مقاله با موضوع ، بارندگی، بیابان‌زدائی، لوت، شهداد، تکاب، اقليم، خشكي

ترسیب جدید رسوبات و جلوگیری از گسترش آنها به مناطق مسکونی، زراعی و باغی
کاهش فرسایش و افزایش حاصلخیزی خاک
کاهش خسارت به محصولات زراعی و باغی و نهایتاً افزایش تولید
کاهش تصادفات و خطرات ناشی از غبارآلودگی هوا و کاهش دید رانندگان
جلو‌گیری از مهاجرت روستاییان به شهر به علت از دست دادن زمین‌های زراعی و باغی
بهره‌برداری اقتصادی از جمله چرای دام‌ها و استفاده از چوب درختان کشت شده در عرصه‌های تثبیت شده
جلوگیری از پرشدن انهار، قنوات وچاه‌های آب از رسوبات بادی
ایمن سازی مناطق صنعتی
افزایش اراضی کشاورزی از 541 هکتار به 3600 هکتار در مناطقی که ماسه‌های روان تثبیت گردیده اند.
افزایش سرانه درآمد
گسترش شهر و حفاظت از شهر و فرودگاه ]1[.
رضا انجم شعاع و همکاران(1375) تحقیقی را تحت عنوان بیابان‌زدائی در منطقه شهداد انجام داده، که در این تحقیق با توجه به بررسی پارامترهای زمین شناسی – هوا و اقلیم – خاکشناسی – ژئومورفولوژی – پوشش گیاهی – فیزیوگرافی –هیدرولوژی و اقتصادی و اجتماعی بر ضرورت اجرای فعالیت‌های بیابان‌زدائی در این منطقه تأکید نموده و حفظ و توسعه آبادیها و مزارع موجود را منوط به انجام این اقدامات دانسته و با توجه به محدودیت‌های شدید منابع آب و خاک، توسعه کشت را تنها از طریق بهینه سازی سیستم‌های آبیاری و بهره برداری امکان‌پذیر دانسته‌اند و برداشت بی رویه از منابع آب را عامل نابودی تدریجی حیات در این منطقه عنوان نموده‌اند ]2.[
محمد جواهری شیرازی (1390)پژوهشی را با عنوان ارزیابی اثرات اجرای فعالیت‌های بیابان‌زدائی بر توسعه اقتصادی و اجتماعی روستاهای منطقه غرب کرخه را انجام دادند، در این مطالعه برای جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق از دو روش اسنادی و میدانی استفاده گردیده، قلمرو این تحقیق را افرادی تشکیل داده‌اند که اولاً ساکن یکی از روستاهای موجود در منطقه مورد مطالعه بوده و در این روستاها فعالیت داشته وثانیاً نتایج و دستاوردهای اجرای این طرح‌ها برایشان قابل مشاهده و محسوس باشد. در این ارتباط پرسشنامه هایی تهیه، که این پرسشنامه ها توسط روستاییان تکمیل گردید و اطلاعات دیگری نیز با استفاده از مطالعات طرح هادی روستاها تهیه و به اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه‌ها اضافه گردید.
پس از بررسی پرسشنامه‌ها و تحقیقات میدانی در منطقه مورد مطالعه که بر اساس اهداف تحقیق طراحی شدند، اثرات برنامه ها و طرحهای تثبیت شن و بیابان‌زدائی بر ساختار اقتصادی و اجتماعی منطقه مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت.
نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می‌دهد که بسیاری از عواید و نتایج حاصل از اجرای طرحهای بیابان‌زدائی با عدد ورقم قابل محاسبه نیستند و معمولاً چنین طرحهایی به عنوان طرحهای زیربنایی قلمداد می‌گردند و ارزش تولیدات مستقیم آنها چندان مورد توجه نیست. اجرای این طرحها بر منابع اقتصادی –اجتماعی و زیست محیطی اثرگذار بوده و وضعیت این منابع را در بخش‌های مختلف بهبود می‌بخشد.
محاسبه‌ی نسبت درآمد روستائیان ساکن داخل و حاشیه در بخش مورد مطالعه، به هزینه‌های اجرای طرح بیابان‌زدائی نمایانگر این مطلب است که این فعالیت‌ها مقرون به صرفه بوده و به لحاظ اقتصادی دارای بیلان مثبت می باشد ]10[.
اسدا… بختیار و همکاران(1375) تحقیقاتی را پیرامون اثرات اقتصادی – اجتماعی پخش سیلاب در گربایگان انجام داده اند. این طرح که در سال 1365 اجرا گردیده آثار قابل توجهی را بر زندگی روستائیان منطقه داشته است.
در این مطالعه جهت جمع آوری اطلاعات پرسشنامه‌هایی تهیه و توسط روستائیان تکمیل گردیده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که با افزایش آبهای زیرزمینی سطح زیر کشت محصولات کشاورزی در منطقه افزایش یافته و الگوی کشت از دیم به آبی تغییر کرده است. از طرف دیگر زندگی روستائیان از دامداری صرف به کشاورزی –دامداری تغییر کرده و اشتغال افزایش یافته است. همچنین مهاجرت در حد قابل توجهی کاهش و سطح درآمد افزایش یافته است. زمین نیز بر اثر اجرای این طرح ارزش واقعی خود را به دست آورده است ]4.[
فصل سوممواد و روشها3-1- معرفی منطقه مورد تحقیق :دشت لوت منطقه وسیعی از ناحیه شرق فلات ایران را در بر می‌گیرد. دشت لوت را به لحاظ جغرافیایی به 3 منطقه تقسیم می کنند :
الف)لوت شمالی
ب)لوت مرکزی
ج)لوت جنوبی
دشت شهداد در حاشیه غربی لوت مرکزی قرار گرفته و دهستان تکاب با حدود 37 پارچه آبادی و روستا در بخش شرقی این دشت واقع شده است. تکاب به معنی ته آب است. این منطقه از سمت شمال، جنوب و شرق به کویر‌لوت و ناحیه مرموز و ناشناخته کلوتها محدود می‌شود. شمالی‌ترین روستای منطقه تکاب ده‌سیف و جنوبی‌ترین آن کریم‌آباد می باشد. این منطقه به لحاظ منابع‌آب و خاک وقابلیت‌های کشاورزی از شرایط ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. اما بدلیل قرار گرفتن در حاشیه پلایای لوت تحت‌تأثیر شدید فرسایش‌بادی و پیامدهای‌ناشی از آن قرار داشته، بطوریکه شرایط زیست را در این منطقه مختل نموده است.
تبخیرشدید، فقرپوشش‌گیاهی، طوفان‌های‌شن وکمبود نزولات جوی از شاخص‌ترین محدودیت‌های اکولوژیکی این منطقه می‌باشند.
3-1-1- موقعیت جغرافیائی :منطقه تکاب در 25 کیلومتری شرق شهر شهداد واقع گردیده است. این منطقه بصورت نواری به طول 25 کیلومتر از شمال به جنوب کشیده شده است. تکاب از سمت شمال، جنوب و شرق به کویر لوت و از سمت غرب به دشت شهداد محدود می شود. این منطقه به لحاظ جغرافیایی بین مختصات574148تا 582730 طول شرقی و 3381280 تا3356837 عرض شمالی واقع شده است شکل(3-1).
N
414020-203835
شکل شماره 3-1موقعیت جغرافیایی منطقه3-1-2هواشناسی واقلیم:بطور کلی مناطق خشک شرایط اقلیمی خاص خود را دارند. بارندگی اندک با پراکنش نامناسب و بدنبال آن رطوبت کم خاک باعث می شود پوشش‌گیاهی وضعیت نامناسبی داشته باشد. نخستین پارامتر مورد بررسی بارندگی می‌باشد. با توجه به آمار بارندگی ایستگاه هواشناسی شهداد طی دوره آماری 1352 تا 1386متوسط بارندگی سالانه حدود 30میلیمتر می‌باشد. پراکنش بارندگی به نحوی است که بیشترین میزان بارندگی در فصل زمستان با65% و کمترین آن در تابستان با 2/0% می باشد. 7/15%بارندگی مربوط به پاییز و 2/19% به بهارتعلق دارد]9[.
از مهمترین عوامل اقلیمی که می‌تواند در برنامه‌ریزیها محدودیت ایجاد نماید درجه حرارت است. جهت انتخاب گونه‌های گیاهی بایستی به توان حرارتی حد‌اکثر و حد‌اقل گیاه توجه نمود. در مناطق خشک و منطقه مورد نظر اختلاف حداکثر و حداقل دما در طول سال گاها به 60در‌جه سانتیگراد می رسد. با توجه به آمار ایستگاه مربوطه حد‌اکثر مطلق دمادر تیرماه معادل 51درجه سانتیگراد و حداقل آن در آذر ماه معادل 4/0- در جه سانتیگراد می‌باشد]9[.

شکل 3-2 نوسانات دما در دشت شهدادباد غالب منطقه بادشمال بوده و بیشترین طوفان‌ها در اسفند ماه و اوائل بهار می‌وزد. سرعت باد در این منطقه تا80 کیلومتر در ساعت می‌رسد. برای محاسبه تبخیر از روش تشتک تبخیر و برای محاسبه تبخیر و تعرق پتانسیل از روش بلانی کریدل استفاده گردیده که مقادیر آن با در نظر گرفتن ضرایب ماهانه در جدول (3-1) آمده است]9[.
جدول 3-1 تبخیر ماهانه از تشتک و تبخیر وتعرق پتانسیل برحسب میلیمترماه تبخیر از تشتک تبخیر وتعرق پتانسیل
مهر 413 289
آبان 259 182
آذر 166 83
دی 106 63
بهمن 170 119
اسفند 271 216
فروردین 384 307
اردیبهشت 536 429
خرداد 605 484
تیر 750 600
مرداد 732 586
شهریور 576 403
تعيين اقليم به روش دومارتن
در اين روش بر مبناي ضريب خشكي دومارتن كه از طريق فرمول زير تعريف مي‌شود.
I = P /( T+10) = 0.8
p = متوسط بارندگي سالانه(6/30 میلیمتر)
T = متوسط درجه حرارت سالانه (66/27درجه سانتی‌گراد)
I = ضريب خشكي (8/0)
با تعيين ضريب خشكي دومارتن و جاگذاري در اقليم نماي دومارتن، نوع اقليم تعيين مي‌گردد. با توجه به ضريب خشكي اقليم منطقه از نوع گرم و خشك مي‌باشد]9.[

شکل 3-3موقعيت محدوده مورد مطالعاتي در اقليم نماي دومارتنمنحنی آمبروترمیکاین منحنی بر اساس نظریه کوپن استوار است. در این روش تغییرات ماهیانه متوسط درجه حرارت و بارندگی در یک دستگاه محور مختصات قائم ترسیم می‌شود . بطوری که محور افقی به ماههای سال، محور قائم سمت چپ به درجه حرارت ماهانه (c) و محور قائم سمت راست به بارندگی ماهانه (cm) اختصاص می‌یابد. با توجه به منحنی فوق‌الذکر‌، شکل(3-4)، همچنین درجه حرارت بالا، رطوبت اندک و بارندگی بسیار اندک، جدول(3-2) منطقه فاقد دوره مرطوب می‌باشد ]9[.
جدول 3-2 پارامترهای مربوط به دما و بارندگی ماهانه ايستگاه مبنا (شهداد) طی دوره 35 ساله(1351 لغایت 1385)ماه بارندگی دما
دي 8.49 12.5
بهمن 5.54 16.4
اسفند 6.07 20.7
فروردين 3.58 25.6
ارديبهشت 1.18 33.7
خرداد 0.11 36.9
تير 0.00 39.3
مرداد 0.00 38.9
شهريور 0.06 37.4
مهر 0.07 31.44
آبان 0.37 23.02
آذر 4.72 16.06
261620199390
شکل 3-4منحنی آمبروترمیک حوزه

متن کامل در سایت homatez.com