بررسی مفهوم حیا در اشعار مولوی- قسمت ۱۰

۳-۸-۱ عشق (پایه اصلى مسلک و طریقه عرفانى مولوى‏)
عشق از دیدگاه مولوی لطیفه‏ایست قدسی که پایه اصلى مسلک و مرام و اساس مکتب و طریقه عرفانى وی را تشکیل می‏دهد.
آنچه مسلم است جلوه‏های آتشین غزلیات مولانا، سراسر حکایت از عشق و جذبه و حال و شیفتگی است. بسامد بالای‏ واژگانی نظیر هجران، فراق، یار، و عشق، وصال، مستی، درد، و نیز شمس این امر را تصدیق می‏کند. همچنین سرآغاز دفتر نخست مثنوی شریف با بیت غم‏فزای‏ و جان‏گداز:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بشنو از نى چون حکایت مى‏کند از جداییها شکایت مى‏کند
(مولوی،۱۳۷۳ :۳)

 

شروع می‏شود. تا پایان مجلد ششم که به داستان شاهزادگان و «دِز هوش‏ربا» ختم شده است، سر تا پا بر محور عشق مى‏گردد؛ به‏طورى‏که هیچ‏کدام از شش دفترش از اشعار گرم و پرشور و حال و داستان‏هاى عشق و عاشقى خالى نیست‏ و هرکجا رشته سخن به این احوال مى‏کشد، فیل روح مولوى به یاد هندوستان‏ جان مى‏افتد؛ و عشق و مستى و جنون عرفانى بر او غلبه می‏نماید؛ و چندان تلألو و گرمى و سوز و فروغ در بیان او موج مى‏زند که مخاطب را هر قدر هم تاریک و سرد و افسرده و یخ‏زده باشد، بر سر حال مى‏آورد و او را گرمى و روشنى و نشاط مى‏بخشد.
نتیجه تصویری برای موضوع افسردگی
مولوی‏ عشق‏ را طبیب همه علت‏ها و داروى کلیه بیماری‏هاى درونى و روحی بشر که از شهوت و غضب و نخوت و ناموس حاصل آمده، می‏داند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شاد باش اى عشق خوش‏سوداى ما اى طبیب جمله علت‏هاى ما
اى دواى نخوت و ناموس ما اى تو افلاطون و جالینوس ما
شاد باش اى عشق خوش‏سوداى ما اى طبیب جمله علت‏هاى ما
اى دواى نخوت و ناموس ما اى تو افلاطون و جالینوس ما
(همان)

 

به عنوان نمونه یکى از آفات و بیماری‏های بزرگ روانی بشر وسوسه و شک و دودلى است در هر کارى اعم از امور عادى یا علمى و مذهبى، در دفتر اول داستان پادشاه و عشق کنیزک؛ و در دفتر دوم قصه موسى و شبان؛ و در دفتر سوم و چهارم سرگذشت صدر جهان؛ و در دفتر پنجم حکایت محمود و ایاز، و لیلى و مجنون؛ و در دفتر ششم سرگذشت عاشق و امید وعده معشوق، و داستان بلال حبشى، و همان سرگذشت شاهزادگان و قلعه ذات الصور یا «دز هوش‏ربا»‏ (همایی، ۱۳۸۵،ج‏۱: ۱۰)؛ و دواى این مرض فقط عشق است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پوز بند وسوسه عشق است و بس ور نه کی وسواس را بسته است کس
( همان:۷۷۳)

 

تشتّت و تفرقه حواس در اشتغال به امور مختلف متنوع دنیوى هم یکى از آفات خطرناک روحانى انسان است که او را همیشه از آرامش ضمیر و سکون خاطر و فراغت بال و تمرکز حواس محروم مى‏کند: این مرض نیز جز با عشق درمان نمى‏پذیرد.
گرمى و حرارت عشق که از کانون نور توفیق و عنایت الهى به شخص طالب کمال، اهل سیر و سلوک روحانى رسیده باشد زودتر و بى‏خطرتر از ریاضت‏ها و عبادت‏هاى معمولى او را به سرمنزل مقصود مى‏رساند، و بدین سبب عارفان برگزیده و واصلان راه حق گفته‏اند که یک ساعت گرمى عشق و خلوص ضمیر از صد سال عبادت خشک برتر و بالاترست‏(همان: ۱۱).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


*