پایان نامه درباره سوره، آیات، غرض، نزول، سورهها، قرآن، سور،

است به اثبات نزدیک‌تر است.
برای رسیدن به جدول قابل اعتمادی از ترتیب طبیعی نزول سوره‌ها و آیات، تلاش‌های فراوانی توسط مسلمانان و مستشرقان، صورت گرفته است. طبق آخرین مطالعات و تتبع در منابعی که به ذکر ترتیب نزول به طور مسند یا غیر مسند پرداخته‌اند جداول مسند، غیرمسند و ترکیبی ارائه گردیده که قابل توجه است ولی ما تنها جدولی از روایات مسند را که بیشترین اعتماد بر آن وجود دارد، آورده ایم.
نوشتارى كه پيش روى شماست، در دو فصل تنظيم شده است؛ كه در فصل اول آن مطالبی اساسی پیرامون مفهوم شناسی ازجمله: غرض، هدف، تناسب و…، علم مناسبت، اهمیت و پیشینه و اقسام آن، نظریهی هدفمندی سورهها و ارائهی جدولی از ترتیب نزول سورهها بیان شده است. در فصل دوم، هر سوره به صورت یک نوشتار و هر نوشتار به شرح ذیل تدوین گردیده است:
در ابتدا شناسهی هر سوره آورده شده است که در آن به نام یا نامهای سوره، جایگاه سوره در چینش مصحفی و تنزیلی، مکی و مدنی بودن آن و تعداد آیات سوره پرداخته شده است. در مرحلهی بعد اقوال مفسرانی که در تفاسیر خود به غرض و مقصد سورهها اشاره نمودهاند بیان شده است و در قسمت بررسی و جمعبندی مقصود، دیدگاههای مختلف، بررسی شده و سعی بر آن شده است که بهترین دیدگاه با توجه به سیر نزولی آیات و موافق با مراد خداوند برگزیده و ارائه گردد. در مرحلهی سوم، به محتوای سورهها توجه نمودهایم و همانند قسمت غرض پیش رفته و در قسمت بررسی و جمعبندی محتوا، دیدگاهی که به سازوارگی و پیوند میان آیات توجه نموده است را برگزیده و آن را به عنوان محتوای شایسته ارائه نمودهایم و در مرحلهی پایانی در دو قسمت، ارتباط مصحفی سورهها و ارتباط نزولی، دیدگاه مفسران را مطرح نموده و در بررسی و جمعبندی ارتباط سوره، ارتباطی متناسب با روند نزولی سورهها برگزیدهایم.
1-1-1- بیان مسأله هنگامی که در نحوهی ترکیب آیات و سوره های قرآن تأمل می کنیم آن ها را یکپارچه و با مضمونی واحد نمی بینیم، اما این عدم یکپارچگی به معنای بریدگی مطالب نیست؛ بلکه ضرورت و ارتباطی ویژه آنها را گرد یکدیگر جمع کرده است. بدیهی است که با کشف پیوند میان آیات میتوان لطائف و نکات تفسیری بسیاری را دریافت و بر پندار گسیختگی قرآن خط بطلان کشید. از اینرو مفسران زیادی تلاش کردهاند تا میان بخش های مختلف آیات پیوند برقرار کنند. از آنجا که هر سورهی قرآن یک گفتار کامل تربیتی است، یافتن ارتباط میان بخش های مختلف این گفتار حکیمانه و شناخت و حکمت تقدم و تأخر آیات با دست یافتن بر عامل وحدت سوره ممکن است و در این خصوص با دقتی که دانش مندان به ویژه در عصر اخیر در محتوای سر تا سر هر سوره انجام داده‏اند به این نتیجه رسیده‏اندکه تناسب معنایی بین آیات مشاهده میشود، از سوي ديگر مستشرقان و قرآن پژوهان غربى و برخی از دانشمندان مسلمان بر اين باورند كه محتواى قرآن كريم عبارت از مطالبى است كه با سبكى پريشان و گسيخته و بيگانه از يكديگر فراهم آمده است و هر بخش از آيات يك سوره دربارهی موضوع مستقل وجداگانه اى است كه هيچ ارتباطى با موضوع آيات مجاور ندارد و همين امر موجب سردرگمى و حيرت خواننده خواهد شد.
گرايش اینگروه از قرآن پژوهان مسلمان و غير مسلمان به نظرية «گسيختگى معنائى سوره هاى قرآن»، نظرية «پيوستگى محتوايي سوره ها» را با ترديد مواجه ساخته و پرسشهاي جدى را در اين زمينه بر انگيخته است.
براستى آيا مجموع آيات يك سوره وحدت خاص و مشخصى را دنبال مى كند يا هر سوره مشتمل بر درسهاى پراكنده اى است و هيچگونه تناسبى ميان آنها وجود ندارد؟ اگر هر سوره اى داراى انسجام واحدى است کیفیت برتر این انسجام چگونه صورت می پذیرد!؟
در این تحقیق تلاش ما بر آن است که با بررسی تفاسیر، و تدبر درسوره ها به ترتیب نزول؛ چرا که عدم رعایت ترتیب نزول سوره ها آنگونه که باید، نمیتواند در فهم مراد جدی خداوند گویا ورسا باشد و اگر بخواهیم روابط میان مفاهیم قرآن را کشف کنیم و به نظامی متقن در امر هدایت و تربیت دست یابیم، چاره ای جز تلاش در فهم آیات و سوره ها در یک سیاق نظام مند بر گرفته از ترتیب نزول سوره ها نداریم،در این تحقیق تلاش ما بر آن است که با بررسی تفاسیر و تدبر در سوره‌ها به ترتیب نزول، دستیابی به عامل وحدت بخش آن‌ها، محتوا و ارتباط شایسته‌ی 30 سوره (علق تا قارعه) را ارئه نماییم.
1-1-2- سؤال اصلی پژوهشکیفیت انسجام و هماهنگی بین آیات و 30 سوره آغاز نزول از مجموعه سوره های فرود آمده بر پیامبر اکرم 9 چیست ؟
1-1-3- سؤالات فرعي پژوهشالف)سازوارگی آیات درونی سور چگونه بدست میآید؟
ب) آیا بین سورهها ارتباط یا تناسبی وجود دارد؟
ج) غرض از نزول هریک از سوره های مورد تحقیق در این پژوهش چیست؟
د) نظام واره محتوایی هر یک از سوره های مورد تحقیق چیست؟
ه) تناسب احتمالی هر یک از سوره ها در ترتیب نزول کدام است ؟
1-1-4- فرضيه پژوهشمجموعه سورههای مورد تحقیق، هر یک، توسط هدف تربیتی خاص در راستای تحول مخاطبان نزول منسجم شده است و میان مجموعهی آنها تناسب و انسجامی در راستای تحقق هدف مذکور وجود دارد . به طور غالب میان این سوره ها میتوان ارتباط و نظمی استوار را یافت .
1-1-5- پیش فرضهای پژوهشالف) هر سورهای از قرآن یک بستهی منظم و منسجم هدایتی است.
ب) با استفاده از معیارهایی چون سیاق آیات، آیات ابتدایی سور و فضای نزول و …میتوان هدف سوره را دریافت.
ج) دستیابی به مقصود سوره در فهم معنای آیات و مراد خدا موثر است.
د) در ترتیب نزول روابط میان مفاهیم قران و نظام تربیتی آن بهتر مکشوف است.
1-1-6- اهمیت موضوعقرآن کریم معجزه الهی آخرین پیامبر آسمانی، کلام پروردگار و گنجینهای تمام نشدنی است که با هدف و رسالت هدایت و تربیت عملی مخاطبان، نازل شده است. مجموعهای از سورهها و آیات که هر کدام مصادیق گفتاری تربیتی است و اجزایی برای آن هدف کلی و کلان شمرده میشود. حال انسان جستجوگر برای دستیابی به معارف این کتاب و درک بهتر حقایق آن و رسیدن به مراد خدا، نیازمند آن است که بداند غرض و مقصود هر یک از سور چیست که مجموعهای از آیات را در یک جا جمع کرده، محتوای سوره را زیر پوشش خود قرار داده، به آن وحدت بخشیده و همچنین باعث تعاقب و ارتباط سور در ترتیب نزول شده است و در نتیجه میتواند ما را به منظور خدای متعال نزدیک گرداند. افزون بر اهمیت مطرح شده، پرداختن به این موضوع از این جهتکه در تفسیر قران به قران و تفسیر موضوعی دارای اهمیت و تأثیر بسزایی است، و همچنین میتواند پاسخی به شبهات مستشرقین در رابطه با نظریه پراکندگی و گسیختگی مطالب قران باشد، نیز ضروری می نماید.
1-1-7- سابقه پژوهش
در رابطه با اهداف و مقاصد سور گرچه مطالبی در برخی تفاسیر از جمله: «التحریروالتنویر» از ابنعاشور، «التفسير المنير فى العقيده و الشريعه و المنهج» از زحیلی، «معارج التفکر و دقائق التدبر» از حسن حبنکه، «أحسن الحدیث» از قرشی، «تفسیر المراغی» از مراغی و کتب علوم قرآنی همچون؛ «اهداف کل سوره و مقاصدها فی القرآن» از شحاته، «اهداف کل سوره من القران» از فواد الزیدان و «بیان النظم فی القران» از محمد فاروق بیان شده است؛ ولی متأسفانه در این تألیفات، غرض و هدف اصلی با موضوع و محتوا خلط شده است یا به غرض خاص سوره اشاره نداشتهاند و یا برطبق ترتیب مصحف، برای سور غرضی ذکر کردهاند و بین آنها ارتباطی قائل شدهاند. در حالی که ما در این تحقیق برآنیم که بر اساس ترتیب نزول، غرض واحد سوره را از محتوا و موضوعات سوره تفکیک نماییم.
.
1-1-8- اهداف پژوهش
دستیابی به ملاک وحدت سور
2- بررسی اغراض و محتوای سوره ها در تفاسیر مورد بررسی و انتخاب غرض و محتوای شایسته
3- تفکیک غرض از محتوا
4- ارائه تناسب و ارتباط سوره ها به ترتیب نزول
1-1-9- روش پژوهشتحقيق حاضر از نوع تحليلي- توصيفي است. در اين تحقيق براي جمعآوري اطلاعات مربوط به کلیات و فرضیات پژوهش از روش کتابخانهاي و فیش برداری از تفاسیر مختلف در زمینه اهداف و موضوعات و و تناسب سوراستفاده گردیده است، که در نهایت بررسی و جمع بندی در هر مبحث صورت میگیرد.
1-1-10- جنبه جدید بودن و نوآوری تحقیق
1- تفکیک غرض از محتوا در حالی که بسیاری از تفاسیر غرض و محتوا را خلط نمودهاند.
2- توجه به ارتباط سورهها در ترتیب نزول، در حالی که بسیاری از تفاسیر بر اساس ترتیب مصحف، عمل نمودهاند.
3- جمع آوری نظرات مختلف مفسرین که در باب غرض و محتوای سوره ها اشاراتی نموده اند و همچنین مفسرینی که در آثار خود به تناسب و ارتباط سور پرداخته اند و ارائهی یک تحلیل و بررسی و انتخاب الگوی مناسب.
1-2-‌ مفهوم شناسياز آن‌جا که در این رساله هدف ما بررسی تناسب و انسجام آیات درون سوره و تناسب بین سور میباشد از این جهت به واژهشناسی کلمات ذیل میپردازیم.
1-2-1-‌ غرض
غرض مصدر و جمع آن اغراض است و آن را مترداف هدف

متن کامل در سایت homatez.com