دوره نوزدهم، شماره ۹، صفحه: ۰۱۰، هفته اول خرداد ۰۳۹۵ ۲۰۱۶ IJOGI, Vol
19, No.9, pp
1-10, may

 

و اضطراب با نقش میانجی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در زنان باردار

دکتر جهانگیر کرمی۱، دکتر خدامراد مؤمنی۱، فریده علیمرادی۲*

  1. دانشیار گروه روانشناسی عمومی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
  2. کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

تاریخ دریافت: ۱۱/۱۲/۱۳۱۴  تاریخ پذیرش:۴۴/۴۳/۱۳۱۵

  

 

خلاصه

 
 خواب، یکی از شکایات شایع دوران بارداری است که میتواند بستر مناسبی را برای بسیاری از  دوران ایجاد کند
کیفیت نامناسب خواب با پیامدهای منفی در زمینه سلامت روانی مادران مطالعه حاضر با هدف پیشبینی کیفیت خواب بر اساس استرس، افسردگی و اضطراب با نقش تنظیم شناختی هیجان در زنان باردار انجام شد

توصیفی در سال ۱۳۱۴ بر روی ۳۴۲ زن باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشت شهر کرمانشاه ارزیابی روابط بین متغیرهای مستقل و وابسته و اندازهگیری شده در مدل مفهومی پیشنهاد شده ساختاری استفاده شد
آزمودنیها به روش خودسنجی به تکمیل پرسشنامه کیفیت خواب

، پرسشنامه راهبردهای تنظیم شناختی هیجان گرانفسکی و پرسشنامه افسردگی، استرس و

( پرداختند
تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گرفتن از نرم افزارهای آماری AMOS )نسخه ۲۱( و  آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، ضریب رگرسیون و تحلیل مسیر انجام گرفت
میزان p  در نظر گرفته شد

خواب و بهداشت روان در زنان باردار از طریق راهبردهای تنظیم شناختی هیجان ارتباط معنی- گونه ای که استفاده از راهبردهای منفی تنظیم هیجان مانند نشخوار فکری و فاجعه پنداری  و اضطراب و در نتیجه کاهش کیفیت خواب شد )۴۵/۴>p(

روان نامناسب و استفاده از راهبردهای منفی و غیر انطباقی تنظیم شناختی هیجان میتوانند خواب در زنان باردار شوند

کلمات کلیدی: استرس، افسردگی، اضطراب، بارداری

 

   

 

از

دار

مقدمه: کاهش کیفیت

اختلالات روانی در اینباردار در ارتباط است

میانجی راهبردهای روش کار: این مطالعهانجام شد
به منظور  الگوی معادلات پیترزبورگ )PSQI(اضطراب )۲۱-DASSSPSS )نسخه ۲۲( و

کمتر از ۴۵/۴ معنی داریافته ها: بین کیفیت ی وجود داشت؛ بهباعث ابتلاء به افسردگینتیجه گیری: بهداشتباعث کاهش کیفیت

 

                                               

* نویسنده مسئول مکاتبات: فریده علیمرادی؛ دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
تلفن: ۴۱۳۵۴۱۲۱۳۹۴؛ پست الکترونیک:

faridealimoradi
[email protected]
com

 

 

مقدمه

دوره بارداری یکی از مهمترین مراحل زندگی یک زن است
اگرچه این دوره برای اکثر زنان یک دوره مسرت بخش است، اما اغلب یک دوره پر استرس همراه با تغییرات فیزیولوژیکی و روانی محسوب می شود )۱(
آرامش روحی و روانی مادر برای سلامتی خود و جنین اهمیت زیادی دارد و خواب و استراحت کافی یکی از عوامل تأمینکننده آن است )۲(
خواب یک فرآیند زیستی پویا و سازمان یافته است که بخش مهمی از زندگی محسوب میشود و کیفیت یا چگونگی خواب در کیفیت زندگی انسان و سلامتی جسمی و روانی او مؤثر است )۳(
کیفیت خواب به صورت دورهای از خواب نیرو  دهنده که نیازهای مرتبط با خواب افراد را تأمین کرده و به شخص اجازه انجام مناسب کارکردهای روزانه را میدهد، تعریف میشود )۴(

اختلال کیفیت خواب از جمله مشکلات شایع در بارداری است )۵(؛ به طوری که شیوع آن از ۳۳% در سه ماهه اول بارداری به ۹۴% در سه ماهه دوم افزایش مییابد )۳(
همزمان با شروع هفته ۱۲ حاملگی تا ۲ ماه بعد از زایمان، زنان از مشکل در به خواب رفتن، بیدار شدنهای مکرر، ساعات خواب شبانه کمتر و کاهش کارایی خواب شکایت میکنند
زنانی که در طی حاملگی اختلال خواب دارند، دو برابر بیشتر احتمال دارد که به فشارخون بالا ،پره اکلامپسی و کاهش رشد داخل رحمی جنین مبتلا شوند )۱(
اختلال کیفیت خواب طی بارداری بر روی فرآیند زایمان نظیر افزایش درک درد، افزایش خستگی طی زایمان، زایمان زودرس خودبهخودی و افسردگی پس از زایمان ارتباط دارد )۹(
برای بسیاری از زنان، دوران بارداری نمایانگر افزایش  آسیبپذیری نسبت به بیماریهای روان پزشکی است
شمار قابل توجهی از زنان شروع اولین اختلالات اضطرابی و خلقی را در طول بارداری و یا در چند ماه نخست بعد از زایمان تجربه می-کنند و کسانی که دارای تاریخچه اختلال روان پزشکی هستند، در خطر فزاینده تکرار یا عود علائم قرار دارند )۱(
مطالعات در خصوص میزان شیوع افسردگی دوران بارداری حاکی از آن است که شیوع افسردگی در طول سه ماهه نخست بارداری تقریباً ۴/۱% می باشد، در طول سه ماهه دوم بارداری به ۹/۱۲% افزایش مییابد وسرانجام در سه ماهه سوم بارداری به ۱۲% می رسد)۱۴(
بیش از ۱۴% زنان باردار برخی علائم افسردگی واضطراب را دارند )۱۱( و افسردگی حین بارداری برتوانایی مراقبت از خود، تغذیه، کیفیت خواب و توجه به توصیههای پزشکی، لطمه وارد می کند
از سویی ۵۴% از زنانی که در طی بارداری افسرده هستند، دچار افسردگی بعد از زایمان نیز میشوند )۱۲(
همچنین کودکان مادرانی که استرسهای دوران بارداری را تجربه کردهاند، با تأخیر در راه رفتن و تکلم )۱۳(، نقصان در حافظه و یادگیری، اختلالات خواب و هیجان پذیری، اختلالات حرکتی ،افزایش واکنش های هیجانی، افت خلق و مشکلات عاطفی و رفتاری دست به گریبان هستند )۱۴، ۱۵(

از جمله عوامل دیگری که به شدت میتواند کیفیت خواب را تحت تأثیر قرار دهد، چگونگی بکارگیری راهبردهای تنظیم شناختی هیجان است )۴(
مفهوم کلی نظم هیجانی عبارت است از تمام فرآیندهای درونی و بیرونی فرد که مسئول نظارت، ارزیابی و اصلاح واکنش-های هیجانی هستند )۱۳(
به واقع راهبردهای تنظیم شناختی هیجان، واکنشهایی هستند که راه های پذیرش یا کنار آمدن فرد با موقعیتهای استرس زا و حوادث ناگوار را معین میکنند )۱۱(، از آن جا که در موقعیت-های تنشزا، چگونگی تنظیم عواطف رویدادی مهم و ضروری است، آن را تجلی عالی ترین شکل برخورد با حوادث و رویداد های تنش زا دانسته اند )۱۹(
تنظیم هیجان به طور روزافزونی درون مدل های آسیب شناختی روانی جایابی شده است؛ به طوری که اختلالهای استرس، افسردگی و اضطراب به طور وسیعی در نتیجه مشکلات در تنظیم هیجان مشاهده شده اند )۱۱، ۲۴(
راهبردهای تنظیم شناختی هیجان به دو دسته مثبت و منفی تقسیم میشوند )۲۱(
راهبردهای مثبت شامل: ۱- تمرکز مجدد مثبت، که به تفکراتی درباره موضوعات لذت بخش به جای رویدادهای واقعی اشاره دارد، ۲- تمرکز مجدد مثبت بر برنامه ریزی، که به افکاری در مورد این که چه مراحلی باید در پیش گرفته شود و چطور با اتفاقات منفی کنار آمد می پردازد، ۳- ارزیابی مجدد مثبت، به ایجاد معنی مثبت از رویدادها در دوره هایی از رشد فردی برمی گردد و ۴- دیدگاه گیری، به کنار گذاشتن جدیت و اهمیت رویداد واقعی و تأکید بر نسبیت آن هنگام مقایسه اش با دیگر رویداد ها اطلاق میشود، می باشد
راهبردهای منفی شامل: ۱- سرزنش خود، به افکاری که خود شما را برای آن چه تجربه کرده اید مقصر می داند، اشاره دارد
۲- پذیرش، اشاره به افکاری که پذیرنده آنچه تجربه کرده اید میباشد و نقش خود شما را در آن چه اتفاق افتاده کنار می زند
۳- نشخوار فکری، شامل تفکر درباره احساسات و افکاری که با حوادث منفی همبسته شده اند، میباشد
۴- فاجعه انگاری، به تأکید صریح بر وحشتناک بودن آنچه که تجربه شده است اشاره دارد و ۵- سرزنش دیگری، یعنی فرد در برخورد با موقعیت ناگوار دیگران را مقصر و عامل اصلی در وقوع موقعیت می داند، می باشد )۱۹(

با توجه به اهمیت موضوع و از آن جا که زنان در دوران بارداری تغییرات روانی زیادی را تحمل میکنند و تأثیرپذیری آنان نسبت به استرسهای متفاوت زندگی در این دوره افزایش مییابد و همچنین با توجه به اهمیت بهداشت خواب و عوارض افسردگی، استرس و اضطراب و نقش و اهمیت چگونگی بکارگیری راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در موقعیتهای استرسزای زندگی، مطالعه حاضر با هدف پیشبینی کیفیت خواب بر اساس استرس، افسردگی و اضطراب با نقش میانجی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در زنان باردار انجام شد

 

روش کار

  ۳۳

این مطالعه توصیفی از نوع همبستگی در ۳ ماه اول سال ۱۳۱۴ بر روی ۳۴۲ نفر از زنان باردار شهر کرمانشاه که به مراکز بهداشت سطح شهر مراجعه کرده و واجد شرایط پژوهش بودند و جهت شرکت در مطالعه رضایت داشتند انجام شد
در مدل مفهومی پیشنهاد شده از الگوی معادلات ساختاری استفاده شد
الگویابی معادلات ساختاری یک روش تحلیل چند متغیری نیرومند است که از طریق آن می توان به آزمون فرضیههایی درباره روابط علی بین متغیرهای مستقل و وابسته پرداخت
در این مطالعه نمونهگیری به روشخوشهای انجام شد، بدین منظور از بین ۳۲ مرکزبهداشت شهر کرمانشاه، ۱۲ مرکز انتخاب شد
با توجهبه اینکه تعداد مراجعین به مراکز بهداشت در مدتاجرای پژوهش ۱۴۴۴ نفر بودند، حجم نمونه بر اساس جدول مورگان ۳۴۲ نفر انتخاب شد که با در نظر گرفتن عواملی نظیر ریزش و عدم همکاری برخی افراد، حجم نمونه ۳۲۵ نفر در نظر گرفته شد و در پایان تحلیل داده ها برای ۳۴۴ نفر انجام گرفت
ملاکهای ورود به مطالعه شامل: محدوده سنی ۴۱-۱۳ سال، عدم ابتلاء به بیماری طبی، باردار بودن، عدم مصرف دخانیات و مواد مخدر، عدم مصرف داروهای خواب آور ،سکونت در شهر کرمانشاه، داشتن حداقل سواد ابتدایی و بارداری خواسته بود
معیارهای خروج از مطالعه شامل: سن کمتر از ۱۳ و بیشتر از ۴۱ سال، ابتلاء به بیماری طبی، مصرف مواد مخدر و دخانیات، استفاده از داروهای خواب آور، بارداری ناخواسته، عدم سکونت در شهر کرمانشاه و بیسواد بودن بود
برای اجرای پژوهش ابتدا پژوهشگر با مراجعه به دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و توضیح اهداف پژوهش و درخواست معرفی نامه جهت ارائه به مرکز بهداشت شهرستان کرمانشاه و

انجام هماهنگیهای لازم و کسب رضایتنامه جهت  صدور معرفینامه، اقدام به انجام پژوهش در درمانگاه های سطح شهر در نیمه اول سال ۱۳۱۴ نمود
پس از اجرای پژوهش ۳۴۴ پرسش نامه در مرحله فرضیه آزمایی تحلیل شدند
لازم به ذکر است که ۲۵ مورد از پرسش نامه ها به دلیل نقص یا عدم دقت در پاسخگویی کنار گذاشته شدند

ابزار پژوهش شامل سه پرسشنامه: کیفیت خواب پیترزبورگ۱ )PSQI(، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس )۲۱-DASS( و پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان بود

پرسشنامه کیفیت خواب پیترزبورگ )PSQI( توسط  جیبایسی و همکاران )۱۱۹۱( جهت اندازهگیری کیفیت و الگوهای خواب در افراد بزرگسال ساخته شده است
این مقیاس شامل ۱۹ سؤال است و خواب مناسب

۱ Pittsburgh sleep quality questionnaire                                                                                              

را از خواب نامناسب با ارزیابی ۱ ویژگی خواب در طولیک ماهه گذشته متمایز میسازد
این ابزار خودگزارشی، قلمروهای متعددی دارد که شامل کیفیت ذهنی خواب، تأخیر در به خواب رفتن، طول مدت خواب، کارایی خواب، اختلالات خواب، مصرف داروهای خواب آور و اختلال عملکرد روزانه است
اکثر آیتمها بر اساس سؤالات چند جوابی تنظیم شدهاند و پاسخها از ۴ تا ۳ درجه بندی شده اند
دامنه نمرات از ۴ تا ۲۱ قرار دارد و سازندگان مقیاس معتقدند یک نمره بالاتر از ۵ به عنوان یک اختلال خواب قابل ملاحظه تلقی می-شود
پایایی این پرسشنامه نسبتاً بالا و برای آن آلفای کرونباخ ۹۳/۴ گزارش شده است )۲۲(
در ایران این  پرسشنامه از روایی ۹۳/۴ و پایایی ۹۱/۴ برخوردار است

)۲۳(

مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس )۲۱-DASS( توسط ولاویبوند )۱۱۱۵( تهیه شده است
این پرسشنامه دارای دو فرم است؛ فرم کوتاه دارای ۲۱ عبارت است که هر یک از سازه های روانی افسردگی ،اضطراب و استرس را توسط ۱ عبارت متفاوت مورد ارزیابی قرار میدهد
این مقیاس توسط صاحبی و همکاران )۲۴۴۵( برای جمعیت ایرانی اعتباریابی شده است )۲۴(
نحوه پاسخ دهی به پرسش ها به صورت ۴ گزینه ای است که به صورت خودسنجی تکمیل می-شود
دامنه پاسخها از هیچ وقت تا همیشه متغیر است و نمرهگذاری آن از ۴ تا ۳ است

پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان توسط گرانفسکی و همکاران )۲۴۴۱( تدوین شده است
این پرسشنامه مقیاسی چند بُعدی و یک ابزار خودگزارشی است که دارای ۳۳ ماده است و به منظور شناسایی راهبردهای مقابله شناختی بعد از تجربه ای ناگوار به کار می رود
این پرسشنامه دارای ۱ مؤلفه )سرزنش خود، پذیرش ،نشخوارفکری، فاجعه انگاری، سرزنش دیگری، تمرکز مجدد مثبت، تمرکز مجدد مثبت بر برنامه ریزی ،ارزیابی مجدد مثبت و دیدگاهگیری( است
هر سؤال به روش لیکرت از هرگز )۱( تا همیشه )۵( مشخص شده است
از جمع کل نمرات یک نمره کلی به دست می آید که بیانگر استفاده از راهبردهای تنظیم شناختیهیجان است و میتواند در دامنه ای از ۱۹۴-۳۳ قرارگیرد
ضریب آلفا برای خرده مقیاسهای این پرسشنامهبه وسیله گرانفسکی و همکاران )۲۴۴۲( در دامنه۹۱/۴-۱۱/۴ گزارش شده است )۲۵(
برای بررسی آلفای کرونباخ این پرسشنامه در ایران امین آبادی و همکاران )۲۴۱۱( ضریب آلفای ۱۵/۴ را گزارش کردند )۲۳(
برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی )محاسبه میانگین، انحراف معیار، همبستگیهای مرتبه صفر پیرسون و رگرسیون همزمان( استفاده شد
سپس تحلیلهای مربوط به مفروضههای زیربنایی الگویابی معادلات ساختار انجام گرفت
همچنین تحلیل های پیچیده تر برای ارزیابی مدل پیشنهادی انجام شد که همگی از طریق الگویابی معادلات ساختاری با بهره گرفتن از روش آماری برآورد حداکثر درست نمایی اعمال شدند
تجزیه و تحلیل داده ها با بهره گرفتن از نرم افزارهای آماری AMOS )نسخه ۲۱( و SPSS )نسخه ۲۲( و آزمون های آماری ضریب همبستگی پیرسون، ضریب رگرسیون و تحلیل مسیر انجام گرفت
میزان p کمتر از ۴۵/۴ معنی دار در نظر گرفته شد

 

یافته ها

در مطالعه حاضر میانگین سنی زنان باردار ۳/۵±۳۳/۲۱ سال بود
از نظر وضعیت تحصیلی ۱۱ نفر )۳/۲۳%( از افراد تحصیلات زیردیپلم، ۱۴۹ نفر )۳۳%( دیپلم و ۱۱۳ نفر )۱/۳۱%( بالای دیپلم داشتند
۱۳۹ نفر )۵۳%( از افراد زایمان اول، ۱۱۳ نفر )۳۱%( زایمان دوم و ۱۱ نفر )۱%( در زایمان سوم و بیشتر بودند
۱۲۳ نفر )۱/۴۱%( افراد بین ماه های اول تا پنجم و ۱۱۴ نفر )۵۹%( در ماه های ششم تا نهم بارداری قرار داشتند
۵۳ نفر )۱/۱۱%( دارای سابقه سقط و ۲۴۱ نفر )۳/۹۲%( بدون سابقه سقط بودند
برای بررسی رابطه بین افسردگی ،اضطراب و استرس با کیفیت خواب از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد که نتایج آن در جدول ۱ آمده است

 

 

جدول ۱– ضرایب همبستگی بین افسردگی، اضطراب و استرس با کیفیت خواب

 

 

         سطح معناداری       ضرایب همبستگی بهداشت روانی
 ۴/۴۴۱  ۴/۴۳ افسردگی
 ۴/۴۴۱  ۴/۴۹ اضطراب
 ۴/۴۴۱  ۴/۴۱ استرس

          سطح معناداری ضرایب همبستگی راهبردهای تنظیم هیجان
 ۴/۴۴۱       -۴/۲۱ تمرکز مثبت بر برنامه ریزی
 ۴/۴۴۱  -۴/۲۴ ارزیابی مثبت
 ۴/۴۴۱  ۴/۳۴ سرزنش خود
 ۴/۴۴۱  ۴/۲۱ سرزنش دیگران
 ۴/۴۴۱  ۴/۳۵ نشخوار فکری
 ۴/۴۴۱  ۴/۲۳ پذیرش
 ۴/۴۴۱  ۴/۳۴ فاجعه پنداری

بر اساس نتایج جدول ۱، بین افسردگی و کیفیت خواب برای بررسی رابطه بین راهبردهای شناختی تنظیم ضریب همبستگی ۴۳/۴، بین اضطراب و کیفیت خواب هیجان با کیفیت خواب از ضریب همبستگی پیرسون ضریب همبستگی ۴۹/۴ و بین استرس و کیفیت خواب استفاده شد که نتایج آن در جدول ۲ آمده است

ضریب همبستگی ۴۱/۴ وجود داشت که این  همبستگیها در سطح ۴۴۱/۴>p معنادار بودند

 

جدول ۲– ضرایب همبستگی بین راهبردهای شناختی تنظیم هیجان با کیفیت خواب

 

 

۳۵/۴، بین راهبرد پذیرش و کیفیت خواب ضریب همبستگی ۲۳/۴ و بین راهبرد فاجعه پنداری و کیفیت

خواب ضریب همبستگی ۳۴/۴ وجود داشت
این  همبستگیها در سطح ۴۴۱/۴>p معنادار بودند
ضرایب همبستگی بین راهبردهای شناختی تنظیم هیجان با افسردگی، اضطراب و استرس در جدول ۳ آمده است

بر اساس نتایج جدول ۲، بین راهبرد تمرکز مثبت بر برنامه ریزی و کیفیت خواب ضریب همبستگی ۲۱/۴-، بین راهبرد ارزیابی مثبت و کیفیت خواب ضریب همبستگی ۲۴/۴-، بین راهبرد سرزنش خود و کیفیت خواب ضریب همبستگی ۳۴/۴، بین راهبرد سرزنش دیگران و کیفیت خواب ضریب همبستگی ۲۱/۴، بین راهبرد نشخوار فکری و کیفیت خواب ضریب همبستگی

 

 

جدول ۳– ضرایب همبستگی بین راهبردهای شناختی تنظیم هیجان با افسردگی، اضطراب و استرس

 

افسردگی     اضطراب     استرس راهبردهای تنظیم هیجان

همبستگی                                                            سطح معناداری                                                            همبستگی                                                            سطح معناداری                                                            همبستگی                            سطح معناداری

 ۴/۴۴۱  -۴/۳۴  ۴/۴۴۱  -۴/۲۴  ۴/۴۴۱  -۴/۳۴ تمرکز مثبت بر برنامه ریزی
 ۴/۴۴۱  -۴/۱۵  ۴/۴۴۲  -۴/۱۹  ۴/۴۴۳  -۴/۱۱ ارزیابی مثبت
 ۴/۴۴۱  ۴/۳۴  ۴/۴۴۱  ۴/۲۹  ۴/۴۴۱  ۴/۲۵ سرزنش خود
 ۴/۴۴۱  ۴/۲۱  ۴/۴۴۱  ۴/۳۲  ۴/۴۴۱  ۴/۳۲ سرزنش دیگران
 ۴/۴۴۱  ۴/۳۳  ۴/۴۴۱  ۴/۳۱  ۴/۴۴۱  ۴/۳۵ نشخوار فکری
 ۴/۴۴۱  ۴/۲۳  ۴/۴۴۴  ۴/۱۱  ۴/۴۴۱  ۴/۲۳ پذیرش
 ۴/۴۴۱  ۴/۲۱  ۴/۴۴۱  ۴/۲۳  ۴/۴۴۱  ۴/۲۱ فاجعه پنداری

بر اساس جدول ۳ همه راهبردهای تنظیم هیجان با برای پیشبینی کیفیت خواب بر اساس راهبردهای افسردگی، اضطراب و استرس ارتباط معناداری داشتند
تنظیم هیجان، افسردگی، اضطراب و استرس از تحلیل

۵۵

 

رگرسیون به شیوه ورود همزمان استفاده شد که    خلاصه نتایج در جدول ۴ آمده است

 

جدول۴– خلاصه نتایج برای پیشبینی کیفیت خواب بر اساس راهبردهای تنظیم هیجان، افسردگی، اضطراب و استرس

 

 

معناداری مدل  F  R2  R متغیر ملاک
      ۴/۴۴۱ ۱۳/۹۵ ۴/۳۳ ۴/۵۱ کیفیت خواب

بر اساس نتایج جدول ۴، راهبردهای تنظیم هیجان ،اساس متغیرهای راهبردهای تنظیم هیجان، افسردگی ،افسردگی، اضطراب و استرس روی هم رفته میتوانند اضطراب و استرس بر اساس آزمون تحلیل رگرسیون ۳۳% تغییرات مربوط به کیفیت خواب را پیشبینی آمده است

کنند
در جدول ۵ ضرایب پیشبینی کیفیت خواب بر                                                                                                                     

جدول ۵– ضرایب رگرسیونی برای پیشبینی کیفیت خواب

 

سطح معناداری  T    B متغیر پیش بین
        ۴/۴۲ ۲/۳۲ ۴/۲۱ افسردگی
      ۴/۴۴۱ ۳/۹۲ ۴/۲۵ ۴/۴۵ اضطراب
        ۴/۵۵ ۴/۳۴ ۴/۴۴ ۴/۴۱ استرس
        ۴/۵۱ ۴/۵۱ ۴/۴۵ ۴/۴۵ تمرکز مثبت بر برنامه ریزی
        ۴/۹۴ ۴/۲۱ ۴/۴۲ ۴/۴۲ ارزیابی مثبت
        ۴/۴۱ ۱/۹۳ ۴/۱۱ ۴/۳۳ سرزنش خود
        ۴/۳۱ ۴/۹۵ ۴/۴۵ ۴/۱۳ سرزنش دیگران
        ۴/۲۴ ۱/۱۹ ۴/۴۹ ۴/۱۳ نشخوار فکری
        ۴/۴۴ ۴/۹۵ ۴/۴۵ ۴/۱۲ پذیرش
        ۴/۴۵ ۱/۱۳ ۴/۱۲ ۴/۲۱ فاجعه پنداری

 

بر اساس نتایج تحلیل رگرسیون در جدول ۵، در روش خواب را داشتند
اما سایر متغیرهای پیشبین به تنهایی رگرسیون همزمان، افسردگی با ضریب تأثیر ۱۳/۴ و توان پیشبینی کیفیت خواب را نداشتند

اضطراب با ضریب تأثیر ۲۵/۴ توان پیشبینی کیفیت

 

 

 

شاخص های نیکویی برازش مدل برای بررسی میانجی- روان )افسردگی، اضطراب و استرس( با کیفیت خوابگری راهبردهای تنظیم هیجان در رابطه بین بهداشت در جدول ۳ آمده است

 

جدول ۶– شاخص های نیکویی برازش مدل

 

مقدار شاخص های برازندگی
 ۱۱۱/۱۴ آزمون نیکویی برازش کای دو )۲x(
 ۴/۴۴۱ سطح معناداری
 ۱۹ درجه آزادی )df(
 ۱/۱۳ نسبت کای دو به درجه آزادی )x2/df(
 ۴/۱۳ شاخص نیکویی برازش )GFI(
 ۴/۳۱ شاخص نیکویی برازش تعدیل یافته )AGFI(
 ۴/۱۴ شاخص برازندگی هنجار شده )NFI(
 ۴/۱۵ شاخص برازندگی تطبیقی )CFI(
 ۴/۱۵ شاخص برازندگی افزایشی )IFI(
 ۴/۱۳ شاخص توکر- لویس )TLI(
   ۴/۴۵۱ ریشه میانگین مجذور باقی مانده تقریبی )RMSEA(

         سطح معناداری      نسبت بحرانی       خطای معیار       برآورد غیراستاندارد برآورد استاندارد

 (β)

مسیرها
 ۴/۴۴۱  ۴۱/۳  ۴/۱۴  ۴/۳۵      ۴/۴۳ بهداشت روان به تنظیم هیجان
 ۴/۴۴۵  ۱۹/۲  ۴/۴۴۳  ۴/۴۲      ۴/۲۴ تنظیم هیجان به کیفیت خواب
 ۴/۴۴۱  ۳۵/۳  ۴/۴۱  ۴/۴۱      ۴/۵۱ بهداشت روان به کیفیت خواب

بر اساس نتایج جدول ۳، الگو دارای برازش خوب بود
   مدل در جدول ۱ آمده است

ضرایب استاندارد و غیر استاندارد مستقیم مسیرها در

 

 

جدول ۷– ضرایب استاندارد و غیر استاندارد اثرات مستقیم مدل

   
خواب ۲۴/۴ و اثر مستقیم ترکیب متغیرهای مکنون بهداشت روان بر ترکیب متغیرهای مکنون کیفیت خواب ۵۱/۴ بود
ضرایب استاندارد و غیر استاندارد اثرات غیر مستقیم در مدل در جدول ۹ آمده است
بر اساس نتایج تحلیل برای مدل پیشنهادی در جدول ۱، اثر مستقیم بهداشت روان بر ترکیب متغیرهای مکنون راهبردهای شناختی تنظیم هیجان ۴۳/۴، اثر مستقیم ترکیب متغیرهای مکنون راهبردهای شناختی تنظیم هیجان بر ترکیب متغیرهای مکنون کیفیت

 

جدول ۸– ضرایب استاندارد و غیر استاندارد اثرات غیر مستقیم مدل

 

         سطح معناداری

        برآورد غیراستاندارد برآورد استاندارد

(β)

مسیرها
 ۴/۴۴۳  ۴/۴۱  ۴/۴۹ بهداشت روان به کیفیت خواب از طریق تنظیم هیجان
 ۴/۴۴۳  ۴/۴۹  ۴/۳۹ بهداشت روان به کیفیت ذهنی خواب از طریق تنظیم هیجان
 ۴/۴۴۵  ۴/۱۱  ۴/۳۴ بهداشت روان به تأخیر در خواب از طریق تنظیم هیجان
 ۴/۴۴۳  -۴/۴۹  -۴/۱۴ بهداشت روان به طول مدت خواب از طریق تنظیم هیجان
 ۴/۴۴۴  -۴/۱۵  -۴/۲۹ بهداشت روان به خواب مفید از طریق تنظیم هیجان
 ۴/۴۴۳  ۴/۱۵  ۴/۵۴ بهداشت روان به اختلال خواب از طریق تنظیم هیجان
 ۴/۴۴۳  ۴/۱۱      ۴/۳۱ بهداشت روان به اختلال در عملکرد روزانه از طریق تنظیم هیجان

 

بر اساس نتایج تحلیل برای مدل در جدول ۹، اثراستاندارد غیر مستقیم بهداشت روان )افسردگی ،اضطراب و استرس(، بر کیفیت خواب از طریق راهبردهای تنظیم هیجان ۴۹/۴ بود که در سطح ۴۴۳/۴>p معنادار بود

 

بحث

در مطالعه حاضر بین تمام مؤلفه های تنظیم شناختی هیجان و کیفیت خواب ارتباط مثبت و معنی داری وجود داشت، بدین معنا که استفاده از این راهبردهای منفی باعث کاهش کیفیت خواب در زنان باردار شد
بر اساس نتایج این مطالعه و مطالعات گذشته، بین خواب و هیجان  ارتباط نزدیکی وجود دارد و هیجانات، خواب را تحت تأثیر قرار می دهند )۲۱(
درگیری های درون روانی و ناتوانی در تنظیم هیجان منجر به افزایش برانگیختگی شبانه و بیخوابی میشود و استفاده از راهبردهای منفی تنظیم هیجان به ویژه نشخوار فکری و فاجعه انگاری باعث کاهش کیفیت خواب میشود )۴(

افرادی که در رویارویی با رخدادهای ناراحت کننده، درگیر افکار مربوط به این رخدادها میشوند و برای مدت طولانی به نشخوار فکری می پردازند، آن را فاجعه بار و وحشتناک می دانند و منفعلانه تسلیم میشوند )۱۱(، کیفیت خواب بدتر و احساسات منفی بیشتری را تجربه میکنند
این افراد هر بار که به نشخوار فکری می پردازند، گویی آن واقعه به طور دائم در حال وقوع است، وقتی این افکار هنگام شب در ذهن فرد مرور میشوند، منجر به افزایش ساعات بیداری و کاهش کیفیت خواب می شوند
غفرانی )۲۴۱۵( در مطالعه خود به این نتیجه رسید که فاجعه انگاری کیفیت خواب را تحت تأثیر قرار میدهد و باعث کاهش آن میشود )۲۹(

در مقابل بین استفاده از راهبردهای مثبت تنظیم شاختی هیجان و کیفیت خواب ارتباط منفی و معنی داری وجود دارد؛ به این معنی که استفاده از راهبردهای مثبت تنظیم هیجان باعث بهبود کیفیت خواب در زنان باردار میشود
افرادی که بعد از رویارویی با مشکلات ذهن خود را به فعالیت ها و تجارب مثبت معطوف می-کنند، بر سازنده بودن رویداد ناگوار تأکید دارند و سعیمیکنند اهمیت و جدیت رویداد ناگوار را ناچیز جلوه دهند، نتایج هیجانی مثبت تر و کیفیت خواب بهتری دارند

در مطالعه حاضر بین بهداشت روان )افسردگی، استرس و اضطراب( با کیفیت خواب زنان باردار ارتباط معنی داری وجود داشت
مطالعه فورد و همکاران )۱۱۹۱( نشان داد که بین کیفیت نامناسب خواب و افسردگی ارتباط وجود دارد )۲۱( و افرادی که از بی خوابی رنج می برند نسبت به کسانی که الگوی خواب نرمال دارند، خطر بیشتری برای ابتلاء به افسردگی دارند و افسرگی، قوی ترین پیش بین اختلال خواب و کیفیت نامناسب آن میباشد )۳۴(
از طرفی کیفیت نامناسب خواب بر تنظیم ساعات خواب تأثیر گذاشته و منجر به افزایش اضطراب و افسردگی میشود و این به نوبه خود سلامت روان را تحت تأثیر قرار میدهد
۵۴% از افرادی که مبتلا به افسردگی تشخیص داده میشوند، از خواب خود شکایت میکنند )۱۴(
لویس و همکاران )۲۴۴۳( در مطالعه خود به این نتیجه رسیدند که حدود ۵۴% بیماری های روحی- روانی همراه با حاملگی، اضطراب و افسردگی میباشد )۳۱(
همچنین بین استرس و اضطراب در زنان باردار با کیفیت خواب آنها ارتباط معنی داری وجود دارد و صرف وجود اختلالات اضطرابی )۳۲( و استرس )۳۳( طی بارداری بدون احتساب افسردگی باعث کاهش کیفیت خواب میشود

با توجه به مدل ارائه شده، بهداشت روان هم به طور مستقیم و هم به طور غیر مستقیم و از طریق راهبردهای منفی تنظیم شناختی هیجان میتواند باعث کاهش کیفیت خواب زنان باردار شود
در نهایت نتایج مطالعه حاضر از نظر وجود رابطه بین استفاده از راهبردهای منفی تنظیم هیجان و کاهش کیفیت خواب با مطالعات گاستلا و همکاران )۲۴۴۱(، کاهن و همکاران )۲۴۱۳( و غفرانی )۲۴۱۵( و از نظر وجود رابطه بین افسردگی و کاهش کیفیت خواب با مطالعات قرشی )۲۴۱۵( و فورد و همکاران )۱۱۹۱( و از نظر وجود رابطه بین اضطراب و کاهش کیفیت خواب با مطالعه سوتر و همکاران )۲۴۴۴( و از نظر وجود رابطه بین افسردگی و اضطراب با کاهش کیفیت خواب با مطالعه لویس و همکاران )۲۴۴۳( همخوانی داشت )۴، ۱۴، ۳۲-۲۱(

با بهره گرفتن از نتایج این مطالعه و مطالعات قبلی میتوان به راهکارهای عملی و مهمی از جمله بکارگیری روانشناسان در مراکز بهداشت در کنار سایر پرسنل این مراکز جهت غربالگری و مشخص نمودن مادران دارای مشکلات خواب، مشکلات هیجانی و مشکلات خلقی و اختلالات اضطرابی و تلاش در جهت حل این مشکلات ،آموزش مهارتهای مؤثر تنظیم هیجان، اجرای برنامه-های مداخلهای جهت شناسایی و اصلاح راهبردهای منفی و غیر انطباقی تنظیم هیجان در زنان باردار ،آموزش مدیریت رفتار در موقعیتهای استرس زا، روان درمانی و بالاخره راهنمایی مادران در جهت دریافت خدمات روان شناختی دست یافت

از محدودیتهای مطالعه حاضر میتوان به پوشش دادن طیف وسیعتری از آزمودنیها اشاره کرد؛ چرا که بیشتر مراجعین به مراکز بهداشت از طبقات پایین اجتماعی و اقتصادی بودند
محدودیت دیگر مطالعه حاضر تعداد زیاد سؤالات پرسشنامه ها و عدم انگیزه کافی آزمودنی ها جهت پاسخگویی به سؤالات بود
همچنین با توجه به اینکه این مطالعه در شهر کرمانشاه انجام شد، لذا تعمیم نتایج باید با احتیاط صورت گیرد
لازم به ذکر است که پژوهشگران تا پایان پژوهش رعایت ملاحظات اخلاقی از جمله اختیار آزمودنیها در مورد شرکت در پژوهش و محرمانه بودن اطلاعات دریافتی را مدنظر منابع

 

قرار دادند
پیشنهاد میشود در مطالعات آینده به رابطهعلت و معلولی این متغیرها در غالب طرح های آزمایشی توجه شود
همچنین از آنجا که این مطالعه بر روی زنان باردار سالم انجام گرفت، پیشنهاد میشود در مطالعات آینده در زنان باردار دارای بیماریهای خاص و زنان نابارور نیز انجام شود

 

نتیجهگیری

راهبردهای تنظیم شناختی هیجان میتواند در رابطه با کیفیت خواب و بهداشت روان )استرس، افسردگی و اضطراب( نقش میانجی را ایفا کند؛ به گونهای که استفاده از برخی راهبردهای منفی تنظیم هیجان مانند نشخوار فکری و فاجعه پنداری با ابتلاء به مشکلات هیجانی، افسردگی و اضطراب رابطه دارند و از عوامل مرتبط با رشد آسیب شناسی روانی و کاهش کیفیت خواب در زنان باردار می باشند
همچنین افسردگی ،استرس و اضطراب از عوامل پیشبینیکننده کیفیت خواب در زنان باردار هستند که در مجموع حدود ۵۴% از واریانس کیفیت خواب آن ها را تبیین میکنند که بسیار قابل توجه است

 

تشکر و قدردانی

بدین وسیله از تمام پرسنل مراکز بهداشت شهر کرمانشاه به ویژه پرسنل بخش زنان و مامایی که در طول مدت اجرای پژوهش همکاری داشتند و همچنین از شرکت-کنندگان در این مطالعه، تشکر و قدردانی می شود

 

  1. Mckee MD, Cunningham M, Jankowski KR, Zayas L
    Health-related functional status in pregnancy: relationship to depression and social support in a multi-ethnic population
    Obstet Gynecol 2001; 97(6):988-93.
  2. Moline M, Broch L, Zak R
    Sleep problems across the life cycle in women
    Curr Treat Options Neurol 2004; 6(4):319-30.
  3. Dogan O, Ertekin S, Dogan S
    Sleep quality in hospitalized patients
    J Clin Nurs 2005; 14(1):107-13.
  4. Guastella AJ, Moulds ML
    The impact of rumination on sleep quality following a stressful life event
    Pers Individ Dif 2007; 42(6):1151-.26
  5. Dzaja A, Arber S, Hislop J, Kerkhofs M, Kopp C, Pollmacher T, et al
    Women’s sleep in health and disease
    J Psychiatr Res 2005; 39(1):55-76.
  6. Lopes EA, Carvalho LB, Seguro PB, Mattar R, SilvaAB, Prado LB, et al
    Sleep disorders in pregnancy
    Arquivos Neuro Psiquiatr 2004; 62(2A):217-21.
  7. Santiago JR, Nolledo MS, Kinzler W, Santiago TV
    Sleep and sleep disorders in pregnancy
    Ann Intern Med 2001; 134(5):396-408.
  8. Chang JJ, Pien GW, Duntley SP, Macones GA
    Sleep deprivation during pregnancy and maternal and fetal outcomes
    Sleep Med Rev 2010; 14(2):107–۱۴

 

  1. Bunevicius R, Kusminskas L, Bunevicius A, Nadisauskien R, Jureniene K, Pop VJ
    Psychosocial risk factors for depression during pregnancy
    Acta Obstat Gynecol Scand 2009; 88(5):599-605.
  2. Burt VK, Hendrick VC
    Clinical manual of women’s mental health
    Washington, DC: American Psychiatric Publishing, Inc; 2007.
  3. Ko JY, Farr SL, Dietz PM, Robbins CL
    Depression and treatment among U
    S
    pregnant and nonpregnant women of reproductive age, 2005-2009. J Womens Health (Larchmt) 2012; 21(8):830-6.
  4. Bloch M, Rotenberg N, Koren D, Klein E
    Risk factors for early postpartum deppresive symptoms
    Gen Hosp Psychiatry 2006; 28(1):3-8.
  5. Pallares ME, Benasconi PA, Feleder C, Cutrera RA
    Effects of prenatal stress on motor performance and anxiety behavior in Swiss mic
    Physiol Behav 2007; 92(5):951-6.
  6. Kohman RA, Tarr AJ, Day CE, Mclinden KA, Boehm GW
    Influence of prenatal stress on behavioral, endocrine, and cytokine responses to adulthood bacterial endotoxin exposure
    Behav Brain Res 2008; 193(2):257-68.
  7. Wu J, Song TB, Li YJ, He KS, Ge L, Wang LR
    Prenatal restraint stress impairs learning and memory and hipoocompal PKCbeta 1 expression and translocation in offspring rats
    Brain Res 2007; 1141:205-13.
  8. Thompson RA
    Emotional regulation: a theme in search for definition
    Monogr Soc Res Child Dev 1994; 59(23):25-52.
  9. Szczygiel D, Buczny J, Bazinska R
    Emotion regulation and emotional information processing: the moderating effect of emotional awareness
    Pers Individ Dif 2012; 52(3):433–۷
  10. Garnefski N, Kraaij V
    Relationships between cognitive emotion regulation strategies and depressive symptoms: a comparative study of five specific samples
    Pers Indivd Dif 2006; 40(8):1659-69.
  11. Watson W
    Few employers addressing workplace stress, Watson Wyatt surveys find
    PR Newswire
    Available at: URL: http://www
    prnewswire
    com/news
    releases/fewemployersaddressingworkplacestresswatsonwyatt surveysfindhtml; 2005.
  12. Campbell-Sills L, Barlow DH, Brown TA, Hofman SG
    Effects of suppression and acceptance on emotional responses of individual with anxiety and mood disorders
    Behav Res Ther 2007; 44(9):1251-63.
  13. Samani S, Sadeghi L
    The adequacy of psychometric measures of cognitive emotion regulation questionnaire
    J Psychol Model Method 2010; 1(1):51-62. (Persian)
  14. Buysse DJ, Reynolds CF 3rd, Monk TH, Bermaner SR, Kupfer DJ
    The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research
    Psychiatry Res 1989; 28(2):193-213.
  15. Heydari A, Ehteshamzadeh P, Marashi M
    The relationship between insomnia severity, sleep quality, sleepless and impaired mental health and academic performance of girls
    J Woman Culture 2010; 1(4):65-76. (Persian)
  16. Sahebi A, Asghari MJ, Salari RS
    Validation of depression, anxiety and stress (DASS-21) scales for the Iranian population
    Iran Psychol 2005; 4(1):299-313. (Persian)
  17. Garnefski N, Kraaij V, Spinhoven P
    Manual for the use of the cognitive emotion regulation questionnaire
    Leiderorp 2002; 30:1311-27.
  18. Aminabadi Z, Dehghani M, Khodapanahi MK
    Factor structure and validation of cognitive emotion regulation questionnaire
    J Behav Sci 2012; 5(4):365-71. (Persian)
  19. Kahn M, Sheppes G, Sadeh A
    Sleep and emotions: bidirectional links and underlying mechanisms
    Int J Psychophysiol 2013; 89(2):218-28.
  20. Ghofrani S
    Examines the role of cognitive emotion regulation variables interpersonal problems and sleep quality among parents of middle school students
    [Master Thesis]
    Marvdasht, Iran: Islamic Azad University of Marvdasht; 2015. (Persian)
  21. Ford DE, Kamerow DB
    Epidemiologic study of sleep disturbances and psychiatric disorders
    An opportunity for prevention? JAMA 1989; 262(11):1479-84.
  22. Gharashi Y
    The relationship between brain behavioral systems and depressive symptoms with symptoms of sleep disorders
    [Master Thesis]
    Tabriz, Iran: Faculty of Education and Psychology Tabriz University; 2015. (Persian)
  23. Louise B, Narcoma C, Gomes A
    Depression during pregnancy
    Obstet Gynecol 2003; 68(4):372-.68
  24. Sutter-Dallay AL, Giaconne-Marcesche V, Glatigny-Dallay E, Verdoux H
    Women with anxiety disorders during pregnancy are at incesed risk of intense postnatal depressive symptoms: a prospective survey of the MATQUID cohort
    Eur Psychiatry 2004; 19(8):459-.36
  25. Jokar E, Rahmati A
    The effect of stress inoculation training on anxiety and quality of sleep of pregnant women in third trimester
    J Fundement Ment Health 2015; 17(2):62-8. (Persian)

 

۱۱

متن کامل پایان نامه ها در سایت sabzfile.com