دسته بندی علمی – پژوهشی : جایگاه سیاست های پولی و مالی با تاکید بر بخش نفت در یک …

Four transparent arrows

منبع: محاسبات تحقیق
به طور کلی نتایج حاصل از تحلیل توابع ضربه-واکنش مدل برآورد شده برای دادههای واقعی از اقتصاد ایران طی دوره زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۹ مشابه با نتایجی است که از شبیهسازی مدل بدست آمده است.
۶-۵- خلاصه و جمعبندی
در این فصل، مدل طراحی شده DSGE با استفاده از دادههای واقعی از اقتصاد ایران طی دوره زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۹ با استفاده از روش اقتصادسنجی بیزی، برآورد گردید و اعتبار نتایج حاصل مورد آزمون قرار گرفت. جهت بررسی شوکها از توابع ضربه-واکنش شوکها استفاده شد. مهم‌ترین و خلاصه نتایج این فصل از تحقیق به شرح زیر است.
در ابتدای مرحله تخمین، میانگین توزیع پیشین پارامترها برابر با مقادیر کالیبره شده و اخذ شده از سایر مطالعات داخلی و خارجی قرار گرفته است.
نمودارهای توزیع پسین پارامترها فرمی متقارن و هموار دارد که بیانگر انتخاب مناسب توزیع پارامترهاست.
بر پایه معیارهای بروک و گلمن (۱۹۹۸) در روند تولید دادههای تصادفی همگرایی مشهود است.
توابع ضربه-واکنش حاصل از مدل برآورد شده برای شوک قیمت نفت، شوک تکنولوژی و همچنین شوکهای مارک آپ نتایج مشابه با توابع ضربه-واکنش حاصل از شبیهسازی و مقداردهی مدل بدست میدهند به نحوی که بر پایه این توابع چند نتیجه مهم زیر بدست می‌آید.
سیاست‌های پولی و مالی در ایران بر پایه درآمدهای حاصل از فروش نفت شکل میگیرند. به عبارتی دیگر شوکهای مثبت قیمت نفت با افزایش میزان دلارهای نفتی و سرریز شدن این درآمدهای ارزی به اقتصاد داخل سبب افزایش پایه پولی از کانال افزایش حجم داراییهای خارجی بانک مرکزی میگردد که این به نوبه خود با افزایش پایه پولی سبب افزایش نقدینگی و تورم شده است. همچنین شوک قیمت نفت سبب افزایش میزان اوراق مشارکت نگهداری شده توسط مردم میگردد که این مسئله هم چنان که گفته شد در نتیجه انجام عملیات خنثیسازی بانک مرکزی است. از سوی دیگر معادل ریالی ارزهای حاصل از فروش نفت در قالب مخارج دولت به اقتصاد داخل تزریق میشود و بنابراین سیاستهای مالی نیز که بخش عمده آن بر پایه مخارج دولت شکل میگیرد بر پایه همین شوکهای اتفاق افتاده در قیمت نفت شکل میگیرد.
شوک قیمت نفت ضمن ایجاد انحراف مثبت سرمایهگذاری و موجودی سرمایه اقتصاد، سبب ایجاد انحراف مثبت و کوتاهمدت در تولید کل میشود ولی این اثر کوتاهمدت است و سریعاً تخلیه میگردد. در نتیجه افزایش سرمایهگذاری و تولید کل، درآمدهای مالیاتی دولت نیز که خود تابعی از درآمد کل اقتصاد است، افزایش پیدا میکند.
نرخ واقعی ارز به شوک قیمت نفت واکنش منفی نشان میدهد و از وضعیت تعادلی خود در جهت منفی منحرف میشود و فرآیند تخلیه اثر این شوک زمان بر است.
فصل هفتم
خلاصه و نتیجهگیری
۷-۱- مقدمه
از زمانی که شوک نفتی تاریخی دهه ۱۳۵۰ به وقوع پیوست، سهم درآمدهای نفتی در تولید ناخالص داخلی و بودجه سالیانه دولت در اقتصاد ایران به عنوان سومین تولید کننده نفت در بین کشورهای عضو اوپک به صورت قابل ملاحظهای افزایش پیدا کرد و از طرفی دیگر سوء مدیریت این درآمدها سبب گردید تا ایران به یک اقتصاد تک محصولی تبدیل گردد، به طوری که بیش از ۵۰ درصد از بودجه سالیانه دولت در اقتصاد ایران را درآمدهای نفتی تشکیل میدهد. این وابستگی بر بخشهای پولی و مالی نیز اثر قابل ملاحظهای داشته است. تسلط مالی دولت بر بانک مرکزی و پایههای ضعیف مالیاتی و انحصار دولتی درآمدهای نفتی سبب گردیده است تا از یک سو مخارج دولت از معادل ریالی ارزهای حاصل از فروش نفت خام توسط بانک مرکزی تأمین گردد و از سوی دیگر پایه پولی به واسطه افزایش داراییهای خارجی بانک مرکزی و عملیات خنثی سازی بانک مرکزی افزایش پیدا کند که نتیجه این امر شکلگیری سیاستهای پولی و مالی بر پایه درآمدهای نفتی بودجه است.
از این رو، این تحقیق یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی اقتصاد باز با یک مقیاس بزرگ را برای اقتصاد ایران به عنوان یک کشور صادرکننده نفت خام جهت تبیین جایگاه سیاستهای پولی و مالی، مقدار دهی، شبیهسازی و برآورد نموده است. در بخشهای بعدی خلاصهای از تحقیق به همراه ارائه پیشنهادات و راهکارهای سیاستی و پژوهشی ارائه میگردد.
۷-۲- خلاصه تحقیق
در فرآیند انجام این تحقیق ابتدا پس از مرور ادبیات موضوع در داخل و خارج و بیان مبانی نظری سیاستهای مالی و پولی و ارتباط آن با نفت و همچنین مبانی نظری مدلهای DSGE، مدل تعادل عمومی پویای تصادفی به تفکیک بخشهای خانوار، بنگاه، دولت، بانک مرکزی، بخش درآمدهای نفتی و بخش خارجی طراحی و ارائه گردید. بخش خانوار تصمیمات بهینهای بر روی مصرف، عرضه نیروی کار، تقاضای نقدینگی، تقاضای نگهداری اوراق مشارکت، سرمایهگذاری و موجودی سرمایه اتخاذ مینمود. بخش بنگاه شامل بنگاههای داخلی، صادراتی و وارداتی بود. بنگاههای داخلی خود شامل بنگاههای تولید کالاهای واسطهای و بنگاههای تولید کالاهای نهایی بود که به دنبال حداکثرسازی سود تنزیل شده انتظاریشان بودند و تصمیمات بهینهای بر روی میزان به‌کارگیری نیروی کار و سرمایه در تولید داشتند. ضمن آنکه تولید کننده کالاهای واسطهای با لحاظ وجود چسبندگی قیمتها، قدرت قیمتگذاری محدود و شاخص درجهبندی قیمتها، دارای منحنی فیلیپس هیبریدی کینزین جدید با شوک مارک آپ قیمت کالاهای داخلی بود. بنگاههای وارداتی و صادراتی نیز از چنین فرآیندی تبعیت مینمایند، به نحوی که هر کدام در راستای حداکثرسازی سود تنزیل شده انتظاریشان دارای منحنی فیلیپس هیبریدی کینزین جدید هستند و در این منحنیها شوکهای مارک آپ قیمت کالاهای وارداتی و صادراتی به عنوان جزء تصادفی معادله تصریح گردید.
از طرف دیگر برای دولت تابع مخارج به صورت کاب داگلاس پیشنهاد گردید و قید دولت به همراه قید بانک مرکزی تشکیل قید تلفیقی میدادند. درآمدهای نفتی نیز از کانال مخارج دولت مستقیماً وارد مدل شد و برای قیمت و تولید نفت، فرآیندهای گام تصادفی با لحاظ شوکهای قیمت و تولید نفت خام تصریح گردید. همچنین برای ذخایر داراییهای خارجی و میزان اوراق مشارکت نگهداری شده توسط بانک مرکزی توابع رفتاری متناسب با اقتصاد ایران ارائه گردید.
پس از ارائه مدل و تشریح جزئیات آن، مقادیر تعادل بلندمدت متغیرها بر حسب پارامترهای مدل محاسبه گردید و همچنین با مقداردهی به پارامترهای مدل مقادیر ایستای تعادلی متغیرها محاسبه گردید. سپس معادلات لگاریتم خطی سازی شدند و متغیرهای درونزای مدل به صورت لگاریتم سطح متغیر منهای لگاریتم مقدار ایستای بلندمدت یعنی شکاف لگاریتم متغیرها درآمدند. مدل لگاریتم خطی شده و کالیبره شده در محیط نرم افزار داینار تحت محیط برنامه نویسی MATLAB در سناریوهای مختلف شبیهسازی گردید و اثر شوکهای نفتی و قیمتی بر متغیرهای عمده مدل مورد تجزیه تحلیل قرار گرفت. همچنین با استفاده از گشتاورهای میانگین و انحراف معیار سریهای زمانی دادههای واقعی و شبیهسازی از اقتصاد ایران، همبستگی سریهای زمانی شبیهسازی شده و دادههای واقعی و همچنین همسویی با سری زمانی شکاف تولید، کفایت مدل مورد آزمون قرار گرفت. نتایج شبیهسازی و تجزیه و تحلیل شوکها در این مرحله به شرح زیر است:
۱- بر پایه گشتاورها، مدل به طرز مطلوبی توانایی توضیح دهندگی اقتصاد ایران را دارد.
۲- توابع ضربه-واکنش مربوط به شوکهای نفتی حاکی از شکل گیری سیاستهای پولی و مالی بر پایه درآمدهای نفتی است؛ به طوری که مخارج دولت و اجزای پایه پولی تأثیر مثبت از شوکهای مثبت نفتی میپذیرند. همچنین توابع ضربه-واکنش نشان میدهد که سرمایهگذاری، تولید، تورم و هزینه نهایی تولید تأثیر مثبت از شوکهای مثبت نفتی میپذیرند.
۳- نتایج حاصل از شبیهسازی در سناریوهای مختلف ارزی نشان داد که در تمامی سناریوهای پیشنهادی با بروز شوک مثبت قیمت نفت، نرخ ارز حقیقی کاهش و قدرت رقابتپذیری اقتصاد تضعیف میشود؛ به عبارت دیگر قاعدههای پولی انتخابی فارغ از نوع نظام ارزی منجر به از دست رفتن رقابت اقتصادی میشود؛ علی رغم اینکه در نظامهای مختلف شدت و ضعف دارد.
۴- نتایج شبیهسازی و تحلیل پویای تأثیر شوکها نشان میدهد، شوک مثبت مارک آپ قیمت داخلی بر تولید، سرمایهگذاری و هزینه نهایی تولید کالاهای داخلی تأثیر مثبت دارد. از سوی دیگر، شوکهای مثبت مارک آپ داخلی بر صادرات و واردات اثر مثبت و کوتاهمدت دارد. همچنین، شوک مثبت مارک آپ قیمت صادراتی، در کوتاهمدت سرمایهگذاری، هزینه نهایی و تولید کالاهای صادراتی و تولید را کاهش میدهد.
مرحله دوم از تجزیه و تحلیل مدل، برآورد آن با استفاده از رهیافت بیزین برای دادههای فصلی از اقتصاد ایران طی دوره زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۹ که بر پایه روش فیلتر هودریک پرسکات به فرم انحراف از تعادل بلندمدت درآمدند، صورت گرفت. تخمین مدل شامل تعیین توزیع پیشین مناسب برای پارامترهای مدل، تعیین مقدار میانگین و انحراف معیار توزیع پیشین و دستورات مورد نیاز در نرم افزار داینار است. مهم‌ترین نتایج حاصل از برآورد تجربی مدل برای اقتصاد ایران به شرح زیر است.
۱- نمودارهای توزیع پسین پارامترها فرمی متقارن و هموار دارد که بیانگر انتخاب مناسب توزیع پارامترهاست. همچنین بر پایه معیارهای بروک و گلمن (۱۹۹۸) در روند تولید دادههای تصادفی همگرایی مشهود است.
۲- بر پایه توابع ضربه-واکنش حاصل از برآورد تجربی مدل، شوک قیمت نفت با افزایش میزان دلارهای نفتی و سرریز شدن این درآمدهای ارزی به اقتصاد داخل سبب افزایش پایه پولی از هر دو کانال افزایش حجم داراییهای خارجی بانک مرکزی و افزایش میزان اوراق مشارکت نگهداری شده توسط مردم میگردد که این به نوبه خود با افزایش پایه پولی سبب افزایش نقدینگی و تورم شده است. از سوی دیگر معادل ریالی ارزهای حاصل از فروش نفت در قالب مخارج دولت به اقتصاد داخل تزریق میشود و بنابراین سیاستهای مالی نیز که بخش عمده آن بر پایه مخارج دولت شکل میگیرد بر پایه همین شوکهای اتفاق افتاده در قیمت نفت خام شکل میگیرد.
۳- شوک قیمت نفت ضمن ایجاد انحراف مثبت سرمایهگذاری و موجودی سرمایه اقتصاد، سبب ایجاد انحراف مثبت و کوتاهمدت در تولید کل میشود ولی این اثر کوتاهمدت است و سریعاً تخلیه میگردد. در نتیجه افزایش سرمایهگذاری و تولید کل، درآمدهای مالیاتی دولت نیز که خود تابعی از درآمد کل اقتصاد است، افزایش پیدا میکند.
۴- نرخ واقعی ارز به شوک قیمت نفت واکنش منفی نشان میدهد و از وضعیت تعادلی خود در جهت منفی منحرف میشود و فرآیند تخلیه اثر این شوک زمان بر است.
۵- نتایج حاصل از تخمین مدل کاملاً با نتایج حاصل از شبیهسازی مدل سازگاری دارد.
با استناد به این نتایج میتوان فرضیه تحقیق را مبنی بر اینکه متغیرهای پولی و مالی در اقتصاد صادرکننده نفتی (ایران) نقش کلیدی در اثرگذاری شوکهای نفت روی متغیرهای واقعی اقتصاد ایفا مینمایند را مورد پذیرش قرار داد.
۷-۳- ارائه پیشنهادات و راهکارها
این بخش به ارائه پیشنهادات و راهکارهای سیاستی و همچنین پیشنهادات پژوهشی اختصاص دارد.
۷-۳-۱- پیشنهادات سیاستی
با توجه به نتایج تحقیق مبنی بر آثار سوء تزریق درآمدهای ارزی در قالب مخارج دولت به اقتصاد، در چنین شرایطی اولاً باید دسترسی دولت به حساب ذخیره ارزی و صندوق توسعه ملی به حداقل برسد، ثانیاً بخش بیشتری از درآمدهای نفتی به حساب ذخیره ارزی و صندوق توسعه ملی منتقل گردد و ثالثاً تأمین مالی بودجه دولت بیشتر از طریق کانالهایی نظیر درآمدهای مالیاتی تأمین گردد.

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.