مقاله درباره PAGEREF، h، غزالی، ابن‌رشد، عليّت، علّت، معلول، ابن‌سينا

842-5-5-1. «عادت» توجيهی برای نظم موجود در طبيعت PAGEREF _Toc412236943 h 852-5-5-3. ارتباط تجربه و عادت از ديدگاه غزالی PAGEREF _Toc412236944 h 872-5-5. نظر غزالی درباره‌ی سنخيت PAGEREF _Toc412236945 h 882-5-6. دلايل غزالی در نفی ضرورت علّی PAGEREF _Toc412236946 h 892-5-6-1. وقوع و امکان معجزه PAGEREF _Toc412236947 h 892-5-6-2. قدرت مطلق الهی PAGEREF _Toc412236948 h 912-5-6-3. اثبات معاد جسمانی PAGEREF _Toc412236949 h 922-5-6-4. اثبات اختيار الهی PAGEREF _Toc412236950 h 922-5-6-5. اثبات صانع بودن خداوند نسبت به جهان PAGEREF _Toc412236951 h 932-5-7. بررسی تحليل فلاسفه از حيث فاعل نزد غزالی PAGEREF _Toc412236952 h 942-5-8. اشکالات غزالی به ابن‌سينا در بحث عليّت PAGEREF _Toc412236953 h 952-5-8-1. ملاک نياز به علّت حدوث است، نه امکان PAGEREF _Toc412236954 h 972-5-8-2. نفی عليّت در طبايع و اجسام PAGEREF _Toc412236955 h 972-5-8-3. نظام عليّت ناسازگار با توحيد افعالی PAGEREF _Toc412236956 h 972-5-8-4. نفی سنخيّت در عليّت PAGEREF _Toc412236957 h 982-5-8-5. نفی ضرورت عليّت PAGEREF _Toc412236958 h 982-5-8-6. بطلان «قِدَم عالم» PAGEREF _Toc412236959 h 992-5-8-7. انتقاد غزالی به ابن‌سينا در بحث معاد جسمانی PAGEREF _Toc412236960 h 1002-5-8-8. تناقض اصل عليّت با صانع و فاعل بودن خداوند PAGEREF _Toc412236961 h 1002-5-8-9. قاعده‌ی الواحد مسأله‌ی ديگر مورد اختلاف غزالی و ابن‌سينا PAGEREF _Toc412236962 h 1012-5-9. انسجام يا عدم انسجام آرای غزالی درباره‌ی عليّت PAGEREF _Toc412236963 h 1012-5-9-1. ديدگاه اول؛ ديدگاه جانبدارانه PAGEREF _Toc412236964 h 1022-5-9-2. ديدگاه دوم؛ پذيرش عدم انسجام آرای غزالی درباره‌ی عليّت PAGEREF _Toc412236965 h 1042-5-9-3. داوری درباره‌ی دو نظريه‌ی فوق PAGEREF _Toc412236966 h 1042-5-9-3-1. تقرير نظام فيض توسط غزالی PAGEREF _Toc412236967 h 106فصل سوم: ديدگاه ابن‌رشد درباره‌ی عليّت PAGEREF _Toc412236968 h 1113-1. معرفی اجمالی ابن‌رشد PAGEREF _Toc412236970 h 1123-1-1. زندگی‌نامه PAGEREF _Toc412236971 h 1123-1-2. آثار و آرا PAGEREF _Toc412236972 h 1143-1-3. فلسفه‌ی ابن‌رشد، تحت تأثير ارسطو PAGEREF _Toc412236973 h 1153-2. رويارويی ابن‌رشد و غزالی PAGEREF _Toc412236974 h 1173-2-1. ويران‌سازی غزالی و کتاب وی PAGEREF _Toc412236975 h 1173-2-2. تکفير فلاسفه توسط غزالی و جواب ابن‌رشد PAGEREF _Toc412236976 h 1183-3. عليّت از نظر ابن‌رشد PAGEREF _Toc412236977 h 1193-3-1. مروری اجمالی بر مسأله‌ی هفدهم تهافت التهافت PAGEREF _Toc412236978 h 1203-3-2. ابن‌رشد و رابطه‌ی ضروری بين علّت و معلول PAGEREF _Toc412236979 h 1223-3-3. نقدهای ابن‌رشد به غزالی PAGEREF _Toc412236980 h 1243-3-3-1. عليّت و اثبات خداوند PAGEREF _Toc412236981 h 1243-3-3-2. عليّت و سنت الهي در جهان PAGEREF _Toc412236982 h 1253-3-3-3. عليّت و حكمت الهی PAGEREF _Toc412236983 h 1263-3-3-4. عليّت و شناخت خدا PAGEREF _Toc412236984 h 1283-3-3-5. عليّت و عقل PAGEREF _Toc412236985 h 1293-3-3-6. عليّت و علم حقيقی (حد و برهان) PAGEREF _Toc412236986 h 1303-3-3-7. نفی قول به عادت PAGEREF _Toc412236987 h 1323-3-3-8. عليّت و تمايز اشياء از يكديگر PAGEREF _Toc412236988 h 1353-3-3-9. مجهول بالطبع ماندن اشياء PAGEREF _Toc412236989 h 1353-3-3-10. عليّت و نفی اتفاق PAGEREF _Toc412236990 h 1363-3-3-11. نفی عليّت، ايجاد شكّاكيت PAGEREF _Toc412236991 h 1383-3-3-12. انتقاد ابن‌رشد نسبت به پاسخ غزالی PAGEREF _Toc412236992 h 1403-3-4. معجزه از نظر ابن‌رشد PAGEREF _Toc412236993 h 1413-3-5. انتقادهای ابن‌رشد از ابن‌سينا و بازگشت او به فلسفه‌ی ارسطو PAGEREF _Toc412236994 h 1433-3-5-1. نفی قاعده‌ی الواحد و صدور عقل‌ها توسط ابن‌رشد PAGEREF _Toc412236995 h 1463-3-5-2. انتقاد ابن‌رشد از نظريه‌ی «فيض» يا «صدور» PAGEREF _Toc412236996 h 1513-3-5-2-1. نظر ابن‌رشد درباره‌ی علّت کثرت‌ در جهان‌ هستی‌ PAGEREF _Toc412236997 h 1553-3-5-3. منشاء پيدايش جهان PAGEREF _Toc412236998 h 1563-3-5-4. جماد را نيز می‌توان فاعل ناميد PAGEREF _Toc412236999 h 1583-3-5-5. تقسيم علّت فاعلی PAGEREF _Toc412237000 h 1583-3-5-6. تعريف فاعل [علت فاعلی] PAGEREF _Toc412237001 h 1583-3-5-7. معلول در چه چيزی به علّت نيازمند است؟ PAGEREF _Toc412237002 h 1593-3-5-8. تأخر معلول از علّت PAGEREF _Toc412237003 h 1623-3-5-9. نياز هر متحرکی به محرک، يک اصل يقينی و عام نيست PAGEREF _Toc412237004 h 1623-3-5-10. تأثير حقيقي علل و عوامل مادی PAGEREF _Toc412237005 h 1633-3-5-11. نقش علل فاعل الاهی PAGEREF _Toc412237006 h 1643-3-5-12. امکان که زمينه ساز ايجاد است يک حقيقت عيني است PAGEREF _Toc412237007 h 164فصل چهارم: تحليل نظرات غزالی و ابن‌رشد و نتيجه‌گيری PAGEREF _Toc412237008 h 1664-1. تحليل نظرات غزالی و ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237011 h 1674-1-1. اصل عليّت عامه PAGEREF _Toc412237012 h 1674-1-1-1. تحليل نظرات غزالی PAGEREF _Toc412237013 h 1674-1-1-2. تحليل نظرات ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237014 h 1684-1-2. اصل ضرورت علّی و معلولی PAGEREF _Toc412237015 h 1694-1-2-1. تحليل نظرات غزالی PAGEREF _Toc412237016 h 1694-1-2-1-1. نقد نظريه‌ی عادت غزالی PAGEREF _Toc412237017 h 1724-1-2-2. تحليل نظرات ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237018 h 1744-1-3. اصل سنخيّت ميان علّت و معلول PAGEREF _Toc412237019 h 1744-1-4. معجزه و عليّت PAGEREF _Toc412237020 h 1744-1-4-1. تحليل نظرات غزالی PAGEREF _Toc412237021 h 1754-1-4-2. تحليل نظرات ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237022 h 1764-1-5. تعريف فاعل PAGEREF _Toc412237023 h 1774-1-5-1. تحليل نظرات غزالی PAGEREF _Toc412237024 h 1774-1-5-2. تحليل نظرات ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237025 h 1784-1-6. قاعده‌ی الواحد PAGEREF _Toc412237026 h 1784-1-6-1. تحليل نظرات غزالی PAGEREF _Toc412237027 h 1784-1-6-2. تحليل نظرات ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237028 h 1794-1-7. ملاک نياز معلول به علّت PAGEREF _Toc412237029 h 1804-1-7-1. تحليل نظرات غزالی PAGEREF _Toc412237030 h 1804-1-7-2. تحليل نظرات ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237031 h 1814-1-8. حدوث و قدم عالم PAGEREF _Toc412237032 h 1834-1-8-1. تحليل نظر غزالی در بحث حدوث و قدم عالم PAGEREF _Toc412237033 h 1834-1-8-2. تحليل نظر ابن‌رشد در بحث حدوث و قدم عالم PAGEREF _Toc412237034 h 1844-1-9. جدال غزالی و ابن‌رشد با ابن‌سينا PAGEREF _Toc412237035 h 1864-1-9-1. تحليل جدال غزالی با ابن‌سينا PAGEREF _Toc412237036 h 1864-1-9-2. تحليل جدال ابن‌رشد با ابن‌سينا PAGEREF _Toc412237037 h 1884-2. اشتراک نظرات غزالی و ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237038 h 1894-2-1. انتقاد به ابن‌سينا PAGEREF _Toc412237039 h 1894-2-2. عدم تبيين مناسب از ارتباط معجزه و عليّت PAGEREF _Toc412237040 h 1904-2-3. رد قاعده‌ی الواحد PAGEREF _Toc412237041 h 1904-2-4. اثبات عليّت در رابطه‌ی بين خداوند و معلولات PAGEREF _Toc412237042 h 1904-3. اختلاف نظرات غزالی و ابن‌رشد PAGEREF _Toc412237043 h 1904-3-1. اصل عليّت عامه PAGEREF _Toc412237044 h 1904-3-2. ضرورت علّی و معلولی PAGEREF _Toc412237045 h 1914-3-3. سنخيّت علّت و معلول PAGEREF _Toc412237046 h 1914-3-4. تعريف فاعل PAGEREF _Toc412237047 h 1914-3-5. ملاک نياز معلول به علّت PAGEREF _Toc412237048 h 1914-3-6. قدم زمانی عالم PAGEREF _Toc412237049 h 1914-3-7. رابطه‌ی ضرورت علّی و صانع بودن خدا PAGEREF _Toc412237050 h 1914-3-8. ابن‌رشدِ ذات گرا و غزالیِ نوميناليست PAGEREF _Toc412237051 h 1924-4. خاتمه؛ داوری در جدال غزالی و ابن‌رشد در بحث عليّت و فروع آن PAGEREF _Toc412237052 h 1934-4-1. داوری ميان غزالی و ابن‌رشد در بحث عليّت عامه PAGEREF _Toc412237053 h 1934-4-2. داوری ميان غزالی و ابن‌رشد در بحث ضرورت علّی و معلولی PAGEREF _Toc412237054 h 1934-4-3. داوری ميان غزالی و ابن‌رشد در بحث معجزه PAGEREF _Toc412237055 h 1934-4-4. داوری ميان غزالی و ابن‌رشد در تعريف فاعل PAGEREF _Toc412237056 h 1944-4-5. داوری ميان غزالی و ابن‌رشد در بحث قاعده‌ی الواحد PAGEREF _Toc412237057 h 1944-4-6. داوری ميان غزالی و ابن‌رشد در بحث ملاک نياز معلول به علّت PAGEREF _Toc412237058 h 1944-4-7. داوری ميان غزالی و ابن‌رشد در بحث حدوث و قدم عالم PAGEREF _Toc412237059 h 1944-4-8. داوری ميان غزالی و ابن‌رشد در جدال با ابن‌سينا PAGEREF _Toc412237060 h 1954-4-9. نتيجه‌ی کلی پژوهش PAGEREF _Toc412237061 h 1954-4-10. يافته‌های پژوهش و آزمون فرضيه‌ها PAGEREF _Toc412237062 h 197فهرست منابع و مآخذ PAGEREF _Toc412237063 h 201
مقدمه
1. بيان مسألهاز مشتركات هر نظام فلسفي بحث از علّت و معلول است، كه هر فيلسوفي بسته به مباني خود به بحث و بررسي در اين موضوع مي‌پردازد. اين قاعده و لوازم آن در طول تاريخ از سوي فلاسفه و متفكرين گوناگون مورد بحث و بررسي قرار گرفته است. نقش بحث علیّت در علوم مختلف و فلسفه به حدي است كه مي‌توان گفت مبناي تمام علوم طبيعي و حتي ديني در اين اصل ‌باشد. اهميت بحث عليّت تا جايي است كه ارسطو، فلسفه را به علم العلل تعريف كرده است. اولين منكران عليّت را هم مي‌توان سوفسطاييان دانست. هيوم هم در عالم فلسفه‌ي غرب منكر اين اصل شده است. در عالم اسلام نيز رويكردهاي متفاوتي در قبال اين اصل اتخاذ شده است؛ از يک سو فلاسفه‌ي مسلمان با اثبات و قبول اصل عليّت و ضرورت علّي و معلولي، كه مفاد اصلي اين قاعده تلازم ضروري ميان علّت و معلول است، نظام فلسفي خود را تبيين كرده‌اند، و از سوي ديگر چهره‌هاي شاخصي همچون بزرگان اشاعره مانند ابوحامد محمد غزالي و فخررازي، به مخالفت با اين اصل پرداخته‌اند.
محور اصلي اين پژوهش نقد، بررسي و تبيين مقايسه‌ای نظريات محمد بن احمد بن رشد اندلسي معروف به ابن‌رشد، از فلاسفه‌ي مسلمان قرن ششم هجري، به عنوان چهره‌اي كه رويكردي مشائي دارد و يكي از بزرگان اشاعره يعني ابوحامد محمد غزالي معروف به امام محمد غزالي با تأکيد بر نقدهاي غزالي بر ابن‌سينا در بحث عليّت و لوازم آن است، که در راستاي نيل به اين هدف ابتدا به ذکر کلياتي از مفهوم علّت و معلول پرداخته و سپس به تببين جنبه‌هاي مخالفت غزالي با عليّت و نظرات وي در اين باب پرداخته‌ايم. برای درک بهتر نظرات

متن کامل در سایت homatez.com

About: admin