2204085-373380
دانشگاه تهران
دانشکده حقوق و علوم سیاسی
روشهای حقوقی مدیریت ریسک در قراردادهای نفتی
استاد راهنما
دکتر فرهاد ایرانپور
استاد مشاور
دکتر سید نصرالله ابراهیمی
نگارش
مدرس پدرام
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد
رشته حقوق تجاری اقتصادی بین المللی
بهمن 1390
چکیده
سرمایهگذاران با در نظر گرفتن ریسکهای «زمین شناسی»، «مسائل مالی» و «عوامل قراردادی و قانونی» تمایل خود را به حضور در پروژه های اکتشاف و بهرهبرداری نشان میدهند. مدیریت ریسک فرآیندی است که به وسیلهی آن، ریسکهای یک پروژه را مشخص و ضمن تحلیل آنها، طرح پاسخگویی به ریسکها را فراهم میکنیم. بدین ترتیب انتظار میرود که با استفاده از مدیریت ریسک احتمال وقوع ریسک یا تأثیر ریسک بر یک پروژه کاهش یابد. یکی از رویکردهای مدیریت ریسک استفاده از روشهای حقوقی است. این پایاننامه بر رویکرد حقوقی مدیریت ریسک متمرکز میشود. رویکرد حقوقی مدیریت ریسک در صنعت نفت را میتوان به دو بخش عمده تقسیم کرد: روش قراردادی و روش حقوقی. با کمک روش قراردادی مدیریت ریسک، قراردادهای قابل استفاده در بخش بالادستی صنعت نفت را مشخص میکنیم و به تحلیل ریسکهای این قراردادها میپردازیم. مدیریت قرارداد، مهمترین بخش فرآیند انعقاد و اجرای قرارداد است. با استفاده از مدیریت قرارداد طرفین بالقوهی یک قرارداد یا مذاکرهکنندگان ضمن انتخاب روش قراردادی مناسب، قادر میشوند تا ریسکهای پروژه را به درستی تخصیص دهند. روشهای حقوقی، روشهایی هستند که با کمک آنها ریسکهای متعددی چون سلب مالکیت، اختلافات، مسایل مربوط به محیط زیست، فورسماژور و امثال آن مدیریت میشود و به طرفین قرارداد این امکان را میدهد تا بر عملیات پروژه نظارت داشته باشند. روشهای حقوقی و قراردادی در بخش بالادستی صنعت نفت به طرفین قرارداد کمک میکند تا حقوق و تعهدات خود را بشناسند و آنها را به روشنی در قرارداد ذکر کنند. همچنین دولت میزبان نیز با مدیریت حقوقی ریسک قادر خواهد بود تا ریسکهای قانونی و رویههای خود را بشناسد و تلاش کند توسط ابزارهای خود آنها را مدیریت نماید. همچنین روشهای حل و فصل اختلافات نیز از دیگر جنبههای حقوقی مدیریت ریسک در قراردادهای نفتی است. انتخاب روشی کارآمد متناسب با نوع اختلاف میتواند کمک زیادی به حل و فصل کارآمد اختلافات و حفظ رابطهی بلندمدت طرفین بکند.

فهرست مطالب
TOC o “1-3” h z u مقدمه PAGEREF _Toc316938927 h ‌حبخش نخست- تعریف مدیریت ریسک و دستهبندی قراردادهای اکتشاف و بهرهبرداری از دیدگاه مدیریت ریسکفصل نخست- مفهوم مدیریت قرارداد و ریسک PAGEREF _Toc316938930 h 1مبحث نخست- مدیریت قرارداد PAGEREF _Toc316938932 h 1گفتار نخست- تعریف مدیریت قرارداد PAGEREF _Toc316938933 h 2گفتار دوم- مدیریت ریسک PAGEREF _Toc316938934 h 10گفتار سوم- روشهای متفاوت مدیریت ریسک PAGEREF _Toc316938935 h 20مبحث دوم- تعریف ریسک PAGEREF _Toc316938936 h 23فصل دوم- انواع قراردادهای نفتی از دیدگاه مدیریت ریسک PAGEREF _Toc316938937 h 29مبحث نخست- قراردادهای توأم با ریسک بیشتر برای پیمانکار PAGEREF _Toc316938938 h 32گفتار نخست- موافقتنامه/قراردادهای امتیازی PAGEREF _Toc316938939 h 32گفتار دوم- موافقتنامه/قراردادهای مشارکت در تولید PAGEREF _Toc316938940 h 40گفتار سوم- قراردادهای ساخت، بهرهبرداری و واگذاری(BOT) PAGEREF _Toc316938941 h 44گفتار چهارم- قراردادهای خدماتی با ریسک PAGEREF _Toc316938948 h 49گفتار پنجم- قراردادهای بیع متقابل PAGEREF _Toc316938949 h 51گفتار ششم- قراردادهای خدمات فنی و تخصصی PAGEREF _Toc316938961 h 55مبحث دوم- قراردادهای توأم با ریسک بیشتر برای کارفرما………………………………………….76
گفتار نخست- قراردادهای خدماتی محض PAGEREF _Toc316938973 h 58گفتار دوم- قراردادهای پیمانکاری عمومی PAGEREF _Toc316938974 h 60گفتار سوم- قراردادهای مهندسی و طراحی، تامین کالا، ساخت و راهاندازی PAGEREF _Toc316938975 h 61مبحث سوم- قراردادهای ریسک مشترک PAGEREF _Toc316938998 h 67گفتار نخست- موافقتنامه عملیات مشترک(JOA) PAGEREF _Toc316938999 h 67گفتار دوم- قراردادهای مشارکت در سرمایه گذاری (جوینت ونچر) PAGEREF _Toc316939001 h 72بخش دوم- روشهای حقوقی مدیریت ریسکفصل نخست- مدیریت ریسکهای بنیادین در قراردادهای نفتی PAGEREF _Toc316939034 h 81مبحث نخست- جذب سرمایه PAGEREF _Toc316939035 h 82گفتار نخست- تأمین مالی پروژهمحور PAGEREF _Toc316939036 h 83گفتار دوم- تأمین مالی ساختاریافته PAGEREF _Toc316939037 h 87گفتار سوم- تأمین مالی شرکتی PAGEREF _Toc316939038 h 89گفتار چهارم- اوراق قرضه PAGEREF _Toc316939039 h 91مبحث دوم- مدیریت ریسکهای اقتصادی PAGEREF _Toc316939040 h 95گفتار نخست- تورم PAGEREF _Toc316939041 h 95گفتار دوم- نرخ بهره PAGEREF _Toc316939042 h 98گفتار سوم- تبدیل ارز PAGEREF _Toc316939049 h 103گفتار چهارم- انتقال ارز PAGEREF _Toc316939050 h 105مبحث سوم- مدیریت ریسکهای حقوقی-قراردادی PAGEREF _Toc316939051 h 106گفتار نخست- ریسکهای قانونی PAGEREF _Toc316939052 h 106قسمت نخست- مالیاتها و عوارض PAGEREF _Toc316939053 h 107قسمت دوم- گمرک PAGEREF _Toc316939054 h 110قسمت سوم- نیروی کار PAGEREF _Toc316939061 h 111قسمت چهارم- مسائل مربوط به حفاظت از محیط زیست PAGEREF _Toc316939081 h 115گفتار دوم- سلب مالکیت PAGEREF _Toc316939095 h 120گفتار سوم- فورسماژور(قوه قاهره) PAGEREF _Toc316939096 h 124فصل دوم- پیشگیری از بروز اختلافات و روشهای حل و فصل آن PAGEREF _Toc316939097 h 131مبحث نخست- پیشگیری از بروز اختلافات PAGEREF _Toc316939098 h 131گفتار نخست- کمیته مدیریت مشترک(JMC) PAGEREF _Toc316939099 h 131گفتار دوم- کمیتههای تخصصی PAGEREF _Toc316939100 h 136مبحث دوم- روشهای حل و فصل اختلافات PAGEREF _Toc316939101 h 137گفتار نخست- روشهای حل و فصل غیر قضایی(ADR) PAGEREF _Toc316939102 h 138قسمت نخست- مذاکره PAGEREF _Toc316939103 h 143قسمت دوم- میانجیگری PAGEREF _Toc316939104 h 147قسمت سوم- میانجیگری-داوری PAGEREF _Toc316939115 h 149قسمت چهارم- سازش PAGEREF _Toc316939119 h 150قسمت پنجم- ارزیابی اختیاری توسط کارشناس PAGEREF _Toc316939120 h 152قسمت ششم- ارزیابی توسط کارشناس PAGEREF _Toc316939121 h 153قسمت هفتم- رسیدگی اختصاری PAGEREF _Toc316939122 h 155گفتار دوم- داوری PAGEREF _Toc316939123 h 157گفتار سوم- قضایی PAGEREF _Toc316939124 h 168نتیجهگیری و پیشنهادها PAGEREF _Toc316939125 h 176منابع PAGEREF _Toc316939126 h 182
مقدمهالف) بیان موضوع
اکتشاف و بهره برداری از میادین نفتی در کشورهای نفتخیز از اهمیت بالایی برخوردار است و این کشورها پیوسته در حال رقابت با یکدیگر به منظور جذب سرمایه خارجی هستند. در این راه کشورهایی موفق خواهند بود که همراه با تحولات صنعت نفت اقدام به کاهش و مدیریت ریسک های این صنعت نمایند. به عنوان نمونه پیش بینی وقوع فورس ماژور(جنگ یا آتش سوزی و…) در یک پروژه نفتی امری دشوار است زیرا این وقایع خارج از اراده ی متولیان پروژه است. همچنین بروز اختلافات میان دولت میزبان و شرکت نفتی خارجی، سلب مالکیت، تغییر قانون، مسایل زیست محیطی نیز از دیگر مسایل مرتبط با یک پروژه ی نفتی است. در صورتی که این مسایل به درستی مدیریت نشود می تواند از انگیزه ی سرمایه گذاران خارجی بکاهد.
همانطور که میدانیم یک سرمایهگذار انتظار دارد که در یک بازه زمانی مشخص سودی را متناسب با میزان سرمایه گذاری خود کسب کند. حضور سرمایه گذار خارجی در بخش بالادستی صنعت نفت نیز از این مساله مستثنی نیست. به عبارت دیگر سرمایه گذاران خارجی برای حضور در بخش بالادستی صنعت نفت، نخست به تحلیل هزینه-فایده می پردازند و پس از آن که سوددهی احتمالی پروژه را بالا و ریسک های آن را قابل مدیریت دانستند، اقدام به سرمایه گذاری در پروژه های نفتی می کنند.
ریسک بخش جدانشدنی پروژه های صنعتی از جمله صنعت نفت است بنابراین برای جذاب کردن این پروژه ها و رونق سرمایه گذاری نیاز به مدیریت ریسک های این صنعت داریم. مدیریت ریسک بخش اصلی مدیریت استراتژیک یک پروژه است به عبارت ساده تر زمانی که متولیان پروژه راهبرد و خط مشی خود برای انجام عملیات پروژه را تهیه می کنند به خودی خود با ریسک هایی که ممکن است در طول حیات پروژه به وقوع بپیوندد نیز روبرو می شوند. به منظور مدیریت ریسک های پروژه متولیان باید اقدام به شناسایی و تبیین ریسک ها کنند و تاثیرات احتمالی آنها را نیز مشخص نمایند. پس از این مرحله متناسب با اهداف، توانایی، شدت و ضعف ریسک اقدام به تهیه طرح پاسخگویی خواهند نمود. روش های حقوقی مدیریت ریسک بر آن است تا با کمک قرارداد و استفاده از دانش حقوق بسیاری از ریسک های پروژه را مدیریت کند.
به نظر می رسد که روش های حقوقی ظرفیت بالایی برای مدیریت ریسک ها دارد. زیرا با نگاهی به ریسک ها متوجه می شویم که هر یک از آنها واجد آثار حقوقی نیز هستند مثلا وقوع فورس ماژور این پرسش را مطرح می کند که حقوق و تکالیف طرفین قرارداد چه وضعیتی خواهد داشت؟ بدین ترتیب طرفین باید به دنبال روش حقوقی برای مدیریت ریسک وقوع فورس ماژور باشند تا پس از وقوع آن، دچار اختلاف نشوند.
از آنجایی که پروژه های بالادستی صنعت نفت نیازمند سرمایه گذاری های عظیمی است بنابراین تمرکز بر احتمال

دسته‌ها: عمومی

0 دیدگاه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *