مقاله درمورد ، امکانات، اقتصادي، تعاريف، . از، فرهنگ، سودآوري، انساني

مقدار کالاها و خدمت ها با هزينه و قيمت تمام شده کمتر و در واقع با صرف مقدار منابع توليدي کمتر ( همان منبع ، طالقاني و همکاران : 118 )
به طور کلي بهره وري مفهومي است که براي نشان دادن نسبت برونداد به درونداد يک فرد، واحد يا سازمان به کار گرفته مي شود و به بررسي رابطه بين داده ها و ستانده ها مي پردازد که به صورت زير بيان مي شود:
وري بهره = ستاده نهاده
ستانده، کالاي توليد شده يا خدمات ارائه شده توسط واحد اقتصادي است که مي توان آن را بر حسب توليد کل يا توليد خالص يا هر دو بيان کرد. داده، شامل عواملي نظير نيروي انساني، مواد، انرژي، سرمايه و ديگر منابع مرتبط به بهره وري است که در جهت ايجاد ستانده مورد استفاده قرار مي گيرد. از بين عوامل ذکر شده، عوامل نيروي انساني و سرمايه نسبت به بقيه عوامل مهمتر تلقي شده و جايگاه بهتري در تحليل بهره وري نيز دارند ( قائمي ، 1390 : 2 ) .
بهره وري از منظر مرکز بهره وري ايران ( NIPO ) يک فرهنگ ، نگرش عقلاني به کار و زندگي است که هدف آن هوشمندانه تر کردن فعاليت ها براي دست يابي به زندگي بهتر و فعال تر است ( يوسفي ، 2012 : 1 ) .
2- 2 – تاريخچه بهره وري :
واژه بهره وري براي نخستين بار به وسيله ي فرانسوا کنه رياضيدان و اقتصاددان طرفدار مکتب فيزيوکراسي ( حکومت طبيعت ) به کار برده شد . کنه با طرح جدول اقتصادي ، اقتدار هر دولتي را منوط به افزايش بهره وري در بخش کشاورزي مي داند .
در سال 1883 فرانسوي به نام ليتره بهره وري را دانش و فن توليد تعريف کرد . ( همان منبع ، طالقاني ، 118 ) .
كلمه بهره وري ترجمه انگليسي واژه «Productivity» به معناي قدرت و قابليت توليد است.
در دايره المعارف بريتانيا, بهره وري در اقتصاد به صورت نسبتي از آنچه توليد مي شود به آنچه كه برای تولید مورد نیاز است ، تعریف می شود .
در ديكشنري آكسفورد, بهره وري به معناي كارآيي است، كه در صنعت بوسيله مقايسه ميزان توليد به زمان
صرف شده یا منابع مصرف شده برای تولید آن اندازه گیری می شود .
در مطالعات انجام گرفته پيرامون بهره وري توسط سازمان ها و صاحبنظران, تعاريف متعددي از  بهره وري ارائه شده است .اين تعاريف با وجود داشتن ريشه مشترک هر يک وجهي از بهره وري را مورد تأکيد بيشتر
قرار دادند . در ذیل به تعدادی از این تعاریف اشاره می شود .
از ديدگاه سازمان همكاري اقتصادي اروپا (OEEC) بهره وري حاصل كسري است كه از تقسيم مقدار يا ارزش محصول بر مقدار يا ارزش يكي از عوامل توليد بدست مي‌آيد. بدين لحاظ مي توان از بهره وري سرمايه، مواد اوليه و نیروی کار صحبت کرد .
سازمان بين المللي كار (ILO) بهره وري را نسبت ستاده به يكي از عوامل توليد (زمين، سرمايه، نیروی کار و مدیریت ) تعریف می کند .
از نظر آژانس بهره‌وري اروپا (EPA) بهره وري عبارتست از درجه و شدت استفاده موثر از هر يك از عوامل تولید .
در تعريف اين سازمان همچنين به اين نکته اشاره شده است كه بهره وري يك نوع طرز تفكر و ديدگاه است که بر اساس آن هر فرد مي تواند كارها و وظايفش را هر روز بهتر از روز قبل انجام دهد ، از دیدگاه بهره وری به عنوان یک فرهنگ تلقی می شود .
دراطلاعيه تشكيل مركز بهره وري ژاپن JPC اهداف ناشي از بهبود بهره وري چنين بيان شده است
«حداكثر استفاده از منابع فيزيكي، نيروي انساني و ساير عوامل به روشهاي علمي به طوري كه بهبود بهره وري به كاهش هزينه هاي توليد، گسترش بازارها، افزايش اشتغال و بالا رفتن سطح زندگي همه آحاد ملت ، منجر شود». از ديد اين مركز ، بهره وري يك اولويت و انتخاب ملي است كه منجر به افزايش رفاه اجتماعي و كاهش فقر مي گردد. مركز بهره وري ژاپن از زمان تأسيس ، نهضت ملي افزايش بهره وري در اين كشور را تحت سه اصل راهبردي به جلو هدايت نموده است که این سه اصل عبارتند از :
– افزایش اشتغال
– همكاري بين نيروي كار و مديريت
– توزيع عادلانه و برابر ثمره هاي بهبود بهره وري  ميان مديريت ، نيروي كار و مصرف كنندگان سازمان بهره وري سنگاپور بهره وري را توسعه عادت بهسازي در رفتار و نگرش افراد مي داند . از ديدگاه اين سازمان, بهره وري در درجه اول يك ديدگاه فكري مي باشد كه سعي در بهبود وضعيت موجود دارد . به عبارت ديگر بهره وري قبل از آن كه يك شاخص اقتصادي باشد ، يك فرهنگ است . از نقطه نظر سازمان ملي بهره وري ايران بهره وري يك فرهنگ و يك نگرش عقلاني به كار و زندگي است كه هدف آن هوشمندانه كردن فعاليت ها براي دستيابي به زندگي بهتر و متعالي است .
در « واژه نامه بهره وري »که از انتشارات داخلي سازمان ملي بهره وري ايران است ، بهره وري را بدين گونه تبيين نموده است: « بهره وري به حداكثر رساندن استفاده از منابع، نيروي انساني ، تسهيلات و غيره به طريقه عملي،‌ كاهش هزينه هاي توليد ، گسترش بازارها ، افزايش اشتغال و كوشش براي افزايش دستمزدهاي واقعي و بهبود استانداردهاي زندگي است ، آنگونه كه به نفع کارگران ، مدیریت و جامعه باشد »
از نظر  استنير  بهره وري معيار عملكرد و يا قدرت و توان هرسازمان در توليد كالا و خدمات است
استيگلبهره وری را نسبت میان بازده به هزینه عملیات تولیدی می داند .
از ديدگاه ماندل بهره وري به مفهوم نسبت بين بازده توليد به واحد منبع مصرف شده است كه با سال پایه مقایسه می شود .
سومانت نيز بهره وري را  نسبت بازده ملموس به نهاده‌هاي ملموس تعريف مي کند.استيفن رابينزيك سازمان را هنگامي مولد مي داند كه از طريق تبديل داده ها به ستاده ها ، در پايين ترين سطح هزينه به اهدافش نائل آيد . بنابراين وي مفهوم بهره وري را ناظر بر اثر بخشي و كارآيي مي دانند .
امروزه تعاريف بهره وري هرچند از تكثر زيادي بهره‌مندند اما همگي در يك راستا و به سوي يك هدف نشانه رفته اند. جدول شماره 1 شرحي تاريخي بر روند شكل گيري مفهوم بهره‌وري به شكل امروزي را نشان مي دهد .
جدول (2-1 ) سير تكاملي مفهوم بهره وري
محقق سال تعريف بهره وري
كوئيزني 1766 ظهور واژه بهره وري براي نخستين بار در كتابها
ليتره 1883 توان توليد كردن
ارلي 1900 ارتباط بين بازده وسايل بكار رفته براي توليد اين مقدار بازده
آلبرت آفتاليون 1911 رابطه بين حجم توليدي كه در زمان معيني بدست آمده و حجم كامل عوامل توليد
ديويس 1955 تغييراتي كه در ميزان محصول براثر منابع بكار رفته ايجاد مي‌شود
فابريكنت 1962 هميشه نسبت بين بازده و نهاده
كندريك و كريمر 1965 ارائه تعاريف فونكسينل، موضعي و وظيفه اي براي بهره‌وري عامل منحصر يا منفرد و بهره جمعي و كلي عوامل
سيكل 1976 مجموعه نسبتهاي بازده به نهاده
2 – 3 – بهره وري از ديدگاه اسلام :
اميرمومنان )ع ( دريکي از بيانات خود ، اين حقيقت را متذکر شده و مي فرمايد :
« لا فقر مع حسن تدبير» با برنامه ريزي نيکو ، فقر )و کمبود امکانات ( وجود نخواهد داشت .
از اين سخن استفاده مي شود که برنامه ريزي نه تنها از هدر رفتن منابع و امکانات موجود و سازمان جلوگيري ميکند ؛ بلکه باعث مي شود که سازمان ، به جذب امکانات و منابع ديگر بپردازد ؛ زيرا هر سازمان علاوه برمنابع موجو د و بالفعل خود ، منابع بالقوه اي نيز دارد که تنها با برنامه ريزي دقيق و اصولي مي تواند آ نها را به دست آورد ، و ميزان بهره وري را تاحد زيادي افزايش دهد .
روشن است که منابع و امکانات ، تاثير فراواني بر کارآيي و اثربخشي سازمان دارد ، و هرچه منابع و امکانات بيش تري در اختيار سازمان باشد ، ميزان موفقيت و پيشرفت سازمان نيز افزايش خواهد يافت ؛ ليکن آنچه بيش از وجود منابع و امکانات مي تواند سازمان را ياري رساند ، استفاده بهينه و بهره وري مناسب از امکانات موجود است اين نکته اي است که امام علي (ع) در يکي ديگر از سخنان خود آن را متذکر شده و مي فرمايد :
« القليل مع التدبير ابقي من الکثير مع التبذير »
امکانات کمي که با تدبير مورد استفاده قرار گيرد ، ازامکانات بسياري که بااسراف همراه باشد ماندگارتر است .
اميرمومنان (ع) دريکي از سخنان خود ، برنامه ريزي صحيح و اصولي را زمينه ساز افزايش امکانات و سودآوري ؛ و سوء تدبير را موجب از دست رفتن امکانات و سرمايه فراوان دانسته و مي فرمايد :
« حسن التدبير يمني قليل المال و سوء التدبير يفن يکثيره »
برنامه ريزي خوب ، مال ]امکانات[ کم را افزايش ميدهد، و برنامه ريزي بد اموال ]امکانات[ زياد را از بين مي برد . بنابراين ، توجه ويژه مديران سازمان ها بايستي به برنامه ريزي مناسب و صحيح براي استفاده بهينه و مناسب از منابع و امکانات معطوف باشد ، نه به داشتن بيش از حد امکانات و منابع ، و اسراف و زياده روي در استفاده از آ نها ( پورفرسادي و نوري ، 1388 : 2 – 3 ) .
2– 4 – مزاياي بهره وري
2-4-1- مزاياي بهره وري براي موسسه
– سودآوري
معمولا عمده ترين مشغله يک موسسه کسب درآمد و يا به عبارت ديگر سودآوري است . سودآوري در درازمدت تاحد زيادي به بهره وري بستگي دارد . در بلندمدت باکاهش هزينه

متن کامل پایان نامه ها در سایت sabzfile.com

About: admin