— (694)

دانشگاه علامه طباطبایی
دانشکده مدیریت و حسابداری
پایان نامه کارشناسی ارشد
رشته مدیریت صنعتی گرایش تولید و عملیات
عنوان
سنجش کارایی مدیریت شعب بانک ملی با استفاده از تحلیل پوششی داده های سه مرحله ای
نگارش
رقیه مظفری
استاد راهنما
دکتر سید محمدتقی تقوی فرد
استاد مشاور
دکتر مقصود امیری
پاییز1393
بسم الله الرحمن الرحیم
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC \o “1-3” \h \z \u فصل اول کلیات تحقیق11-1مقدمه PAGEREF _Toc403215362 \h 32-1بیان مساله PAGEREF _Toc403215363 \h 43-1ضرورت و اهمیت موضوع PAGEREF _Toc403215364 \h 54-1گزاره های تحقیق PAGEREF _Toc403215365 \h 61-4-1پرسشهای اصلی و فرعی PAGEREF _Toc403215366 \h 62-4-1هدف های تحقیق PAGEREF _Toc403215367 \h 65-1روش تحقیق PAGEREF _Toc403215368 \h 61-5-1 قلمرو مکانی- جامعه تحقیق PAGEREF _Toc403215369 \h 62-5-1 قلمرو زمانی تحقیق PAGEREF _Toc403215370 \h 63-5-1روشهای گردآوری داده ها PAGEREF _Toc403215371 \h 64-5-1 روش نمونه گیری و تخمین حجم جامعه PAGEREF _Toc403215372 \h 75-5-1روش کلی تحقیق PAGEREF _Toc403215373 \h 76-1 موانع و محدودیت های تحقیق PAGEREF _Toc403215374 \h 107-1 داده ها و متغیرها PAGEREF _Toc403215375 \h 108-1-1نقشه راه PAGEREF _Toc403215377 \h 129-1 شرح واژه ها و اصطلاحات تحقیق PAGEREF _Toc403215378 \h 14فصل دوم PAGEREF _Toc403215379 \h 16مبانی نظری و پیشینه تحقیق PAGEREF _Toc403215380 \h 161-2- مقدمه PAGEREF _Toc403215381 \h 182-2ویژگی های یک نظام ارزیابی عملکرد PAGEREF _Toc403215382 \h 193-2 روش های موجود ارزیابی کارایی شعب بانک PAGEREF _Toc403215383 \h 194-2متدولوژی پایه PAGEREF _Toc403215384 \h 205-2 مروری بر مبانی نظری سنجش کارائی PAGEREF _Toc403215385 \h 201-5-2 مفهوم بهره وری و کارائی: PAGEREF _Toc403215386 \h 202-5-2 کارائی، اثربخشی و بهره وری PAGEREF _Toc403215387 \h 213-5-2 رابطه بین اثربخشی و کارایی PAGEREF _Toc403215388 \h 214-5-2 نکاتی درباره سنجش کارایی PAGEREF _Toc403215389 \h 225-5-2 دو منظر در اندازه گیری کارایی PAGEREF _Toc403215390 \h 236-5-2 انواع کارایی PAGEREF _Toc403215391 \h 236-2 ارزیابی عملکرد PAGEREF _Toc403215392 \h 241-6-2 سابقه ارزیابی عملکرد PAGEREF _Toc403215393 \h 252-6-2- اهداف ارزیابی عملکرد PAGEREF _Toc403215394 \h 253-6-2 علل مختلف ارزیابی عملکرد PAGEREF _Toc403215396 \h 267-2 روشهای مختلف اندازه گیری کارایی PAGEREF _Toc403215397 \h 271-7-2 روش پارامتری PAGEREF _Toc403215398 \h 272-7-2 روش های ناپارامتری PAGEREF _Toc403215399 \h 273-7-2 روش تابع مرزی تصادفی(SFA) PAGEREF _Toc403215400 \h 288- 2روش تحلیل پوششی داده ها( DEA) PAGEREF _Toc403215401 \h 311-8-2نحوه کارکرد تحلیل پوششی داده ها PAGEREF _Toc403215402 \h 342-8-2دو مشخصه ی اساسی برای مدل تحلیل پوششی داده ها PAGEREF _Toc403215403 \h 371-2-8-2 ماهیت الگوی مورد استفاده PAGEREF _Toc403215404 \h 372-2-8-2 بازده به مقیاس الگوی مورد استفاده PAGEREF _Toc403215405 \h 373-8-2 مجموعه مرجع و واحد مجازی PAGEREF _Toc403215406 \h 384-8-2برخی از مزایا و اشکالات روش DEA PAGEREF _Toc403215407 \h 399-2مقایسه روش پارامتری و ناپارامتری PAGEREF _Toc403215408 \h 39جدول 2-2 مقایسه مدل های پارامتری و ناپارامتری PAGEREF _Toc403215409 \h 3910-2انواع الگوهای اصلی تحلیل پوششی داده ها PAGEREF _Toc403215410 \h 401-10-2مدل مضربی CCR ورودی محور PAGEREF _Toc403215411 \h 402-10-2 مدل مضربی CCR خروجی محور PAGEREF _Toc403215412 \h 413-10-2 مدل پوششی CCR ورودی محور PAGEREF _Toc403215413 \h 414-10-2 مدل پوششی CCR خروجی محور PAGEREF _Toc403215414 \h 425-10-2 مدل مضربی BCC ورودی محور PAGEREF _Toc403215415 \h 426-10-2 مدل مضربی BCC خروجی محور PAGEREF _Toc403215416 \h 437-10-2 مدل پوششی BCC ورودی محور PAGEREF _Toc403215417 \h 448-10-2 مدل پوششی BCC خروجی محور PAGEREF _Toc403215418 \h 4411-2روش های رتبه بندی واحدهای کارا PAGEREF _Toc403215419 \h 441-11-2 مدل اندرسون و پترسون PAGEREF _Toc403215420 \h 452-11-2 رتبه بندی کامل با استفاده از AHP/DEA PAGEREF _Toc403215421 \h 4512-2 الگوبرداری در DEA PAGEREF _Toc403215422 \h 4613-2 مفهوم بهره وری PAGEREF _Toc403215423 \h 471-13-2روشهای اندازه گیری بهره وری PAGEREF _Toc403215424 \h 481-1-13-2شاخص بهره وری لاسپیرز PAGEREF _Toc403215425 \h 482-1-13-2 شاخص بهره وری پاشه PAGEREF _Toc403215426 \h 493-1-13-2شاخص بهره وری اجورث PAGEREF _Toc403215427 \h 494-1-13-2 شاخص بهره وری سولو PAGEREF _Toc403215428 \h 494-2-13-2شاخص بهره وری ترنکوئیست PAGEREF _Toc403215429 \h 495-2-13-2شاخص بهره وری کل عوامل( شاخص مالم کوئیست) PAGEREF _Toc403215430 \h 4914-2استخراج شاخص مالم کوئیست از داده های روش تحلیل پوششی داده ها PAGEREF _Toc403215431 \h 5115-2سوابق مطالعاتی PAGEREF _Toc403215432 \h 52تحقیقات داخلی PAGEREF _Toc403215434 \h 6616-2آشنایی با بانک ملی PAGEREF _Toc403215436 \h 692-16-2 نمودار سازمانی بانک PAGEREF _Toc403215437 \h 71خلاصه فصل و جمع بندی PAGEREF _Toc403215438 \h 72فصل سوم PAGEREF _Toc403215439 \h 73روش شناسی تحقیق PAGEREF _Toc403215440 \h 731-3مقدمه PAGEREF _Toc403215441 \h 742-3روش های ارزیابی کارایی PAGEREF _Toc403215442 \h 743-3 متغیرهای تحقیق PAGEREF _Toc403215443 \h 754-3تعریف متغیرهای پژوهش PAGEREF _Toc403215446 \h 781-4-3متغیرهای ورودی: PAGEREF _Toc403215447 \h 782-4-3متغیرهای خروجی PAGEREF _Toc403215448 \h 805-3جامعه آماری PAGEREF _Toc403215449 \h 81جدول 3-3 شعبه های درجه یک بانک ملی PAGEREF _Toc403215450 \h 816-3 انتخاب DMU ها PAGEREF _Toc403215451 \h 818-3روشهای گردآوری داده ها PAGEREF _Toc403215452 \h 829-3مدل تحقیق PAGEREF _Toc403215453 \h 8214-3 مدل تحقیق PAGEREF _Toc403215454 \h 8510-3رتبه بندی واحد های کارا PAGEREF _Toc403215455 \h 741-10-3 مدل اندرسون –پترسون PAGEREF _Toc403215456 \h 742-10-3نمادهای مدل PAGEREF _Toc403215457 \h 7411-3 کارا کردن واحدهای ناکارا PAGEREF _Toc403215458 \h 74فصل چهارم PAGEREF _Toc403215459 \h 76تجزیه و تحلیل داده ها PAGEREF _Toc403215460 \h 761-4مقدمه PAGEREF _Toc403215461 \h 932-4 توصیف بانک مورد مطالعه و متغیرهای تحقیق PAGEREF _Toc403215462 \h 943-4 تجزیه و تحلیل آماری داده ها و تحلیل همبستگی متغیرهای مدل PAGEREF _Toc403215466 \h 1004-4 مرحله اول PAGEREF _Toc403215470 \h 102جدول 8-4 مرحله اول: مدل BCC وردی محور –سال 1391 PAGEREF _Toc403215471 \h 1045-4 رتبه بندی PAGEREF _Toc403215472 \h 105نتایج رتبه بندی واحدهای کارا قبل از تعدیل ورودی ها PAGEREF _Toc403215473 \h 1056-4 مرحله دوم : تعدیل ورودی های مدل با استفاده از مدل SFA PAGEREF _Toc403215476 \h 1067-4 مرحله سوم PAGEREF _Toc403215478 \h 1108-4 نتایج رتبه بندی واحدهای کارا بعد از تعدیل ورودی ها PAGEREF _Toc403215481 \h 1128-4 شاخص بهره وری مالم کوئیست PAGEREF _Toc403215484 \h 113فصل پنجم PAGEREF _Toc403215489 \h 93نتیجه گیری و پیشنهادات PAGEREF _Toc403215490 \h 931-5 مقدمه PAGEREF _Toc403215491 \h 1182-5 تحلیل پوششی داده ها PAGEREF _Toc403215492 \h 1183-5 تحلیل نتایج PAGEREF _Toc403215493 \h 1204-5 پشنهادات جهت تحقیقات آتی PAGEREF _Toc403215494 \h 1225-5 پیشنهادات کاربردی PAGEREF _Toc403215495 \h 1236-5محدودیت های تحقیق PAGEREF _Toc403215496 \h 123منابع فارسی PAGEREF _Toc403215497 \h Iمنابع لاتین PAGEREF _Toc403215498 \h IV
فهرست جداول
TOC \h \z \t “فهرست جداول و نمودارها;1” جدول 1-1 شاخص های ورودی و خروجی عملکرد بانک PAGEREF _Toc402129523 \h 10جدول2-6-2- اهداف ارزیابی عملکرد PAGEREF _Toc402129524 \h 25جدول1-2 مقایسه ارزیابی عملکرد سنتی و نوین PAGEREF _Toc402129525 \h 25جدول 2-2 مقایسه مدل های پارامتری و ناپارامتری PAGEREF _Toc402129526 \h 39جدول 3-2 مطالعات انجام شده در خارج از کشور PAGEREF _Toc402129527 \h 53جدول 4-2 مطالعات انجام شده داخلی PAGEREF _Toc402129528 \h 67جدول 1-3 متداولترین متغیرهای مورد استفاده در زمینه ارزیابی کارایی بانک ها PAGEREF _Toc402129529 \h 75جدول 2-3 شاخص های مهم در ارزیابی کارایی بانک PAGEREF _Toc402129530 \h 75جدول 3-3 شعبه های درجه یک بانک ملی PAGEREF _Toc402129531 \h 81جدول 1-4 متغیر های ورودی و خروجی در سال 1390 و 1391 PAGEREF _Toc402129532 \h 94جدول 2-4 داده های مربوط به مدل SFA PAGEREF _Toc402129533 \h 97جدول 3-4 داده های مربوط به مدل SFA PAGEREF _Toc402129534 \h 100جدول 4-4 برخی پارامترهای توصیفی مربوط به متغیرهای انتخابی سال90 PAGEREF _Toc402129535 \h 100جدول 5-4 برخی پارامترهای توصیفی مربوط به متغیرهای انتخابی سال91 PAGEREF _Toc402129536 \h 101جدول 6-4 ضریب همبستگی پیرسون PAGEREF _Toc402129537 \h 101جدول7-4 مرحله اول مدل BCCوردی محور سال 1390 PAGEREF _Toc402129538 \h 103جدول 8-4 مرحله اول: مدل BCC وردی محور –سال 1391 PAGEREF _Toc402129539 \h 104جدول 11-4 تعدیل ورودی ها با استفاده از مدل SFA PAGEREF _Toc402129540 \h 107جدول 12-4 بعد از تعدیل ورودی ها مدل BCC ورودی محور سال 1390 PAGEREF _Toc402129541 \h 110جدول 13-4 بعد از تعدیل ورودی ها مدل BCC ورودی محور سال 1391 PAGEREF _Toc402129542 \h 111جدول 14-4 شاخص بهره وری مالم کوئیست قبل از تعدیل ورودی ها PAGEREF _Toc402129543 \h 113جدول 15-4 میانگین متغیر های بدست آمده از شاخص مالم کوئیست PAGEREF _Toc402129544 \h 116جدول16-4 شاخص بهره وری مالم کوئیست بعد از تعدیل ورودی ها PAGEREF _Toc402129545 \h 116جدول 17-4 میانگین متغیر های بدست آمده از شاخص مالم کوئیست PAGEREF _Toc402129546 \h 119
فهرست اشکال
TOC \h \z \t “فهرست اشکال;1″ شکل 1-1 نقشه راه PAGEREF _Toc399370254 \h 13شکل 1-2 تابع تولید مرزی تصادفی PAGEREF _Toc399370255 \h 30شکل 2-2 سیستمی با واحدهای تصمیم گیری مختلف PAGEREF _Toc399370256 \h 33شکل 3-2 جایگاه تولید کنندگان در فضای یک داده و یک ستاده PAGEREF _Toc399370257 \h 35شکل 4-2 محاسبه ی مقیاس عملکرد در DEA PAGEREF _Toc399370258 \h Error! Bookmark not defined.شکل 5-2 نمایش بازدهی ثابت نسبت به مقیاس و بازدهی متغیر نسبت به مقیاس PAGEREF _Toc399370259 \h 36شکل 6-2 مرزکارا در حالت دو ورودی و یک خروجی PAGEREF _Toc399370260 \h 38شکل 4-3 مدل مفهومی تحقیق PAGEREF _Toc399370261 \h Error! Bookmark not defined.

چکیده:
معضل محدودیت منابع و امکانات تولید و تبع آن کالاها و خدمات همواره دست به گریبان برنامه ریزان بوده است. بنابراین استفاده اصولی و بهینه از منابع و امکانات امری اجتناب ناپذیر است تا با جلوگیری از اتلاف منابع و سرمایه ها شرایط برای تحقق اهداف مطلوب فراهم گردد. با توجه به قابلیت های عمده روشهایی نظیر روش تحلیل پوششی داده ها و شاخص مالم کوئیست در ارائه نتایج نسبتاَ دقیق و استفاده از این نتایج برای ارائه راهکار برای افزایش کارایی در بنگاه های اقتصادی، می توان از آن به عنوان یک ابزار کارآمد برای دستیابی به اهداف بلندمدت و کوتاه مدت استفاده کرد.
در این مطالعه، کارایی 93 شعبه درجه یک بانک ملی با استفاده از تحلیل پوششی داده ها طی سال های 1390 و 1391 با رویکرد ورودی محور و با فرض بازدهی متغیر نسبت به مقیاس، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. برای بدست آوردن کارایی از سه نهاده ی مجموعه سپرده های موثر، تسهیلات اعطایی و مطالبات معوق و یک ستانده سود و زیان برای بررسی استفاده شد. و در نهایت بهره وری شعب با استفاده از شاخص مالم کوئیست محاسبه شد. داده های تحقیق از طریق گزارش سالیانه بانک جمع آوری و با اسفاده از نرم افزار Lingo و Eviwes حل تحلیل شد.
هدف این مطالعه بدست آوردن اثر بخشی مدیریت بانک مورد نظر با استفاده از تحلیل پوششی داده های سه مرحله ای می باشد. با توجه به نتایج بدست آمده بعد از تعدیل عوامل محیطی و اختلالات آماری و مقایسه با کارایی بدست آمده قبل از تعدیل ورودی ها نشان می دهد که متغیرهای محیطی تاثیر معناداری بر اثربخشی شعب بانک دارند. نتایج تحقیق نشان می دهد که بعد از تعدیل ورودی ها، کارایی واحدها در سال 1390 از 29 واحد به 33 واحد کارا افزایش و در سال 91 از 26 واحد به 52 واحد کارا افزایش پیدا کرد. طبق نتایج این تحقیق می توان نتیجه گرفت در بسیاری از موارد عدم اثر بخشی مدیران را می توان به عوامل محیطی و غیر قابل کنترل مدیران ربط داد تا اینکه به شایستگی مدیران ربطش دهیم.
کلمات کلیدی: کارایی، تحلیل پوششی داده ها، مدل تابع مرزی تصادفی، شاخص بهره وری مالم کوئیست
mozafariroghayeh@gmail.com
فصل اولکلیات تحقیق1-1مقدمهامروزه بهره وری و کارایی به عنوان یک فرهنگ و چشم انداز در تمام حیطههای کار و زندگی بشر مطرح است و منشأ پیشرفت و توسعه اقتصادی می باشد. این فرهنگ و دورنما به گونه ای است که با سازماندهی فعالیت ها، بهترین نتیجه حاصل شود. یکی از موضوعاتی که در جهت ساماندهی آن بایستی حرکت نمود، صنعت بانکداری است؛ که به عنوان یکی از فعالیت های محوری در توسعه اقتصادی هر کشور تلقی شده و ساماندهی این صنعت زمینه ارتقا و عملکرد بهینه آن را محقق می سازد. بدون شک هر فعالیتی نیازمند سرمایه و منابع مالی است، پس نیازمند بانک ها و موسسات اعتباری نیز می باشد. بنابراین به دلیل نقش تاثیر گذار آن ها در فعالیت های اقتصادی بررسی عملکرد و بهره وری آن ها حائز اهمیت خواهد بود. مدیریت بانکها همواره با توجه به شرایط اقتصادی گذشته و آینده ، می بایستی اصلاح و بهبود خدمات بانکی، بازاریابی، بودجه بندی، ابتکار و نوآوری در خدمت، رقابت پذیری با سایر بنگاه های مالی و پولی و در نهایت افزایش کارایی و بهره وری را در میان واحدهای تحت بررسی خود دنبال نماید. از جمله راه های توفیق در این امر بررسی نهاده ها و ستانده های موجود در سیستم ارزیابی آن ها خواهد بود.
در مفهوم کلی بهره وری عبارت است از نسبت ستانده های(خروجی) واقعی به نهاده های(ورودی) واقعی و به معنای بهبود استاندارد زندگی مردم در قرن اخیر مورد توجه قرار گرفته است. ارتقای بهره وری به عنوان یکی از منابع مهم تامین رشد اقتصادی کشورها و افزایش رقابت پذیری بنگاه ها مورد توجه می باشد. به گونه ای که کشورهای پیشرفته و در حال توسعه موفق، بخش قابل ملاحظه ای از رشد اقتصادی خود را از این طریق به دست آورده اند.
بنابراین، این سوال همواره در مورد عملکرد بانک ها وجود دارد که با چه میزان کارایی و چه تغییری در بهره وری عمل کنند. پاسخ به این سوال می تواند سیاست گذاران را در جهت تدوین سیاست های مناسب به منظور رفع موانع موجود فعالیت های کارایی بانکداری و نهایتآ رشد اقتصادی کمک نماید.
در سالهای اخیر با توجه به اجازه فعالیت بانک های غیر دولتی و ورود بخش خصوصی در این صنعت و همچنین تغییر رویه بانکداری به شیوه الکترونیک، رقابت بین بانکها تشدید گردیده است. به علاوه به دلیل برخی تغییرات در قوانین، مقررات و ضوابط، ترغیب بانکها به عملیات غیر بهره ای به دلیل تغییر در اعمال نرخ سود و نیز رویکرد مدیریت ریسک و نظارت مبتنی بر ریسک با توجه به توصیه های کمیته نظارتی بال و الزامات بانک مرکزی در این راستا، عملکرد بانکها دستخوش تغییرات گردیده است که این موارد اهمیت ارزیابی کارایی عملکرد بانکها را افزایش داده؛ به طوری که علاوه بر مدیران بانکها و صاحبان سهام این موسسات مالی، مورد علاقه بخش نظارتی نظام بانکی و مشتریان خدمات بانکی می باشد.
2-1بیان مسالهدر اقتصاد مبتنی بر بازار، نظام بانکی که یکی از مهمترین اجزای اقتصاد کشور است مسئولیت بسیار سنگینی بر عهده دارد. زیرا رشد و شکوفایی یا رکود اقتصادی کشور با طرز کار موسسات بانکی ارتباط نزدیکی دارد. نظام بانکی خدماتی عرضه می نماید که بدون آن سیستم اقتصادی کشور از حرکت باز می ماند، بانکها به عنوان رکن اساسی در هدایت و مدیریت وجوه پراکنده به سمت واحدهای تولید و جلوگیری از افزایش گردش اقتصادی مانند خانواده ها، مشاغل، شرکتها و دولت است(فروزان سپهر،1392).
در سالهای اخیر با توجه به رقابت شدید در صحنه اقتصادی و به دلیل افزایش بنگاههای اقتصادی و نیز محدودیت و گران بودن منابع، استفاده از منابع و نهادهها جهت تبدیل آنها به کالاها و خدمات، بیش از گذشته احساس می شود. به طوریکه عدم توجه به این مهم بقا و ادامه حیات سازمان ها را دچار تردید خواهد نمود از این رو توسعه مطالعات در خصوص کارایی و اندازه گیری آن نقش به سزایی را در سازمان ایفا می نماید. بانکها نیز به عنوان یکی از ارکان اساسی کشور و مهمترین نهاد پولی از این امر مستثنا نمی باشند. بنابراین بدلیل این نقش بسیار مهم و اساسی بانکها، در اغلب فعالیتهای اقتصادی بررسی کارایی مدیریت شعب بانکها در کشور از اهمیت بالایی برخوردار است(سالک روشنی،1390).
با توجه به اجازه فعالیت بانکهای غیر دولتی و ورود بخش خصوصی در این صنعت و همچنین روی آوردن بانکها از عملیات سنتی بانکداری به عملیات بانکداری الکترونیک، رقابت در بین بانکهای ایران تشدید گردیده است. همچنین به دلیل برخی تغییرات در قوانین، مقرارات و ضوابط، ترغیب بانکها به عملیات غیر بهره ای بدلیل تغییردر اعمال نرخ سود و افزایش در نرخ کامزد خدمات بانکی و نیز رویکرد مدیریت ریسک و نظارت مبتنی بر ریسک با توجه به توصیه های کمیته نظارتی بال(بازل) و الزامات بانک مرکزی در این راستا، عملکرد بانکها دستخوش تغییرات گردیده است که موارد فوق الذکر اهمیت ارزیابی کارایی عملکرد بانکها را افزایش داده، و هدف از این پایان نامه محاسبه کارایی مدیریتی شعبههای بانک ملی در ایران میباشد(زرگر،1391).
مطالعات گذشته بر اثربخشی مدیریتی شعب بانک، مشخصه های مختلفی که بانک با آن خصیصهها فعالیت می نماید ( برای مثال اندازه شعبه، سالهای فعالیت، نوع کسب و کار) را مد نظر قرار نداده اند. مطالعات گذشته فرض را بر این میگذاشتند که تفاوت در اثربخشی شعبه های بانک از تصمیمات مدیریت نشات می گیرد تا شرایط محیطی خاص. درحقیقت شعب بانک، مشخصات مختلفی دارند. از این رو محیط عملکردی خوب یا خوش شانسی می تواند نیازمند درون داده کمتری در حفظ سود برون داده باشد. امکان دارد نادیده گرفتن شرایط به برآورد متعصبانه اثربخشی و انحراف در کاربردهای سیاست منجر شود. بعلاوه احتمال دارد برخی از مدیران خوب، بدون تعدیل مشخصات شعب مختلف، برای امتیاز عملکردی پایین در نتیجه عواملی غیر از کنترل مدیریتی مجازات شوند؛ درحالیکه مدیران ضعیف برای عملکرد در شرایط مطلوب مورد تشویق قرار گیرند. از این رو، نقش اصلی این مطالعه، قید پیشنهادات استراتژیک ارزشمندتری از جمله انتخاب حوزه کسب و کار و نیز میزان سپرده گذاری مناسب و موقعیت منطقه ای مبتنی بر اثربخشی مدیریتی به دست آمده از مدل تحلیل پوششی داده های سه مرحله ای با در نظر گرفتن متغیرهای محیطی و نویز آماری برای شعب بانک ملی می باشد. یافتهها می توانند به شعب بانک کمک نمایند تا علل واقعی اثربخشی ضعیف عملکردی را درک نمایند و مطابق با آن اصلاحاتی را صورت بخشند. در عین حال، شاخص بهره وری مالم کوئیست نیز می تواند توضیحاتی را برای دلایل اینکه چرا شعب عملکرد خوبی را ندارند و روشی که بتوان بهره وری را در دورههای زمانی مختلف بهبود داد؛ را فراهم آورد. بنابراین مطالعه حاضر می تواند مجموعه ای از روش ها را به طور موثر جهت سنجش اثربخشی مدیریتی شعبههای بانک ارائه مینماید و به مدیریت نیز یک مرجعی را برای ارزیابی اثربخشی عملکردی حقیقی شعبه های خود میبخشد(Shyu, Chiang, 2012).
از بین روش های موجود، به دلیل مزیت مدل ناپارامتریک تحلیل پوششی داده ها، نسبت به سایر مدل های پارامتریک و ناپارامتریک برای سنجش کارایی از این تکنیک استفاده می شود(تاواتا ،1390).
3-1ضرورت و اهمیت موضوعامروزه صنعت بانکداری بسیار رقابتی شده است. به تجربه ثابت شده در شرایط رقابتی، موسساتی باقی می مانند که قوی و نیرومند بوده و به شکل کارا و موثر فعالیت نمایند. موفقیت در بازار رقابتی داشتن سطح بالایی از عملکرد از طریق بهبود عملیات و یادگیری دایمی است. مدیران باید بدانند موفقیت نسبی آنها در مقایسه با رقبا و بهترین عمل در ارتباط با بهره وری خودشان چگونه است. به عبارتی باید از موفقیت خودشان در مقایسه با سایر موسسات مشابه، و سال های گذشته خودشان آگاهی داشته باشند(سالک روشنی، 1383).
با توجه به اینکه صنعت بانکداری یکی از مهمترین بخش های هر اقتصادی محسوب می شود و به عنوان واسطه منابع پولی در کنار بورس و بیمه از ارکان اصلی بازار های مالی شمرده می شوند. بدین لحاظ با گسترش فعالیت های اقتصادی، فعالیت بانک ها پیوسته ابعاد گسترده تری به خود می گیرد و بر اهمیت آن افزوده می شود. بانکداری در اقتصاد ایران از اهمیت بیشتری برخوردار است زیرا بدلیل عدم توسعه لازم در بازار سرمایه، در عمل این بانک ها هستند که عهده دار تامین مالی بلند مدت نیز می باشند. به همین دلیل ارزیابی کارایی مدیریتی شعب بانک ملی در اقتصاد ایران موضوع این تحقیق قرار گرفته است. ارزیابی عملکرد در بعد نحوه استفاده از منابع در قالب شاخص های کارایی بیان می شود. اگر در ساده ترین تعریف، نسبت ستاده به داده را کارایی بدانیم نظام ارزیابی عملکرد در واقع میزان کارایی تصمیمات مدیریت در خصوص استفاده بهینه از منابع و امکانات را مورد سنجش قرار می دهد(حسینی آذرنوشان،1389).
از دید گاه فارل کارایی به سه بخش تقسیم می شود که نوع اول آن کارایی فنی(تکنیکی) می باشد و یک مفهوم نسبی است زیرا مقایسه بین بنگاه ها در نوع و نحوه استفاده از تکنولوژی بستگی دارد، لذا بنگاهی دارای کارایی فنی بالاتری است که بتواند با مجموعه داده های مفروض و ثابت( یعنی تکنولوژی و یا نحوه بکارگیری عامل کار و سرمایه که قبلآ تعیین شده است) میزان محصول بیشتری را نسبت به سایر بنگاه ها تولید نماید.
نوع دوم، کارایی تخصیصی می باشد و مفهومی است که به تخصیص بهینه عوامل تولید بر اساس قیمت آنها مربوط می باشد. از اینرو علت تغییر ترکیب استفاده از عوامل تولید، تغییر قیمت عامل تولید بوده تا از این طریق هزینه تولید حداقل شود یا سود بنگاه حداکثر گردد.
نوع سوم، کارایی اقتصادی بوده که ترکیبی از کارایی فنی و کارایی تخصیصی می باشد. به عبارت دیگر کارایی اقتصادی نشان دهنده کارایی در نحوه تولید و تخصصیص عوامل تولید است. کارایی اقتصادی را کارایی هزینه نیز می گویند، چرا که هرگاه از لحاظ هزینه ای کارا عمل نماییم بهترین تخصیص و بهترین شیوه تولید نیز بوجود می آید(Farrel,1957).
4-1گزاره های تحقیق1-4-1پرسشهای اصلی و فرعی
پرسش های اصلی:
چگونه می توان کارایی شعب بانک را با استفاده از DEA سه مرحله ای محاسبه نمود؟
پرسش های فرعی:
چه متغیرهایی بیشترین تاثیر را در کارایی مدیریت شعب بانک ملی دارد؟
ترکیب جدید ورودی ها برای افزایش هدفمند کارایی کدامند؟
چگونه می توان کارایی شعب ناکارا را با در نظر گرفتن تصمیم مدیران ارتقاء داد و به مرز کارا رساند؟
2-4-1هدف های تحقیقهدف های اصلی:
بررسی کارایی مدیریت شعب بانک ملی
هدف های فرعی:
شناسایی شعبی که عملکرد آنها از حد مورد انتظار پایین تر است.
شناسایی متغیرهای موثر بر کارایی شعب ناکارا
ارائه راهکار و پیشنهاد برگرفته از تحقیق به مدیریت بانک ملی ایران جهت استفاده از روشهای فوق
5-1روش تحقیق1-5-1 قلمرو مکانی- جامعه تحقیقشعبه های درجه یک بانک ملی در شهر تهران قلمرو مکانی این تحقیق را تشکیل می دهد.
2-5-1 قلمرو زمانی تحقیقسنجش کارایی عملکرد مدیریت شعبه های هم رتبه بانک ملی طی سال 1390 و 1391.
3-5-1روشهای گردآوری داده هادر تحقیق حاضر جهت جمع آوری اطلاعات مربوط به ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق از مطالعات کتابخانه ای و برای گردآوری میزان ورودی و خروجی ها از مراجعه به اطلاعات ثبت شده شعب منتخب استفاده شده است.
4-5-1 روش نمونه گیری و تخمین حجم جامعهلازم به ذکر است که در این تحقیق با توجه به مقاله یانگ و همکاران در انتخاب شعب بانک از فرآیند نمونه گیری استفاده نمی شود بلکه با توجه به شرط اصلی در مدل DEA، یعنی همگن بودن شعب انتخابی، از بین شعبه های بانک موردنظر شعبه هایی که از لحاظ دو خصوصیت نزدیک بودن به هم و اهمیت ارتقاء عملکردشان برای بانک انتخاب می شوند(Yang, et al, 2010).
5-5-1روش کلی تحقیقدر تحقیق حاضر از رویکرد سه مرحله ای DEA فراید و همکاران استفاده شده است. یک سری تعدیلاتی بر تاثیر اثرات محیطی و اختلال آماری بر شعبه های بانک نمونه صورت گرفته می گیرد تا اثربخشی مدیریتی واقعی شعبه ها را بسنجد. در این پژوهش به دلیل اینکه هدف، سنجش کارایی مدیریت شعب بانک می باشد از روش تحلیل پوششی داده ها سه مرحله ای استفاده می شود که نسبت به دیگر روش ها تا حد بیشتری منعکس کننده اثربخشی مدیریتی می باشد.
روش تحلیل پوششی داده های سه مرحله ای: در ابتدا با استفاده از ورودی و خروجی های انتخاب شده کارایی شعب را بدست می آوریم و در مرحله دوم به دلیل تاثیرات مختلف محیطی و اختلالات آماری که ممکن است بر اثربخشی تولید تاثیر بگذارد نیاز است ورودی های مرحله اول را با استفاده از مدل SFA تعدیل کرد تا عوامل غیر قابل کنترل را تعدیل کند و در مرحله سوم این روش لازم است کارایی مدیریت را با استفاده از ورودی های تعدیل شده که از روش دوم بدست می آید و خروجی های مرحله اول بدست می آوریم. و در نهایت بدلیل استفاده از داده های مقطعی برای سنجش اثربخشی نیاز است که از شاخص بهره وری مالم کوئیست استفاده شود.
مرحله اول: کارایی فنی و متغیرهای کمی درون داده کل ,واحد تصمیم گیری ها در رابطه با متغیرهای درون داده و برون داده اصلی مورد محاسبه قرار گرفته بودند. مدل DEA سنتی برای واحد تصمیم گیرنده k ام را می توان به صورت زیر نوشت:
Min θk- εr=1sSrk++Sik-s.t: j=1nλjXij+Sik-= θkxik, i=1…m,j=1nλjYrj-Srk+= Yrk, r=1…s,j=1nλj=1, j=1…n,λj,Srk+,Sik-≥0,که Yrk برون داده نوع r، واحد تصمیم گیرنده k ام است؛ Xik نوع i ام درون داده DMU، k ام ؛ Srk+ متغیر کمکی نوع برون داده r ام از DMU k ام است؛ Sik، متغیر کمکی نوع برون داده r ام از DMU k ام است؛ ε یک رقم مثبت حداقلی است که اشاره دارد نباید هیچ عاملی را نادیده گرفت؛ و θ، TE نسبی است. در مورد واحدهای اثربخش، مقدار اثربخشی θ آن ها 1 و Srk+= Sik=0 است که سرحد اثربخشی را شکل می دهد.
مرحله دوم: متغیرهای کمکی در مرحله نخست مطابق درون داده های اصلی ادغام و تعدیل می گردند. اگر مدل DEA به عنوان یک مدل جهت گیری درون داده تنظیم شود؛ فرض بر این است که هر دو شرکت با همان سرحد تولیدی روبرو هستند و همان سطح فنی را در تولید دارند، بنابراین عدم اثربخشی بانک ها به دلیل تفاوت در تکنیک های مدیریتی و تخصیص منابع هستند. به هر جهت، سایر عواملی که بر اثربخشی تولید بانک تاثیر می گذارند نیازمند چنین عناصر غیر قابل کنترلی همانند نوسان اقتصادی، بلایای طبیعی و تصادفات هستند. بنابراین تاثیرات مختلف محیطی و اختلال آماری ممکن است بر اثربخشی تولید تاثیر بگذارد. در این مرحله، می توان تحلیل رگرسیون را با رویکرد سرحدی احتمالی به انجام رساند تا عوامل غیر قابل کنترل را تعدیل نمود؛ یعنی متغیر کمکی درون داده ارقام، Sni متغیر مستقل در مدل رگرسیون SFA است. متغیرهای مستقل در مدل رگرسیون SFA عناصر متغیرهای محیطی قابل مشاهده t ، Zi= Z1i … Zti هستند. N جداگانه مدل رگرسیون SFA در مرحله 2 را می توان به صورت زیر بیان نمود:
Sni= fnZi;βN+ vni +μni, n=1…N; i=1…IN شرکت و I درون داده وجود دارند؛ که fn(Zi;βn) سرحد کمکی محتمل قطعی است؛ βn بردار پارامتر عامل محیطی جهت برآورد است؛ خطای مرکب (vni+ μni)، باقیمانده است؛ vni و μni مستقل از هم هستند؛ vni ~ N (0, σvn2) اختلال آماری است؛ و μni~ N μn, σun2>0 به عدم کارایی و اثربخشی مدیریتی اشاره دارد.
با توجه به نتایج SFA، متغیر درون داده هر شعبه با همان شرایط محیطی و اختلال آماری به تعدیل درآمده اند. تعدیل معادله را می توان به صورت زیر نوشت:
XniA = xni +maxi Ziβn-Ziβn+maxivni – vni n=1…,N i=1…Iکه XniA مقدار تعدیلی کمیت درون داده مشاهده شده Xni است. اولین کروشه تعدیل همه شعبه ها به یک وضعیت محیط عملکردی معمول را نشان می دهد. دومین کروشه جهت تعدیل اختلال آماری همه شعبه ها در همان شرایط است. به هنگامی که عوامل محیطی و اختلال آماری یکسان هستند؛ ناکارایی مدیریتی، آخرین عامل را شکل می دهد.
مرحله سوم: اثربخشی شعبه های مورد نظر مجددا مطابق DEA سنتی با درون داده تعدیلی XniA در مرحله دوم و بازده اصلی مرحله نخست، مورد سنجش قرار گرفته است. نتیجه یک عامل مدیریتی صرف است که به هنگامی که عوامل محیطی و اختلال آماری از بین رفتند؛ پدیدار می شود. بنابراین اثربخشی به دست آمده در مرحله سوم DEA اصلاحی، تا حد بیشتری منعکس کننده اثربخشی مدیریتی است.
در تحلیل اثربخشی بالا، داده های مقطعی جهت سنجش اثربخشی نسبی DMU ها به کار گرفته شده اند. داده ها تنها می توانند اثربخشی ایستا در نقطه زمانی واحد را مورد تحلیل قرار دهند. بنابراین مطالعه حاضر جهت مقایسه اثربخشی چند دوره ای از رویکرد شاخص بهره وری Malmquist (MPI) استفاده می نماید تا اثربخشی عملکردی و تغییر بهره وری شعبه های بانک طی یک یا دو دوره سالیانه را مورد تحلیل قرار دهد.
فیرو همکاران(1994) شاخص رشد بهره وری عامل کل که در ابتدا توسط کیوز، کریستنسن و دیورت(1982) تعریف شدند؛ را جهت محاسبه تابع فاصله از طریق رویکرد DEA و به دست آوردن MPI به کار گرفتند. شاخص TFP را می توان به تغییر TE (TEC) و تغییر تکنولوژی(TC) تجزیه نمود. TEC تحت فرضیه بازده به مقیاس ثابت، TE است. اگر مجموعه احتمالی تولید به VRS ها بسط داده شود؛ سپس تغییر در TE مربوط به VRS یعنی TEC خالص (PTEC) و تغییر SE (SEC) را می توان به دست آورد.
مطالعه حاضر جهت سنجش TEC، TC و TFP از MPI ( تحت فرضیه بازده به مقیاس ثابت) تعریفی توسط فیر و همکارانش استفاده می نماید که به صورت زیر است:
MPI0t+1 xt+1,yt+1,xt,yt= D0txt+1,yt+CRSD0txt,ytCRS × D0t+1xt+1,yt+1CRSD0t+1xt,ytCRS12Where
MPI0t+1 >1 است وری بهره پیشرفت روند دهنده نشانMPI0t+1 =1نشان دهنده ثبات در بهره وری
MPI0t+1 <1نشان دهنده روند کاهش بهره وری است
MPI را می توان به ضرب TEC و TC با فرض VRS متمایز نمود. TEC نیز که به عنوان تاثیر catch-up شناخته شده است؛ به درجه پیشرفت یا کاهش TE از یک DMU اشاره دارد. Tc نیز به عنوان تاثیرات مرزی تغییر یا تاثیر نوآورانه شناخته شده است؛ تغییر در سرحد اثربخشی دو دوره زمانی را منعکس مینماید. دو شاخص را می توان به صورت زیر تعریف نمود:
که
TC =D0t(xt+1, yt+1CRSD0t+1 xt+1,yt+1CRS × D0txt,ytCRSD0t+1xt,ytCRS12در معادله بالا
TC >1 TCدر پیشرفت دهنده نشان TC =1 TC در تغییر عدمTC <1 دارد کاهش TCدر کاهش بربعلاوه
TEC = D0t+1 xt+1,yt+1CRSD0t xt,ytCRSبنابراین:
TEC>1 بر پیشرفت در TE اشاره دارد
TEC=1 بر عدم تغییر در TE اشاره دارد؛ و
TEC<1 بر کاهش درTE اشاره دارد.
در عین حال، TEC را می توان به PTEC و SEC تجزیه نمود که به صورت زیر تعریف می شود:
TEC = PTEC × SEC
که
PTEC = D0t+1 xt+1,yt+1VRSD0t xt,ytVRSSEC = D0t+1 xt+1,yt+1CRSD0t+1 xt+1,yt+1VRSD0t xt,ytCRSD0t xt,ytVRSدر معادله بالا
TC>1بر پیشرفت در TC
TC=1 بر ثبات در TC ؛ و
TC<1 بر کاهش در TC اشاره دارد.
هنگامی که SEC>1 ، می شود یعنی در مقایسه با دوره t، دوره t+1 به بازده به مقیاس ثابت نزدیک تر است؛ یعنی DMU به مقیاس تولید بهینه نزدیک تر است.
به هنگامی که SEC<1 می شود یعنی دوره t+1 در مقایسه با دوره t، از بازده به مقیاس ثابت دورتر است؛ یعنی DMU از مقیاس تولید بهینه دورتر است.(Shyu,and Chiang, 2012)
6-1 موانع و محدودیت های تحقیقنبود پژوهش کافی در ایران در این حوزه از لحاظ روش مورد نظر.
مشکلات در دسترسی به اطلاعات مورد نیاز.
7-1 داده ها و متغیرهابا توجه به ادبيات پژوهش و تحقیقات انجام شده و مصاحبه هايي كه در طی انجام پژوهش با خبرگان بانكداري انجام شد متغیر های ورودی و خروجی را از جدول1-1 استخراج می کنیم.
جدول 1-1 شاخص های ورودی و خروجی عملکرد بانکمنبع شاخص های مورد استفاده
Sigbjorn and Al te(2002) وروديها: مدت زمان نگهداري سپردهها، تقاضاي كلي سپردهها، سرمايه، پرسنل
خروجيها: ميزان سرمايه گذاري، وام مسكن، وامهاي صنايع و تجاری، وام هاي ديگر
Rolf Fare, Daniel Primont(2002) ورودیها: ميزان و اندازه گيري ساعتهاي كاري پرسنل، هزينه ها، نصب و راه اندازي واحدها، تعداد ترمينال ها، مساحت شعبه
خروجيها: تعداد حسابهاي پس انداز، تعداد حسابهاي جاري، تعداد حسابهاي پرسنلي
Ferrier G. Knox Lovell C. A(1990) وروديها: تعداد كارمند، هزينه هاي شغلي و تجهيزاتي، هزينه هاي مواد اوليه(منابع)
خروجي ها: تعداد سپرد ه هاي درخواستي(حسابهاي بلندمدت) ، تعداد سپرد ه هاي كوتاه مدت درخواستي، تعداد وامهاي مسكن، تعداد وامهاي مربوط به اقساط، تعداد وامهاي تجاري
Oral M. ve, O.R, Yolalan(1990) الف) از بعد ميزان سوددهي
وروديها: هزينه هاي پرسنلي، هزينه اداري، استهلاك، هزينه سپرده ها، مجموعه هزينه هاي اداري و استهلاك
خروجي ها: سود به دست آمده از وام، درآمد غير از سود وام، جمع دو مورد قبلي
ب) از بعد رضايت سرويس: تعداد پرسنل، تعداد شبكه هاي كامپيوتري متصل، تعداد حساب پس انداز، تعداد كل حسابها
خروجيها: زمان كل سرويس، زمان انجام اعتبارات، زمان دريافت سپرده، زمان سپرده هاي ارزي
Sherman David H, George Ladino(1995) وروديها: خدمات مشتري، خدمات فروش، پرسنل تمام وقت ، هزينه ها(به غير از پرسنل و اجاره)، فضاي چهار طرف (پا گرد) شعبه
خروجي ها: سپرده وصولات و چك پولها، چكهاي بانكي، چك مسافرتي، سندهاي قرضه فروخته شده مانده سپردههاي شعب، وامها- حسابهاي جديد، مدت دار، پس انداز دفترچه هاي سپرده
Avkiran NK(1995) وروديها: تعداد كاركنان معادل تمام وقت، رفتار كاركنان، متوسط درآمد خانوار، تعداد صنايع كوچك وحضور رقبا
خروجي ها: تعداد كل حسابهاي سپرده جديد، تعداد كل حسابهاي وامي جديد، تعدادكل ارجاعات جديدمراكز سرمايه گذاري، درآمد حق الزحمه
Saha Asish, T.S Ravisankar(2000) وروديها :هزينه بهره، هزينه منقول، هزينه هاي غير منقول، داراييهاي ثابت،
خروجي ها: حساب سپرده ها اعتبارات(وامها)، سرمايه گذاريها، درآمد بدون بهره، سود ناخالص، درآمد كل
Fukuyama H; Weber W.L(2002) وروديها: تعداد كاركنان، سرمايه، سپرده ها
خروجيها: وامهاي اعطايي، ساير سرمايه گذاري ها
Hasan A, Siren K(2003) وروديها: تعداد كاركنان، داراييهاي ثابت، منافع قابل استفاده براي وام دهي
خروجيها: وامهاي كوتاه مدت، وام هاي بلند مدت، ساير داراييهاي مولد،
Shyu, Chiang, )2012( ورودیها: تعداد کارکنان عملیاتی، تعداد کارکنان کسب و کار،کرایه اداره شعبه، و هزینه های عملکردی
خروجیها: درآمد دستمزد خالص و درآمد افزایشی بهره خالص
8-1-1نقشه راهمراحل کلی انجام تحقیق در شکل 1-1 نشان داده شده است
273558030480شروع
00شروع

43643551892300023831552082800023831551987550032880303683000
3952875227330روش های سنجش کارایی در بانک
00روش های سنجش کارایی در بانک

17240253810مطالعه ادبیات بانکداری
00مطالعه ادبیات بانکداری

2400300952500043933248244100342138024955500
2905125212725تبیین شاخص های ورودی و خروجی
00تبیین شاخص های ورودی و خروجی
2392680571500
-3810034925نظر سنجی از خبرگان و ادبیات تحقیق
00نظر سنجی از خبرگان و ادبیات تحقیق

1990725952500
168592523114000168592523114000347662512636500
2933700205740پالایش ورودی ها و خروجی ها
00پالایش ورودی ها و خروجی ها

351472510985500
2476500103505طراحی مدل DEA سه مرحله ای
(برنامه ریزی خطی+SFA)
00طراحی مدل DEA سه مرحله ای
(برنامه ریزی خطی+SFA)

35623503619500
279082510795تست مدل با استفاده از نرم افزارهای مرتبط
00تست مدل با استفاده از نرم افزارهای مرتبط

358330513589000
172402529210003002280196215تبیین نتایج
00تبیین نتایج

359283022225000
306895566040خاتمه
00خاتمه

شکل 1-1 نقشه راه9-1 شرح واژه ها و اصطلاحات تحقیقکارائی:
تعریف نظری: تعاریف متعددی برای کارائی ارائه شده است که در این جا به تعریف فارل که تعریف مقدماتی کارائی در راستای توسعه مدل تحلیل پوششی داده ها بوده اشاره می شود. فارل کارائی را به صورت نسبت مجموع موزون خروجی های بدست آمده تقسیم بر مجموع موزون ورودی های مصرف شده برای تولید این خروجی ها تعریف کرده است(Farrel, 1957).
تعریف عملیاتی: میزان کارائی برابر است با عملکرد واقعی تقسیم بر عملکرد ایده آل(اخوان، 1384، ص 56).
مرز:
تعریف نظری: نشان دهنده ارتباط محصول و عامل تولید است( امامی میبدی، 1379، ص36).
تعریف عملیاتی: مرز معمولآ در سنجش کارایی شعب به صورت تابع بیان می گردد لذا این تابع حداکثر تولید قابل حصول از عامل تولید را در حالات مختلف نشان میدهد(امامی میبدی، 1384، ص36 ).
روش تحلیل پوششی داده ها
یکی از ابزارهای مناسب و کارآمد در زمینه ارزیابی کارایی و عملکرد، تحلیل پوششی داده ها می باشد که به عنوان یک روش غیر پارامتری به منظور محاسبه کارایی واحدها استفاده می شود. امروزه استفاده از تکنیک تحلیل پوششی داده ها با سرعت زیادی در حال گسترش بوده و در ارزیابی سازمان ها و صنایع مختلف مانند صنعت بانکداری، بیمارستانها، مراکز آموزشی و… استفاده می شود.
واحد های تصمیم گیرنده(DMU):
تعریف نظری: واحد تصمیم گیرنده عبارتنداز یک واحد سازمانی با یک سازمان مجزا که یک فردی با نام رئیس یا مرئوس آن را اداره میکند(آذر و غلامرضایی، 1385، ص 95).
تعریف عملیاتی: واحد تصمیم گیرنده واحدی است که با دریافت ورودی X و خروجی Y را تولید می کند. ورودی و خروجی واحدهای تصمیم گیرنده یا به صورت تک مولفه و یا به صورت بردار در نظر گرفته می شود،که در این تحقیق بانک واحد تصمیم گیرنده می شود. به عنوان مثال ورودی واحد J با بردار((X1j, X2j, . . . Xmjنشان داده می شود.
فصل دوممبانی نظری و پیشینه تحقیق1-2- مقدمهبطور کلی بحث ارزیابی عملکرد تمامی سطوح و جنبه های سازمان، یکی از مباحث مهم و عمده در مدیریت می باشد. هر مدیری نیاز دارد که اطلاعاتی درباره نحوه عملکرد سازمان خود بداند. ارزیابی عملکرد، مدیر را قادر می سازد که بتواند با توجه به عملکرد واحدهای خود و رقبا نسبت به اتخاذ استراتژی بر اساس نقاط قوت و ضعف سازمان اقدام نماید. کارایی، اثربخشی و بهره وری از جمله معیارهایی هستند که نحوه عملکرد و فعالیت یک سازمان را نشان می دهند(عیسی خانی، 1381).
ارزیابی عملکرد در سازمان ها و شرکتهای مختلف را می توان به ستون فقرات انسان تشبیه کرد. دقیقآ مانند عملکرد ستون فقرات در بدن انسان، سیستم ارزیابی عملکرد، اطلاعات را به مرکز تصمیم گیری و عمل در مغز سازمان فرستاده و تصمیمات اتخاذ شده را از آن جا به تمام بدن می فرستد و از این رو بخش حیاتی هر سازمان محسوب می شود. ستون فقرات سالم که وظیفه خود را دقیق انجام دهد، این امکان را به مغز می دهد تا با تمام ورودی های حساس که در دسترس است دائمآ در تماس باشد. سازمان ها هم دقیقآ همین حالت را دارند.
در یک سازمان هر فرد برای پیشرفت و نیل به اهداف تعیین شده شغلی، نیاز به آگاهی از موقعیت خود دارد، این آگاهی موجب می شود که او از نقاط قوت و ضعف عملکرد خود مطلع گردد و تمهیدات لازم را برای اثربخشی بیشتر کوشش هایش به کار برد. این سازمان توسط افرادی به نام مدیران اداره و هدایت می شوند. قبل از هرکس، خود اداره کنندگان نیاز به آگاهی از موقعیت خود دارند. این آگاهی از طریق نظام ارزیابی عملکرد صورت می گیرد. ارزیابی ابزاری است به سازمان ها و مدیران و کارکنان در تامین این نیازها کمک می کند. اگر این ابزار به خوبی طراحی و به نحو صحیح مورد استفاده قرار گیرد، وسیله مناسبی برای تشویق آموزش و بهسازی خواهد بود.
در عصر کنونی تحولات شگرف دانش مدیریت، وجود نظام ارزشیابی را اجتناب پذیر نموده است، بگونه ای که فقدان نظام ارزیابی در ابعاد مختلف سازمان ر به عنوان یکی از علائم بیماری های سازمان قلمداد می نمایند. هر سازمان به منظور آگاهی از میزان مطلوبیت و مرغوبیت فعالیت های خود بالاخص در محیط های پیچیده و پویا نیاز مبرم به نظام ارزیابی دارد.
از سوی دیگر یکی از مهمترین دلایل عدم موفقیت برنامه های ارزیابی، به روش های اندازه گیری و سنجش و ارزیابی و استفاده از شیوه های ذهنی ارزیابی کنندگان برمی گردد. این امر تحت تاثیر جهت گیری های یک جانبه گرایشات نظری دخیل در طراحی نظام ارزیابی عملکرد بوده است. فنون ریاضی روش هایی هستند که اثرات ذهنی را کاسته و به شیوه های عینی متوسل می شوند و در اندازه گیری و سنجش، توانایی تجمیع گرایشات مختلف نظری را دارند. تحلیل پوششی داده ها یکی از فنون ریاضی ارزیابی عملکرد است.
در حقیقت ارزیابی عملکرد به مجموعه اقدامات و فعالیت هایی اطلاق می گردد که به منظور افزایش سطح استفاده بهینه از امکانات و منابع در جهت دستیابی به هدف ها و شیوه های اقتصادی توام با کارایی و اثربخشی صورت می گیرد.
2-2ویژگی های یک نظام ارزیابی عملکردشرایط زیر اساسی ترین خواص یک نظام ارزیابی کاربردی و موثر است:
نظام ارزیابی باید جامع بوده و تمام شرایط و جوانب فعالیت های واحدها را مدنظر قرار دهد. جامعیت سیسیتم، نتایج حاصل از سنجش را قابل استناد می سازد و به مدیران امکان می دهد با اطمینان کامل نتایج بررسی ها را در تصمیم گیری ها مد نظر قرار دهند.
در تدوین نظام تا جایی که خللی به جامعیت آن وارد نباشد می بایست از پیچیدگی آن جلوگیری شود. تداوم سنجش در گرو ساده و کاربردی بودن سیستم است در غیر این صورت نظام ارزیابی در کوتاه مدت کنار گذارده شده و غیر قابل مصرف می شود.
چنین نظامی با اطلاعات مهمی که درباره کیفیت عملکرد و تخصیص منابع و واحدها در اختیار مدیران می گذارد، پشتیبانی قوی برای تصمیم گیری های مهم مدیریتی در تخصیص سرمایه، ترکیب نیروی انسانی، تغییر روشها و سازماندهی نهادهاست(Charnes et al, 1978).
3-2 روش های موجود ارزیابی کارایی شعب بانکدرجه بندی شعب که هم اکنون در سطح بانک ها به صورت دوره ای انجام می شود یکی از شیوه های متداول سنجش و طبقه بندی واحدها است که با توجه به نقایص متعدد نمی تواند به طور کامل جایگزین یک سیستم ارزیابی عملکرد گشته و پاسخگوی قابلیت های مورد انتظار از یک نظام سنجش جامع و اصولی باشد. دلیل این امر در سه بخش کلی قابل بررسی است:
به طور کلی، درجه بندی شعب صرف نظر از شیوه اجرا، صرفآ بر پایه ستاده های شعب انجام می شود و منابع مورد استفاده شعبه اعم از پرسنل، ساختمان، اثاثیه و ملزومات و غیره، تاثیری در درجه آن نخواهد داشت، درنتیجه اتلاف منابع از نظر دور می ماند و درجه بندی گرچه در جای خود کاربردهایی داشته، اطلاعات ارزشمندی در اختیار سازمان قرار می دهد، لکن در خصوص شیوه تخصیص منابع و تشخیص ناکارایی ها کمک شایانی به مدیران و کارشناسان نمی کند و نمی تواند به عنوان یک نظام ارزیابی عملکرد نقش راهبردی مجموعه به سمت کارایی و تخصیص بهینه منابع را ایفا نماید.
شیوه های متداول درجه بندی بانک ها عمدتآ شیوه های تجربی بوده و از یک چارچوب علمی برخوردار نیستند. در روش های معمول برای بدست آوردن امتیاز شعب، فاکتورهای تعریف شده، مربوط به فعالیت های متنوع بانکی به شکل های مختلف با در نظر گرفتن ضرایبی ترکیب می شود. ضرایب پارامترها عمومآ با توجه به سودآوری یا نقش مدیران شعب در افزایش(کنترل) آنها در مقایسه با سایر پارامترها تعیین می شود و در شیوه های معمول دقت ضرایب تعیین شده چندان قابل دفاع نیست. شیوه ترکیب شاخص های این ضرایب و نحوه تجزیه و تحلیل نتایج بدست آمده همگی تجربی و بر پایه شناخت اطلاعات کارشناسان بانک ها هستند، دانش کارشناسان گرچه بسیار ارزشمند است لکن در فرایند ارزیابی، چنانچه تولید اطلاعات در یک چهارچوب علمی و تحلیل آنها بر پایه دانش کارشناسان صورت پذیرد، ثمربخش تر خواهد بود.
اساس درجه بندی مقایسه دستاورد حاصل از فعالیت بانکی شعب با یکدیگر است و با توجه به تنوع فعالیت های بانکی و عدم امکان مقایسه چند نوع ستاده به طور همزمان در روش های ترکیبی فعلی امر ترکیب پارامترهای مشخص قابل مقایسه، امری اجتناب ناپذیر است. این شیوه موجب می شود که حدود اختیار شعب در هر یک از پارامترها دارای سقف بوده و چنانچه شعبه ای به اقتضای موقعیت منطقه ای خود امکان فعالیت در زمینه خاصی را نداشته باشد با تلاش بیشتر در بخشی دیگر نمی تواند کاستی خود را در این زمینه جبران نماید. به عنوان مثال، چنانچه شعبه ای در منطقه ای واقع شده باشد که ظرفیت پایینی برای جذب تسهیلات داشته باشد در این صورت شعبه با فعالیت بیشتر در امر جذب سپرده نمی تواند کاستی خود را در بخش تسهیلات را که صرفآ به دلیل موقعیت مکانی به آن دچار شده است جبران نماید این مدلهای غیر جبرانی، شعب را در استفاده بهینه از مزیت منطقه ای خود دچار بی انگیزگی می کنند (امامی میبدی، 1384).
4-2متدولوژی پایهتنوع وظایف واحدهای سازمانی اعم از وظایف عمومی و اختصاصی به پیچیدگی ارزیابی آنها می افزاید و استفاده از ابزارهای کارآمد علمی را برای محقق ساختن یک ارزیابی واقعی از این سازمان ها اجتناب ناپذیر می کند. سالهاست که ارزیابی عملکرد جز اساسی ترین فعالیت های سازمان های مالی و تجاری قرار گرفته است. بر همین اساس بخش قابل توجهی از مطالعات نظری و علمی محققان علوم و صنایع به ایجاد و بهبود روشهای ارزیابی و عملکردی اختصاص یافته است. امروزه سازمان های تجاری و مالی دارای فرایندهای پیچیده ای هستند روش های سنتی ارزیابی عملکرد نه تنها راهنمایی برای بهبود کارایی و بهره وری ارائه نمی دهند، بلکه با محاسبه نتایج نادقیق مانعی برای افزایش بهره وری سازمان می شوند، بنابراین استفاده از روش های مناسب و به کارگیری مدل های پیشرفته علمی اولین گام در بهبود بهره وری سازمان است.
سالهاست که تعداد بسیاری از محققان در کشورهای مختلف(به ویژه کشورهای پیشرفته صنعتی) مطالعات خود را بر استفاده از تحلیل پوششی داده ها در ارزیابی شعب بانک اختصاص داده اند و بر اساس این نتایج نظام های ارزیابی بسیاری از بانک های معتبر دنیا بر پایه تحلیل پوشش داده ها طراحی شده است. تحلیل پوششی داده ها شاخه ای از تحقیق در عملیات است که به بررسی و ارزیابی کارایی واحدهای مشابه می پردازد. توان بالای تحلیل پوششی داده ها در ارزیابی کارایی و ویژگی های خاص این شاخه باعث شده است در بسیاری از حوزه های مختلف، از صنایع نفت و گاز تا بیمارستان ها و بانک ها مورد استفاده قرار گیرد. هر سال تعداد بسیاری مقاله علمی در این زمینه به انتشار می رسد و چندین هزار مرجع معتبر بین المللی پشتوانه علمی این شاخه را شکل می دهد. تحلیل پوششی داده ها در دو دهه اخیر رشد چشم گیری داشته است که در ادامه به بیان ساختار اساسی و ویژگی ها این روش پرداخته می شود(نادری، 1391).
5-2 مروری بر مبانی نظری سنجش کارائی1-5-2 مفهوم بهره وری و کارائی:عملکرد هر وسیله، فرد یا سازمان را از جهات متفاوتی می توان ارزیابی نمود. یک نوع روش ارزیابی عملکرد را با نام معیار سودمندی یا کارائی می نامند. در پی تکامل دانش بشری در مسائل اقتصادی، اصطلاحات کارائی، بهره وری نیز بتدریج از نظر شکل و محتوا توسعه یافته و پیوسته تعاریف جدیدتر و کاملتری برای آن ارائه شده است. شاید بطور رسمی و جدی نخستین بار لغت بهره وری در مقاله ای توسط فردی به نام کوئیزنیدر سال 1766 میلادی ارائه شده و بعد از گذشت بیش از یک قرن در سال 1883، فردی به نام لیتر بهره وری را به صورت ” قدرت و توانایی تولید کردن” تعریف نمود.
از اوایل قرن بیستم، این واژه مفهوم دقیق تری یافت. و به معنای رابطه ای بین محصول( ستاده) و عوامل بکار رفته برای تولید آن محصول معرفی شده که البته این تعریف توسط فردی به نام ارلی در سال 1900 ارائه گردید. در سال 1950، سازمان همکاری های اقتصادی اروپا تعریف کاملتری از بهره وری را بدین صورت ارائه نمود که” بهره وری خارج قسمت محصول به یکی از عوامل تولید است”. بدین ترتیب می توان از بهره وری سرمایه، بهره وری انرژی و بهره وری نیروی کار بسته به اینکه محصول در ارتباط با سرمایه، انرژی و بهرو وری نیروی کار مورد بررسی قرار گیرد، نام برد.
بعبارت دیگر بهره وری هر عامل تولید عبارت است از خارج قسمت محصول به آن عامل تولید، که تعریف بهره وری جزئی می باشد ( میبدی، 1384، ص25).
کارائی، احتمالآ با اتکا به مفهوم “کارائی کامل” در مهندسی مکانیک و تلفیق آن با مفاهیم عالی در مدیریت صورت گرفته است. برای داشتن کارائی کامل باید به ایده آل توجه داشت و با فرض اینکه ستاده ایده آل همواره بیشتر یا مساوی ستاده واقعی است، نسبت جدید کارائی بین صفر و یک به صورت زیر تعریف می شود:
E=عملکرد ایده ال/ عملکرد واقعی
بر این اساس مفهوم عملکرد ایده ال را می توان اینگونه بیان کرد که یک شرکت در محیط رقابتی همواره تلاش می کند مجموعه ای از ویژگی ها را کسب کند تا بهترین یا موفق ترین شرکت بین رقبا گردد (اخوان، 1384: ص56).
2-5-2 کارائی، اثربخشی و بهره وریمفهوم کارائی معمولآ با واژه اثربخشی و بهره وری اشتباه می شود. کارائی نسبت بازده واقعی به دست آمده به بازدهی استاندارد و تعیین شده (مورد انتظار) است یا در واقع نسبت مقدار کاری که انجام می شود به مقداری کاری که باید انجام شود.
اثر بخشی عبارت از درجه و میزان رسیدن به اهداف تعیین شده است. به بیان دیگر اثربخشی نشان می دهد که تا چه میزان از تلاش های انجام شده نتایج مورد نظر را می دهد. در حالی که نحوه استفاده و بهره وری از منابع برای نیل به نتایج، مربوط به کارائی می شود. در واقع اثربخشی مرتبط با عملکرد و فراهم آمدن رضایت انسان از تلاش های انجام شده و کارائی مرتبط با بهره برداری صحیح از منابع است. ملاحظه می شود که کارائی جنبه کمی دارد ولی اثربخشی جنبه کیفی( ابطحی و کاظمی، 1375: ص 11-10).
باید توجه داشت که بهره وری موقعی حاصل می شود که اثربخشی و کارایی سازمان وجود داشته باشند. بدین ترتیب می توان گفت:
بهره وری= اثربخشی (اجرای کارهای درست) + کارائی (اجرای درست کارها).
3-5-2 رابطه بین اثربخشی و کاراییکارایی منش برجسته ایست که افزون بر توانایی انجام کارهای عادی زندگی به گونه ای دلخواه، شامل نشان دادن هوشمندی، بهینه سازی، روشن بینی، اندیشه تیز و بکارگیری آن ها می باشد. در این صورت کارایی مفهوم اثربخشی را نیز در خود دارد.
پیتر دراکر نظریه پرداز بزرگ مدیریت در کتاب نوآوری و پیشگامی مینویسد: “تاکید بر کارایی بدون توجه ویژه به اثربخشی گمراه کننده وخطرناک می باشد. کارایی یعنی انجام کاراها بهتر از آنچه که هم اکنون در جریان است”.
کارایی نسبت به اثربخشی دامنه محدودتری دارد و در رابطه با کارهای درون سازمانی مورد استفاده قرار می گیرد. در حالی که اثربخشی مفهوم وسیع تری دارد و ممکن است شامل قلمرو انتخابی سازمان باشد که مشخص می کند سازمان تا چه حد رضایت گروه های ذینفع را برآورده ساخته و به چه خوبی به اهدافش می رسد. در حالی که کارایی به این موضوع برمی گردد که یک سازمان به چه خوبی داده ها را به ستاده ها تبدیل می کند.
کارایی و اثربخشی لزومآ همسو نیستند و در راستای هم حرکت نمی کنند. در برخی سازمان ها کارایی به اثربخشی منجر می شود و در برخی هم بین این دو رابطه ای وجود ندارد. ممکن است یک سازمانی از کارایی بالایی برخوردار باشد ولی نتواند به اهدافش برسد چرا که کالایی تولید می کند که متقاضی زیادی ندارد. همچنین سازمان ممکن است به هدف های سودآوری خود برسد ولی کارایی نداشته باشد.
پیتر دراکر معتقد است که عملکرد یک مدیر را باید با معیارهای اثربخشی و کارایی مورد ارزیابی قرار داد. وی از میان این دو شاخص اثربخشی را مهمتر بحساب می آورد. چرا که اگر اهداف، بدرستی انتخاب نشوند با هیچ میزانی از کارایی نمی توان آن را جبران کرد.
در مقوله کارایی بیشتر به هزینه، و در مقوله اثربخشی بیشتر به هدف توجه می شود.برای اینکه یک سازمان بتواند موفق گردد بايد هم داراي كارايي باشد و هم اثربخشي. بعبارت ديگر سازمان و مديريتي موفق است كه با استفاده از منابع و امكانات بتواند به اهداف مد نظرش دست يابد. جان كلام پيتر دروكر كه از تركيب تعاريف وي از كارايي و اثربخشي حاصل مي شود اينست: “كار درست را به درستي انجام دهيم “، و اين يعني عملكرد موفق(نخجیرکان،1388).
4-5-2 نکاتی درباره سنجش کاراییعموما كارايي بصورت نسبت ستاده به داده تعريف مي شود. هنگامي كه يك فرآيند شامل يك داده و يك ستاده مي باشد، محاسبه كارايي ساده است. اما هنگامي كه بيش از يك داده و ستاده براي فرآيند وجود دارد (كه اغلب موراد همينگونه است)، نيازمند يك روش و متد براي تركيب اين داده ها و ستاده ها هستيم تا بتوانيم به يك معيار كارايي دست پيدا كنيم. در ارتباط با مساله سنجش كارايي سه مسئله وجود دارد. ازآنجا كه كارايي بصورت نسبت ستاده به داده تعريف مي شود. اين داده ها و ستاده ها بايد اندازه گيري شود.
بدليل اينكه كارايي به يك مرز اشاره دارد، پي بردن به تمام تركيب ستاده هايي كه مي توانند در يك سطح هزينه مشخص توليد شوند (يا يافتن تمام تركيب داده هايي كه سطح ستاده معيني را ارائه مي كنند) مشكل است. لذا نيازمند تكنيك هاي مدلسازي هستيم كه مرزكارايي يا بهترين عملكرد را نشان دهند.
چون داده ها و ستاده ها در مقياس هاي گوناگوني (ارزش پولي، وزني و ( … اندازه گيري مي شوند، نيازمند تكنيك هاي مدلسازي هستيم كه نسبت به اين مقياس هاي اندازه گيري حساس باشند. خوشبختانه مدل هاي تحليل پوششي داده ها و مرزهاي تصادفی تا حد بسيار زيادي مسائل فوق را حل كرده اند. بمنظور سنجش كارايي لازم است كه توليد( ستاده) واقعي سازمان يا واحد تصميم گيري با تعدادي از استانداردها يا الگوها مقايسه شود. اگر به آن سطح استاندارد دست يافته باشيم، مي گوئيم واحد يا سازمان كارا است.
تابع توليد معمولا بعنوان يك استاندارد و الگو (مبناي كارايي) عمل مي كند و حداكثر ستاده حاصل شده را به ازاء داده معين مشخص مي كند. يا بصورت مسئله ثانويه (دوگان) كه بصورت حداقل داده لازم (حداقل هزينه) براي توليد سطح معيني از ستاده تعريف مي شود. از ديدگاه ديگر يك ارتباط خارجي بين داده و ستاده وجود دارد كه باعث شد، محققين توجه خود را از “تابع تولید” به “مرز تولید” تغییر دهند(عیسی خانی، 1381).
5-5-2 دو منظر در اندازه گیری کاراییفارل كارايي را با نگرش و تمركز بر داده )نگرش ورودي محور) اندازه گيري كرد. يعني به اين سوال پاسخ داد كه تا چه حد مي توان بطور مناسب مقادير ورودي را كاهش داد، بدون اينكه محصول توليد شده تغيير يابد. اما حالت ديگري نيز وجود دارد كه بر محصول تمركز مي كند (نگرش خروجي محور) و سوال مي شود تا چه حد مي توان خروجي نسبي محصول را افزايش داد بدون اينكه مقدار ورودي به كار رفته تغييركند.
6-5-2 انواع کاراییكارايي مفهومي بسيار مهم ولي پيچيده است كه بيشتر از طرف سه حوزه مهندسان، مديران و اقتصاددانان مورد بررسي قرارگرفته است. اين اصطلاح ابتدا در حوزه مهندسي وترموديناميك مطرح شد اما بعدها وارد ساير حوزه ها گرديد. ويا نسبت ستاده به ظرفيت اسمي باشد .در حالي كه يك مدير مالي نسبت هزينه استاندارد به هزينه واقعي را جهت محاسبه كارايي به كار مي برد .اين در حالي است كه وقتي يك اقتصاددان به كارايي يك بنگاه اشاره مي كند عموما منظورخود را با تشكيل دو نسبت بيان مي كند: اولين نسبت توفيق بنگاه را در حصول يك حداكثر ستاده ممكن با يك مجموعه نهاده معين (حداقل نهاده با يك ستاده معين) بيان مي كند و يا اين نسبت را بهره وري يا كارايي فني مي نامد. براي اين منظور معمول است كه تنها ستاده ها و نهاده هايي را در اين كسر واردكنيم كه خاصيت فيزيكي داشته باشند. اما براي بحث در مورد نسبت دوم بايد به اين حقيقت توجه كرد كه حل مشكلات فني توليد براي يك بنگاه كافي نيست، بلكه بنگاه بايد به طرز مناسبي عملكرد خو د را با قيمتهاي بازار تطبيق دهد. در اين حالت نيز تعريف كارايي مشابه حالت قبل بوده با اين تفاوت كه اين بار مقدار ارزشي نهاده ها و ستاده ها باتوجه به قيمت بازاري آنها براي محاسبه كارايي مورد استفاده قرار مي گيرد .در كتابهاي مختلف براي كارايي تعاريف متفاو تي ارائه شده است. دراين جا كارايي يك واحد به صورت نسبت مجموع موزون ستاده ها به مجموع موزون نهاده ها تعريف مي گردد . لذا تعريف انواع كارايي به صورت زير خواهد بود.
الف) كارايي فني
كارايي فني در ارتباط با نهاده ها و ستاده هاي فيزيكي واحد مورد بررسي تعريف مي شود. مطابق تعریف نسبت ستاده حاصل از عملكرد هر واحد به نهاده استفاده شده (جهت توليد آن مقدار ستاده) كارايي فني گفته مي شود. يك بنگاه از نظر فني كارا گفته مي شود هرگاه از حداقل نهاده جهت توليد حداكثر ستاده استفاده كند و يا به عبارت ديگرعملكرد آن روي منحني مرزي واقع گردد. زير ا اين منحني بيانگر توانايي بنگاه دركسب حداكثر ستاده از يك مجموعه نهاده معين (حداقل نهاده جهت توليد يك ستاده معين مي باشد) يك بنگاه ناكارا است، اگر توليد در داخل منحني امكانات توليد انجام پذيرد. عبارت ناكارائي فني به اين دليل بكار برده مي شود تا با عوامل توليد مشخص، تمام دلايلي را كه عملكرد واقعي يك بنگاه را كمتر از ميزان قابل حصول نشان مي دهد، را در بر گيرد. اين عبارت همچنين با آنچه كه بعضي ازاقتصاددانان اتلاف منابع ناميده اند، مطابقت دارد. اتلاف منابع بدين معنا كه هدف توليد مي توانست با هزينه هاي كمتر ازآنچه كه صورت گرفته، حاصل شود. در يك بنگاه كاملاَ كارا، كارائي فني مساوي يك مي باشد و هر مشاهده با انداز ه كمتر از يك امكان بالقوه بهبود و افزايش كارائي را دارد. (میبدی 1390)
ب)كارايي تخصيصي
همانطور كه در بالا اشاره شد، تمام بنگاههايي كه عملكردشان روي منحني مرزي مي باشد از نظر فني كارا هستند، اما دراينجا اين موضوع در غياب قيمتها است و بحث هزينه تهيه نهاده ها ناديده گرفته شد. حال اگر هزينه ها نيز موردتوجه باشند، لازم است بحث قيمتها نيز وارد محاسبات كارايي شود. در اين حالت تنها بنگاههايي كه عملكردشان روي خط هزينه يكسان باشد، كارا هستند (میبدی 1390).
ج)كارايي اقتصادي
با توجه به توضيحات فوق تنها بنگاهي از نظر اقتصادي كاراست(به طور نسبي )كه هم از نظر قيمتي و هم از نظر فني در وضعيت بهينه باشد. روشهاي محاسبة انداز ه گيري كارايی براي تعيين ميزان عدم كارائي يك بنگاه، بايد از يك استانداردي بعنوان ملاك مقايسه استفاده نمود. به طور كلي امروزه براي ارزيابي كارايي دو روش پارامتري ( اقتصادسنجي) و ناپارامتري(برنامه ريزي خطي ) مورد استفاده قرارمي گيرند (میبدی 1390).
6-2 ارزیابی عملکردكيفيت و اثربخشي مديريت نظام اجرايي، عامل حياتي و مهم در تحقق برنامه هاي توسعه و رفاه ملت هاست. بالا بودن هزينه هاي سازماني و تامين اين هزينه ها از محل منابع معمولي كه روز به روز محدودتر مي شود و پايين بودن اثربخشي اين سازمان ها، دولت ها را به اين فكر انداخته است كه ميزان تحقق اهداف سازمان را مورد توجه قرار دهند. توجه به نتايج و تحقق اهداف، بهبود مستمر كيفيت خدمات و محصولاتي كه سازمان ها ارائه مي كنند و همچنين تامين رضايت شهروندان، توجه به مديريت و ارزيابي عملكرد آن را الزامي مي سازد. در مورد ارزيابي عملكرد تعاريف مختلفي وجود دارد كه در ادامه به برخي از آن ها اشاره شده است:
ارزيابي عملكرد فرآيندي است كه همه سازمان ها بايد آن را انجام دهند. آن ها ممكن است اين كار را بصورت كاملا سيستماتيك و يا بصورت خيلي سريع، خاص و ويژه انجام دهند. ولي به هر حال شركت ها براي بهبود، بايد ارزيابي عملكرد داشته باشند(پاركر، 2000).
فرآيند ارزيابي عملكرد، فرآيندي است كه به سازمان اين فرصت را مي دهد كه مشكلات را شناسايي كند و عمل صحيح را قبل از اينكه مشكلات بزرگ شوند انجام دهد)كوينگ، 2000).
ارزيابي عملكرد عبارتست از فرآيندي دائمي، كه طي آن ميزان تحقق اهداف اندازه گيري مي شود. در اين اندازه گيري كارايي و اثربخشي منابع مورد استفاده و فرآيندهاي انجام كار، كيفيت محصولات)خروجي فرآيندها) و اجراي برنامه ها مورد بررسي قرار مي گيرند(غلامي و نورعليزاده، 1382).
ارزيابي عملكرد فرآيندي است كه فعاليت هاي سازمان را بگونه اي اندازه گيري مي كند تا سازمان در سايه بهبود فعاليت ها، هزينه ها را كاهش داده و نحوه انجام عمليات در سازمان را بهبود بخشد، همچنين از ماموريت سازمان پشتيباني نمايد(شعري و جبل عاملي، 1384).
ارزيابي عملكرد عبارت است از ارزيابي ميزان موفقيت مستخدم در كارش، بويژه نوعي ارزيابي كه به عنوان بخشي از يك شيوه سازماني صورت مي گيرد. شيوه اي كه در آن ارزيابي بطور مستمر صورت مي گيرد، سوابق ارزيابي و نتايج نگهداري مي شوند و براي بهبود



قیمت: 10000 تومان

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *