user8207

دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال
پایان نامهبرای دریافت درجه کارشناسی ارشدM.A.
رشته پژوهش اجتماعی -مقایسه تحولات سیاسی- اجتماعی مصر و تونس از سال های 91-90و علل بروز تحولات در این کشورها
استاد راهنما:
دکتر فیروز راد
استاد مشاور:
دکتر محمد علی قاسمی ترکی
پژوهشگر:
حمزه صادقیان
پاییز 1392

تقدیم به
تقدیم با بوسه بر دستان پدرم؛
به او که نمیدانم از بزرگیاش بگویم یا مردانگی،سخاوت،سکوت،مهربانی و…
پدرم راه تمام زندگیست
پدرم دلخوشی همیشگیست
و
تقدیم به مادرعزیزتر از جانم؛
مادرم هستی من زهستی توست تا هستم و هستی دارمت دوست
غمگسار جاودانی مادر است
چشم سار مهربانی مادر است.
سپاسگذاری
با تشکر ازراهنمایی های اساتید عزیز و بزرگوارم جناب آقای دکتر فیروز راد و جناب آقای دکتر محمد علی قاسمی که در به ثمر رسیدن این تحقیق مرا یاری نمودند.و با تشکر از اساتید محترم گروه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خلخال، که هرچه از علم آموخته ایم مرهون زحمات این بزرگواران است.
چکیده
کشورهای خاورمیانه به دلیل شباهت در نظامهای سیاسی،دین مشترک،همجواری و ارتباطات نسبتاً زیاد،به شدت از تحولات یکدیگر متاثر شده و امکان مقایسه نوع تحولاتشان را برای محققین فراهم می آورند.بنابراین این پژوهش به لحاظ نظری در چهارچوب سیاستهای مقایسه ای و جامعه شناسی انقلاب ها جای می گیرد و با هدف بررسی مقایسه ای تحولات سیاسی-اجتماعی دو کشور تونس و مصر انجام گرفته است.روش تحقیق در این پژوهش تطبیقی- تاریخی بوده و ابزاری که برای گردآوری اطلاعات مورد استفاده قرار گرفته از نوع فیش برداری می باشد.تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز به صورت تطبیقی(مقایسه ای)انجام گرفته است.
نتایج تحقیق نشان می دهد که تحولات دو کشور مصر و تونس،علی رغم تشابهات زیادی که در آنها مشاهده می شود، تفاوتهایی نیز در جنبش ها و تحولاتشان داشته و دو نمونه از پراهمیت ترین جنبش های منطقه خاورمیانه می باشند.همچنین نتایج نشان می دهد که جوانان و خصوصاً جوانان تحصیلکرده که به انتظارات طبقه ای خود دست نیافته اند، بیشترین نقش را در شروع و روند جنبش ها داشته اند.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
TOC t “onvan1;2;onvan2;3;sarfaslll;1″فصلاول: کلیات PAGEREF _Toc363826173 h 1
1-1 مقدمه2
1-2 بیانمساله PAGEREF _Toc363826174 h 4
1-3اهمیتوضرورتتحقیق8
1-4اهدافتحقیق10
فصلدوم: مبانینظریوپیشینهتحقیق11
2-1 مفهوم و تاريخچه12
2-1-1تعاريف مفاهيم12
2-1-1-1جنبش هاي اجتماعي12
2-1-1-2 نتقسيم بندي جنبش هاي اجتماعي12
2-1-1-2-1جنبش نمايشي………….12
2-1-1-2-2 جنبش وا پس گرا13
2-1-1-2-3جنبشترقي خواهانه13
2-1-1-2-4جنبش محافظه كارانه13
2-1-1-2-5 جنبش اصلاح طلب13
2-1-1-2-6 جنبش انقلابي13
2-1-1-2-7 جنبش آرمان گرا13
2-1-1-2-8 جنبش كوچنده14
2-1-1-3 شرايط پيدايش جنبش هاي اجتماعي14
2-1-1-4 آلن تورن و جنبش هاي اجتماعي جديد15
2-1-1-5 جنبش هاي اجتماعي در عصر انقلاب اطلاعات16
2-1-1-6 ماهيت جنبش هاي جديد اجتماعي در خاورميانه17
2-1-2 تاريخچه مطالعات جنبش هاي اجتماعي18
2-1-3 ويژگي جنبش ها در خاورميانه20
2-1-3-1 مردمي بودن20
2-1-3-2 فقدان رهبري مشخص21
2-1-3-3 پيشتازي جوانان21
2-1-3-4 نقش تسريع كننده رسانه ها21
2-1-3-5 هويت گرايي22
2-1-3-6 مشي مسالمت آميز22
2-1-4 رابطه ميان جامعه و حكومت23
2-1-5 جايگاه احزاب و گروه هاي سياسي در جنبش ها27
2-2 پيشينه نظري 34
2-2-1 نظريه قيام عليه تحقير 34
2-2-2 نظريه ساقه هاي زير زميني35
2-2-3 نظريه ييشروي آرام36
2-2-4 نظريه زندگي به مثابه سياست 37
2-2-5 نظريه موج چهارم دموكراسي39
2-2-6 نظريه طبقه متوسط فقير40
2-3 پيشينه تجربي41
2-3-1 تحقيقات داخلي42
2-3-2 تحقيقات خارجي44
2-4 چهار چوب نظري47
2-5 مدل تحليلي48
2-6 سوالات و فرضيات پژوهشي48
فصلسوم: روششناسیوتعریفمفاهیم50
3-1 روشپژوهش51
3-2 ابزارگردآوریاطلاعات52
3-3 جامعهآماری52
3-4 نحوهجمعآوریدادهها52
3-5 روشتجزیهوتحلیلدادهها53
3-6 قلمرو زماني و مكاني پژوهش53
3-7 مراحل اجراي تحقيق53
فصلچهارم : يافته هاي پژوهشي55
4-1 مقدمه56
4-2 خاورمیانه56
4-3 پیامدهایبحراناقتصادی58
4-4 اختلالاتجمعیتی68
4-5 حکومتونقشرهبری76
4-6 واکنشارتشدرتحولات80
4-7 نقششبکههایاجتماعی83
4-8 نقش آمریکادرتحولات88
4-9 قیاممردمتونس91
4-10 قیاممردممصر96
4-11یافتههایاستنباطی101
فصلپنجم : بحث و نتيجه گيري106
5-1 مقدمه107
5-2 خلاصه يافته ها107
5-3 بحثونتیجهگیری110
پیشنهادها112
الف)پیشنهادهایکاربردی112
ب)پیشنهادهايپژوهشي113
مشكلات و محدودیتها113
منابعومآخذ114

فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول شماره 1 63
جدول شماره 2 69
جدول شماره 3 73
جدول شماره 4 74
جدول شماره 5 79
جدول شماره 6 82
جدول شماره 7 85
جدول شماره 8 88
جدول شماره 9 89
جدول شماره 10 90
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار شماره 148
نمودار شماره 2 64
نمودار شماره 3 65
نمودار شماره 4 66
نمودار شماره 5 72
نمودار شماره 6 87
نمودار شماره 7 92
نمودار شماره 8 93
فصل اول: کلیاتبیان مساله
اهمیت و ضرورت تحقیق
اهداف تحقیق
سوالات تحقیق
فرضیات تحقیق
قلمرو زمانی و مکانی پژوهش
مراحل اجرای تحقیق
1-1 مقدمه
خاورمیانه که مهمترین منطقه جهان عرب در قرن 21 لقب گرفته است در دهه های اول این قرن شاهد تحولاتی شد که چشم جهان را به خود خیره کرد. سال 2011 نقطه عطف این تحولات بود که به طور پیش بینی ناپذیری جنبش هایی مردمی سرتاسر جهان عرب را فرا گرفته و حکومت های دیکتاتوری کشورهای این منطقه را سرنگون کرد که یقیناً این تحولات در تاریخ عربی خاورمیانه فراموش شدنی نخواهد بود.
جنبش های اجتماعی که به یک باره کشورهای عربی خاورمیانه را در بر گرفت، در حقیقت پاسخی به انباشت مطالبات و بحرانهای طولانی مدت در این کشورها بود. بحرانهای اقتصادی و معیشتی در این کشورها که ناشی از ضعف و سوء مدیریت نخبگان حاکم بود در دراز مدت منجر به پیدایش طبقه ای فقیر، تهی دست و حاشیه نشین شد و همراه با سایر عناصر بحران همچون بحران هویت و بحران مشروعیت و … زمینه ساز شکل گیری جنبش های منطقه گردید.
کشورهای منطقه عربی و خصوصاً تونس و مصر، همواره ظرفیت و قابلیت انقلابهای سیاسی و اجتماعی را داشتند و عوامل مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و تاریخی بر توسعه ظرفیت های انقلابی این کشورها کمک نموده است. آنچه که در این مناطق به وقوع پیوست یقیناً از انقلاب هایی که مارکس و دوتوکویل ازآن سخن گفته اند متمایز بوده و دارای ماهیتی متفاوت است.
خودسوزی محمد بوعزیزی(دستفروش تونسی) در دسامبر 2010 که در اعتراض به توقیف کالاهایش صورت گرفت و به کناره گیری زین العابدین بن علی از قدرت منجر شد نقطه آغاز تحولات بوده و شعله این آتش مصر و دیگر کشورهای عربی را در بر گرفت. تحولات در مصر با الهام از رویداد تونس از 25 ژانویه 2011 و با فرخوان تجمع اعتراضی گروه جوانان حامی دموکراسی به نام جنبش 6 آوریل شروع و تا 18 روز استعفای حسنی مبارک را در پی داشت. اسلام خواهی، تغییر شیوه حکومتها، اصلاح ناکارآمدی دولت ها، مبارزه با فساد و توسعه فقر از جمله اعتراضات و خواسته های مردم انقلابی بود. در حقیقت این تحولات ریشه در خشم فروخفته مردم و ستم مداوم نظامهای اقتدارگرا در منطقه داشت که همراه با معضلات سنگین اقتصادی به تغییرات گسترده در سطح این جوامع انجامید.علی رغم وجود احزاب و گروههای شناخته شده در تونس و مصر و به رغم حضور مخالفان و منتقدان در این کشورها در جبهه مخالفان حاکمان دیکتاتور ،جرقه حرکت ضد دولتی به دست نوجوانان و جوانانی زده شد که از سوی نخبگان حاکم چندان جدی گرفته نمی شد.
بیش از پنجاه درصد از جمعیت این کشورها را افراد جوانی تشکیل می دهند که اکثراً از هواداران گروههای سیاسی مخالف می باشند. اکثر آنها تحصیلکرده بوده و روز به روز نیز تعدادشان در حال افزایش می باشد. عدم پاسخگویی بازار کار به انتظارات این گروه، وضعیت نامناسب اقتصادی، افزایش مهاجرت و رشد سریع شهرنشینی، موجب پیدایش پدیده ای به نام«طبقه متوسط فقیر» در این کشورها شده که عاملان اصلی جنبش های اجتماعی خاورمیانه همین طبقه می باشند. افراد این طبقه که به انتظارت و حق مسلم شان از حکومت دست نیافته اند احساس خشم اخلاقی دارند که جرقه ای مانند خودسوزی بوعزیزی شعله های این آتش را فوران می کند.
پژوهش حاضر در پنج فصل سازمان داده شده است که فصل اول شامل مبانی تحقیق که در آن بیان مسئله، ضرورت انجام تحقیق، اهداف تحقیق، سوالات تحقیق، فرضیه ها و همچنین قلمرو زمانی و مکانی و مراحل انجام پژوهش معرفی شده است.
در فصل دوم به پیشینه و مبانی نظری تحقیق پرداخته شده است در این فصل سابقه مطالعاتی موضوع در ایران و جهان، نظریه های مرتبط و همچنین چهارچوب نظری تحقیق آورده شده است.
فصل سوم، روش شناسی تحقیق و تعریف مفاهیم را شامل می شود. در این فصل روش تحقیق، ابزار گردآوری اطلاعات، جامعه آماری، نحوه جمع آوری داده ها، روش های تجزیه و تحلیل داده ها و همچنین تعریف جنبش های اجتماعی و تقسیم بندی

متن کامل در سایت homatez.com

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *