پایان نامه درباره ، قرآن، آیات، سوره، آيات، مناسبت، نزول، مقصود

گرفتهاند.
همچنین به هدفی که به سوی آن تیراندازی میشود نیز معنا شده است.
مترادف هدف به معنای هدف، مقصود، نیت، مراد، خواسته، منظور و مقصود است.
هدفی که مقصود از تیرانداختن است، سپس به صورت اسمی برای هر غایت و هدفی که برای رسیدن به آن تلاش میشود به کار میرود.
غرض، معنی مقصود را هم در خود دارد و در کاربردهای قرآن به کار نرفته است.
1-2-2- هدف در لغت به معني چيزي است كه آن را براي تيراندازي برافراشته و به سوي آن تيراندازي می‌کنند.
بعضی آن را با غرض مترادف دانسته‌اند. لازم به ذکر است که کلمه هدف در قرآن به کار نرفته است.
در معنای اصطلاحی مراد از هدف، همان چیزی است که انسان و هر موجود مختاری از کار که انجام می‌دهد آن را دنبال می‌کند یعنی در عالم وجود نمی‌توان هیچ کاری را تصور کرد که بدون هدف باشد.
1-2-3-‌ مقصودریشهی صرفی آن قَصَدَ است و به معنای توجه و انجام کاری یا به معنای میانهروی به کار میرود
مقصود اسم مفعول از ریشهی قَصَدَ به معنای قصد شده و نیت شده است.
ارادهشده، آهنگشده، قصدشده، مراد، نیت، خواهش و غرض.
منظور، هدف و خواسته.
مقصود مترادف با هدف و غرض است و معانی نزدیک به هم دارند. لازم به ذکر است که واژه مقصد در استعمالات قرآنی به کار نرفته است و دو واژهی هم ریشهی آن، قصد و قاصد به کار رفته در قرآن معنایی غیر از این دارد.
در نهایت باید گفت 3 واژهی یادشده در بالا همسو ونزدیک به هم هستند و مراد ما از آن‌ها در این رساله یکسان است.
1-2-4- موضوعموضوع، اسم مفعول از مصدر وضع که به معنای پایین گذاشتن، مثل گذاشتن بار به زمین و ايجادکردن و ساختن است که در این صورت معنای پایین نهاده شده، خلق شده و ایجاد شده می‌یابد.
در فرهنگ فارسی نیز موضوع دو معنا دارد:
1- نهاده شده، وضع شده. 2- امر مورد بحث، چیزی که دربارهی آن بحث کنند.
همان‌طور که ملاحظه می‌شود مراد ما از واژه موضوع در این رساله، همان معنایی که در فرهنگ فارسی برای آن مشخص شده است، میباشد که به معنای واژه محتوا در فرهنگ عرب نزدیک است.
.
1-2-5- محتوا
محتوا از ریشه حوی است که در اصل به معنای جمعکردن، شامل و متضمنشدن است. این واژه اسم مفعول به معنای مضمون و شامل است. به طور مثال «مُحْتَوَياتُ الکتاب» به معنای فهرست کتاب است.
بنابراین منظور از موضوع سوره، محتوا یا به عبارتی مضمون آن، آن چه سوره شامل آن است.
در این صورت این واژه تفاوت معنایی بنیادین با واژه های غرض و هدف و مقصود دارد که نباید با آن‌ها خلط شود.
1-2-‌6- تناسب«مناسبت» در لغت به معناى پيوند و اتصال دو چيز با يكديگر، همانندى، قرابت و نزديكى است و در اصطلاح به پيوند ميان دو چيز به هر جهتى كه باشد اطلاق می‌شود. مناسبت گاه در پديده هاى عينى و خارجى و گاه در نوشته‌هاست؛ اما در علوم قرآنى، اين اصطلاح محدودتر می‌شود و به پيوندِ ميان بخش‌های يك آيه يا دو يا چند آيه با هم و نيز ارتباط سوره اى با سوره هاى ديگر، اطلاق می‌شود. در مكتوبات علوم قرآنى، هر یک از واژگانِ «اتساق» و «تناسق»، به معناى تناسب به كار رفته است.
تَنَاسَقَ از ریشهی نسق در لغت به معنای با هم آراسته و تنظیم شدن، با یکدیگر پیوند داشتن آمده است. نسق، تناسق در سخن، به معنای گفتاری است که بر یک نظام واحد و منسجم ترتیب یافته است.
یكی از ابعاد شگفت انگیز قرآن كریم «تناسب آیات آن با یكدیگر است» هر خواننده متفكری با قرائت قرآن و دقت در آیات یك سوره، چه كوچك و چه بزرگ به نظم و ارتباط شگفت انگیز آن پیمی‌برد، گرچه یک جا نازل نگشته و به صورت پراکنده با فاصله‏های زیاد یا کم نازل شده باشند؛ زیرا پراکندگی در نزول آیات که به جهت مناسبت‏های گوناگون بوده- طبیعتاً – اقتضا می‏کند میان هر دسته آیاتی که به مناسبتی نازل گشته با دسته دیگر که به مناسبت دیگری نازل گشته است، رابطه و تناسبی وجود نداشته باشد و این پراکندگی در نزول بایستی در چهره مجموع آیات هر سوره به خوبی هویدا باشد، با دقتی که دانشمندان- به ویژه در عصر اخیر- در محتوای سر تا سر هر سوره انجام داده‏اند به این نتیجه رسیده‏اند که هر سوره، هدف خاصی را دنبال می‏کند که جامع میان آیات هر سوره است و وحدت سیاق سوره را تشکیل می‏دهد و آنچه در این مجال مورد نظر است، همین وحدت غرض است که چیزی فراتر از تناسب و ارتباط آیات است.
با همین مقدمه وارد بحث می‌شویم و برای تفصیل بهتر ابتدا با علم تناسب، اهمیت آن، پیشینه و اقسام آن آشنا شویم.
1-3- تعريف علم مناسبت يا تناسب «علم شناسايى عواملِ ترتيب و چينش آيات و سوره‌ها»، تعريفى است كه بقاعى از علم مناسبات ارائه كرده است. در نظر سيوطى، مقصود از علم مناسبت، يافتن معنايى است كه ميان بخش‌های قرآن، ارتباط برقرار می‌کند. در تعریفی دیگر علم مناسبت، علمِ كشفِ ارتباط ميانِ بخش‌هایی از قرآن كه در ظاهر گسسته و بى ارتباط می‌نمایند یاد شده است. HYPERLINK “http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/–plates/farsi/dmaarefbooks/Books/8/57.htm” l “f1”
1-3-1- اهميت و ضرورت علم مناسبت و نقش آن در تفسير قرآن:
دانشمندان بسیاری در زمینه اهمیت این علم سخن گفته‌اند که ما تنها به چندین مورد ان اشاره می‌کنیم.
سيوطى اين علم را فنى ارزنده دانسته كه به موجب آن، پيوند اجزاى سخن همانند بنايى مستحكم قوت می‌یابد، هرچند مفسران به سبب دقتى كه در آن هست، كمتر به آن اهتمام ورزیده‌اند.
از فخر رازی نقل شده که قرآن همان گونه كه از جهت فصاحت الفاظ و ظرافت معانى معجزه است، در نظم و ترتيب آيات نيز معجزه است. وى بر اين باور است كه بسيارى از لطايف قرآنى در تناسب ميان آيات به وديعت نهاده شده‌اند و در پرتو علم مناسبات آشكار خواهند شد.پيش از سيوطى، زركشى از علم مناسبت تمجيد كرده و آن را علمى شريف دانسته است كه موجب تقويت عقل بوده، ارزش سخن هر گوينده اى با اين علم روشن می‌گردد. علم مناسبات، پاره هاى هر كلام را با كلام ديگر، شناسايى می‌کند و به يكديگر پيوند می‌زند و آن را به مجموعه اى بدل می‌کند كه در حكم ساختمانى است، با اجزايى همخوان. اين هم خوانی به مفسر كمك می‌کند تا رابطه اجزاى كلام را دريابد و به فهمى از پيوستگىِ مجموع كلام نزدیک‌تر شود. بى توجه به اين ارتباط و اتساق، فهمِ معارف و حقايق قرآن ميسر نخواهد شد.
صبحى صالح معتقد است: علم مناسبت و كشف ارتباط آيات، در بسيارى موارد مفسر را از پرداختن به سبب نزول بى نياز خواهد كرد. دستيابى به لطايف تفسيرى و تبيينِ نادرستى برخى ديدگاه هاى خاورشناسان درباره قرآن، از ديگر كاركردهاى علم مناسبات تلقى شده است. HYPERLINK “http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/–plates/farsi/dmaarefbooks/Books/8/57.htm” l “f4”
1-3-2- پيشينه علم مناسبت: نزول آیات قرآن در طول بیش از 20 سال بر اساس حکمت‏ها و انگیزه‏هایى به شکل تدریجى و متناوب صورت گرفته است، که از جمله‏ى این اهداف: تثبیت قلب رسول اکرم 9 و استوار ساختن و ثبات بخشیدن به موقعیت روحى وى و تربیت مداوم و مستقیم امت اسلامى در رهگذر زمان و وقوع حوادث و پیش آمدهاست.علماى اهل سنت بر این سخن تقریباً اجماع دارند؛ و در منابع شیعه نیز این مطلب تایید شده است.
حال به واسطه‏ى این نزول تدریجى اینک با سوره‏هایى مواجه هستیم که از یک سو، آیات تشکیل دهنده‏ى آن‌ها به لحاظ زمان نزول گاه چندین سال با یکدیگر فاصله دارند! و از دیگر سو، ناپیوستگی‌هایی در بین آیات در بسیارى از سور، دیده مى‏شود؛ این پراکندگى‏هاى ظاهرى و ناپیوسته‌های معنایى و موضوعى، کار را بر بسیارى دشوار کرده، و موجب پیدایش نظریاتى متفاوت در نگرش به سوره‏هاى قرآن گشته است:
عده‏اى که عمدتاً خاورشناسان و محققان غربى هستند به غیر وحیانى بودن ترتیب آیات، گرایش یافته‏اند؛ و به همین جهت، نسبت‏هاى ناروایى بر قرآن کریم وارد نموده، و آیات موجود در یک سوره را فاقد هرگونه ارتباط و پیوستگى معرفى مى‏کنند این نا پیوستگی‌ها حتى کسانى را به پذیرش تحریف در قرآن، منحرف نموده است.
پاسخ طبیعى و معقول برخى از عالمان دینى در برابر این برداشت نادرست، تأمل و تلاش براى یکپارچه و منسجم نشان دادن مباحث و موضوعات در سور قرآن بود. اولین قدم‏ها در این راستا بیشتر براى هماهنگ کردن آیه یا آیاتى بود که با آیات پس و پیش خود، غریب و ناسازگارتر مى‏نمود که با پیدایش علم مناسبات همراه گشت.
سيوطى آغاز توجه به علم مناسبات را به شيخ ابوبكر نيشابورى (م. 324 ق) نسبت داده است. عبدالقادر جرجانى (م. 471 ق) بنیان‌گذار علم بلاغت، مباحث آغازين علم تناسب را در سايه نظم قرآن مطرح می‌کند. ابن العربى مالكى (م. 543 ق) پيوستگى ميان آيات را در دو كتاب خود سراج المريدين و احكام القرآن نشان می‌دهد.
فخر رازی (م.606 ق)، بيشترين توجه را در حوزه تناسب آيات داشته و موارد متعددى از ترتيب، پيوستگى و روابط آيات را در تفسير مفاتيح الغيب به تصوير می‌کشدعبدالواحد بن عبدالكريم

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin