطلاعات تبديل به چتري شده است که مصاديق آن شامل گروهي از تجهيزات، خدمات، کاربردها، و فن آوری هاي پايه مي باشد. مصاديق فن آوری اطلاعات عموما در سه گروه رايانه، وسايل چند رسانه اي و ابزارهاي مخابراتي طبقه بندي مي شود(Beaumaster&suzanne1999,p3)
يکي از معمول ترين تعاريف اين واژه، توسط دفتر تحليل هاي اقتصادي آمريکا ارایه شده است که در آن «فن آوری اطلاعات عبارت است از تجهيزات محاسباتي و حسابگري دفتري و اداري که رايانه در رأس آن قرار دارد.» برخي از صاحب نظران، استفاده از رايانه را در تعريف فن آوری اطلاعات لازم مي دانند، در حالي که برخي ديگر،‌تعريف گسترده دفتر تحليل هاي اقتصادي ايالات متحده را مبناقرار مي دهند: «تجهيزات پردازش اطلاعات». شامل تجهيزات ارتباطي، ابزار آلات فني و مهندسي، دستگاه‌هاي فتوکپي، پرينت و … مي شود. علاوه بر اين نرم افزارهاي مختلف و خدمات مربوط نيز جزء تعريف فن آوری اطلاعات قرار مي گيرد (خداداد حسيني و همکاران 1386، ص 64).
فن آوری اطلاعات اولين بار از لويت و ايزلر در سال 1958 به منظور بيان نقش‌رایانه در پشتيباني از تصميم گيري ها و پردازش اطلاعات در سازمان به کار گرفته شد. در مفهوم رايج فن آوری اطلاعات به مجموعه اي از سخت افزار و تجهيزات دلالت دارد و بسياري از محققان آن را تنها نهاد سخت افزاري مي دانند که در انجام کارها مورد استفاده قرار مي گيرد.
فن آوری اطلاعات را مانند ديگر فن آوری ها مي توان به روابط ميان سخت افزار، نرم افزار، شبکه و توانايي ها و اقداماتي که از اين ابزارها ناشي مي شود تعريف کرد. فن آوری اطلاعات نه تنها به توانايي هاي پردازش داده ها توسط رايانه، بلکه به مهارت هاي انساني و مديريت در بهره برداري از آن ها دلالت دارد. بنابراين فن آوری اطلاعات نه تنها شامل رايانه و ديگر تجهيزات است بلکه توانايي ها و اقدامات در نحوه انجام کار را شامل مي شود (صرافي زاده، 1388، ص 16).
فن آوری اطلاعات هم چنان که به وسيله انجمن فن آوری اطلاعات آمريکا تعريف شده است، «به مطالعه، طراحي، توسعه، پياده سازي، پشتيباني يا مديريت سيستم هاي اطلاعاتي مبتني بر رايانه، خصوصا برنامه هاي نرم افزاري و سخت افزار رايانه مي پردازند.» به طور کوتاه، فن آوری اطلاعات بامسايلي مانند استفاده از رايانه هاي الکترونيکي و نرم افزار سر وکار دارد تا تبديل، ذخيره، حفاظت، پردازش،انتقال و بازيابي اطلاعات به شکلي مطمئن و امن انجام پذيرد.فن آوری اطلاعات ابزاري است در ميان بسياري از ابزارهاي ديگر که مديران مي تواند براي حل مشکلات از آن استفاده کنند (لاودن، 1380،ص 9).
فن آوری اطلاعات يعني روش هاي توليد و جمع آوري اطلاعات و استفاده از آن در جامعه، سازمان فن آوری اطلاعات باکوچک کردن، ارزان کردن و کاربري ساده برنامه هاي کامپيوتري باعث شده دسترسي به اطلاعات از هر جا و توسط هر شخص به راحتي صورت گيرد. پايگاه هاي اطلاعاتي برگرفته از مفهوم فن آوری اطلاعات فرايندهاي پيچيده درون سازماني را تسهيل کرده و با اتصال سازمان ها به همديگر، شبکه هاي سازماني را بنا نهاده است و ديدگاه هاي ميان مدت مديران به ديدگاه هاي بلند مدت بدل شده است. اصطلاح فن آوری اطلاعات براي توصيف فن آوری هايي به کار مي رود که ما را در ضبط، ذخيره سازي، پردازش، بازيابي، دريافت و انتقال اطلاعات ياري مي کند. فن آوری اطلاعات را مي توان به عنوان فن آوری محاسباتي و ارتباطات راه دور که امکانات خودکار استفاده از اطلاعات را فراهم مي کنند،‌تعريف کرد.فن آوری اطلاعات در واقع فن آوری وخدمات اطلاعاتي و ارتباطي است ،غالباً تاکيد عمده بر وجه فن آوری است اين وجه بسيار بيش از خدمات مدنظر قرار مي گيرد، اما اغلب کاربران تمايل چنداني به فن آوری صرف ندارند، بلکه بيشتر خدمات رساني اطلاعاتي از طرق مختلف،رسانه هاي ارتباط جمعي تا ماهواره و اينترنت را مدنظر دارند. فن آوری اطلاعات متشکل از چهار عنصر اساسي (انسان، ساز و کار، ابزار، ساختار) است،‌به طوري که در اين فن آوری،‌ اطلاعات از طريق زنجيره ارزشي که از به هم پيوستن اين عناصر ايجاد مي شود جريان يافته وپيوسته تعالي و تکامل سازمان را فراراه خود قرار مي دهد(عظيمي 1389، ص 23).
اسکات موتون (1991) فن آوری اطلاعات را شامل انواع رايانه ها،سخت افزار، نرم افزار شبکه هاي ارتباطي که دو رايانه را به يکديگرمتصل مي کنند، شبکه هاي عمومي و خصوصي و ترکيب رايانه ها و فن آوری ارتباطات و سيستم هايي که رايانه هاي شخصي را به ابر رايانه ها متصل مي کند و شبکه گسترده جهان که از يک سلسله رايانه هاي قدرتمند تشکيل شده است مي داند. با توجه به تعريف فن آوری اطلاعات که موتون ارائه کرده است ابعاد فن آوری اطلاعات به صورت زير تعريف مي شود: (محمديان روشن 1389، ص 22)
سخت افزار- سخت افزار اصطلاحي است که در مورد اجزاي فيزيکي يک سيستم رايانه اي به کار مي رود. يک سيستم رايانه شامل سه بخش اصلي: واحد پردازنده مرکزي، ابزار ورودي و خروجي وحافظه است.
نرم افزار- مجموعه برنامه هاي است که اجزاي فيزيکي رايانه اي را فعال مي سازد و به دو گروه نرم افزارهاي سيستمی و کاربردي تفکيک مي شود. نرم افزار سيستمي، عمليات رايانه را هماهنگ مي کند و نرم افزار کاربردي براي حل مسائل خاص طراحي مي شود.
پايگاه اطلاعات- به مجموعه اي از داده هاي مورد استفاده در يک برنامه کاربردي، خواه يک فايل يا چند فايل را گويند که با هم در ارتباط هستند و تغيير يک فايل از پايگاه اطلاعاتي ممکن است باعث سلسله تغييراتي در ديگر فايل ها شود.
فن آوری ذخيره- شامل رسانه اي فيزيکي مانند ديسک هاي نوري، نوارهاي مغناطيسي براي ذخيره داده ها و نيز نرم افزاري که سازماندهي داده ها را در اين زمينه رسانه ها مديريت کند (لاودن 1380، ص 10).
تجارت الکترونيک- تغييراتي که از نظر استفاده از رايانه ها، سيستم هاي اطلاعاتي و اينترنت در سازمان ها به وجود آمده است روش هايي را براي بازرگاني الکترونيک در داخل و خارج سازمان به وجود آورده است. اينترنت نيز به طور روزافزوني فن آوری مورد نياز براي چنين تغييراتي را در اختيار مي گذارد (لاودن، 1380، ص 10).
شبکه ها- شبکه هاي کامپيوتري براي به اشتراک گذاشتن اطلاعات به کار مي روند. شبکه يک سيستم ارتباطي بين کامپيوترها و وسايل جانبي از قبيل کامپيوترها، چاپگرها،فاکس ها، مودم ها و غيره در جهت به اشتراک گذاشتن اطلاعات است. از مزاياي شبکه اي کامپيوتري مي توان به موارد زير اشاره نمود:
– به اشتراک گذاشتن منابع: اين منابع شامل اطلاعات، چاپگرها، ‌ديسک گردان ها و غيره است.
– قابل اعتماد بودن: امکان نگهداري اطلاعات در کامپيوترهاي متعدد وجود دارد لذا چنان چه يکي از کامپيوترها از کار بيفتد مي توان اطلاعات را از کامپيوترهاي ديگر پيدا کرد.
– هزينه: در شبکه ها معمولا از کامپيوترهاي ساده تر و ارزان تر استفاده مي شود زيرا اکثر وظايف ذخيره و پردازش اطلاعات به عهده کامپيوتر مرکزي است. اين کامپيوترها از ابرکامپيوتر ها خيلي ارزان ترند در نتيجه مراکزي که از شبکه هاي کامپيوتري استفاده مي کنند هزينه کمتري نيز دارند.
– ارتباطات: شبکه، امکان ايجاد ارتباط بين کاربران را در نقاط مختلف با سيستم ها و روش هاي مختلف اطلاع رساني فراهم مي سازد. اين ارتباط مي تواند تبادل يک پيام يا تعدادي فايل باشند (جهانگيري، 1386، ص 8).
داده- داده حقايق خام يا حقايق بي معني است که وقتي به صورت نماد نوشته شوند به داده تبديل مي شود. داده يا نماد مي توانند اعداد،‌آمار يا صفات خاص افراد، مکان ها، رويدادها و غيره باشند. اين اقدام داده ها در وضعيتي پردازش شده يا پالايش نشده ارايه مي شوند وتا زماني که پاره پاره باشند فايده اي ندارند (خادمي، 1383، ص 14). در تعريفي ديگر داده ها علایمي هستند که بعضي اشياء، شرايط و يا موقعيت ها راتشريح مي کنند. داده ها مجموعه اي از حقايق بنيادي درباره ي يک شخص، چيز و يا عمل مي باشند. اين شامل موضوعاتي از قبيل تاريخ، اندازه، کميت، شرح، تعداد، نرخ، نام و يا محل مي باشد. سيستم هاي مديريت داده، با به دست آوردن، نگهداري، اصلاح وترکيب اين داده ها در شکل هاي مختلف توليد اطلاعات مي کنند (بهشتيان، 1378، ص 103).
اطلاعات- اطلاعات عبارت است از تحريک ابتدايي رفتار به صورت مجموعه اي از علائم، داده ها، شامل علائم و تحريک تجاربي است که مناسب رفتار در زمان داده شد نيستند (بهشتيان، 1378، ص89).اطلاعات به معناي نتيجه پردازش داده ها تلقي مي شود. معناي توسعه يافته اين تعريف، تبديل داده به شکل سودمند يا مفيد براي افراد در حل مسايل وتصميم گيري است. در اين صورت اطلاعات، اتصال عناصر يک مسأله باعلايم ذخيره شده در ذهن و يا علايم محيط است. اطلاعات مي تواند نااطميناني در مورد يک مسأله يا يک محيط را کاهش دهد (خادمي 1386،ص 15).
دانش- دانش به داده است نه اطلاعات،‌ هر چند که به هر دوي آن ها مربوط مي شود و از نظر مراتب با هم فرق دارند. دانش ترکيب سازمان يافته از داده هاست که با مجموعه اي از قواعد، رويه ها و عمليات آموخته شده از طريق تجربه و تمرين درون سازي شده است. بنابراين دانش را ادراک يا شناختن از محيط که از طريق مطالعه، تحقيق، مشاهده و تجربه به دست مي آيد تعريف کرده اند. دانش تلفيق تفکر با اطلاعات است و در واقع تغيير مرزي از اطلاعات بر پايه تجربيات، مهارت ها وتوانمندي هاي شخصي است (خادمي، 1386، ص 15).
باید توجه داشت داده چيزي است که براي تصميم گيري، محاسبه و يا اندازه گيري مورد استفاده قرار مي گيرد. براي مثال داده ممکن است تعداد ساعات کارکرد هر يک از کارکنان شرکت باشد. وقتي اين داده پردازش شد، مي توان به اطلاعات تبديل کرد (بهشتيان، 1378 ص 32). اطلاعات اثر رفتاري دارد در حالي که داده ها چنين نيستند. اين مطلب يا به علت شکل آن هاست و يا به علت موقعيت نسبي آن ها، نسبت به استفاده کننده بالقوه در يک زمان خاص(بهشتيان، 1378، ص 103). همچنین ماتسيچ عقيده دارد که اطلاعات نبايد با دانش مساوي پنداشته شوداگر اين کار صورت گيرد مانند اين است که حاکم و مردمي که اين حکومت را به وي ارزاني داشته اند يکسان فرض شوند. اگر چه دانش بر پايه اطلاعات مربوط تکيه دارد، اما دانش يک عنصر آفريننده دارد که اطلاعات فاقد آن است. مکلوب نيز مي گويد محتواي اطلاعات به دست آمده، ممکن است همان باشد که ما از آن به عنوان نتيجه یاد مي کنيم او ادامه مي دهد که با توجه به محتوا همه اطلاعات دانش است، در حالي که همه دانش اطلاعات نيست.به طور کلي، اطلاعات را مي گيرند، در حالي که دانش را مي توان با تفکر کسب کرد (خادمي، 86، ص 16).
2-1-4)ويژگي هاي اطلاعات
در تصميم گيري هاي با اهميت، مديران واحدهاي انتفاعي عملا بر اطلاعات اتکا مي کنند. بنابراين درک ارتباط فرايند تصميم گيري با اطلاعات حائز اهميت بسيار است. اطلاعات بايد ويژگي هاي مشروح زير را دربرداشته باشد (شباهنگ 1390، ص 4):
الف)دقيق بودن اطلاعات- دقيق بودن يعني هيچ گونه اشتباه يا خطائي در اطلاعات راه ندارد. منظور از دقيق بودن اطلاعات اين است که اطلاعات روشن باشد و دقيقا معني داده هايي را که بر آن مبتني است، منعکس سازد.
ج)ذيربط بودن اطلاعات- ذيربط بودن آخرين ويژگي مهم اطلاعات سودمند است. آن چه براي دريافت کننده ي اطلاعات ذيربط به شمار مي رود، لزوما براي دريافت کننده ي ديگري ذيربط نيست.
د)سودمندي اطلاعات- اطلاعات بايد مربوط به وظيفه (اطلاعات تفصيلي براي مديران رده اول، اطلاعات کلي عمومي براي مديران سطح عالي) باشد. اطلاعات همچنين بايد کامل، دقيق و به موقع نيز باشد، اگر اطلاعات در زماني که به آن نياز است در دسترس نباشد ديگر ارزشي ندارد.
و)کيفيت اطلاعات- هر قدر اطلاعات دقيق تر باشد کيفيت آن بيشتر است و مدير مي تواند به هنگام تصميم گيري بيشتر به آن تکيه کند (با اطمينان بيشتر از آن استفاده نمايد).
ه)به موقع بودن اطلاعات- اطلاعاتي که به وسيله يک سيستم اطلاعاتي ارايه مي شود بايد در زمان مناسب، به فرد مناسب (در مورد کار مربوطه) داده شود.
2-1-5) انواع اطلاعات
دسته بندی های مختلفی از اطلاعات وجود دارد که یکی از رایج ترین آن ها عبارت است از(مومني، 1380، ص 17):
الف )اطلاعات عملياتي – این اطلاعات عبارتند از:
1. اطلاعاتي که در فرايند صنعتي مورد استفاده قرار مي گيرد.
2. اطلاعاتي که در داد و ستدها و عمليات مشابه مورد استفاده مي باشد، مانند اطلاعات خريد و فروش.
3. اطلاعاتي که در امور دفتري مورد استفاده قرار مي گيرد؛ مانند مکاتبات و ارتباطات.
ب )اطلاعات مديريتي- اين اطلاعات در پشتيباني مديران مختلف مورد استفاده مي باشد، مانند تهيه گزارش هاي از پيش تعيين شده براي مديران، اطلاعاتي که در تصميم گيري مورد استفاده است و يا اطلاعاتي که مديران ارشد از آن ها استفاده مي کنند.
2-1-6) سيستم هاي اطلاعاتي
از نظر فني، سيستم اطلاعاتي، مجموعه اي از اجزاي وابسته به هم مي باشد که اطلاعات را جمع آوري، پردازش، ذخيره و توزيع مي کند تا از فرايند تصميم گيري و کنترل سازمان پشتيباني کند. سيستم هاي اطلاعاتي علاوه بر پشتيباني از تصميم گيري، هماهنگي و کنترل ممکن است به مديران و کارکنان کمک کند تا مشکلات را تحليل نمايند، موضوعات پيچييده را پيدا و فرآورده هاي جديدي توليد کنند.سيستم هاي اطلاعاتي حاوي اطلاعاتي درباره ي افراد، مکان ها و اقدام مهم موجود در سازمان يا محيط اطراف آن است. سه فعاليت در سيستم اطلاعاتي منجر به توليد اطلاعاتي مي شود که سازمان براي تصميم گيري، کنترل عمليات، تجزيه و تحليل مشکلات و توليد کالا و خدمات جديد به آن ها نياز دارد. اين فعاليت ها عبارتند از(لاودن ، 1380، ص89):
الف)- درونداد، که داده هاي خام در محيط سازمان يا در خود سازمان جمع آوري و وارد سيستممي شوند.
ب)- پردازش، که ورودي هاي خام را به شکل معناداري تبديل مي کند.
ج)- برونداد، که اطلاعات پردازش شده را براي افراد يا فعاليت هايي که به آن ها نياز دارند ارسال مي کنند. البته بازخورد نيز وجود دارد که بازخورد بروندادي است که براي افراد مناسب سازمان بازگشت داده مي شود تا مراحل قبل را ارزيابي و تصحيح نمايند.
فن آوری هاي اطلاعاتي،ما را قادر مي سازد تا سيستم هاي اطلاع رساني کارآمد به وجود آوريم. بدون کاربرد معقول فن آوری هاي اطلاعاتي، فعاليت ها تقريبا بي فايده و بي حاصل خواهد بود. براي سهولت تصميم گيري به اطلاعات نياز داريم. هدف اصلي سيستم هاي اطلاعاتي کسب اطلاعات، پردازش آن ها به صورت مفيد و در دسترس قراردادن آن ها براي انجام دادن وظايف مختلف يک سازمان است. هدف يک سيستم اطلاعاتي، توليد اطلاعاتي با کيفيت و روز آمد است. مواد خامي که از آن ها اطلاعات را به دست مي آوريم، داده نام دارد.براي توليد اطلاعات مورد لزوم بايد داده ها را به طريق مقتضي پردازش کرد. در يک سيستم دستي، پردازش داده ها و تبديل آن به اطلاعات توسط افراد و براساس يک رشته دستورالعمل انجام مي گيرد(خادمي 1386، ص23).
اطلاعات از طرفي به عنوان بازخورد، مديريت شرکت ها را از نتايج عملکرد واحدها و زير سيستم هاي مختلف آگاه مي سازد و در اعمال کنترل فعاليت هاي اين واحدها، آنان را ياري مي کند و از طرف ديگر، در رديف منابع مهم سازماني قرار دارد و همان طوري که مديريت منابع انساني، مديريت منابع مالي، مديريت توليد و نظاير آن در يک شرکت اهميت دارد مديريت منابع اطلاعاتي نيز به دليل اهميت نقش آن و رشد روز افزون فن آوری از اهميت خاص برخوردار است.سيستم هاي اطلاعاتي در يک شرکت را مي توان از ديدگاه هاي مختلفي مورد بررسي قرار داد ولي معمولا آن رابر حسب و وظايف مختلف سازماني تعريف مي کنند. استاندارد خاصي براي اين وظايف وجود ندارد، اما غالبا شرکت ها داراي وظايفي مثل امور مالي، نيروي انساني، بازاريابي و فروش، توليد، تدارکات و نظاير آن مي باشد، که سيستم هاي اطلاعاتي به طور منطقي حول محور اين وظايف يا واحدها شکل مي گيرد. ممکن است داده ها و اطلاعات يکساني، مورد استفاده چند واحد سازماني قرار گيرد اما اين واحدها از لحاظ فعاليت ها و مسئوليت هاي سازماني مجزا هستند. بنابراين هر يک از آن ها، يک سيستم اطلاعاتي مختص همان واحد مي بايست ايجاد شود(رفيعي کرکوند، 1383، ص 4).
2-1-6-1) عوامل انسانی موثر بر استقرار سیستم های اطلاعات مدیریت
باید در نظر داشت که عوامل انساني در استقرار سيستم هاي اطلاعات مديريت تاثیر گذار است. در این رابطه عوامل موفقیت و شکست ناشی از عوامل انسانی عبارتند از(مشايخي و ديگران، 1384، ص 198):
الف )عوامل موفقيت- این عوامل شامل موارد زیر است:
مهارت ها، توان تخصصي و دانش طراحان، رهبران و مديران
باور و نحوه نگرش مديران به کامپيوتر و سيستم
ميزان مشارکت کاربران
ميزان جذابيت سيستم براي مديران در جهت کار با آن و رفع نيازهاي آن ها
ميزان آمادگي مديران جهت تامين هزينه هاي لازم براي طراحي و استقرار سيستم
وجود حمايت کافي مديران از کارکنان
وجود ثبات در مديريت و عدم تغيير زود هنگام مديران
ب)عوامل شکست-این عوامل شامل موارد زیر است:
وجود مخاطرات مربوط به بروز رساني تغييرات ناشي از استقرار سيستم در سازمان
وجود علاقه مديران به ثبات نسبي و عدم وجود انگيزه در آن ها در جهت بروز تغيير در روش هاي کاري سنتي سازمان.
احساس عدم وجود امنيت شغلي
عدم آشنايي کارکنان با قابليت ها، ويژگي هاي سيستم و پيامدهاي ناشي از استقرار از آن در سازمان.
2-1-7) انواع سیستم هاي اطلاعاتي
سیستم هاي اطلاعاتي با نگرش هاي مختلفي وجود دارند که عبارتند از (مومني 1380، صص 570 – 566):
الف)سیستم هاي اطلاعاتي و ارتباطي رقابت و تدافعي- منظور از طراحي چنين سیستمي، دستيابي به اطلاعاتي است که مديريت را از امکانات رقبا آگاه سازد و توان حرکت هاي آن ها را ترسيم کند و راه کارهاي تدافعي را ارايه دهيد چنين سیستم هايي دور راه حل را پيشنهاد مي کنند:
بهبود محيط رقابتي و عملکردي با افزايش توان ها، تهديدها، تنگناها و استفاده از فرصت ها و همچنين بهينه سازي سياست او خط مشي يا راهبرد سازمان بري تحقق هدف ها؛
وقوف از عملکرد رقابتي و سياست هاي تدافعي و تهاجمي به منظور بهبود موقعيت و شرايط عملکردي.
ب)سیستم هاي اطلاعاتي وارتباطي تعاوني- با افزايش تعداد کاربران شاغل در کارهاي صنعتي، بازرگاني و خدماتي، سیستم هاي اطلاعاتي گسترش همگاني يافته است. با وجود آن که رقابت توان سازندگي را افزايش مي دهد ليکن جنبه تخريبي آن نيز محدوديت فکري ديدگاه و بينش محدود را به وجود مي آورد. به همين دليل به نظر مي رسد که در عصر اطلاعات و برقراري ارتباطات، تعاون و همکاري نتيجه مطلوب تري داشته باشد. امروزه سيستم هاي صنعتي به اين ترتيب است که توليد در کشورهاي داراي منابع ارزان صورت مي گيرد و توزيع و مصرف در کشورهاي ديگر، اما به هر حال محور مشترک تمام فعاليت ها، اطلاعات و برقراري ارتباطات است که با راهبرد عرصه و همکاري در فراهم کردن اطلاعات و برقراري ارتباطات تعاوني طراحي شده، که براي بهينه سازي و بهره گيري از امکانات جغرافيايي و بالقوه تهيه مي شود و در اختيار مديران و راهبرد شرکت هاي چند مليتي قرار مي گيرد. خدمات بانکي الکترونيکي و خودکار، بانک هاي بين المللي، خط هوايي، سازمان هاي هواشناسي و غيره از اين قبيل است.
ج)سیستم هاي اطلاعاتي و ارتباط چرخشي- سیستم هاي اطلاعاتي راهبردي مي توانند بر اثر سرمايه گذاري هاي به موقع و موثر در فن آوری هاي پيشرفت اطلاعات وارتباطات، سبب تغييرات راهبردي در هدف هاي سازمان شوند. اين سرمايه گذاري ها مي تواند در فن آوری هاي سخت افزار و نرم افزار و ارتباطات صورت گيرد(مومني 1380، ص 570 – 566):
1.فن آوری ارتباطات و رايانه هاي پيشرفته مانندسیستم هاي پست الکترونيکي و رسانه هاي چند منظوره براي افزايش و بهره وري و استفاده از ارتباطات؛
2.فن آوری فراهم آوردن اطلاعات وبرقراري ارتباط و ساختار سازماني هم پيوند و تشکيل گروه هاي تصميم گيري و مديران راهبردي و نهايت اجراي مديريت مشارکتي مانند بهره گيري از سیستم هاي ارتباطات چند منظوره و چند نفره و استفاده از نظريات ديگران در تصميمات راهبردي و کنفرانس هاي راه دو رو سیستم خبره؛
3.فن آوری پشتيباني براي اجراي سیستم هاي پشتيبان مديران راهبردي سیستم هاي مدير يار و تصميم يار، اين دسته از سیستم ها براي پشتيباني مديران راهبردي مي توانند در تقسيم بندي زيرا قرار گيرند:
عمليات پردازش و اطلاعات راهبردي
خودکار اداري و اطلاعات مديريت راهبردي
کنترل عمليات اجرايي و اطلاعات راهبردي
مديريت کنترل از ديدگاه اطلاعات راهبردي
پشتيباني تصميمات مديريت راهبردي (تصميم يار)
مديريت برنامه ريزي راهبردي
مديريت تخصصي (سیستم هاي خبره).
د)سیستم هاي اطلاعاتي همگاني، عمومي و خدماتي- طراحي اين دسته از سیستم ها با هدف عرضه و اارايه خدمات اطلاعات و برقراري ارتباطات براي استفاده همگان و عموم صورت مي گيرد. امروزه با توجه به افزايش توانمندي ها و سرمايه گذاري در فن آوری هاي پيشرفته اطلاعات و ارتباطات توجه به سرمايه گذاري در اين فن آوری ها به منزله يک مرکز درآمد و استفادۀ بهينه از آن در جهت و با نگرش فعاليت مستقل و درآمدي مورد پذيرش سرمايه گذاران قرار گرفته، شرکت هاي عظيمي در اين زمينه فعاليت مي کنند مانند شرکت ياهو که به سرمايه اي ميلياردي به عرضه اطلاعات و برقراري ارتباطات عمومي و همگاني و ارايه خدمات اطلاع رساني پرداخته است و توانسته است موفقيت جهاني پيدا کند.
2-1-8) سيستم هاي اطلاعاتي ارتباطات الکترونيکي (ECS)
از اين سيستم ها براي تبادل و اشتراکات اطلاعات بين افراد، تحت فرم ها و روش هاي متنوع استفاده مي شود.امروزه با اين سيستم ها کارايي انجام مي گيرد که به دليل فاصله مکاني و احيانا فرهنگي، امکان آن ها قبل از اين ها به ذهن ها هم خطور نمي کرد. اين سيستم ها نه تنها امکان ارسال پيام ها و مطالب را به عهده دارند بلکه پردازش هاي ويژه در اين



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *