مقاله درباره حریم‌خصوصی، شهروندان، امام‌خمینی، ، حقوقی، توجّه، فقهی، (ره)

آن‌ها را از دیگر اشخاص پنهان دارند. جامعه نیز غالباً نفع مشروعی در دانستن امور و لغزش‌های افراد خود ندارند؛ تا اینکه روز قیامت فرا رسد و خداوند بر کتمان یا افشای نهانی‌ها و خطاهای مردمان تصمیم خواهد گرفت.
بنابراین، مادام که ضرورت مبرم اجتماعی ایجاب نکند، باید از افشای امور خصوصی و مکتوم افراد، امتناع شود و حمایت از حریم‌خصوصی درصدد است چنین هدفی را برآورده سازد. حریم‌خصوصی و شناخت مفهوم و محدوده‌ی آن برای افراد جامعه، یکی از مبانی اصلی حفظ حقوق افراد و مصون‌ماندن حریم آنان از تعرّض می‌باشد. در این پژوهش سعی شده تا مفهوم و حدود و ثغور حریم‌خصوصی تبیین گردیده و مبانی مشروعیت آن تحلیل و حمایت‌های فقهی بالأخص دیدگاه‌های حضرت امام‌خمینی (ره) با توجّه به فرمان هشت ماده‌ای و نیز حمایت‌های قانونی حقوقی از آن، مورد مطالعه قرار گیرد.
2ـ اهداف و کاربردهای تحقیق«بسیاری از موارد مداخله در حریم‌خصوصی اطلاعاتی و ارتباطی، نمونه‌ی روشن مداخله‌ی ناروا در حوزه‌ی عمومی نیز هست؛ زیرا جامعه‌ای که افراد آن از شنود مکالمات تلفنی و دیگر گونه‌های ارتباط با یکدیگر آسوده‌خاطر نیستند، کمتر با یکدیگر پیوند برقرار می‌کنند و کمتر به گفتگو و بحث با یکدیگر می‌پردازند. از این‌رو اگر این‌گونه مداخلات را نقض حریم‌خصوصی ندانیم، از حریم‌خصوصی باید چنان معنای عامی اراده شده باشد که حوزه‌ی عمومی جدا از دولت را هم در بر بگیرد. در تعیین دامنه‌ی حوزه‌ی خصوصی به این معنا، حساسیت‌ها بیشتر ناظر به تعیین مرزهای آن با قلمرو اقتدار دولتی است تا حوزه‌‌ی عمومی جدا از دولت، هر چند گاه میان مصالح و منافع حوزه‌ی خصوصی با منافع و مصالح حوزه‌ی عمومی جدا از دولت هم تزاحم پیدا می‌شود. تزاحم میان حق شهروندان بر اطلاعات، با حق بر حریم‌خصوصی، نمونه‌ی چنین تزاحمی است. در واقع، این امکان وجود دارد که قلمرو اقتدار دولتی و حوزه‌ی عمومی جدا از دولت، به سوی حوزه‌ی خصوصی پیشروی کنند و دامنه‌ی آن را محدود سازند». با این حال، آنچه اغلب مورد بحث قرار می‌گیرد، تعیین مرزهای حوزه‌ی خصوصی با اقتدار دولتی است. این به دلیل تمایل حکومت‌ها به ویژه حکومت‌های اقتدارگرا و استبدادی به سلطه بر تمام ساحت‌های زندگی شهروندان است. با توجّه به اهمیّت موضوع، و علاقه‌ی شخصی در جستار در این زمینه، مطالعه در این راستا مهم جلوه نمود؛ و اینکه تحقیقی جامع در آن صورت نپذیرفته، نگارنده را بر آن داشت تا تحقیق حاضر را انجام دهد.
مهم‌ترین هدف از انجام این پژوهش، شناسایی اهمیّت این حق به عنوان یک حقّ اساسی شهروندان در جامعه و در نتیجه به رسمیّت‌شناختن و شناساندن آن، تا شهروندان در پناه این حق بتوانند در حوزه‌ی خصوصی خود به دور از مداخلات ناروای دولت و افراد جامعه و بدون ترس بازرسی، نظارت، جاسوسی، قید و فشار، دخالت و… به زندگی خود ادامه دهند، هدف دیگر از انجام این پژوهش جبران و پر کردن جای خالی این مهم در مباحث فقهی، حقوقی و قضایی و دامن‌زدن به بحث‌هایی در این زمینه است. سوّمین هدف از انجام این پژوهش، ارائه‌ی معیارها و اصولی قانونمند، منضبط، سنجیده و مؤثر به قانون‌گذار در جهت تصویب قوانین کیفری می‌باشد. با درنظر گرفتن این اهداف انتظار می‌رود که:
مجلس شورای اسلامی و قانون‌گذاران آن با مطالعه‌ی این پژوهش به‌ ویژه فرمان هشت ماده‌ای حضرت امام‌خمینی (ره) اقدام به اصلاح برخی قوانین گذشته و نیز تصویب قوانینی جامع در این زمینه نمایند؛
قوه‌ی قضائیه یه رویه‌ی قضایی حمایتی با بهره‌گیری از مواضع و رویکردهای حمایتی حضرت امام‌خمینی راجع به حرمت اشخاص و حریم آنان در این زمینه اتخاذ کرده و با بهره‌گیری از یافته‌های پژوهش در کشف، تحقیق و رسیدگی به جرایم سنجیده و منطقی عمل نماید؛
پژوهشگران جامعه‌شناسی، علوم‌سیاسی، حقوق‌اساسی، حقوق‌بشر و حقوق‌جزا با مطالعه‌ی این پژوهش به سؤالات و بحث‌های جدیدی در این زمینه دامن زده و سیستم حقوقی ایران را در این مسیر پر بارتر نمایند؛
مسئولان و برنامه‌ریزان آموزش و پرورش کشور با بهره‌گیری از نتایج پژوهش و مطالعه‌ی آن «احترام به حقّ خلوت و حریم‌خصوصی» شهروندان را در کتاب‌های درسی، در تمام مقاطع گنجانده و به دانش‌آموزان، آموزش داده ‌شود و این احترام در آن‌ها نهادینه و فرهنگ‌سازی شود؛
مسئولان و برنامه‌ریزان رسانه‌های جمعی، مخصوصاً رسانه‌های ملی همچون رادیو و تلویزیون، با مطالعه‌ی این پژوهش و در نظر گرفتن اهمیّت آن برای شهروندان، تلاش نمایند احترام به حریم‌خصوصی دیگران به عنوان یک ارزش در این مسیر شناسانده شود؛
یافته‌های این پژوهش به لحاظ نظری (فقهی) می‌تواند قسمت‌هایی از لایحه‌ی حریم‌خصوصی را پوشش علمی دهد به ویژه در آن قسمت‌هایی که حضرت امام‌خمینی دیدگاه‌های دقیقی را ابراز کرده‌اند.
3ـ ضرورت تحقیق
یکی از مهم‌ترین ضرورت‌های این پژوهش را می‌توان وضعیت مبهم و ناشناخته‌ی این حق در سیستم حقوقی ایران و مشکلات و معضلاتی دانست که از این ابهام ناشی می‌شود. تصویب برخی از قوانین توسط قانون‌گذار باعث ایجاد مشکلاتی در روابط بین شهروندان و حکومت گشته و به بی‌اعتمادی و اختلافاتی دامن زده است. بسیاری از شهروندان، برخی از قوانین موجود را دخالت حکومت در زندگی خصوصی خود دانسته و نسبت به آن واکنش نشان می‌دهند. از طرف دیگر، وضعیت غیرشفاف این حق در سیستم حقوقی ایران در حالی است که پیشرفت علم و تکنولوژی، وسایل و روش‌های جدید را جهت مداخله در خلوت و حریم‌خصوصی انسان‌ها در اختیار افراد سودجو، اخّاذ، مغرض و سوءاستفاده‌طلب قرار داده است. از ظهور مبایل‌‌های دوربین‌دار گرفته تا تجهیز دولت‌ها به پیشرفته‌ترین وسایل جاسوسی و کاوش‌گر و نیز دستگاه‌های دروغ‌سنج و آزمون‌های فرافکن را می‌توان از دستاوردهای تکنولوژی در این زمینه دانست که دخالت در زندگی خصوصی شهروندان را به آسان‌ترین شکل ممکن و بدون جلب توجّه فراهم ساخته است؛ دخالت‌هایی که آبروی چندین ساله‌ی افراد را تحت‌الشعاع قرار داده، حیثیّت، شرافت و کرامت بشری را مورد تعرّض قرار می‌دهند؛ موجبات خودکشی یا ارتکاب جرایم افراد جامعه را فراهم می‌آورند؛ موجب حکم‌فرمایی بدگمانی، اضطراب، ناامنی روانی، سرخوردگی و بی‌اعتمادی در میان افراد جامعه می‌شود و بسیاری از نتایج شوم دیگر، که آثاری جز وارد شدن ضربات جبران‌ناپذیر بر پیکر اجتماع ندارند. از این‌رو، ضرورت تحقیق و مطالعه با توجّه به مسائل و مشکلات پیش آمده در حوزه‌ی ارتباطی اشخاص و نقض حریم آن‌ها از یک‌سو و تحلیل آراء و دیدگاه‌های فقهی و بالأخص دیدگاه و رویّه فقهی و حکومتی حضرت امام‌خمینی از سوی دیگر که چندان مورد تحلیل و تدقیق نظری واقع نشده، آشکار می‌شود.
4ـ پیشیته‌ی تحقیق
با وجود ابهام‌های مفهومی گوناگونی که درباره‌ی حریم‌خصوصی وجود دارد، در رشته‌های مختلف حقوق از جلوه‌های گوناگون آن مانند حریم‌خصوصی بدن و روان، حریم‌خصوصی محیطی، شامل منزل، محل سکونت و کار، حریم‌خصوصی اطلاعات و حریم‌خصوصی ارتباطی و حتّی حریم‌خصوصی ژنتیکی و حریم‌خصوصی در فضای سایبر، بحث و گفتگو می‌شود. در مغرب‌زمین از نزدیک به دو قرن پیش در این‌باره، پژوهش‌های گسترده‌ای انجام گرفته است. در کشور ما نیز پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌هایی چند درباره‌‌ی لزوم حمایت نظام قانونی از ابعاد گوناگون حریم‌خصوصی نگاشته شده است. امّا این پژوهش‌ها کمتر چشم‌اندازی جامعه‌شناختی، یا روانشناسانه و یا فلسفی به موضوع دارند و مهم‌تر اینکه، حمایت از حریم‌خصوصی در فقه اسلامی، در مفهوم امروزین آن، مغفول مانده و یا اینکه بسیار گذرا بدان پرداخته شده است. و در هیچ‌یک از این‌ها به مبانی نظری حضرت امام‌خمینی (ره) بخصوص در «فرمان هشت ماده‌ای» اشاره و مورد تحلیل واقع نشده است.
5ـ سؤالات تحقیقمهم‌ترین پرسش‌هایی که نگارنده در این تحقیق به دنبال یافتن پاسخ آن‌ها بوده، عبارت است از:
اوّلاً مفهوم حریم‌خصوصی چیست و حدود آن چه می‌باشد؟
ثانیاً، مبانی مشروعیت حریم‌خصوصی کدام است؟
ثالثاً، رویکرد فقه اسلامی نسبت به حریم‌خصوصی چگونه است؟
رابعاً؛ دیدگاه حضرت امام‌خمینی (ره) درخصوص حریم‌خصوصی شهروندان چگونه است؟
6ـ روش تحقیقروش این پژوهش کتابخانه‌ای و به شیوه‌ی توصیفی – تحلیلی می‌باشد و در روند آن سعی گردیده از تمام منابع، اعم از فارسی، عربی، لاتین، مقالات، پایان‌نامه‌ها، منابع الکترونیکی، مصاحبه، نظرات اساتید و حقوق‌دانان و آراء و رویه‌های قضائی استفاده شود و به صورتِ استدلالی به برخی آراء و دیدگاه‌های فقهی پرداخته شود.
فصل اول:تحلیل

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin