مقاله درمورد ماهیان، عصاره، گیاهان، ، بیماری‌های، فاگوسیتوزی، دارویی، قزل‌آلای

membranaceus)، پلی‌گونوم مولتیفلورام (Polygonum multiflorum)، ایساتیس تینکتوریا (Isatis tinctoria) وگلیسیریزا گلابرا (Glycyrrhiza glabra)(شیرین‌بیان) در جیره کپور معمولی را مورد بررسی قرار دادند [77]. یین و همکاران (2011) از گیاه شیرین‌بیان در جیره کپور معمولی استفاده کرده و خاصیت آنتی‌اکسیدانی آن‌ را تایید نمودند [76]. چیو و همکاران (2002) اثرات آنتی‌اکسیدانی و حذف‌کنندگی رادیکال‌های آزاد گیاه Polygonum multiflorum را در کپور معمولی به اثبات رساندند [25]. ژای و جو (1987) اثرات ضد التهابی ریشه گیاه Isatis tinctoria را در کپور معمولی به اثبات رساندند [80]. پراستی و همکاران (2007) با بررسی گیاه تانین در جیره ماهی روهو (Labeo rohita) (از کپور ماهیان هندی) تاثیر معنی‌دار این گیاه بر افزایش عملکرد سیستم ایمنی را به اثبات رساندند [53]. هاریکریشنان و همکاران (a2009) با بررسی تاثیر ترکیب سه گیاه چریش، کافور و زردچوبه بر کپورماهی هندی مریگال (Cirrhina mrigala) تاثیر مثبت این گیاهان را بر فعالیت لیزوزیمی به اثبات رساند [31]. چن و همکاران (2003) با بررسی عملکرد چهار گیاه چینی ایساتیس ایندیگوتیکا (Isatis indigotica)، آندروگرافیس پانیکولاتا (Andrographis paniculata) ، رئوم اوفیسینال (Rheum officinale) و لونیسرا ژاپونیکا (Lonicera japonica) بر ماهی کاراس (Carassius auratus)، افزایش فعالیت فاگوسیتوزی سلول‌های سفید را گزارش کردند [24].
2-2-2- تیلاپیا
وو و همکاران (2010) افزایش راندمان تنفسی و افزایش فعالیت لیزوزیمی و افزایش فعالیت سلول‌های فاگوسیت در تیلاپیای موزامبیک که از گیاه چینی تونا سیننسیس (Toona sinensis) استفاده کرده بودند را گزارش کردند [73]. عصاره آبی گیاه هندی اوسیموم سانکتوم (Ocimum sanctum) باعث افزایش ایمنی اختصاصی و غیر اختصاصی در تیلاپیای موزامبیک شد [69]. آزادیراکتین که یک فرآورده تری‌ترپن از گیاه چریش (Azadirachta indica) است باعث افزایش راندمان تنفسی، افزایش تعداد گلبول‌های سفید و پاسخ اولیه و ثانویه آنتی‌بادی‌ها در تیلاپیا شد [46]. تعداد لوکوسیت، شاخص فاگوسیتوزی و فعالیت لیزوزیم در ماهیان تیلاپیای موزامبیکی که از گیاهان دارویی سینودون داکتیلون (Cynodon dactylon)، ایگل مارملوس (Aegle marmelos)، ویتانیا سامنیفرا (Withania somnifera) و زنجبیل (Zingiber officinale) تغذیه شده بودند، ‌افزایش نشان داد [38].
2-2-3- قزل‌آلای رنگین‌کمان
در ماهیان قزل‌آلای تغذیه شده با پروتئین سویا، فعالیت فاگوسیتوزی و آنتی‌باکتریایی سلول‌های لوکوسیت افزایش نشان داد [26]. پدیه و سکومبس (2003) گزارش دادند که مهاجرت لوکوسیت‌های صفاقی، میزان تنفس سلولی و فعالیت فاگوسیتوزی در قزل‌آلای رنگین‌کمانی که از ترکیب سه گیاه اکیناسه آنگویستیفولیا (Echinacea anguistifolia)، اوپاتوریوم پرفولیاتوم (Eupatorium perfoliatum) وباپتیستا تینکتوریا (Baptista tinctoria) استفاده کرده بود افزایش یافت [51]. دوگنسی و همکاران (2003) اثرات گیاهان متعددی نظیر ویسوم آلبوم (Viscum album)(دارواش)، گزنه (Urtica dioica) و زنجبیل (Zingiber afficinale) را در قزل‌آلای رنگین‌کمان مورد بررسی قرار دادند. استفاده از عصاره آبی پودر زنجبیل باعث افزایش معنی‌دار فعالیت فاگوسیتوزی و افزایش میزان تنفس سلولی سلول‌های سفید خون در قزل‌آلای رنگین‌کمان شد [29].
2-2-4- سایر ماهیان
در ماهیان گروپر Epinephelus bruneus تغذیه شده با عصاره اتانولی قارچ خوراکی فلینوس لینتئوس (Phellinus linteus)، فعالیت لیزوزیم سرم و همچنین فعالیت فاگوسیتی و شاخص فاگوسیتیک افزایش نشان داد [33]. هاریکریشنان و همکاران (b 2011) نتیجه گرفتند که استفاده از ترکیب چای سبز در ماهیان گروپر باعث افزایش ایمنی غیر اختصاصی خونی و سلولی می‌شود [34]. استفاده از عصاره متانولی برگ گیاه ویتانیا سامنیفرا (Withania somnifera) در ماهیان گروپر Epinephalus Tauvina سبب بهبود پارامترهای ایمنی نظیر فعالیت آنتی‌باکتریایی سرم، فعالیت فاگوسیتی و نسبت آلبومین به گلوبولین شد [66].
2-3- استفاده از گیاهان دارویی در درمان بیماری‌ها
با افزایش تولید ماهیان پرورشی، وقوع انواع گوناگون بیماری‌های عفونی افزایش یافت که منجر به ضررهای قابل توجه اقتصادی شد. داروهای شیمیایی گوناگونی برای درمان و پیشگیری از بیماری‌ها مورد استفاده قرار گرفت. اگرچه با توسعه عوامل بیماریزای مقاوم به دارو و تجمع ضایعات دارو در ماهی و محیط، استفاده از روش‌های جایگزین برای کنترل عوامل بیماریزا به طور قابل ملاحظه‌ای در سال‌های اخیر گسترش یافت [55]. در این زمینه، مواد ضد میکروبی گیاهی، منابع ناشناخته وسیعی از داروها با خاصیت‌های درمانی متعددی در پرورش ماهیان هستند. گیاهان متعدد یا محصولات آن‌ها نظیر فنول‌ها، پلی‌ساکاریدها، پروتئوگلیکان‌ها و فلاونوئیدها به علت خاصیت درمانی و پیشگیرانه آن‌ها در درمان انواع گوناگونی از بیماری‌های ماهیان مورد بررسی قرار گرفته‌اند [26]. عصاره‌های گیاهی باعث بهبود پارامترهای مختلف دفاعی نظیر لیزوزیم، سیستم کمپلمانت ، ضدپروتئاز، ROS، فاگوسیتوز، فعالیت تنفسی و آداپتاسیون پارامترهای ایمنی نظیر تقویت آنتی‌بادی‌ها، باکتری‌کشی، ایجاد لخته‌های خونی علیه باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها و باکتری‌های انگلی در انواع مختلفی از گونه‌های ماهیان می‌شوند [22].
2-3-1- بیماری‌های باکتریایی
باکتری‌های گرم‌مثبت جنس استرپتوکوکوس مهم‌ترین عامل بیماری استرپتوکوکوزیس در انواع مختلفی از ماهیان آب شور و شیرین هستند [56،57]. گیاهان مختلف بعنوان جایگزینی مطمئن‌تر و ارزان‌تر نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای شیمیایی برای کنترل استرپتوکوکوزیس در ماهی نیل مورد استفاده قرار گرفتند. ماهیانی که از جیره‌های حاوی پودر برگ و یا ماده خشک حاصل از عصاره گیاه آندروگرافیس پانیکولاتا (Andrographis paniculata ) که حاوی پروتئین آرابینوگالاکتان و آندروافولید هست استفاده کرده‌اند، میزان تلفات کمتری هنگام آلودگی با باکتری استرپتوکوکوس آگالاکتیا (Streptococcus agalactiae) نسبت به گروه شاهد داشتند [56]. نتایج مشابهی نیز هنگام استفاده از گیاه دارچین (Cinnamomum verum) که حاوی سینامالدهیدها به عنوان یک ماده شیمیایی گیاهی با خاصیت آنتی‌باکتریایی است در تیلاپیای آلوده شده به باکتری استرپتوکوکوس اینیا (Streptococcus iniae) مشاهده شد [57]. بیماری کلومناریس که عمدتا به وسیله فلاووباکتریوم کلومنار (Flavobacterium columnare) ایجاد می‌شود یکی دیگر از بیماری‌های باکتریایی معمول است که ماهیان آب شیرین را آلوده می‌کند. هیچ‌گونه مرگ و میری در ماهیان تیلاپیای آلوده به این باکتری که با جیره حاوی پیاز کوهی(Allium tuberosum) تغذیه شدند مشاهده نشد [55].
2-3-2- بیماری‌های ویروسی
مطالعات اندکی راجع به استفاده گیاهان دارویی در مورد عوامل بیماریزای ویروسی در ماهیان مورد بررسی قرار گرفته است. مایکول و همکاران (2005) توانستند رابدوویروس سالمونیدها و عفونت ویروسی خونی (VHSV) را توسط عصاره برگ درخت زیتون (Olea europaea) که حاوی ترکیبات اصلی نظیر اولئوروپئین است به خوبی کنترل کنند [48]. تزریق صفاقی عصاره برگ گیاه انار (Punica granatum) به ماهی پانائلوس اولیواسئوس (Panaeolus olivaceus) باعث افزایش قدرت سیستم ایمنی و ایجاد مقاومت در برابر بیماری ویروسی لیمفوسیستیس (LDV)شد [32].
2-3-3- بیماری‌های ایجاد شده توسط کرم‌های انگل
ترماتودهای تک‌جنسی کرم‌های هرمافرودیتی هستند که در پوست و آبشش ماهیان سکنی می‌گزینند. این انگل‌ها می‌توانند مشکلات جدی را برای ماهیان آلوده شده به وجود آورند. آن‌ها باعث هجوم عوامل بیماریزای ثانویه شده و کاهش اشتها، کاهش رشد و افزایش مرگ و میر را باعث می‌شوند. استفاده مکرر از مواد شیمیایی دارویی برای کنترل این انگل‌ها باعث ایجاد مقاومت دارویی انگل‌ها و آلودگی محیط می‌شود [71].
حمام دادن ماهیان گلدفیش مبتلا به انگل داکتیلوژیروس (Dactylogyrus intermedius) با عصاره اتانولی گیاه آنجلیکا پابسنتیس (Angelicae pubescentis) با غلظت 120 میلی‌گرم بر لیتر، باعث مقابله کامل با این انگل شد. استول (osthole) نیز که از اصلی‌ترین ضدانگل‌های گیاهی است، در غلظت 6/1 میلی‌گرم بر لیتر باعث از بین بردن 100 درصد انگل‌ها می‌شود. ژینکگولیک اسید که از عصاره اتری درخت ژینگو (Ginkgo biloba) می‌آید، برای از بین بردن انگل پسودو داکتیلوژیروس (Pseudodactylogyrus) در مارماهیان مبتلا به آن صددرصد موثر گزارش شده است [72].
2-4- عامل ضد استرس
در پرورش ماهی، استرس‌هایی که به اختلالات زیستی، فیزیکی و شیمیایی وابسته است، باعث ایجاد مرگ و میر و خسارات جبران‌ناپذیر اقتصادی می‌گردد. استرس را می‌توان به عنوان یک عامل موثر ایجادکننده تغییر در شرایط زیستی که باعث ایجاد اختلالات خونی و در نتیجه باعث تهدید سلامت ماهیان می‌شود در نظر گرفت. علاوه بر این حضور ترکیبات مضر خارجی در آب یا غذا باعث ایجاد اثرات مضر نظیر آسیب به کبد، تجمع زیستی در بافت، ایجاد جهش و سرطان و توقف عملکرد آنزیم‌های مختلفی نظیر

متن کامل در سایت homatez.com