پایان نامه درباره شریعت، اسماعیلیه، فرقه، فقه، اسماعیلیان، دفتری، ، فرهاد

شده و نقش حسن صباح در التزام و عدم التزام به شریعت، اعلام قیامت حسن دوم و الغاء شریعت، جلال الدین و بازگشت به شریعت با قرائت اهل سنت و شریعت از منظر نزاریان بعد از الموت و آقاخان ها مورد کنکاش قرار گرفتند. فهرست منابع نیز بخش انتهایی این تحقیق است.
فصل اول:کلیاتطرح مسألهفقه به طور کلی زیرساخت هر مذهب و یا دینی به حساب می آید و در میان علوم اسلامی از جایگاه ویژه ای برخوردار است، به نحوی که می توان آن را از ستون ها و پایه های اصلی اسلام دانست که تتبع در آن همیشه مورد تاکید قرآن و روایات اهل بیت عصمت و طهارت بوده است. به تبع علم فقه بحث عمل به ظاهر دین و شریعت پیش می آید و اینکه آیا مسلمانان عامل به فقه بوده و شریعت باور هستند و یا نه؟ در بین فرق مختلف اسلامی، اسماعیلیه دومین فرقه شیعی بعد از امامیه از حیث جمعیت، اهمیت و سابقه است. هنگام مطالعه ی تاریخ فرقه اسماعیلیه، نوعی دوگانگی درمورد نگاه اسماعیلیان به فقه و شریعت دیده می شود. این دوگانگی، از باور به شریعت و ظاهر، و در طرف دیگر، توجه بیش از حد به باطن و به نوعی کنار گذاشتن ظاهر؛ نمود پیدا کرده است. توجه و عدم توجهی که به دنبال شیوه نگرش اسماعیلیان به امام زمان خود بروز پیدا می کند. هرگاه نگاهی غلو گونه به او داشته اند و یا اینکه او را امام آخرالزمان (قائم القیامه) و قیامت دانسته اند، به شریعت پشت کرده اند و هرگاه که مقامی فراتر از شان امام برایش قابل نبوده و یا قائل بوده اند که هنوز هنگامه قیامت و دوره کشف نرسیده است، ملتزم به شریعت بوده اند. قرمطیانی که دست از شریعت می کشند، فاطمیان که به طور کامل شریعت باور هستند، دروزیانی که با غلو در مورد یک امام فاطمی ناسخ شریعت می گردند، طیبیانی که ادامه دهنده منش فاطمیان در جمع بین ظاهر و باطن هستند و در نهایت نزاریانی که دوره های مختلفی را از التزام و عدم التزام طی کرده اند. این دوگانگی ها در شریعت باوری و شریعت گریزی پژوهنده مطالعات اسماعیلیه را وا می دارد که به دنبال توصیف اندیشه و عملکرد آنان در باب جنبه جوارحی دین باشد تا در نهایت به پاسخ و تحلیلی روشن برای پرسشهای خود برسد.
سوال اصلیجایگاه فقه و شریعت در نزد اسماعیلیان چه بوده است؟سوال فرعیاسماعیلیان نخستین و قرامطه چه نگاهی به شریعت داشتند؟فاطمیان به فقه و شریعت چه نگاهی داشتند؟
ارتباط دروزیان با شریعت چه بوده است؟
شریعت نزد دروزیان چگونه بوده است؟
بهره ها چه رابطه ای با شریعت دارند؟
ضرورت و اهداف تحقیقفرقه اسماعیلیه بخش قابل اعتنایی از جامعه شیعیان را تشکیل می دهند و در طول تاریخ تشیع نقش مهمی در تحولات سیاسی، اجتماعی، علمی و فرهنگی جهان اسلام داشته اند، که این امر نشان دهنده ضروری بودن هرگونه پژوهشی در چارچوب مطالعات اسماعیلیه در حوزه فرقه های شیعی است. این پژوهش نشان دهنده نمایی کلی از نوع نگاه، طرز فکر و عملکرد اسماعیلیان درمورد فقه و شریعت می باشد. تا در نهایت با واکاوی دقیق و تمایز بین تارکان شریعت و عاملین به آن در میان این فرقه، اتهام اباحه گری را از تمام اسماعیلیه دور سازد. این تحقیق سبب پر کردن یکی از خلاءهای فرقه شناسی در میان فرق شیعی است که می توان این پژوهش را در دیگر فرق زیر مجموعه شیعه همچون زیدیه، علویان، اهل حق و … ادامه داد.
فرضیه تحقیقبه نظر می رسد که اسماعیلیان و با توجه به نگاهشان به دوره قیامت، به هنگام عصر قائم القیامه و یا هنگامی که در حق امام خود غلو کرده اند، شریعت گریز و در غیر این صورت پایبند به شریعت بودهاند.
روش تحقیقنوع این تحقیق بنیادی و روش این تحقیق تاریخی،مبتنی بر توصیف و تحلیلی است. گرد آوری اطلاعات نیز در این تحقیق کتابخانه ای و از طریق فیش برداری از منابع مکتوب متقدم، کتب و مجلات معاصر و پایگاههای اطلاع رسانی صورت گرفته است.
محدوده تحقیقاین پژوهش به بررسی اندیشه و رفتار اسماعیلیان در باب فقه و شریعت از بدو شکل گیری در زمان حیات امام جعفر صادق علیه السلام (ف 148) تا عصر حاضر به طور کلی می پردازد، به گونه ای که بتوان در پژوهشهای بعدی هریک از برش های این تاریخ و هر انشعاب این فرقه را جداگانه و به طور تفصیلی و با منابع میدانی مورد کنکاش قرار داد. در این تحقیق تحدید موضوع بدین گونه است که تنها به مهم ترین گروهها و پیروان فرقه اسماعیلیه و بارزترین اندیشه ها و رفتارهای آنان پرداخته شده است.
پیشینه تحقیقعلی رغم وجود مطالعات وسیع و دامنه داری که در حوزه اسماعیلیه صورت گرفته است .هنوز مطالعه دقیقی در باره فقه و شریعت اسماعیلیه انجام نپذیرفته است. این ادعا با بررسی های همه جانبه در پایگاه های اطلاع رسانی زمانی تایید شد که هیچ پایان نامه، مقاله و یا کتابی با عنوان فقه و شریعت از دیدگاه اسماعیلیه به دست نیامد، هرچند برخی مطالعات به اقتضای موضع به بحث فقه و یا شریعت بطور کلی پرداخته اند و در لابلای موضوعات مورد نظر خود گریزی نیز به فقه و شریعت اسماعیلیان زده اند. بدین ترتیب تنها دسته ای از مطالعات وجود دارند که پیشینه ی مرتبط با موضوع مورد نظر هستند این تحقیقات عبارتند:
تاریخ و عقاید اسماعیلیه: این کتاب توسط محقق و اسماعیلی شناس معاصر فرهاد دفتری (متولد 1317) به زبان انگلیسی به رشته تحریر درآمد و در سال 1990 م توسط انتشارات دانشگاه کمبریج چاپ شده است. در سال 1375 شمسی این کتاب بوسیله فریدون بدره ای به زبان فارسی ترجمه شد و در نشر فرزان روز به چاپ رسیده است. فرهاد دفتری خود می گوید که از دهه 1340 شمسی که در دانشگاه کالیفرنیا تحصیل می کرده و با آثار ولادیمیر ایوانف آشنا شده، رو به تحقیقاتی درباره اسماعیلیه آورده است. کتاب او دارای هفت فصل است که به ترتیب به این مباحث می پردازد: پیشرفت غربیان در مطالعات اسماعیلی، منشأ و تحولات اولیه مذهب تشیع، اسماعیلیه نخستین، اسماعیلیه فاطمی، اسماعیلیه مستعلوی، اسماعیلیه نزاری در دوره الموت و اسماعیلیه نزاری بعد از دوره الموت. کتاب تاریخ و عقاید اسماعیلیه به نوبه خود اثر مهمی در شناخت فرقه اسماعیلیه به حساب می آید. به نحوی که باید گفت اثر جامعی درباره این فرقه تا قبل از نگارش این کتاب وجود نداشت و بعد از تالیف کتاب محل بسیاری از ارجاعات محققین و پژوهشگران فرق شد. دفتری در این کتاب به طور مفصل تاریخ این فرقه را بررسی می کند و در لابلای مباحث تاریخی به بررسی عقاید این فرقه نیز می پردازد. گرچه از بین مطالب ذکر شده می توان مباحثی مربوط به اندیشه اسماعیلیان در رابطه با فقه و شریعت نیز کشف نمود، اما این کتاب را نمی توان اثر مستقلی در این باره دانست، اضافه بر اینکه رویکرد فرهاد دفتری در این کتاب و دیگر کتب او که به فارسی ترجمه شده اند، مانند مختصري در تاريخ اسماعيليه: سنتهاي يک جماعت مسلمان، تاريخ و انديشه‌هاي اسماعيلي در سده‌هاي ميانه، افسانه‌هاي حشاشين، يا، اسطوره‌هاي فدائيان اسماعيلي و مقالات گوناگون در دائره المعارف ها و مجلات ،تطهیر و توجیه اندیشه و عملکرد اسماعیلیان می باشد، به نحوی که او در مورد فاطمیان تاکید می کند که آنها قائل به همراهی ظاهر و باطن بوده اند و شریعت را رعایت می کردند، اما در مورد شریعت گریزی ها ساکت است. این رویکرد را شاید بتوان در مورد فاطمیان قابل قبول دانست ولی طیف دیگری که در اسماعیلیان، شریعت گریز بوده اند نیز باید بررسی شود. دفتری به دلیل مقام مهمی که در موسسه مطالعات اسماعیلیه لندن دارد، کاملا نسبت به تاریخ این فرقه مثبت اندیش بوده و در برخورد با شریعت گریزی این فرقه یا به اهمال رفتار نموده (مانند آنچه در مورد آقاخان ها گفته می شود) و یا اینکه درصدد توجیه برآمده است (مانند آنچه او در مورد قیامت حسن علی ذکره السلام می گوید).
اسماعیلیه، مجموعه مقالات: این کتاب که مجموعه ای مقالات درباره فرقه اسماعیلیه می باشد، در سال 1384 شمسی توسط گروهی از نویسندگان مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب نگاشته شده و همراه با مقدمه ای از سوی فرهاد دفتری، توسط انتشارات همین مرکز به چاپ رسید. کتابی که خیلی از مقالاتی که در آن آمده برای اولین بار است که در مطالعات اسماعیلی مطرح می شود. دفتری در مقدمه این کتاب آن را اولین تحقیق مستقل گروهی در مورد اسماعیلیه می داند که بر اساس شیوه های علمی در ایران انجام شده است، که در این صورت اقدامی پیشگامانه در زمینه مطالعات جدید اسماعیلی می داند. نویسندگان این کتاب هرکدام به بررسی بخشی از عقاید و یا نقاط مبهم فرقه اسماعیلیه پرداخته اند. این کتاب را می توان به سه بخش تقسیم کرد که در هر کدام از آن بخش ها می توان سرنخ هایی از مباحث مربوط به فقه و شریعت یافت. بخش اولین کتاب که در مورد اعتقادات است مقالاتی در باب خدا و صفات او، نبوت، امامت، معاد و باطنی گری از دیدگاه اسماعیلیه را دارا است.

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin